FANDOM


"Kie timo, tie honto"

~ Zamenhof pri Bosnio
UECI Coliero

"Brave kaj prave!"

~ Jorge Camacho pri ĉi tiu artikolo
Bosnia2
Bosnio, Teksaso, eble estas lando, parto de lando aŭ eks-lando. Estas malfacile diri.

GeografioEdit

4727

Ĉiuj civitanoj de la lando nomiĝis bosnoj, tamen bosniakoj estas ekde 1993 la pli kutima nomo por la bosnaj islamanoj, kaj multaj el ili estas simple "bosnianoj".

EtnojEdit

Boŝnjako, Boŝniako, estas ano de gento. La plej granda parto de tiu gento loĝas en Bosnio-Herzegovino, sed kelkaj el ili loĝas en aliaj lokoj.

1630

HistorioEdit

Ĝi batalis en la oriento kontraŭ Serbio, en la sudoriento kontraŭ Montenegro, en la sudokcidento, okcidento kaj nordo kontraŭ Kroatio kaj laŭ malmultaj kilometroj apud Neŭmo kontraŭ la Adriatika Maro.

Rilatoj kun KanadoEdit

Estas troigo diri ke kanadaj soldatoj "seksatencis" en Bosnio tuj post milito. Ili donis monon, manĝaĵojn au aliajn aĵojn al virinoj kiuj akceptis seksumi kun ili. La kanadanoj vizitis bordelojn, en kiuj serboj prostituis islamajn sklavojn.

2115

Miloŝeviĉ - amiko, Miloŝeviĉ - malamikoEdit

En 1995 usonanoj sukcesis stabiligi la situacion en Bosnio. Estis subskribitaj Dayton-aj /*mi ne memoras precizan literumon*/ konvencioj fiksintaj limojn sur teritorio de eksa Jugoslavio. "Eksteraj" serboj iĝis detranĉitaj de la serba materiko. Grandan rolon ĉi tie ludis ne tiom subteno al kroatoj kaj muzulmanoj flanke de la Okcidento, kiom perfido de belgrada elito, por kiu - diference de plej multaj serboj - unuavice staris politika potenco, sed ne unueco de la nacio. En tiu senco prezidento de Serbio (kaj poste de Jugoslavio) Slobodan Miloŝeviĉ estas tute tipa.

Laborinta longan tempon en Usono kiel reprezentanto de nacia banko de Jugoslavio kaj brile posedanta la anglan, Miloŝeviĉ facile trovis komunan lingvon kun la Okcidento. En la aŭgusto de 1994, por helpi al Vaŝingtono premi al bosniaj serboj, Belgrado deklaris al ili ekonomian blokadon. Precize post jaro Mileŝeviĉ same trankvile rigardis al okupo fare de Kroatio de Serba Kraino, kies rezulto iĝis plurecentmila torento de serbaj rifuĝintoj. Reago de Belgrado limiĝis per kvin linioj de malaprobo, dissenditaj de registara agentejo TANJUG, en la Okcidento oni tion entute ne rimarkis. Interalie, la operacion por kroatoj planis usonaj generaloj, kaj avioj de NATO neniigis serban radilokatoran stacion en urbo Pleŝevec post kiam serboj faligis kroatan MiG-21. Ĝis certa tempo Slobodan bonege ludis sian rolon.

"Dayton ne havis ŝancojn realiĝi, se Miloŝeviĉ rifuzus plenumi almenaŭ unu punkton de la konvencio" - diras historiisto kaj politikologo Dmitrij Jefstafjev.

