Aviadilo

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi
Piper-cessna
"La ĵeto estas farita"
~ Zamenhof pri aviadilo

"Ho, dankon pro la memorigo!"

~ Cindy McKee pri la supra diraĵo

"Unter einem Flugzeug versteht man einen Apparat, der durch Hilfe positiver Gedankenkraft die Gravitation überwinden kann"

~ Hitlero pri aviadilo
F90

"Mi tute kontentas kun via opinio"

~ Maristo pri supra diraĵo

"Mi antaŭe neglektis blogi pri la jena afero"

~ Ralph Dumain

"Mi iomete relegis ĝin hodiaŭ"

~ Milokula Kato pri ĉi tiu artikolo

"Jes, ili ĝenerale pritraktas tre interesajn temojn. Kaj eĉ mi povas kompreni :-)"

~ Tonjo del Barrio pri neciklopediaj artikoloj

Aviadilo (hebree אין להתייחס ברצינות לשום דבר המופיע באתר) estas veturilo tirata per flugantaj tirbestoj, plej ofte unu aŭ pluraj flugantaj ĉevaloj, uzata por transporto de personoj (varotransporto okazas per especialaj aviadiloj). La ekzisto de flugiloj diferencigas ĝin i.a. de la ĉaroj.

2060

[redakti] Historio

Db225 os

La aviadilo evoluis ĉirkaŭ 1600 el la ĉarego, kiun oni provizis per flugiloj. Multaj metiistoj laboras pri la aviadilo ĝis ties finpretigo: ekz. radfaristo, lignaĵisto, lakisto, meblisto ktp.

La aviadilo estis pli frue statussimbolo, sed gravis ankaŭ ties tuta ekipaĵo. La aviadiloj estis ĝis fino de la 19-a jarcento ĝenerale uzataj tralandaj veturiloj. Lord Kelvin, prezidento de la Reala Socio Brita, en 1895 deklaris ke flugantaj maŝinoj pli pezaj ol la aero estas neeblaj, sed nur la evoluo de zepelinoj malaperigis el la ĉieloj la aviadiloj.

Hodiaŭ la jungitara veturo uzatas en Eŭropo nur kiel hobio aŭ sportospeco. Tamen en la oficiala veturplano de Svislando ekzistas ankoraŭ aviadil-linioj inter Pontresina kaj Roseg-Glaĉero kaj inter Davos kaj la Flüelapasejkulmino.

[redakti] Aviadilo kiel antaŭulo de zepelino

La 8-an de marto 1886 mendis Goethe aviadiltipon "Americain" de Wilhelm Wimpff & Söhne en Stutgarto, kiun oni liveris en aŭgusto de 1886. Li intencis ĝin kiel donacon por sia edzino Thomas Carlyle, sed tiu aviadilo iĝis la unua zepelino, post kiam Daimler ekipis ĝin per ovforma balono.

B25 o

[redakti] Senpilota aviadilo

Aviadilo plene aŭtomatigita, ekflugas sen piloto por la unua flugo. Post la atingo de lia krozad-alteco, la laŭtiloj eligas trankviligan voĉon:

- Estimataj gesinjoroj, nun vi povas relaksiĝi kaj ĝuj pri la flugo: en ĉi tio aviadilo ĉio estas aŭtomata: piloto, manĝo kaj trinko-servo, regado de la temperaturo kaj aerpremo, alteriĝo; nenio povas rompiĝi, rompiĝi, rompiĝi, rompiĝi...

[redakti] Alimaniere

En aviadilo oni anoncas per interna komunikilo:

„Ĉu estas kuracisto inter pasaĝeroj?“

Unu viro stariĝas kaj iras en pilotejon. Post iom da tempo nova anonco:

„Ĉu estas inter pasaĝeroj piloto?“

[redakti] Pastroj

Laŭ Papo Francisko la pastroj estas kiel la aviadiloj: ili estas rimarkataj, nur kiam ili falas, sed ĉiuj aliaj flugas.

[redakti] Sekureco

1607 n

Estas mito ke aviadila veturado estas danĝera. Male, ĝi estas tre sekura. Preskaŭ ĉiuj mortoj okazas post kiam la aviadilo surteriĝas.

