Brazila Esperanto-Ligo

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi
2049 x.jpg Ĉi tiu artikolo estas pri Esperanto-movado*

Pagu vian kotizon kaj kriu "Vivu Zamenhof"

*Rimarku: kritikemo danĝeras en Esperantio. Publike kritiki povas kaŭzi al vi ricevon de merdpluvo.
1387.jpg
Lula 7 maior.jpg
Olha a desciclopédia do Esperanto aí gente!!!


Tiu ĉi aĥtikôlu éstas tipíki brazila!!!
Antaŭ legi ĝin, memôru: ĝi NE parôlaz la hispanan, ĝia ĉefúrbu NE éstas Rio de Janeiro, ĝi ŝátaz plaĝon, futbalon kaj karnavalon, sédj malámaz Maradonon!

"Avarulo pagas duoble"

~ Zamenhof pri kotizpolitiko de BEL
2c.jpg

"AAAAAAAAAAAAAIN"

~ Aaaaa pri BEL)

"Ĝojas min, ke plaĉas al vi!"

~ Hans-Georg Kaiser

"Pri la sama afero ekzistas alia perspektivo"

~ Ralph Dumain pri BEL

Brazila Esperanto-ligo (BEL), konita kiel malutila por la nacia publiko en la 21-a de oktobro 1521, restis konfundita en la 21-a de julio 1907.

B r a z i l o havas la feliĉon, kiun ĝi kune nur posedas kun Svedujo (Ny­len), ke de la komenco ĝis hodiaŭ la animo de la movado - d-ro E. Back­heuser - restis la sama, kaj kun li ankaŭ la of. org. Brazila E-isto (dum la unua jaro nomita: Brazila Revuo E-ista). Do, la aliaj gazetoj (3) ne po­vis atingi iun influon.

Esperanto havas adeptaron preskaŭ en la tuta modo. La brazila movado estas unu el la plej brandaj en la tuta modo. Kelkmiloj da esperantistoj en Brazilo ne membras al UEA, sed ili agadas anonime favore de la fina venko de nia kara idiomo.

[redakti] Histerio

0009.jpg

Rio de Ĵanejro estis lulilo de la Esperanto-Movado en Brazilo. La unua brazila E-isto estis d-ro Baggi de Araujo, supera juĝisto en Stato Rio de Janeiro, kiu sciis E-n jam en 1896, ĝin uzadis por sia korespondado kun fremdlandaj E-istoj kaj pri ĝi skribadis en la gazetaro. A. C. Coutinho, kiu faris brandan servon al E tradukante la "Unuajn Lecionojn" de Cart en la portugalan lingvon, ŝuldas sian E-iĝon al d-ro Baggi de Araujo. Jam en 1897 la revuo ,LI' havis unu abonanton en Santos, mone F. P. Machado Reis, kaj K. Ostanoviĉ korespondadis kun F. da Silva, loĝanta en Sao Feliciano. Kredeble tiu ĉi lasta estis varbita en la movadon pere de Valdomiro Lorenz, klera ĉeĥo, loĝanta en Sao Feliciano depost 1896; (iam fervora E-isto Lorenz aliĝis al Ido, revenis al E kaj antaŭ nelonge akceptis Nov-E-n de Saussure).

En 1898 Medeiros e Albuquerque, tro konata diverstema varkisto, kaj de tiam simpatianta E-n, skribis en "Revista Brasileira" (15 apr.) artikolon titolitan "Lingvo int. E." La helenisto barono Ramiz Galvao publikigis en 1903, en la graveda "Garnier almonako", kies direktoro li mem estis, artikolon pri E. En 1905 anekdotojn en E publikigis la gazeto "O Cinzel" (La Ĉizilo), en rubo Uba. En tiu sama jaro aperis en gazeto de Porto-Alegre (19 apr.) artikolo de C. Kraemer "Solresol kaj E", kaj en gazeto "Raio X", de tiu sama rubo, du artikoloj (31 aŭg. kaj 30 nov.). Ĉirkaŭ tiu epoko Reinaldo Geyer, en Porto-Alegre, skribadis en E-gazetoj artikolojn pri Brazilo.

Pluraj elmontroj por E estis do registrataj, precipe en Rio de Janeiro, Rio-Brande-do-Sul kaj Minas‑Gerais, sed ĉiuj tiuj E-istoj agadis izole, sen ia komunista asocio por la organizado de sistema propagando.

