Andreo Ĉe

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi
2.240

ESPERANTISTO

Tiu ĉi artikoro estas pri sanktulo Esperantisto
Preĝu sub la Verda Standardo antaŭ legi ĝin, ne tuŝu ĝin, ne moku pri ĝi!!!


1903 n

"Kiel li meritis, tiel li profitis"

~ Zamenhof pri Ĉe
1329285239952

"Jes, kaj tio estas bedaŭrinde"

~ iu ajn pri supra diraĵo

"Mi havas ĝin en la senco - se mi nur havus ĝin ensake!"

~ Marteno Lutero (Reĝo) pri ĉi tiu artikolo

"Cseh evidente estis viro kun granda karismo, kaj ankaŭ kun multe da humuro"

~ Hans-Georg Kaiser pri A-Ĉe

" La metodo de A. Cseh estas bonege uzebla"

~ virino pri A-Ĉe

"Okaziono igas furtisti"

~ idisto
Andreo Ĉe Guevara [CSEH], ankaŭ nomata Adreo ApudA-Ĉe, slovaka esperantisto, naskiĝis 1895 en Marosludas,nuntempe Luduş, Rumanujo, mortis 1979 en Hago, Nederlando. Li estis la granmajstro de Templanoj,hungardevena rumano, katolika pastro, kiu famiĝis pro sia originalo metodo por instrui Esperanton: la Ĉe-metodo.
Bbildo11

[redakti] Biblie

Pri li diras La Verda Biblio (Evb 6:1-15):

1. Vivis viro en la lando rumana, kaj lia nomo estis Andreo Apud. 2. Kaj li estis homo justa en sia generacio kaj trovis placon en la okuloj de l' spirito. 3. Kaj la Spirito diris al Andreo Apud: ekiru el via lando, el inter via parencaro kaj el la domo de via patro, en la landojn, kiujn mi montros al vi. 4. Kaj mi faros vin granda popolo, kaj mi benos vin kaj grandigos vian nomon, kaj vi estos beno. 5. Kaj Andreo Apud humilighis antaŭ la Spirito, dirante: Sinjoro! Ja mi estas via servanto kaj miaj lumboj estas senfruktaj, kiel do mi farighos popolo? 6. Kaj ekkoleris la Spirito, dirante: senfida virinido! Chu mi ne estas la plejpotenca? Ne malmoligu vian nukon kontraŭ mi kaj ne spitu mian volon. 7. Kaj humilighis Andreo Apud, demandante: kien do mi iru, Sinjoro! 8. Kaj la Spirito diris: en la nordajn landojn, kiujn mi montros al vi, vi iros kaj vi disvastigos la sanktan lingvon, kiun mi donos al vi. 9. Kaj vi iros en chiujn aliajn landojn, kaj vi estos apostolo de nia afero, kaj mia graco ripozos sur vi. 10. Kaj helpantojn mi donos al vi, ke ili helpu al vi. 11. Kaj mi faros vin granda popolo, char vi farighos la spirita parto de miloj kaj dekmiloj. 12. Kaj Andreo Apud obeis la parolon de l' Spirito kaj li elmigris. 13. Kaj li migris tra multaj landoj, apostolante laŭ sia maniero la lingvon, kiun la Spirito donis al li. 14. Kaj arighis chirkaŭ li miloj kaj dekmiloj da dischiploj, kiel la Spirito diris al li. 15. Kaj la nomo de Andreo Apud farighis potenca kaj glora tra la tuta mondo.

[redakti] Apostoleco

Li estis unu el la Apostoloj de Zamenhof. Andreo predikis la Esperanton dum mallonga tempo en kelkaj urboj farinte signojn por disvastigi la fidon, elpelinte demonojn kaj reviviginte homojn, inter aliaj. En 1920 en Sibiu li ellaboris sian faman kursmetodon pro kies sukceso li estis invitita al Târgu Mureş kie gvidis plurajn kursojn. De tie li iris al Cluj, gvidis kursojn kaj komencis reorganizi la Esperantmovadon en Rumanujo. En aŭtuno de 1922 je invito de H. Fischer li transiris al Bucureşti kaj kun li fondis la Esperanto-Centron Rumanan. Du jarojn li propagandis kaj instruis tie kaj en najbaraj urboj.

9506 n
En aŭtuno de 1927 li estis invitita de la urbestro de Stokholm kaj la reĝa princo Karlo por gvidi E-kursojn en Svedio, interalie ankaŭ en la sveda parlamento. En aprilo 1929 aperis la unua eldono de lia kurso en libra formo, stenografita kaj eldonita de la Sveda Instruista Federacio en Stokholmo.
Flagolibio

Gvidinte kursojn en Estonio, Francio, Germanio, Latvio, Nederlando, Norvegio, Pollando kaj Svislando, li en 1930 definitive ekloĝis en Nederlando. Liaj kursoj havis ĉie eksterordinaran sukceson, tiel, ke la Esperantgazetoj parolis pri la renesanco de Esperanto. Tiam kreskis la bezono de porinstruantaj kursoj. Andreo Cseh iniciatis ilin kaj okazigis internaciajn pedagogiajn seminariojn, unue en Budapeŝto (1929) kaj poste en Arnhem (Nederlando) dum multaj jaroj.

