FANDOM


"Ke la lup' estu sata, kaj la ŝaf' ne tuŝata"

~ Zamenhof pri alia libro de Orvelo

"Bona artikolo ! Dankon por verki ĝin"

~ leganto pri ĉi tiu artikolo

"Fino bona, ĉio bona"

~ Lutero pri libro de Orvelo
1984
1984 estas romano de George Orwell, kiu tradukiĝis ankaŭ Esperanten.
7276

Kvankam la fantasta romano"1984" de George Orwell, ne parolas pri Sovetunio, tamen estas interese legi ĝin por kompreni almenaŭ iom pri diktaturo kiu eniras en la cerbojn de la homoj kaj tie ĝi kapablas ŝanĝi laŭ la propraj interesoj eĉ la signifojn de la vortoj mem.

EventojEdit

NaskiĝojEdit

MortojEdit

Monumentjezamenhof

VidpunktojEdit

La mondo en 1984 estis utopia laŭ unu vidpunkto, kaj malutopia laŭ alia. Laŭ Vikipediisto tamen "malutopia" estas tre malklara termino. Ŝi pensis, ke temus pri rakonto el la pasinteco.

La argumentoj estas malklaraj. Utopio ne ciukaze estas "bona" aŭ "dezirinda". Krome, tio, kiu estas "dezirinda" ŝanĝas de la vidpunkto de la leganto. Laŭ kapitalisma vidpunkto granda parto de la sciencfikcia literaturo de socialismaj landoj estas "malutopio", ĉar ĝi prezentas kelkfoje evoluatan komunisman socion, do al kelkaj nedezirinda utopio.

La menciitaj verkoj rilatas al nedezirinda socio, sed kutime estas tamen traktataj kiel "utopio". Krome estas miloj da mallongaj rakontoj de Usonaj aŭtoroj inter 1930 kaj nun, kiuj atentigas pri mizevoluoj de la kapitalisma socio. Neniu ĝis nun sentis la bezonon, trakti ilin aparte de la spacaventuroj ktp. "Kontraŭ-utopio" ĉiukaze estas la plej malĝusta kesto.

La vorto malutopio povas ŝajni iom stranga, se oni pensas, ke la vorto utopio venas de u- (neni-) kaj topos (situo) : do utopio devus signifi "lando/urbo ekzistanta nenie". Sed jen la difino de utopio en www.reta-vortaro.de : Neefektivigebla idealo, teorio: ĉu efektive ni laboras por ia utopioZ? utopia projekto; la esperantistojn oni longe taksis utopiistoj. Utopio estas teoria idealo.

Do alia vikipediisto pensas ke malutopio estas akceptebla kiel kontraŭa ideo de idealo, ĉar la malutopioj estas teruraj. Malo = kontraŭo, do kontraŭ-utopio estas akceptebla, sed la vorto malutopio ekzistas.

Tiuj argumentoj konfirmas, kiel neklara "malutopio" estas. Se oni referencas al la difineto de Reta Vortaro, do fakte al la ne plu aktuala Plena Vortaro de Esperanto de 1934 (kial oni ne referencas al PIV de 2002/2005?), utopio estas "Neefektivigebla idealo, teorio". Do malutopio laŭ onia rezonado estus "efektivigebla idealo, teorio"!

Laŭ PIV utopio havas tri karakterizaĵoj: estonta, nerealigebla, bona. Pri "malutopio" oni do devas lerni, ke mal- rilatas nur al la elemento "bona", nek al "estonta", nek al "realigebla" nek al iu kombino de la tri elementoj.

Oni tamen pravas pri la ekzisto de la termino "malutopio", eĉ se oni nur asertas tion. La fakto tamen estas facile kontrolebla ekzemple per la t.n. masko "Kukolo". Do estu kiel ajn, malutopio ja povas resti. Ĉiukaze ĉiu ajn ja havas la rajton esprimi sin malklare.

Laǔ Reta Vortaro (ReVo) utopio estas "Fikcio prezentanta idealan socion, frape kontrastan al la siatempa", do malutopio estus "Realaĵo prezentanta la socion, konforme al la siatempa". Tiu difino ne respondas al 1984 (angle dystopia), kiu rilatas al fuŝa utopio (preskaǔ koŝmaro), do ĉitie la taǔga termino estu "misutopio".

La tradukita vorto, "dystopia," estis inventebla en la angla pro samsoneco inter la anglaj prononcoj de la prefikso "eu-" kaj la unua silabo de "utopia." Ambaŭ pronunciĝas kiel [ju] en la angla. Fakte, tokiponisto ĉiam pensis ke "utopia" estis simple stile licensa literumo por "eutopia," ĝis legis ĉi tiun diskuton.

Tiu proponas "fiutopio" aŭ, neologisme, "distopio." Kiel aliaj rimarkis, "utopio" ne devas signifi bonan aferon (krom en la difino de ReVo), do ankaŭ "misutopio" eble maltrafas ĝin. Iuj romanoj en tiu ĉi ĝenro ne temas pri miso sed pri ies ideala socio efektivigita, kiu ne estas la idealo de la protagonistoj.

Kaj la diskuto pluas.