Aviadilo

"La ĵeto estas farita"

~ Zamenhof pri aviadilo

"Ho, dankon pro la memorigo!"

~ Cindy McKee pri la supra diraĵo

"Unter einem Flugzeug versteht man einen Apparat, der durch Hilfe positiver Gedankenkraft die Gravitation überwinden kann"

~ Hitlero pri aviadilo

"Mi tute kontentas kun via opinio"

~ Maristo pri supra diraĵo

"Mi antaŭe neglektis blogi pri la jena afero"

~ Ralph Dumain

"Mi iomete relegis ĝin hodiaŭ"

~ Milokula Kato pri ĉi tiu artikolo

"Jes, ili ĝenerale pritraktas tre interesajn temojn. Kaj eĉ mi povas kompreni :-)"

~ Tonjo del Barrio pri neciklopediaj artikoloj

Aviadilo (hebree אין להתייחס ברצינות לשום דבר המופיע באתר) estas veturilo tirata per flugantaj tirbestoj, plej ofte unu aŭ pluraj flugantaj ĉevaloj, uzata por transporto de personoj (varotransporto okazas per especialaj aviadiloj). La ekzisto de flugiloj diferencigas ĝin i.a. de la ĉaroj.

Historio

La aviadilo evoluis ĉirkaŭ 1600 el la ĉarego, kiun oni provizis per flugiloj. Multaj metiistoj laboras pri la aviadilo ĝis ties finpretigo: ekz. radfaristo, lignaĵisto, lakisto, meblisto ktp.

La aviadilo estis pli frue statussimbolo, sed gravis ankaŭ ties tuta ekipaĵo. La aviadiloj estis ĝis fino de la 19-a jarcento ĝenerale uzataj tralandaj veturiloj. Lord Kelvin, prezidento de la Reala Socio Brita, en 1895 deklaris ke flugantaj maŝinoj pli pezaj ol la aero estas neeblaj, sed nur la evoluo de zepelinoj malaperigis el la ĉieloj la aviadiloj.

Hodiaŭ la jungitara veturo uzatas en Eŭropo nur kiel hobio aŭ sportospeco. Tamen en la oficiala veturplano de Svislando ekzistas ankoraŭ aviadil-linioj inter Pontresina kaj Roseg-Glaĉero kaj inter Davos kaj la Flüelapasejkulmino.

Aviadilo kiel antaŭulo de zepelino

La 8-an de marto 1886 mendis Goethe aviadiltipon "Americain" de Wilhelm Wimpff & Söhne en Stutgarto, kiun oni liveris en aŭgusto de 1886. Li intencis ĝin kiel donacon por sia edzino Thomas Carlyle, sed tiu aviadilo iĝis la unua zepelino, post kiam Daimler ekipis ĝin per ovforma balono.

Sekureco

Estas mito ke aviadila veturado estas danĝera. Male, ĝi estas tre sekura. Preskaŭ ĉiuj mortoj okazas post kiam la aviadilo surteriĝas.

Pantalonoj

Aviadilo suprenleviĝas. La piloto parolas el la pilotejo: Karaj niaj vojaĝantoj! Ni dankas vin ke vi flugas per nia flugkompanio. Kiel vi vidas la ĉielo estas mirinde lazura. Ankaŭ la nuboj estas belegaj. Ni havas tre belan veteron kaj ankaŭ la aviadilo estas en ord…Damne!….. La vojaĝantoj teruriĝas. Neniu kuraĝas paroli nek moviĝi ĝis kiam aŭdas la voĉon de la piloto:

-Mi petas pardonon sed mi verŝis la kafon sur la pantalonon. Vi devus vidi la antaŭaĵon de mia pantalono.

-Kaj vi la postaĵon de la mia…diras vojaĝanto. ;o)

Etiko

Aviadilo plena de pasaĝeroj lasis la flughavenon. Sed post malmultaj minutoj en la aero, la aviadilo revenis al la flughaveno kaj surteriĝis. Poste, la aviadilo kaj la pasaĝeroj sidis surtere, dum pli ol du horoj. Fine, la aviadilo moviĝis kaj denove deiris.

Voĉo aperis de la laŭtparolilo. "Gesinjoroj, ni bedaŭras la malfruigon. Post la unua deiro, la piloto aŭdis bruon kiu maltrankviligis lin. Li surterigis la aviadilon. Ni bezonis du horojn por trovi alian piloton."

Blondulino

Kial blondulinoj neniam sidiĝas apud la luko en aviadilo?

- Ĉar ili timas ke la trablovo tauzos iliajn harojn.

Blinda flugo

Grandega aviadilo. Ĉiuj pasageroj jam eniris la aviadilon kaj okupis siajn lokojn. Eniras la stir-etato; la stevardino petas onin saluti la etaton. La pasaĝeroj atentas, ke la tuta etato havas nigrajn okulvitrojn por nevidantoj kaj la hundojn-gvidantojn.

