Ŝtelisto

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi
2916772 n
"Dentistoj estas ŝtelistoj, kiuj rabas monon senhonte kaj dolore. fek' al ili!!"
~ Iu ajn dentista paciento

"El la tuta rabista friponaro la malsaĝuloj estas la plej teruraj. Ili rabas de vi kaj la tempon kaj la bonhumoron"

~ Goethe pri ŝtelisto

"Apud propra domo ŝtelisto ne ŝtelas"

~ Zamenhof pri ŝtelisto

"Viaj agadoj jen pravas ke via speco estas maltoleranta kaj agresiva kaj ke oni bezonas ţirmi la resto de la homaro de vi "

~ Ŝtelisto pri vi
Ŝtelisto estas profesiulo, kiu ŝtelas, aŭ homo, kiu serĉas vivrimedojn en ŝtelado. Ili estas multe ŝatataj en preskaŭ ĉiuj landoj, kaj ofte estas elektataj al plej altaj postenoj de la registaroj. Oni povas konĵekti, ke en Esperantujo ne estas ŝtelistoj, ĉar ne estas politikistoj, sed, tiu ne estas vero, Esperantistoj, ofte kun siaj kongresaj sakoj kaj ŝildoj, estis certe okulfrapaj al ŝtelistoj. Kaj ili ankaŭ laboras en ĉefurboj de kelkaj aliaj apudaj ŝtatoj.
Ŝtelisto


Ŝtelisto de persikoj

[redakti] Gramatika klarigo (kompreneble)

Oni evidente ne komprenas la signifon de la radiko "ŝtel'". Temas pri la ago kaŝe forpreni de iu ties laŭjuran posedaĵon. Ĝi _neniel_ rilatas al la posta dispono de la hundo, kiu devas esti klarigita tute alimaniere; la ago "ŝteli" finiĝas, kiam la ŝtelanto foriras de la domo kun la hundo. Por sugesti en Esperanto, ke la hundo nun ANKORAŬ restas kun la ŝtelisto, oni diras: "La hundo nun ANKORAŬ restas kun la ŝtelisto" (aŭ, prefere, "ŝtelinto" en ĉi tiu okazo; ni ja ne scias, ke la ŝtelinto estas efektive ŝtelisto).

Por reemfazi: La hundo "estas ŝtelata" dum la ago "ŝteli" daŭras; post kiam ĝi estas for de la hejmo, la hundo "estas ŝtelita", sendepende de ĝia posta dispono. Sed, denove, la signifon de "ŝtel'" ja implicas, ke se oni povas ŝteli la hundon for de la viro, la viro devis unue havi (posedi) ĝin; do fakte la du frazoj donas _tute saman informon_ al la aŭskultanto. Ili ABSOLUTE NE ESTAS DU ASPEKTOJ DE LA SAMA VERBA NOCIO aŭ eĉ de la sama nocio entute (la ŝtelinto ja povis doni la hundon al atendanta kolektisto de rashundoj tuj post la foriro el la domo). Oni ne scias, kiel iu ajn povas regurdi sensencaĵon tiel evidentan.

Ĉu vi ŝtelis iam hundon? Povas esti ke la hundo ne konsentas kaj vi bezonas longan konviklaboron. En la unua momento vidante kion vi volas fari ĝi povus ridi al vi en la vizaĝon. Kaj poste se mi vidas vin (el la fenestro) forportanta, mian hundon, ĉu mi eraras diri?: Rigardu Markon, li estas ŝtelanta mian hundon. Efektive, multo dependas de la speco de la hundo. Ekzemple la problemo ne estas ekzakte la sama, se temas pri ducentgrama poŝhundo, pri ducentkilograma dana hundo. Eble, en tiu ĉi kazo, unu persono ne suficĥs por ŝteli la bestegon. Alia problemo estas, se la hundo apartenas al tiu speco de hundoj tre malaltaj sur mallongaj kruroj sed kun korpo tre longa. Do imagu tian du metrojn longan hundon. Eble en tia kazo necesas diri, ke ĝi estas ŝteladata, ĝis ĝi estos finŝtelita...