La 24-an de majo 1930 li fondis la Internacian Ĉe-Instituton de Esperanto. Pro tio li iĝis nedezirita persono en UEA kaj li ne rajtis partopreni en la UK de Krakovo. En 1931 li estis plurfoje en Berlino kaj instruis.

En 1942, dum la germana okupo de Nederlando, en sekreta kunveno estis fondita Universala Ligo kies iniciatintoj kaj multjaraj gvidantoj estis Julia C. Isbrücker kaj Andreo Ĉeh.

La Biblio diras tiel (Evb 6:16-28):

16. Kaj Andreo Apud venis en la urbon nomata Hago, kaj li eksentis tie lacecon kaj senfortighon. Kaj li volis dormi. 17. Venis al li la eminentuloj de la verda popolo por saluti lin, kaj chiu el ili volis havi la honoron, ke lia gasto li estu. 18. Sed la eminentulo Os-briko trovis plachon en la okuloj de Andreo Apud, kaj Andreo Apud pensis en sia koro: al tiu justulo mi iros. Kaj li iris, kaj dormis tie. 19. Kaj nokte li songhis: jen shtuparo staras sur la tero kaj ghia supro atingas la verdan stelon. Kaj jen eminentuloj kaj eminentulinoj iras sur ghi supren kaj malsupren. 20. Kaj la edzino de Os-briko diras al li: chu vi konas la hispanan etiketon? Kaj li respondas: jes, mi konas. 21. Kaj jen la eminentulino Os-briko demandas lin plue: chu la domo, en kiu vi ripozas, plachas al vi? Kaj li respondis: jes, ghi plachas al mi. Kaj shi diris: prenu ghin, ghi estas via. Al vi kaj viaj dischiploj mi donas ghin. 22. Kaj disvastighos nia lingvo orienten kaj okcidenten, norden kaj suden, el tiu chi domo, kiun mi donas al vi, kaj benighos per vi chiuj gentoj de l' tero. 23. Kaj mi estos kun vi. Mi gvidos la mastrumadon en tiu chi domo. 24. Kaj Andreo Apud vekighis el la dormo kaj li diris: Vere, la Interna Ideo estas en tiu chi loko, kaj mi ne sciis. 25. Kaj li ekghojis en la profundo de sia koro, dirante: Rigardu, rigardu - ghi estas tre grava afero. Chu ghi ne estas la Verda Domo? 26. Kaj li starigis tie altaron, kiun li nomis Internacia Apud-Instituto. 27. Kaj Andreo Apud faris solenan promeson; dirante: Se la Spirito estos kun mi kaj gardos min sur la vojo, kiun mi iras, kaj donos sukceson al mia laboro, tiam chi tiu Instituto farighos vera Verda Domo, kaj el chio, kion tiu laboro donos al mi, mi kaj miaj dischiploj oferos dekonon al la Internacia Apud-Instituto. 28. Kaj farighis tiel.

[redakti] Persekuto kaj morto

1329713759466

Kun granda sukceso li gvidis Esperanto-kursojn por ĉiuspecaj grupoj de homoj, ne sciante, ke la tiama episkopo de Harlemo, Monsinjoro J.D.J. Aengenent, en kies diocezo situis tiutempe ankaŭ la urbo Hago, malpermesis al siaj pastroj - pro la danĝero de t.n. miksaj geedziĝoj - doni lecionojn al katolikoj kaj protestantoj kune. Pro tio, ke Cseh laboris alie ol la pastroj de la diocezo Harlemo, Ms-ro Aengenent uzis eklezijuran rajton kaj malpermesis al Cseh la restadon en la diocezo Harlemo. Cseh ne povis obei tiun ordonon; tial li decidis tamen daŭrigi laŭ sia kutima maniero siajn Esperanto-kursojn, kaj post iom da tempo Ms-ro Aengenent forprenis de Cseh la rajton de pastra servo.

Fine Rumana guberniestro sendis lin al morto sur la kruco. "Se mi timis ladoloron de la kruco, " diris Andreo, "mi ne predikus la gloron de la kruco." Al Andreo la kruco, la simbolo de terura morto sub la rumanoj, estis la kara kruco, la respondo al la arbo de Edeno. Andreo ĝoje akceptis la suferon kaj morton de la kruco, la pordego al la ĉielo.