Al Miloŝeviĉ oni, probable, promesis, ke se li "fordonos" ĉiujn "eksterajn" serbojn, Jugoslavion oni lasos en trankvilo. Sed tio ne okazis. Baldaŭ post Dayton akriĝis situacio en Kosovo. Eĉ kun tute lojala al la Okcidento Miloŝeviĉ Jugoslavio potenciale restis ŝlosila milit-politika faktoro en Balkanoj. Nombro de loĝantaro de Jugoslavio estis duoble pli granda, ol civitanaro de Bosnio kaj Kroatio. En armeo de Jugoslavio estis 1.7 milonoj da unuoj de pafa armaro, 2800 tankoj, 4500 kanonoj kaj minĵetiloj. En Usono plu timis, ke en unu bela tago serboj sukcesos iĝi aliancanoj de Rusio kaj tiam kreo de "regebla sistemo" estos serioze malfaciligita. Eksa ŝtatsekretario Henry Kissinger avertis kontraŭ tia evoluo de eventoj, en kiu serbio iĝos avanposteno de Rusio en Balkanoj.

Tiutempe Miloŝeviĉ fine de 1996 renkontiĝis kun kreskanta en la lando opozicio al sia reĝimo. Bloko "Unueco", gajninta elektojn en lokajn potencorganoj kaj organizinta en Belgrado amasajn protestojn post kiam la rezultoj estis agnoskitaj nevalidaj, iĝis serioza alternativo por socialisma partio de Miloŝeviĉ. Malantaŭ demokratiaj sloganoj kaŝiĝis malkontento pri fikompromisa politiko de la prezidento. La Okcidento penis tiri la opoziciulojn al sia flanko - la gvidantoj de "Unueco" vizitis Usonon, Germanion, Italion, Francion. Sed, kiel informis okcidenta gazetaro, la serbajn demokratojn oni trovis "tro ambiciaj kaj gloramaj". Kaj nemirinde, ja en "demokratiaj" mitingoj belgradaj studentoj skandis "Ni restarigu Bizantion!"

Por konservi potencon interne de la lando, Miloŝeviĉ devis trovi komunan lingvon kun la opozicio (ties gvidanto Vuk Draŝkoviĉ finfine iĝis vic-ĉefministro) kaj surmeti maskon de "nefleksebla gvidanto de la nacio". Tiel la Okcidento perdis Miloŝeviĉ-on. Kaj tio nur rapidigis akcepton de decido per forto enbati Jugoslavion en sistemon de "nova eŭropa ordo".

PolitikoEdit

En Bosnio nun estas malpli da libero ol en tempo de socialismo. Krimo estas senkompare pli alta kaj oni timas vespere promeni sur stratoj, malriĉeco estas pli alta, tra urboj promenas fremdaj soldatoj, sen atendado en vicoj por vizo kaj peto por invitleteroj oni povas vojaĝi nur al kvar Eŭropaj landoj (antaŭe tio eblis kun pli ol 30 landoj), en multaj regionoj de mia mi ne povas veni nur pro mia nacieco, estas puŝoj ke mi religiemiĝu kaj tielmaniere aldone malpligrandigu mian liberon, registaro estas koruptita, pensado je unu partio estas ŝanĝita al plurpartia kaj nun homo devas ofte ŝanĝi opinion anstataŭ pripari ĝin de juneco ...

4838 n

PasportoEdit

Pasportoj de Bosnio kaj Hercegovino estas en la tri oficialaj lingvoj (bosniaj, serbaj, kroataj), aldone al la angla.

ReligioEdit

La religio kun la plej granda nombro de anoj el la Boŝnjakoj estas Islamo.

LingvojEdit

En Sarajevo Anti Künstlich vidis nenion allogan rilate E-on. La kulturo en tiu urbo kaj lando estas sufiĉe primitivaj, sed post tia milito oni ne miru. Do, sub tiaj mizeraj kondiĉoj la Eo-movado ne povas prosperi.

En iu tute terura kvartalo de Sarajevo, ronda tablo de esperantistoj estis ja rimarkita de lokaj amaskomunikiloj, en hotelo kien nenia ajna normala turisto turniĝus.

EkonomioEdit

Kun fino di la interna milito de 1992 tile 1995 l'ekonomio di Bosnia e Herzegovina kreskis forte de 1996 tile 1999. De 2003 til 2008 l'averajo di kresko esis 5% omna yaroi, sed lando kontinuas esari un di maxime povraj di Eŭropo. Lando exportas precipue metaloin, stofoin kae produktoin di ligno al CIA.