Ĉu la aŭtoro de "Estas ŝtelata la hundo de la viro" konfuzas " ŝteli" "forpreni" "proprigi al si"? Sen kunteksto la frazo "Estas ŝtelata la hundo de la viro" ne sencas kaj se oni serĉas kuntekston por enmeti ĝin oni ne trovas tian. Dum li konversaciis kun la policisto, lia hundo eskapis kaj iu ŝtelis ĝin. Sian (ŝtelitan) hundon li serĉis dum la tuta semajno sed ne retrovis. Li posedis belan hundon kiun li perdis, ĉu ĝi estis ŝtelita? ĉu ĝi mortis ie? Li neniam prisciis. Lian junan hundon iu forprenis kaj oni povas pensi ke li proprigas al si la beston. Por kiu celo? Espereble ke li ne celas vendi ĝin al laboratorio kiu eksperimentas sur la bestoj. Oni relegu atente tiun frazon kaj rimarkos, ke ĝia pretendita dubasenceco estas pli iluzia ol reala. La iluzio rezultas de la akompana konfuzega komento. Fakte la frazo estas dubasenca nur, se ĝia diranto ne volas ĝuste tion diri, kion li diras, nome, ke "estas ŝtelata la hundo de la viro". Ĝi nur povas signifi, ke oni ŝtelas la hundon de la viro. Kiu ŝtelas, kiom da tempo la ŝtelanto bezonas por ssteli, pri kiu hundo kaj pri kiu viro temas, tion la frazo kompreneble ne diras, kaj tio ne estas nia problemo.

Kion ŝtelas? La hundon (oni=la viro)? Aŭ <la hundon de la viro> (oni=oni)?

Jes, kompreneble "la hundon". Estas nenia alia ebleco. "Oni" estas iu ajn, sed _ne la koncerna viro_: "de la viro" estas komplemento de la nomo "hundo". Se li volas, ke la koncerna viro estu la ŝtelanto, la aŭtoro de la frazo devus turni ĝin alimaniere. Se li tion volis diri, do en tiu kazo lia frazo estas erare intence dubasenca, aŭ pli ĝuste, ĝi havas sencon, kiun la aŭtoro aŭ ne volis, aŭ volis trompe komprenigi. Jes, "la hundon de la viro": la shtelata hundo apartenas al la _koncerna viro_. (Ni ne scias, kiu estas la koncerna viro).

Se temas pri la viro de la frazo, la informo, ke li neleĝe tenas la hundon estas kompleta novaĵo. Ĉu temas pri la hundo de la viro, jes aŭ ne? Ĉu temas pri "la hundo de la viro" aŭ pri "iu ajn hundo, kiun la viro havas kun si"? La fakto, ke iu ŝtelas la hundon, estas sendependa de tiu demando; sed se temas pri "iu ajn hundo, kiun la viro havas kun si", kial paroli pri "la hundo de la viro"? Vershajne tia dedukto indas je Sherlock Holmes, sed ĝi estas vere tre "libera" (fantazia) traduko de la origina frazo. "De" enkondukas la komplementon de nomo (= genitivo: §2 de la Fundamenta Gramatiko): "la hundo de la viro" estas unuavide evidente "la hundo, kiu apartenas al la viro". Se oni volas diri ion alian, oni kompreneble devas diri ion alian. Bona stilo ne enhavas kaptilon. Jes, "de" esprimas la aganton ĉe la pasivo (§6 de la Fundamenta Gramatiko), sed en la koncerna frazo, la vortgrupo "de la viro" estas unuavide evidente komplemento de la nomo "hundo", ĉar tiu ĉi estas la plej proksima vorto.

Efektive, neniu regulo diras, ke prepozicio devas esti antaŭ la noma grupo, al kiu ĝi rilatas. Do eble temas pri la viro de la hundo? aŭ eble la hundo ŝtelas la viron? kial ne se la vortordo devas esti freneze libera?

[redakti] Finfine

Policestro: "En oktobro, malaperis hundo de la hejmo de sinjoro Corsetti. Hundo malaperis de la hejmo de doktoro Tonkin en novembro. Kaj en decembro, evidentiĝis simila fenomeno ĉe la hejmo de profesoro Lee. Kion vi konkludas pro tio?"