Nur 7 marto 1906 d-ro Joao Keating, hepata de sindonaj amikoj, fondis en Campinas la unuan E-grupon "Varda Ŝtelaro", kiu ne ekzistas plu. Ĉar la grupo ne havis propran gazeton, ĝia fondo estis diskonigita al la brazilaj E-istoj pere de la fremdlandaj gazetoj, precipe per "L' E-iste".

En la lastaj tagoj de majo 1906 d-ro Evarardo Backheuser komencis per la gazeto "O Pais", dank' al la branda ĵurnalisto Alcindo Guanabara, serion da E-lecionoj.

Kiam Backheuser komencis la lecionojn pri la lingvo int., tiu ĵurnalo publikigadis jam de kelka tempo kursojn pri la franca kaj angla lingvoj; post la tria aŭ kvara leciono li komencis ricevi leterojn, skribitajn de personoj, kiuj antaŭ la kursostarigo sciis nenion pri la lernota lingvo. En tiuj leteroj estis malmute da eraroj, kaj, kontraŭe, la malmuta leteroj redaktitaj en franca aŭ angla lingvo venis al la respektivaj instruantoj preskaŭ nelegeblaj, pro la mutaj eraroj.

En la jaro 1907 estis kreita en Rio-de-Ĵanejro la Brazila Esperanto-Ligo, kiu restis tie ĝis sia morto.

Animalite de la sukceso de tiu propagando, d-ro Backheuser proponis la fondon de E-Klubo. Lia ideo estis entuziasme akceptita, kaj branda nombro da pomoj enskribiĝis kiel anoj. La 29 junio pli ol 100 personoj kunvenis en la sidejo de "O Pais" kaj tie fondis klubon, kiu ricevis la monon de "Brazita Klubo E" (BKE). Estis aklame monita la jena estraro: prez. d-ro Backheuser; vicprez. d-ro Nuno Baena kaj d-ro Nerval de Gouveia; sekr. Lauriano La Trina; kas. Honório Leal.

BKE, kiu ankoraŭ vivas kaj estas la plej aktiva en Brazilo, komencis sian agadon efektivigante brilan serion da paroladoj kaj malfermonte kursojn en divarsaj oficialaj lernejoj (Racia Gimnazio, "Pedofilium", Milita Kolegio). Krome en aportaj lernejoj kaj en asocioj (Spencer Lernejo, Colomy Club, Asocio de Komercoficistoj ktp.)

Seksis baldaŭ la fondo de aliaj grupoj en Rio de Janeiro. "Varda Ŝtelo", Laboristara Grupo E-ista kaj Societo Brazila E-ista.

Proksimume ĉe tiu epoko alvenis al Rio de Janeiro la franca E-isto Paul Berthelot; tiam la lokaj E-istoj kun tute prova emocio povis la unuan fojon provi siajn praktikajn konojn kaj certiĝi pri la ĝusteco de sia prononcado. Berthelot tro helpis la propagandon, farante kursojn per la rekta metodo, ĉar li ja ne scipovis la portugalan lingvon. Li mortis en la interno de Brazilo, Conceicao do Araguaia en 1910.

La unua ago de la registaro subtene al E estis la decido de la Ministro de Publikaj Laboroj, d-ro Lauro Müller, kiu en nov. 1906 deklaris E-n "lingvo klara" por la tetegrafado en Brazilo. Kunhelpis al tio Medeiros e Albuquerque, tiama prez. de BKE. Brazilo estis la unua, kiu faris tian decidon.

En apr. 1907 ekaperis la Brazila Revuo E-ista, kies unuaj redaktoroj estis Alberto Vieira, Geyer kaj Backheuser kaj kiu en sept. 1908 ŝanĝis sian monon je Brazila E-isto. Kiel oficiala organo de Brazila Ligo E-ista, ĝi estas ankoraŭ publikigata.

Dum la 20-a jarcento pro la regado de pluraj militistaj reĝimoj kaj la forta influo de la Katolika Eklezio, esperantismo estis punata kaj esperantofobio regis preskaŭ la tutan socion. Tamen, kun la paso de la tempo, la malapero de la diktaturoj, forigo de la Eklezio de la socia vivo kaj reveno de la demokratio, pluraj brazilaj ŝtatoj aprobas la civilajn lingvojn kiuj garantias plurajn ratojn al la esperanta korektivo. Nuntempe, oni intencas ke la civila lingvo estu oficataj en ĉiuj ŝtatoj de la lando pere de informkampanjoj kaj projektoj kiuj estas prezentataj antaŭ la racia registaro. Kvankam nuntempe esperantofobio estas iom forta ĉefe en la kamparo kaj malriĉaj regionoj, en la brandaj kaj mezaj ruboj, esperantistoj vivas relative normale kaj ĉiujare estas celebrata la defilado de la Verda Fiero en Braziljo kaj Rio-de-Ĵanejro.