La etato eniras la stirejon, forlasas la hundojn, oni fermas ĉiujn pordojn kaj la aviadilo ekfunkcias. La pasaĝeroj estas iom maltrankvilaj. La aviadilo komencas manovri sur la ekflug-vojo. La maltrankvilo kaj la nekomprenemo kreskas. Kelkaj el la pasaĝeroj komencas jelpeti. La aviadilo ĉiam pli kaj pli rapide moviĝas. Ĉe tio chiam pli kaj pli da pasaĝeroj krias. Kiam la aviadilo atingas la plej grandan rapidecon, jam la tuta pasaĝerejo kriegas. Tuj la aviadilo ŝvebiĝas aeren. En ĉi momento unu piloto diras al la alia:

- Foje ili ne ekkrios ĝustatempe kaj ni interpuŝiĝos kun la domoj.

Buterigo

"Ho, paĉjo, kiam aviadilo foje flugas tra la Lakta Vojo, ĉu la helico buterigas ĝin?"

Ne fumu

Fragmento el la informa teksto de stevardino en aeroplano:

En la tualetoj oni ne rajtas fumi. Se ni kaptos iun fumanta, tiu devas tuj forlasi la aviadilon…

Distingaj trajtoj

La aviadiloj estis pli frue muntataj en manufakturoj individue laŭ mendo de la aĉetantoj. Nur post fino de la aviadila epoko estis la eroj industrie produktitaj. Pro tio la historiaj aviadiloj estas unikaĵoj.

Silento

Piloto plendas kun stevardino pro troa bruo kauzata de lernantaro plenplenanta la aviadilon... post kelkminuton regas perfekta silento; piloto demandas stavardinon kiel ŝi obtenis ĝin, kaj ŝi respondis:- Ho, mi simple sendis ilin ludi ekstere !!

Specoj de aviadiloj

• Aeroplano, rigida aviadilo, kun horizontalaj aloj kun motoro; aeroplano kun unu paro da aloj nomiĝas monoplano, kun du paroj biplano, laŭ helenaj-latinaj nombroj. Eble sistemo surbaze de la esperantaj nombroj estus preferinda de bonolinvanoj, ĉar ekzistis eĉ aviadiloj kun tri paroj da flugiloj. Distingindas:
  • motore pelataj aviadiloj
    • kun vertikalaj helikoj, kiuj tiras aŭ puŝas la aviadilon
    • kun reakciaj motoroj (jetmotoroj)
    • kun rakedaj motoroj (rakedaviadilo)
  • senmotoraj glisiloj.
• Aŭtogiro kun libere turniĝantaj haloj
• Helikoptero kun motore pelata horizontala heliko, kiu portas la pezon kaj provizas la forton por lokoŝanĝo.

Enaviadila servo

-- Sinjoro, ĉu vi petas vespermanĝon? -- demandas stevardino la pasaĝeron.

-- El kio eblas elekti?

-- El jes kaj ne.

Alie

Idisto kaj esperantisto sidas kune sur aviadilo. Stevardino venas kaj diras al la esperantisto, “Ĉu vi volas alkoholaĵon?”

La esperantisto diras, “Ho, jes! Viskion, mi petas! Faru ĝin duoblo!”

Kiam la stevardino demandas same al la idisto, ties vizaĝo tordas kaj li kraĉas, “Mi preferus, ke dudek putinoj perfortu min, ol ke alkoholo tuŝu miajn lipojn!”

Kaj la esperantisto diras, “Ho, ankaŭ mi! Ĉu tio estas elekto?”

Milita Uzo

Laŭ Generalo Fernand Foch, profesoro pri strategio de la Supera Lernejo de Francio, en la komenco de la pasinta jarcento, aviadiloj estas interesaj ludiloj, sed ne havas militan valoron.

Paraŝutisto

La iama parashutisto estas intrevjuata:

-- Kiam vi decidis definitive iĝi paraŝutisto?

-- Tiam, kiam en la aviadilo ankaŭ la dua motoro ekbrulis.

Alie

Paneas ĉiuj motoroj, la aviadilo ekfalegas. Inter la teruriĝintaj pasaĝeroj aperas la saltipreta piloto kun paraŝuto sur la dorso:

-- Bonvolu ne maltrankviliĝi, mi iras por helpo.

Idista aviadilo

Komercala aviono departas de Esperantujo aden Idujon, kay la vocho di l' kapitano askoltighas en la megafoni di l' aeroplano:

-Bonan matinon, kara pasajanti. Salutas vin vua kapitano. Ni flugas ye triamil metri de l' sulo kay ye kvin hori post nun ni arivos al chefurbo de Idujo, ube la temperaturo estas kolda til 20 gradi. Me deziras al vi tre plezurozan voyajhon.

Kiamde la kapitano finas la mesajhon, li oblivias ekswichar la mikrofonilon di l' komandokabino kay li komencas parolar kun la kunpilotisto:

-Chu vu savas quion me deziregas chiinstante, Bill?

-No, John, dicuez ghin al me.

-Me volus saporozan taseton da kafeo kay tre delicozan felaciadon.

Tio askoltighas en la tota vehiklo kay subite avion-servistino kureskis de l' fundo di l' aviono alen la komandokabinon por informar ke la mikrofonilo esis funcionanta, ma el la stuli di l' pasajhanti un de ili krias:

-Hey, pupeo, ne obliviez la taseton da kafeo!