Detektivo: "Ke iu estas ŝtelanta hundojn."

Kompreneble, oni preferas la formon "ŝtelas", kiun oni ankaŭ povas uzi por unusola okazo:

Edzino: "Mi aŭdas frenezan bojadon ĉe la najbaro dekstraflanka kaj ĉe la najbaro maldekstraflanka. Kio okazas, kara?"

Dormema edzo (grumblas): "Iu ŝtelas hundojn."

[redakti] Ĝuste

0246 n

La voĉimitanton strebas veki nokte la edzino:

- Paŭĉjo, vekiĝu, iu marŝadas en la ĝardeno!

- Ĉu ĝuste nun, kiam mi raŭkiĝis tiel, ke mi eĉ boji ne povas?

[redakti] Nekredeble

Al la policejo venis viro kiu volis interparoli kun la ŝtelisto kiu pasintnokte estis en lia hejmo. La serĝento diris "Vi havos tiun ŝancon en tribunalo." "Ne, ne ne, - diris la viro. Mi volas scii, kiel li eniris la domon sen veki mian edzinon?? Mi provas fari tion dum multaj jaroj!"

[redakti] Bankrabistoj

Du uloj rabas bankon kaj ĉiu forkuras kunportante unu sakon. Post monatoj ili renkontiĝas:

- Halo, ĉu vi trovis multe da mono en via sako?
- Ne multe, 8000 R$, ĉu vi estas pli feliĉa?
- Tute ne, ĝi estas plena je ŝuld-atestoj, mi ĵus pagis la lastan hieraŭ...

[redakti] Vere

Estas kaptita poŝŝtelisto:

-- Ne provu kredigi al mi, ke vi prenis la monujon pensante, ke ĝi estas la via! -- kriegas la detektivo. -- Vi povis vidi, ke la monujo apartenas al iu alia!

-- Mem la monujo jes. Sed la bankbiletoj ŝajnis tiel konataj!

[redakti] Prave

La juĝisto: Ĉu mi ne ofte diris jam al vi, ke vi ne prenu la propraĵon de aliaj?

La juĝato: Sed, sinjor’ juĝisto, — çio apartenas al aliaj!

[redakti] Psikologio de ŝtelado

"Kiam ni laste vidis nin, vi rakontis al mi, ke vi suferas je kleptomanio kaj terure hontas pro tio. Ĉu vi estis ĉe psikoanalizisto, kiel mi konsilis al vi?"
"Jes, mi estis tie."
"Kaj" Ĉu pli bone?"
"Dankon, jes. Mi ne plu hontas."

[redakti] Se li povos trovi

Nokte ŝtelisto eniris la malriĉan domon de Nasreddin. Lia edzino timeme ekflustris: Hoĝa, ĉe ni estas ŝtelisto. Kion ni faru? Li eĉ ne rigardante tien trankvile respondis: Ne ĝenu vin, edzino mia, se tiu povos trovi ion valoran, mi facile forprenos ĝin de li.

9756 o


[redakti] Konscienca ŝtelisto

La jugisto severe riproĉas ŝteliston: Unue vi ŝtelis la tekon de tiu sinjoro kaj poste vi eĉ intencis mortigi lin!

La ŝtelisto pretendas pravigi sian fiagon: Jes, ŝinjoro juĝisto, tion mi devis fari, ĉar en la teko aperis noto kun la jena teksto: Malfermota nur post mia morto!