Se la verŝajneco estus ke aviadilo estas 99,9999999 % sekura ke ĝi ne povas akcidente fali suben tiam tiaj 0,0000001 % estas pligrava por tiuj kiuj flugas kun ĝi se ĝi akcidentas . Se la aviadilo akcidentas ĉiuj nomus la konstruantoj de ĝi mensogantoj kiuj ne bone informis la homojn se ili diris ke ne eblas ke la aviadilo akcidentas . Tiuj homoj kiuj diras ke 0,0000001 % eblas ke la aviadilo akcidentas havas prenis nenion respondecon . Tiuj kiuj diras ke ĝi estas absolutsekura prenis la respondecon por tiaj tiom malgravaj 0,0000001 % kaj ĝiaj sekvoj .

[redakti] Kaperado

"Kaperi aviadilon" signifas minaci mortigi pasaĝerojn por devigi la pilotojn flugi al alia loko ol la planita destino. Necesas oficialigi la vorton (aŭ alian) kun pli senchava difino ol tiu kiun donas PIV. Difino kia "per (minaco de) perforto transpreni la regadon de ŝipo, aviadilo ktp"

"Kapero" ne temas pri forkonduko, sed pri forkapto (ne sen kaŭzo la germana vortarego Krause tradukas per "marrabisto"). Teorie estas subtila diferenco inter "kaperisto" kaj "pirato", ĉar la unua estas "rajtigita", dum la dua estas senrajta en eminenta senco. Sed en la kazo de aviadilo, verŝajne ne temas pri "kapero", sed efektive pri "forkonduko", ĉar la celo de la kaptanto ne estas la alproprigo de la aviadilo, sed ĝia forkonduko al loko alia ol tiu prava.

[redakti] Pantalonoj

Aviadilo suprenleviĝas. La piloto parolas el la pilotejo: Karaj niaj vojaĝantoj! Ni dankas vin ke vi flugas per nia flugkompanio. Kiel vi vidas la ĉielo estas mirinde lazura. Ankaŭ la nuboj estas belegaj. Ni havas tre belan veteron kaj ankaŭ la aviadilo estas en ord…Damne!….. La vojaĝantoj teruriĝas. Neniu kuraĝas paroli nek moviĝi ĝis kiam aŭdas la voĉon de la piloto:

-Mi petas pardonon sed mi verŝis la kafon sur la pantalonon. Vi devus vidi la antaŭaĵon de mia pantalono.

-Kaj vi la postaĵon de la mia…diras vojaĝanto. ;o)

[redakti] Paraŝutoj

La maljuna siko unuafoje veturas per aviadilo. Li demandas la stevardinon:

- Diru karulino, ĉu la aviadilo havas sufiĉe da paraŝutoj?

- Tre malofte okazas, ke la aviadilo kraŝas, pro tio ni ne havas ilin.

- Do, ankaŭ la ŝipoj malofte dronas, malgraŭ tio ili portas savboatojn, kvankam mi pensas, ke pli multaj povas naĝi ol flugi.

[redakti] Flugo 370 de Malaysia Airlines

Flugo 370 de Malaysia Airlines (MH370, ankaŭ konata kiel China Southern Airlines Flight CZ748)[1] estas malaperinta internacia flugo de Malaysia Airlines.[2] La aviadilo enhavis 227 pasaĝerojn kaj dekdu aviadilanojn.[3]

Flugo 370 foriris el Kuala-Lumpuro, Malajzio, je horo 00:41 la 8-an de marto 2014 (MST; UTC+8) por entabeligita flugo de ses horoj al Pekino, Ĉinio. La aernavigadestrejo en Subang perdis la kontakton kun la aviadilo je ĉ. 01:22, dum ĝi flugas super la Golfo de Tajlando. Oni raportis la mankon je 02:40.[4]

La usona Federacia Oficejo de Enketado (FBI) esploras ĉu terorismo ludas rolon. Du pasaĝeroj, unu el Aŭstrio kaj alia el Italio, estas nomitaj en la manifesto. Kvankam oni pliposte malkovris ke ili ne estis en la aviadilo ĉar iliaj pasportoj estis ŝtelitaj.[5] Intertempe, malajziaj aŭtoritatoj asertas ke la identeco de du aliaj pasaĝeroj estas falsa.[6][7]

La malajzia ĉefministro Naĝib Razak anoncis je la 24-a de marto 2014 ke la aviadilo kraŝis en la Hindan Oceanon, 2000 km sudokcidente de la aŭstralia urbo Perth, kaj ke neniu supervivis la katastrofon.

