Arcaicam Esperantom

El Neciklopedio

"Tzelir Anseron, traphir Aeron"

~ Zamenhof pri Manuel Halvelik

Arĥaika Esperanto (memlingve Arcaicam Esperantom) estas mezepoka lingwo, prêskaŭ forgesita ekde la renesãnça epöko, ĝis remälkovrita dë Kalman Kalocsay kay Manuel Halvelik en la 20a yarcento. Nüntempe ĝi estas pärolata de ëta popôlo, la esperantianoj, lòĝantoj dë la Esperanta Civito kiuj konservis ĝin dum plúraj yarcentoj ĉar íli lôĝis ĉe montĉenaro fore de invadoj de la esperantistoj. Tiu popôlo asertas ke tiu varianto estas la vêra esperanto kay la parolata en la Esperanta Respubliko estas malpura miksaĵo de vortoj el aliaj civilizoj.

Enhavo 1 Gramaticom 1.1 Câzöym (Kazoj) 1.2 Câzöym in Phrazòym 2 Unn Phabelòm (Fabelo) 2.1 La Petola Princino 3 Notoym 4 Widu anquez

[redakti] Gramaticom

Arĥaika Esperanto havas nur kwar gramatikajn kazojn -- tre malmulte, ol sia antikwa praúlo Klasika Kreolo. En aliaj vortoj, la mezepoka lingwo havis malpli da manieroj por diri "sklavo". Pro tio, ĝi estis multe malpli populara.

[redakti] Câzöym (Kazoj)

Nominatiwom	(Nominativo)	Serwantom	la servanto
Acuzatiwom	(Akuzativo)	Serwanton	la servanton
Datiwom	(Dativo)	Serwantod	al la servanto
Genitiwom	(Genitivo)	Serwantes	de la servanto

[redakti] Câzöym in Phrazòym

Yemen Westoym satanaym Printzines.
(Jen la satenaj vestaĵoj de la princino.)

Yunam Cnabom unn Anserod Colon tordit.
(La juna knabo tordis al ansero la kolon.)

[redakti] Unn Phabelòm (Fabelo)

Grava uzo de Arĥaika Esperanto estis en tre mallongaj fikciaj tekstoj, verkitaj por amuzi kaj samtempe eduki. Ĝue legi oni povas ankoraŭ.

Jen ekzemplo, el la ilustrita antologio Racontoym Instruaym (ĉirkaŭ 17a jarcento)...

[redakti] La Petola Princino

Printzinom Petolam
(la Petola Princino)

Pugmalcowritam ned estu captitam.^[1]

Printzinon yunan petolan Mastrinom serchit.
Wenit Riweron.
Itye Cnabinon trowit naghantan phelichœ tutnudan.^[2]
Mastrinom dirit: "Wenu. Nun."

Wochon Mastrines aùdantam,
Printzinom hontam estit ed timam.
In buntaym Westoym satenaym sihin westir wolit.

Mastrinom ned permesit.
Captit Bracon Cnabinod.
Wipon cun oram Tenilom exprenit,
ed Printzinod petolad nudan Pugon wipit.^[3]

[redakti] Notoym

1. ↑ Nuntempe oni diras "Kun pug' malkovrita ne estu kaptita."
2. ↑ Por trovi pliajn informojn pri nudbanado, vidu nian artikolon "nuda naĝado".
3. ↑ Vidu artikolon pugbatado.

[redakti] Widu anquez

• Creola Clasiquoma
• Evoluismo
• Latino

Pri Arcaicam Esperantom havat Wiquipediom unn pedantan Articolon.