[redakti] Lingvaj problemoj

Ĉefo de la ŝtelistoj trudis fremdulon por ke li konfesu, kie li kaŝis la monon. Por tio, li utiligas la servon de tradukisto: - Demandu al li, kie li kaŝis la monon! - Li demandis, kie vi kaŝis la monon (tradukis la tradukisto). - Diru al li ke mi ne diros! - Li ne volas diri (tradukis reen la tradukisto). Tiam, la ĉefo de la ŝtelistoj metis revolveron sur lian kapon kaj diris: - Diru al li ke, se li ne konfesos, mi ne hezitos pafi! - Li diris ke, se vi ne konfesos, li ne hezitos pafi. Kaj li ne ŝercas! (tradukis kaj pligrandigis la tradukisto). - Ne pafu! Ne pafu! Mi konfesos! La mono estas en mia ĝardeno, sub florvazo, dekstre de mia domo! - Kion, do, li diris?! - Li diris ke vi ne kuraĝas pafi!!! (Ho, li devis paroli Esperanton...)

[redakti] Ido

La poŝoŝtelisto numero unu, el Ĉikago, ĝuis ferion en Eŭropo. En altsocieta kunveno, li renkontis belan brunulinon, kiu tuj kaptis lian koron. De konfido al konfido, li baldaŭ eksciis, ke ŝi estas la poŝoŝtelistino numero unu de Francio, kaj la perspektivo de efektive kontribuo al la perfektigo de la specio decidigis ilin al geedziĝo. Ili instaliĝis en Usono, kaj, post la konvena tempo, ŝi naskis filon. Belforma, vivema, sanplena, tiu ravas siajn gepatrojn. Tamen, io maltrankviligas ilin: la ido obstine tenas sian dekstran maneton fermita. Ili konsultas la akuŝiston, poste alian infankuraciston: probable ia paralizo de la manmuskoloj, ili diras, sed ne grava; kun la tempo ĉio pliboniĝos. La gepatroj ne kontentiĝas per tiaj babilaĵoj, kaj finfine decidas konsulti psikiatron. Tiu, per sekreta metodo, metas la infaneton en hipnotan staton kaj atingas, ke ĝi malfermu la fingretojn -- inter kiuj la admirantaj gepatroj ekvidas ion brilan: la oran ringon de la akuŝistino.

[redakti] Feliĉe

La pasintan nokton ŝtelistoj penetris en mian çam-bron. Ili traesploris la tutan loĝejon, forprenis kelkajn objektojn ...

— Tamen, vi ofte rakontis al mi, ke vi havas çe vi ŝar-gitan revolveron, kaŝitan sub la kapkuseno.

— Feliçe ili ne trovis ̧ĝin.


[redakti] En la juĝejo

Snob

Juĝanto : Kiel oni vidas el la preparaj aktoj, la ŝtelado estas via profesio! — Juĝato : Kion do vi volas, sinjoro juĝanto, ke mi ŝteladu por plezuro?

[redakti] Ekskuzo

Estas kaptita poŝŝtelisto:

— Ne provu kredigi al mi, ke vi prenis la monujon pensante, ke ĝi estas la via!
— kriegas la juĝisto.
Vi povis vidi, ke la monujo apartenas al iu alia!
— Mem la monujo jes. Sed la bankbiletoj ŝajnis tiel konataj!

[redakti] Ĉu?

Bd8 o

La juĝisto demandas la ŝteliston: Kial vi ŝtelis la tutan arĝentaĵon, sed ne la okcent markojn kontantajn sur la komodo mem? "Ĉesu tion!" kriis la deliktinto. "Mia edzino hejtis al mi pro tio jam sufiĉe la inferon".

[redakti] Malkupiĝo

Viro staras antau la tribunalo pro monrabado per armilo. Fine de la proceso la juĝisto deklaras la verdikton:

-- Mi konstatas, ke la akuzito ne estas kulpa, tial mi malkondamnas lin.

La akuzito profunde enspiras:

-- Tio signifas do, ke la mono restos ĉe mi. Ĉu?

[redakti] Atestanto

-- Kaj kiam fariĝis al vi suspektinda tio, ke ili ne estas transportistoj sed ŝtelistoj?
-- Kiam mi rimarkis, ke ili daŭre kaj senhalte laboras!

[redakti] Supertiĉoj

Du rabistoj provis rabi hotelon.

La unua diris: "Saltu! Mi aŭdas sirenojn!"

La dua respondis: "Sed ni ja estas je la 13-a etaĝo!"

Sed la unua ekkriis: "Ne estas nun tempo esti superstiĉaj!!"