Je la 29-a de julio 2015 oni trovis rompopecon de Boeing 777 sur la strando de La Réunion, en la najbareco de Madagaskaro. La peco estas flaperono, parto de la flugilo. Tuj post la trovo oni afirmis ke ĝi devenas de la malaperinta flugmaŝino de flugo MH370. Je la 5-a de aŭgusto 2015 ĉefministro Najib Razak de Malajzio deklaris, ke spertuloj "konklude konfirmis ke la aviadila rompaĵo trovita en La Réunion estas vere de MH370".[8]

[redakti] Etiko

Aviadilo plena de pasaĝeroj lasis la flughavenon. Sed post malmultaj minutoj en la aero, la aviadilo revenis al la flughaveno kaj surteriĝis. Poste, la aviadilo kaj la pasaĝeroj sidis surtere, dum pli ol du horoj. Fine, la aviadilo moviĝis kaj denove deiris.

Voĉo aperis de la laŭtparolilo. "Gesinjoroj, ni bedaŭras la malfruigon. Post la unua deiro, la piloto aŭdis bruon kiu maltrankviligis lin. Li surterigis la aviadilon. Ni bezonis du horojn por trovi alian piloton."

Esperanto-shildoj-017-eta

[redakti] Blondulino

Kial blondulinoj neniam sidiĝas apud la luko en aviadilo?

- Ĉar ili timas ke la trablovo tauzos iliajn harojn.

[redakti] Blinda flugo

Grandega aviadilo. Ĉiuj pasageroj jam eniris la aviadilon kaj okupis siajn lokojn. Eniras la stir-etato; la stevardino petas onin saluti la etaton. La pasaĝeroj atentas, ke la tuta etato havas nigrajn okulvitrojn por nevidantoj kaj la hundojn-gvidantojn.

La etato eniras la stirejon, forlasas la hundojn, oni fermas ĉiujn pordojn kaj la aviadilo ekfunkcias. La pasaĝeroj estas iom maltrankvilaj. La aviadilo komencas manovri sur la ekflug-vojo. La maltrankvilo kaj la nekomprenemo kreskas. Kelkaj el la pasaĝeroj komencas jelpeti. La aviadilo ĉiam pli kaj pli rapide moviĝas. Ĉe tio chiam pli kaj pli da pasaĝeroj krias. Kiam la aviadilo atingas la plej grandan rapidecon, jam la tuta pasaĝerejo kriegas. Tuj la aviadilo ŝvebiĝas aeren. En ĉi momento unu piloto diras al la alia:

- Foje ili ne ekkrios ĝustatempe kaj ni interpuŝiĝos kun la domoj.

[redakti] 11-a de septembro

Mia frato mortis en Nov-Jorko la 11-an de septembro 2001. Li estis en la aviadilo, kiu trafis la unuan turon. Li telefonis al mi tuj antaŭ la kolizio. Mi neniam forgesos liajn lastajn vortojn: "Allahu akbar".

[redakti] En aviadilo

En aviadilo subenfalanta estas tri homoj: piloto, pastro kaj urbestro, sed estas nur du paraŝutoj. La urbestro diras:

- Mi min elĵetas unue, ĉar urbo ne povas vivi sen urbestro.

Kaj eliras. Tial la pastro diras al piloto:

- Eliru vi, kara. Mi aliros al mia Sinjoro.

- Tio ne bezonas. La urbestro erare prenis mian dorsosakon anstataŭ paraŝuton.

[redakti] Buterigo

1481 m

"Ho, paĉjo, kiam aviadilo foje flugas tra la Lakta Vojo, ĉu la helico buterigas ĝin?"