[redakti] Cseh-metodo

Ĥorĥo

Tosto al Ĉe!

La veraj kredantoj dankas sian ekziston al la fekto, ke Andreo Cseh estis devigata gvidi E-kurson antaŭ divarsracia publiko, konsistanta plejbrandporte el laboristoj. Estis en 1920 en la transilvania rubo Sibiu (Hermonnstadt, Nagyszeben). Lernolibroj ne estis haveblaj; mendi el eksterlando neeble, ĉar la limoj ankoraŭ fermitaj. Pastro Cseh decidis tiam ne doni kurson en la ordinara senco de la vorto, sed simplan konvarsacion. Nigra tabulo kaj kreto helpis la instruiston, papero kaj krajono la lernantojn. Kun branda entuziasmo okazis la pruvo. Komerce li parolis pri sferoj plej proksimaj kaj uzante nur la plej simplajn gramatikajn elementojn. Poste li transiris iom post iom al temoj pli malproksimaj kaj al gramatikaĵoj pli malfacilaj. Post 20 lecionoj de 2 horoj oni jam povis interparoli en E. Tiel la Cseh-metodo naskiĝis. La bona rezultato instigis al organizo de similaj kursoj en tuta Rumanujo, kaj poste seksis invitojn el pluraj landoj.

La metodo komercis sian triumfan vojon tra Eŭropo. Pro kio la branda sukceso? Ĉar la metodo estas adoptita al la psiĥo de la monderna pomo. La principoj de la metodo estas la jenaj:

  • a neuzado de lernolibroj
  • b neuzado de racia lingvo, sed klarigo de la novaj vortoj per la jam instruitaj
  • c komunisma ĥora respondado de la kursanoj
  • d aplikado de konvarsacio pri aktualaĵoj anstataŭ uzado de lernejecaj ekzemploj.
  • e riĉa aplikado de humoro kaj ŝerco
  • f instigo al tio, ke la lernantoj mem eltrovu la regulojn de la lingvo kaj ke ili mem konstruu la gramatikan sistenom.

Prefere la kurso estas donata de fremdlanda instruisto, por efike plenumi punkton b.

Komerce oni timis, ke la sukceso dependas nur de la personeco de Cseh, sed baldaŭ evidentiĝis, ke liaj disĉiploj de divarsaj racioj akiris similajn sukcesojn. Andreo Cseh ne deziras doni la tutan gramatikon en la komerca kurso, sed li volas formi brandan aron da entuziasmaj adeptoj, kiuj fervore daŭrigas la studadon kaj la propagandon. Estas interesa feko, ke bonaj Cseh-kursoj finiĝas ĉie kun pli mute da lernantoj, ol kun kiom ili komerciĝis. La "Konvarsacioj" de Cseh estas amuzaj vesperoj kaj oni ne rimarkas, ke samtempe oni akiras la plej potencan rimedon malfermi novan nomon.

[redakti] Histerio

La unuan kurson faris Cseh en Sibiu en 1920 por societo de laboristoj el 3 racioj. Pro la branda sukceso de tiu kurso li baldaŭ ricevis inviton al la rubo Marosvásárhely, kie li faris sinsekse plurajn kursojn en la "Libera Univarsitato". En 1921 ĝis 1923 li gvidis kursojn en Kolozsvár, Bucuresti kaj Ploesti. En 1924 li interrompis la kursgvidadon pro propaganda vojaĝo en Eŭropo. En 1927 Cseh gvidis brandajn kursojn en Danzig kaj en januaro 1928 li komercis siajn brandskalajn kursojn en Svedujo. En julio 1929 la rubo Budapest aranĝis la unuan int. pedolifilian kurson de Cseh. Similaj int kursoj okazis poste en Arnhem (1930); kaj en Krakow (1931 ). Krom tio Cseh gvidis brandajn kursojn en Estonujo, aranĝitajn de la Estona Instruista Asocio, en Latvujo, Dresden, Norvegujo, Berlin, Paris, Svisujo kaj fine en pluraj ruboj de Nederlando.