[redakti] Vintre

Oqaa

Poŝŝtelisto diras al sia kolego kun sopiro:

"Hrhr! Mi malŝategas vintron!"
"Kial? Ĉu vi timas malvarmon?"
"Ne, sed vintre ĉiuj homoj tenas la manojn en poŝoj."

[redakti] Miskompreno

Iu malatenta viro stariĝis el sia busa sidiloko kunportante ombrelon de apuda virino. Ŝi komencis krii, do li, tre kortuŝe pardonpetis kaj redonis la ombrelon al ŝi.

Preskaŭ vespere de la sama tago, profitante magazenan rabatkampanjon, li aĉetis du ombrelojn por donaci al siaj edzino kaj filino. Surstrate li renkontis tiun virinon de la buso kiu malice diris al li:

Mi rimarkas ke vi havis profitan tangon, ĉu?

[redakti] Logike

Oni adiaŭas du profesiajn ŝtelistojn el la pundomo. Ili staras antaŭ la pordego kaj ĉirkaŭrigardas.

"Ĉu ni prenu buson?"
"Sensencaĵo!" "Kiu aĉetu tiun de ni? "
893 o

[redakti] El Historio

La reĝo Ludoviko XIV decidis inspekti la parizan urban malliberejon. Kun sia akompatantaro li eniris en unu ĉelon kaj demandis la unuan malliberulo
- Kial vi estis malliberigita?
- Oni false akuzis min, via reĝa moŝto:
- Kaj vi? - li demandis la duan malliberulon.
- Mi estas ĉi tie pro maljusteco de la juĝistoj, estis la respondo.
La tria malliberulo eč nedemandinte rapidis deklari:
- Min oni enkarcerigis, čar la juĝisto, kiu juĝis min, akceptis subaĉetaĵon de miaj malamikoj.
La reĝo malsereniĝis kaj naŭzita volis foriri. Sed antaŭ ol li foriris li ankoraŭ turniĝis al la lasta malliberulo, staranta apogiĝinta al la muro:
- Kaj kial vi estas ĉi tie?
- Mi estas ŝtelisto, via moŝto. Oni metis min ĉi tien, ĉar mi ŝtelis.
- Tiu ĉi viro estu tuj liberigita! - ordonis la reĝo al sia adjutanto kaj aldonis: - Por ke tiuj tri senkulpuloj ne malmoraliĝu de li!

[redakti] Tradukante

Klasike, Zamenhofe, normale kaj laŭ rekomendoj de la Akademio de Esperanto, oni diras jene:

  • is stolen = estas ŝtelita
  • is being stolen = estas ŝtelata
  • has been stolen = estas ŝtelita
  • was stolen = estis ŝtelita
  • was being stolen = estis ŝtelata
  • had been stolen = estis jam/antaŭe ŝtelita

[redakti] Kulereto

Meva ŝtelisto

En bona restoracio estas granda amaso da homoj, kiuj manĝas kaj trinkas. Apud du tabletoj, proksime de la enirejo, sidas du sinjoroj : unu jam nejuna kun friponeta vizaĝo; antaŭ li sur la tablo staras malplena glaseto kaj telero kun duono da pantranĉo kun ŝinko; la dua — juna homo, dande vestista, videble ĵus sidiĝinta apud la tableto; li detiris siajn ŝamajn gantojn kaj disbutonumas la superveston. La nejuna sinjoro legas gazeton kaj de post ĝi li de tempo al tempo ĉirkaŭrigardas la publikon. — Servanto! vokas la juna dando : tason da kafo kaj pasteĉeton! Post kelkaj minutoj la servanto alportis. La juna homo komencas trinki la kafon, rigardas ĉirkaŭen sur ĉiuj flankoj kaj subite kaŝas la kulereton de sia kafo en la poŝon. Tion ĉi rimarkis la maljuna sinjoro. Li vokas la servanton. Tiu ĉi aperas. — Tason da kafo kaj pasteĉeton! La postulitaĵo estas alportita. La sinjoro manĝas.

— Se vi volas, mi montros al vi ĵonglon, li diras al la servanto, alvokinte lin. La servanto ridetas.

