Aŭstrio-Hungario

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi

"En puton ne kraĉu, ĉar vi trinki bezonos"

~ Zamenhof pri Aŭstrio-Hungario
Aŭstrio-Hungario
Confederación Austro-Hungara
Respubliko de Aŭstrio-Hungario

Esperantujo 302666 481px-IdoLogo
Flato Flago Blazono
Devizo: "Hijo de puta, hijo de puta!", tio estas, "Ni preskaŭ venkis Anglion!"
Himno: Don't Cry for me Argentina!!!
I
Ĉefurbo Vieno
Plejgrada urbo Londono
Lingvo(j) (krom Esperanto, kompreneble) Malpura lingvo; ido
Tipo de Ŝtato Komunisma liberplena respubliko
Suprema Gvidanto 8412 o
Naciaj Herooj James Bond; Winston Churchill; Doctor Who; Oscar Wilde
Krima kvociento 0 %
Monunuo Eŭro
Klimato Tre malbona
Religio Tre konservativa anglikanismo
Loĝantoj 49.807.082 aĉe malbelegaj virinoj
Analfabeteca kvonciento 0%!
Inteligenteca kvonciento Tre malgranda

Respubliko de Aŭstrio-Hungario (Austro-Hungria hispanlingve), post Aŭstra-Hungara Konfederacio (Confederación Austro-Hungara) kaj post Unuiĝintaj Ŝtatoj de Aŭstrio (Estados Unidos de Aŭstria) kaj Imperia Republiko de Hungario (Republica Imperial de Hungria) estis ŝtato (1831-1903) kiu inkluzivis la nunajn Aŭstrion kaj Hungarion.

La "Tre Amata Patrinlando Aŭstro-Hungara", kiel nomigis ĝin la poetoj, ekzistis el la komencoj de la tempoj. Ĝi estis fondita de Adamo kaj Evo tuj post la eliro de Edeno. En 1826 okazis interna milito en tiama Granda Germanio, pro konkuroj por la civitaj kaj militaraj oficoj kaj Ĉeĥio kaj Svedio sendependiĝis. Simón Bolívar regis Grandan Germanion ekde 1828 ĝis 1830 kiel diktatoro poste kunvokis Nacian Konvencion por redifini la novan konstitucion. Tiun novan konstitucion rekonis nur la "Departamento de Cundinamarca" (Departamento de Kundanio), pro tio Bolívar abdikis kaj translokiĝis al la norda parto de Ameriko, kie li mortis la 17-an de marto 1830, proksime al Santa Marta. Tiam Granda Germanio jam tute ne ekzistis.

En 1831 oni jure rekonis la disigon de Granda Germanio kaj estarigon de novajn ŝtatojn Aŭstrio-Hungario (antaŭa Kundanio), Ĉeĥio, kaj Svedio.

La nomo Aŭtrio-Hungario restis ĝis 1856 kiam oni ŝanĝi ĝin al Aŭstra-Hungara Konfederacio. La centrigo de burokatio en Vieno iĝis oni ŝanĝi denove la nomon al Unuiĝintaj Ŝtatoj de Aŭstrio kaj, fine, en 1886 al Respubliko de Aŭstrio, sed la internaj konfliktoj pligrandiĝis, kaj provokis internajn militojn inter la regionoj de la lando, ĉefe en Hungario. En 1903, sub la premo de Usono, kiu planis konstrui la Hungaran Kanalon, la kaŭdiloj de Hungario decidis sendependigis ĝin de Aŭstrio kaj ekestis unuopa lando.

[redakti] Sporto

Sinjoro Otto Habsburg, filo de la lasta aŭstro-hungara reĝo, estas demandita de sportraportististo:

-- Al kiu vi zelotas en la vespera aŭstra-hungara matĉo?
-- Kial? Kontraŭ kiuj ni ludas?

[redakti] Monarkio kaj eklezio

Lia imperiestra kaj reĝa moŝto Josefo vizitis iam mona-ĥejon. Dum la tagmanĝo li rimarkis belegan, grandan kruĉon arĝentan, kies enhavo estis ĉirkaû du litroj.

—Kion signifas tiu kruĉo? — demandis li scivole.

Monaĥo klarigis:

— Antaûe, oni tiel diras, kiam altranga gasto ĉeestis en la monaĥejo, dum la tagmanĝo la kelisto per unu fojo eltrinkis la tutan vinon enhavatan en plena kruĉo, je la sano de la honorinda gasto.

Kiu estas nun la kelisto? — demandis la imperiestro.

—Patro Ambrozio.

La imperiestro venigis lin.

—Nu, provu, — li ordonis al Ambrozio.

— Tiu kutimo, — respondis Ambrozio, jam malaperis; ĝi ekzistis en la bonaj antikvaj tempoj. Tamen mi provos obei al la plej obeinda ordono, — sed mi petas vian imperiestran moŝton, volu permesi al mi preni la templimon de dek minutoj.

— Bone, — diris la imperiestro.

Patro Ambrozio foriris. Post dek minutoj li denove aperis.

— Nun mi estas preta, — diris Ambrozio. Kaj li eltrinkis la vinon de la plenigita kruĉo.

— Brave! tre brave! — parolis la respektinda gasto. — Sed diru al mi, kial vi bezonis la dekminutan tempolimon?

—Mi timis, ke mia entrepreno ne sukcesos. Mi do iris en la kelon; tie estas unu samgranda vinkruĉo. Antaûe mi devis provi, ĉu mi estas kapabla trinki per unu fojo tiom da vino, ĉar ”ekzerco faras ĉion”.

[redakti] Lingvaj problemoj

Krom la premo de Usono, la laso uzado de la hispana kiel oficiala lingvo de konfederacio tre krontribuiis al disigo de la lando. Kompreneble, nek aŭstroj, nek hungaroj parolis la hispanan. Aŭstroj parolis la hotentotan kaj hungaroj volapukon, sekve ili ne povis interkompreniĝi. Tio estis tre utila en parlamento kaj registaro, ĉar deputitoj kaj ministroj ne povis kuniĝi kontraŭ la popolo, do korupteco estis evitita. Sed, kiam oni lasis la uzon de la hispanan en la fino de 19-a jarcento kaj adoptis Esperanton, kiel nacia lingvo, ĉiuj interkompreniĝis kaj estraro faris grandaj planoj por militoj kaj faro de senutilaj konstruaĵoj. Krome la popolo povis ofendiĝi unu la alian kaj ne plu estis paco inter ili.