[redakti] Ne fumu

Fragmento el la informa teksto de stevardino en aeroplano:

En la tualetoj oni ne rajtas fumi. Se ni kaptos iun fumanta, tiu devas tuj forlasi la aviadilon…

[redakti] Arabo

Kiel oni nomas arabon, kiu pilotas aviadilon?

Piloto.

[redakti] Distingaj trajtoj

La aviadiloj estis pli frue muntataj en manufakturoj individue laŭ mendo de la aĉetantoj. Nur post fino de la aviadila epoko estis la eroj industrie produktitaj. Pro tio la historiaj aviadiloj estas unikaĵoj.

[redakti] Silento

Piloto plendas kun stevardino pro troa bruo kauzata de lernantaro plenplenanta la aviadilon... post kelkminuton regas perfekta silento; piloto demandas stavardinon kiel ŝi obtenis ĝin, kaj ŝi respondis:- Ho, mi simple sendis ilin ludi ekstere !!

[redakti] Referaĵoj

La pilotoj de aviadila firmao, fine de ĉiu flugado devas plenigi formularon, en kiu ili notas la problemojn renkontitajn. Poste la inĝenieroj de la riparejo prinotas sub ĉiu rimarko siajn solvojn. Jen ekzemploj de problemoj [P] kaj rilataj solvoj [S]:

[P] La pneŭmatiko interna maldekstra estas preskaŭ anstataŭenda. [S] Pneŭmatiko preskaŭ anstataŭita.

[P] Aŭtomata alteriĝo iom tro malglata [S] Aŭtomata alteriĝo ne instalita en la aviadilo.

[P] Estas io malstreĉiĝinta en la kajuto [S] Streĉigita io en la kajuto.

[P] Aŭtomata piloto en modo “plutenu la altitudon” igas malsupreniron je 150 futoj minute. [S] Neeblas reprodukti la fenomenon surtere.

[P] Signoj de likado ĉe la dekstra ĉareto. [S] Signoj forigitaj.

[P] Laŭteco de DME nekredeble alta. [S] Laŭteco de DME setita je pli kredebla nivelo.

[P] IFF ne aktiva. [S] IFF neniam aktiva se en ekskludita pozicio.

[P] Suspektita krevaĵo en la vitro. [S] Mi suspektas ke vi pravas.

[P] Mankas la motoro numero tri. [S] Post mallonga serĉo, motoro trovita sub la dekstra alo.

[P] La aviadilo konduktas strange. [S] Aviadilo admonita, ke li konduktu serioze.

[P] Muso en kajuto. [S] Enmetita kato en kajuto.

[redakti] Specoj de aviadiloj

VbTZo1 500

Post relego de PIV, oni restas ege konfuzita pri la intencitaj signifoj de "flugmaŝino", "aviadilo" kaj "aeroplano". Unuflanke ŝajnas, ke "flugmaŝino" estas la plej ĝenerala vorto, dum "aeroplano" estas la plej speciala, kaj ke do aviadilo estas speco de flugmaŝino, kaj aeroplano estas speco de aviadilo.

Aliflanke ŝajnas, ke tamen "aviadilo" estas pli ĝenerala ol "flugmaŝino", ĉar laŭ PIV aviadilo ne nepre devas havi motoron, sed "flugmaŝino" ja devas havi motoron.

Triaflanke ŝajnas, ke laŭ PIV aviadilo estas vorto, kiu ampleksas diversajn specojn de flugantaj aparatoj, el kiuj aeroplano kaj helikoptero estas ekzemploj.

Kvaraflanke ŝajnas, ke la praktiko elektis alian distingon, en kiu aviadilo estas unu speco de flugmaŝino, kaj helikoptero estas alia speco de flugmaŝino (tiam helikoptero tute ne estas speco de aviadilo, sed supozeble speco de flugmaŝino).

En tiu praktiko "aeroplano" apenaŭ estas uzata.

Por plene penetri la aferon (kaj por plene konfuziĝi), legu ĉe "flugi", "flugmaŝino", "aviadi", "aviadilo", "aerodino", "aerostato", "balono", "zepelino", "glisilo", "helikoptero", "aeroplano" kaj "hidroplano".