— Rigardu : ĉu tio ĉi estas kulereto?

— Jes, sinjoro.

— Kie do ĝi estas nun? demandis la sinjoro, rapide kaŝante la kulereton en la poŝon.

— En via poŝo.

— Ne, ne en mia, sed en la poŝo de tiu ĉi juna sinjoro. La servanto senvole returnas sin al la dando. Tiu ĉi suprensaltas.

— Volu, sinjoro, elpreni la kulereton el via poŝo, turnas sin al li la nejuna homo. Vole-ne-vole la dando enŝovas la manon en la poŝon kaj eltiras la kulereton.

— Nu, vi estas vera ĵonglisto, li rimarkas konfuzite.

— Jes. Prenu por la kafo; la brando estas pagita, diras la ĵonglisto, ĵetante moneron sur la tablon, kaj foriĝas, akompanata per salutoj de la mirigita servanto kaj forportante la kaŝitan kulereton. [I. Lojko.]

[redakti] Rabistomoralo

La kunuloj de la rabisto Dŝi demandis lin foje kaj parolis: „Ĉu rabisto bezonas ankaŭ moralon?“

Li respondis al ili: „Sed kompreneble! Sen moralo li ne povas atingi ion. Intuitive li ekkonas, kie estas io kaŝita: tio estas lia grando; li devas unue eniri: tio estas lia kuraĝo; li devas fine eliri: tio estas lia sento pri devo; li devas scii ĉu eblas aŭ ne: tio estas lia saĝo; li devas disdividi la predon egale, tio estas lia boneco. Estus tute ne eble, ke viro, al kiu mankas nur unu el tiuj virtoj, fariĝas granda rabisto.“

[redakti] Malriĉuloj

Dumnokte en hejmo de malriĉuloj la edzino vekiĝas pro bruo el la alia ĉambro kaj komprenas, ke tie estas ŝtelisto. Ŝi vekas la edzon kaj flustras:

- Vekiĝu, ŝtelisto estas en nia hejmo!
- Jes, ankaŭ mi aŭdis lin, sed mi ŝajnigas estis dormanta, ĉar mi hontas, ke li devos forlasi nian hejmon kun malplenaj mano

[redakti] Ĉu?

En kafejo:

- Kial vi rigardadas al la pordo?

- Mi observadas, ĉu ne foriras iu kun mia surtuto. Kun la via jam antaŭ dek minutoj foriris iu...

[redakti] Kolegaro

Plurmilionulo, reveninte en sian vilaon, rimarkas, ke lia hejmo estis priŝtelita. Lia konato, ankaŭ li milionulo, diras:

- Vi devas trovi la ŝteliston kaj severe puni lin!
- Lasu lin trankvila. Ni ĉiuj iam komencis malgrandaj!

[redakti] Nasreddin

Nokte ŝtelisto eniris la malriĉan domon de Nasreddin. Lia edzino timeme ekflustris: Hoĝa, ĉe ni estas ŝtelisto. Kion ni faru? Li eĉ ne rigardante tien trankvile respondis: Ne ĝenu vin, edzino mia, se tiu povos trovi ion valoran, mi facile forprenos ĝin de li.

[redakti] Ekspliko

Ĉio kion mi diras akordas kun la faktoj. Ne temas pri insulto, temas pri konstato.

[redakti] Literaturo

  • La Rabistoj. Dramo de Schiller, el la germana trad. ZAMENHOF 1908, l44 p. Junaĝa varbo, plena je forto kaj ribelo kontraŭ la leĝoj, ,,pro kiuj el agloflugo fariĝas limakirado.“ Legante tiun tradukon „ni denove kaj profunde sentas, ke la lingvo de ZAMENHOF ne estas ia senviva ligita aŭtomato, kies ĉiuj movoj estas fikse antaŭregulitaj de ia logikema mekanikisto.“ (Bourlet.)
(Se vi kredas ke iun parton de artikolo mi kaŝe ŝtelis de Vikipedio, notu ke vi tute pravas!)
Content Navigation
Aliaj lingvoj