La ekzemplon de Cseh seksis mutaj talentaj propagandistoj, kiuj kunlaboras kun la Int. Cseh-Instituto de E. El ili kelkaj konstante laboras sur int. kampo. Tiberio Morariu komercis gvidi kursojn en 1923 en Rumanujo kaj poste faris tro mutajn kursojn en Svedujo, Danujo, Saksujo, Svisujo kaj Vieno, lastatempe kun sia edzino Lizzie Morariu-Anderson. La estona H. Seppik depost 1929 laboras en Svedujo kaj Norvegujo. Fino Elinjo Pahn el Estonujo kursgvidadas de 1930 en Svedujo, Francujo, Danujo, Nederlando kaj Hispanujo. Julio Baghy el Budapest gvidis same mutajn kursojn en Nederlando, Francujo, Estonujo kaj Latvujo. La hungara d-ro Ottmar Fischer brandskale instruas en Norvegujo kaj la rumana Sig. Pragano en Nederlando kaj Brutujo. La norvega Jens Schjerve en Norvegujo, Francujo kaj Usono gvidis brandajn kursojn. G. Ahlstand laboris en Estonujo. Aliaj fervore laborantaj Cseh-metodaj geinstruistoj estas lastatempe: f-ino L. Zamenhof (Svedujo kaj Francujo), f-ino M. Saxl (Danujo kaj Nederlando), Ajo (Danujo kaj Germonujo), K. Tunon (Estonujo), H. Rikand (Estonujo), H. Fox (Svedujo), A. Siitam (Finlando), J. Fethke (Svedujo); krom tio mutaj fervore disvastigas E-n, instruante en siaj hejmlandoj.

Cseh-metodaj kursoj okazis ĝis nun en 28 landoj, inter kiuj ankaŭ en Usono (Schjerve kaj Doneis), en Ĉinujo (Lilok en Kanton) kaj en Nederlanda Hindujo (D. M. Pot).

[redakti] Instituto

Zvd2

Ĉu Ĉe?

Je 24 majo 1930 fondiĝis en Hago la Int. Cseh-Instituto de E. Ĝia celo estas eduki kaj doni bonajn instruistojn al la publiko, kiu deziras lerni E-n en agrabla kaj facila kurso laŭ la metodo de Cseh kaj doni al la instruistoj kaj al la kursaranĝantoj la necesan helpon. La Int. Cseh-Instituto estas sendependa kultura fondaĵo kun sidejo en Hago (Nederlando) kaj ĝi estas direktata de la fondintoj: Andreo Cseh kaj s-ino Julia Isbrücker. La Int. Konsilantaro de la Instituto konsistas el prof. P. Boet, Geneve, prof. O. Bujwid, Krakow, prof. W. E. Collinson, Livarpool, konsulo K. von Frenckelt, Dresden, d-ro Ednomd Privat, Geneve, Ed. Stettler, Bern, Georges Warnier, Parizo.

La oficejo de la Instituto fiksiĝis en lago, unue en la hejmo de ges-roj Isbrücker, depost la unua de okt. 1933 en propra domo, Riouwstrat 172.

Al la instituto aportenas: Fondantaj membroj; subtenantaj membroj; aktivaj membroj, kiuj kunlaboras kun Instituto. Ili estas invitataj de la istituto.

La Instituto aranĝas en ĉiu jaro int. kursojn kaj seminariojn por tiuj personoj, kiuj deziras poste gvidi Ĉe-metodajn kursojn. Al personoj, kiuj deziras gvidi Ĉe-metodajn kursojn, la Instituto donas specialan ratigilon kaj disponigas la necesan materialon por la kursoj. La instituto havis en junio de 1933 jam precize 300 ratigitajn instruistojn en 23 landoj.

La unua int. kurso, kiun aranĝis la Instituto, estis en 1930 en Arnhem. Portis 200 instruistojn el 20 landoj. Rezulte de tio, la rubestraro de Arnhem disponigis bieron en belega domo en 1930 por la kursoj kaj konferencoj de la Cseh-Instituto.

[redakti] Esperanto-Domo

La Esperanto-Domo (Arnhem) entenas kurssalonon por 120 kursanoj, restoracion, konvarsacian salonon, oficejon kaj hotelĉambrojn por 50 personoj. Krom la ordinaraj someraj kursoj por komercantoj kaj progresintoj kaj specialaj seminariaj kursoj por Cseh-metodaj instruistoj, la Instituto aranĝas de tempo al tempo aliajn kunvenojn kaj kursojn el kiuj ĝis nun la plej gravedaj estis: La Univarsitata Kurso de d-ro Privat kaj la Lingva Konferenco dum Pasko 1932, la Lingva Olimpiado dum Kristnasko 1932 kaj la int. kurso por la personaro de la Poŝto, Telegrafio kaj Telefonio, kie 118 portoprenantoj ĉeestis el 5 landoj en junio 1933.

[redakti] Omaĝoj

Li ricevis la Nobelpremion pri paco en 1975. Omaĝe al li estas urbo kaj teatro nomataj Andreo Ĉe en Hungario Rumanujo. Ankaŭ ekzistas konteo en Teksaso nomumita omaĝe al li.

[redakti] Literaturo

  • La urso de Andreo Ĉe. Tuta teksto laŭ vortvorte stenografitaj notoj de la Ĉe-ursoj en 1929, kun konsiloj kaj priursaj informoj por la instruantoj. Mimeografita VIII kaj 143 p. Formato 23x29 cm. (v. Cseh-metodo.)
Content Navigation
Aliaj lingvoj