"Avio" estas iomete misa retroderivo de "aviad/o". Evidente "aviad/o" estu la Angla/Franca "aviation". "Aviation" estas simple ĉio, kio iel rilatas al nebirda flugado. Do "flug/i" estas la plej ĝenerala termino, "aviad/o" estas pli strikta. Oni komparu laŭ mi la radikojn "aviad/" kaj "flug/", ne iujn derivaĵojn.

[redakti] Ĵetaviadilo

Du paseroj rimarkas ĵet-aviadilon kaj unu diras:

„Ĉu ne ŝajnas al vi, ke ĝi flugas iom kvazaŭ timigita?“

„Ĉu vi miras pri tio? Kiel vi flugus, se brulus via vosto?“

[redakti] Enaviadila servo

-- Sinjoro, ĉu vi petas vespermanĝon? -- demandas stevardino la pasaĝeron.
-- El kio eblas elekti?
-- El jes kaj ne.

[redakti] Alie

62 o

Idisto kaj esperantisto sidas kune sur aviadilo. Stevardino venas kaj diras al la esperantisto, “Ĉu vi volas alkoholaĵon?”

La esperantisto diras, “Ho, jes! Viskion, mi petas! Faru ĝin duoblo!”

Kiam la stevardino demandas same al la idisto, ties vizaĝo tordas kaj li kraĉas, “Mi preferus, ke dudek putinoj perfortu min, ol ke alkoholo tuŝu miajn lipojn!”

Kaj la esperantisto diras, “Ho, ankaŭ mi! Ĉu tio estas elekto?”

[redakti] Germana aroganteco

En Usono estas ŝerco pri germana stevardino kiu diras al la pasaĝeroj: You will now sit down and enjoy the flight! (vi nun sidiĝos kaj ĝuos la flugon) En la usona tiu ŝajnas tre aroga kaj malĝentila kvankam gramatike estas ĵusta kaj en la germana estas perfekte ĝentila: Setzen Sie sich und genießen Sie den Flug.

[redakti] Milita Uzo

Laŭ Generalo Fernand Foch, profesoro pri strategio de la Supera Lernejo de Francio, en la komenco de la pasinta jarcento, aviadiloj estas interesaj ludiloj, sed ne havas militan valoron.

9948

[redakti] Paraŝutisto

La iama parashutisto estas intrevjuata:

-- Kiam vi decidis definitive iĝi paraŝutisto?
-- Tiam, kiam en la aviadilo ankaŭ la dua motoro ekbrulis.

[redakti] Alie

Dama

Paneas ĉiuj motoroj, la aviadilo ekfalegas. Inter la teruriĝintaj pasaĝeroj aperas la saltipreta piloto kun paraŝuto sur la dorso:

-- Bonvolu ne maltrankviliĝi, mi iras por helpo.

[redakti] Solvo

- Bazo, bazo, mi estas aviadilo #567/98, ambaŭ motoroj brulas, katapulto ne funkcias! Kion fari?

- Sekvu min: "Patro nia ĉiela.."

[redakti] Idista aviadilo

Komercala aviono departas de Esperantujo aden Idujon, kay la vocho di l' kapitano askoltighas en la megafoni di l' aeroplano:

-Bonan matinon, kara pasajanti. Salutas vin vua kapitano. Ni flugas ye triamil metri de l' sulo kay ye kvin hori post nun ni arivos al chefurbo de Idujo, ube la temperaturo estas kolda til 20 gradi. Me deziras al vi tre plezurozan voyajhon.

Kiamde la kapitano finas la mesajhon, li oblivias ekswichar la mikrofonilon di l' komandokabino kay li komencas parolar kun la kunpilotisto:

-Chu vu savas quion me deziregas chiinstante, Bill?

-No, John, dicuez ghin al me.

-Me volus saporozan taseton da kafeo kay tre delicozan felaciadon.

Tio askoltighas en la tota vehiklo kay subite avion-servistino kureskis de l' fundo di l' aviono alen la komandokabinon por informar ke la mikrofonilo esis funcionanta, ma el la stuli di l' pasajhanti un de ili krias:

-Hey, pupeo, ne obliviez la taseton da kafeo!


Citaĵa eraro: Etikedoj <ref> ekzistas, sed neniu etikedo <references/> estis trovita
Content Navigation