5041 n

KulturoEdit

Kiom da bosnoj oni bezonas por ŝanĝi ampollampon?
Kvin. Unu stariĝas sur seĝo kaj ŝanĝas la ampollampon, kaj kvar turnas la seĝon.

HelikojEdit

Novriĉa bosnia s-ino organizas festenon ĉe si, kaj invitas ĉiujn geamikojn. Ĉar ŝi estas gastronomiema, kaj tre ŝatas la francan kuirarton, ŝi decidas servi helikojn laŭ la franca maniero. Ŝi do sendas sian edzon por ke li aĉetu freŝajn helikojn.

Edzo ekiras por akiri la gasteropodojn, sed li trovas nek ĉe la stratbazaro, nek ĉe la supervendejo. Sed oni donas al li la adreson de helikkultivejo iom ekster la urbo.

Do, li prenas sian aŭton kaj veturas en la kamparon, kaj ĉe la helikfarmon oni vendas al li dek dekduojn da helikoj.

Reveturante urben, li vidas junan kaj belan virinon kies aŭto staras vojflanke kun krevita pneŭo. La virino nur staras tie, rigardante la pasantajn aŭtojn kun senhelpeco "skribita" sur la vizaĝo - ĉar ŝi neniam ŝanĝis pneŭon en la vivo, kaj eĉ ne havas krikon en la aŭto. Novriĉo, bonkorulo ĉiam, haltas por helpi ŝin.

Ek, ek, de unu ĝis dek! Kaj viro ŝanĝas por ŝi la pneŭon. Tre danka, ŝi proponas ke li trinku glaseton ĉe shi. Kaj ĉar ŝi estas tre plaĉaspekta, li ne povas rifuzi. Kaj, ĉar tia estas la vivo, unu afero sekvas alian, kaj li pasigas la tutan nokton ĉe ŝi, komplete forgesinte la helikojn kaj la festenon.

Je la sepa matene, li katastrofe vekiĝas kriante: "La helikojn! La festenon! Ahh, ahh! La 'festo' estos mia!"

Li rapidegas ĉe sin, kaj alvenante antaŭ sian pordon, li metas la sakon da helikoj planken, kaj tiam li sonorigas.

S-rino malfermas la pordon, kaj kolerege krias: "Kaj kie vi do pasigis la tutan posttagmezon kaj la tutan nokton!?"

Kaj edzo rigardas la helikojn, kiuj eskapas el la sako kaj rampas sur la pordotapiŝo, tiam rigardas sian edzinon, rerigardas la helikojn, kaj krias al ili: "Ek, ek, knaboj! Ni estas preskaŭ tie!"

Seksuma vivoEdit

Seksa agado kun infanoj pli junaj ol 14 estas kontraŭleĝa.

Naciaj simbolojEdit

BlazonoEdit

La blazono enhavas verdajn stelojn (pro Esperanto).

La blazono de Bosnio kaj Hercegovino akceptiĝis en 1998 fare de la tiama bosnia parlamento.

La ŝtata blazono estas bildigo la flago de Bosnio kaj Hercegovino sur blazonŝildo.

La diagonale dividita blazonŝildo, sube blua kaj supre heraldike ora (do fakte flava) sub la dividolinio en la blua blazonoparto montras sep heraldike verdajn (do fakte verdajn) kvinpintajn stelojn. Du el la steloj nur montratas parte.

Sur la ŝtata flago estas bildigitaj naŭ steloj - ankaŭ tie du el la steloj nur montratas parte.

La flava koloro simboligas la sunon, kiu donas la lumon necesan por vivo sur la tero.

La steloj fontas el la Esperanta flago.

La konstitucia kortumo de Bosnio deklaris tiun emblemon kontraŭkonstitucia.

Nacia himnoEdit

Intermeco estas nacia himno de Bosnio kaj Hercegovino ekde 10-a de februaro 1998. Ĝi substituis antaŭan himnon - Jedna Si Jedina pro politikaj kaŭzoj. Intermeco ne havas vortojn kaj ĝian melodion ekkomponis Dušan Šestić.