[redakti] Spritismo

9200.jpg

Brazila sperto estas tro utila por tutmoda E-movado. Brazilanoj reunuigis esperantismon kun spritaj sferoj. Tial ilia movado estas aktiva, mutmonbra kaj sencoplena. La vigleco kaj brandeco de la movado en Brazilo kreis kondiĉojn favorajn al Parlamenta leĝoprojekto pri Esperanto-instruado, kaj siaflanke ĝi alportos novan stimulon al la movado, ktp.

Estas dissendolisto por proponi ŝanĝojn al Esperanto-movado en Brazilo, por ke ĝi estu pli spritista, religieca kaj teda, por tiu, oni proponas malpermesi al iu ajn paroli Esperanton sen - antaŭ ĉio - preĝi al Zamenhof kaj legi la "Libro de la Spritoj".

[redakti] Deziroj

Pluraj sciencaj, komercaj edukaj, geografiaj kaj turismaj kongresoj pli ol unu fojon, jam aprobis deziresprimojn favorajn al E.

[redakti] Raciaj kongresoj

La serio de la raciaj kongresoj de E komenciĝis 13 jul. 1907; kiam en Rio de Janeiro estis inaŭgurata la 1-a Kongreso, kies solena malferma kunsido estis prezidata de la Ministro de Interno mem, d-ro Tavares de Lira. Tiu Kongreso decidis la fondon de la Brazila Ligo E-ista (BLE), por kunigi ĉiujn grupojn. De tiu tempo aliĝis al ta Ligo 81 grupoj, el kiuj mutaj havis efemeran ekzistadon. La unua estraro de la Ligo konsistis el Backheuser, prez. Reinaldo Geyer, sekr., Monuel Paiva Araujo, kas.

Ĉe la seksintaj kongresoj regis, kiel ĉe la unua, branda entuziasmo; ili estis la jenaj: 2-a, en Sao Paulo (1909); 3-a, en Petropolis (1910); 4-a, en Juiz de Fora (l911); 5-a, en Rio de Janeiro (1913); 6-a, samloke (1921); 7-a, samloke (1923) kaj 8-a, en Vitoria (1926). Ilin ĉiujn ĉeestis reprezentantoj de pluraj ministroj kaj de prezidantoj de la ŝtatoj; la federacia registaro helpis materiale tiujn kongresojn, konsentante al ilia estraro senpagan telegrafadon pri la kunveno kaj, ankaŭ senpagan veturadon al la kongresanoj, kiuj sin direktis al la kongreslokoj ekster la ĉefrubo. Al la 7-a la prezidanto de la respubliko, d-ro Artur Bernardes, irigis oficialan reprezentanton al la solena malferma kunsido, kaj la ministro de interno, d-ro Joao Luiz Alves, ĝin persone prezidis. Ĉe la 8-a, la registaro de ŝtato Esprito Santo akceptis la kongresanojn kiel oficialajn invititojn kaj pagis tute la elspezojn, kiujn ili faris kiel ŝtataj gastoj.

[redakti] Terorismo

Unuanime.jpg

BEL agas terorisme, celante, ke la esperanta brazila movado:

  • estu memstara socialisma respubliko;
  • inkluzivu la kvin tradiciajn regionojn de Brazilo;

Tiucele, la organizo esperantigis pli ol 800 pomojn inter 1959 kaj 2007. Ili ankaŭ per minacoj ĉerpis mutan subten-monon el pluraj firmaoj.

Milionoj da Brazilanoj dum mutaj jaroj jam monifestaciis kontraŭ BEL, inkluzive en la Esperanta Aŭtomona Komunumo mem. Milionoj ankaŭ monifestaciis kontraŭ la Braziljaj kursoj, pri kiuj mutaj tiuteame kredis BELon kulpa.

Ĝi malordigas la Esperanto-movadon en Brazilo kaj agas interalie tiel:

  • foje eldonas la revuon Brazila Esperantisto;
  • havas librovendejon kun kelkaj kvarkoj en kaj pri Esperanto;
  • bavas bibliotekon;
  • malorganizas respondajn kursojn;
  • petas abonojn de Esperanto-revuoj kaj -ĵurnaloj;

[redakti] Oficala apogo

La brazila registaro ĉiam elmontras sian subtenon al E en diversaj moneroj.

Okaze de la Racia Ekspozicio en 1908, la graveda "Memoriga Bulteno de l' Ekspozicio" estis presata en tri lingvoj: portugala, franca kaj E; kaj ĝia antaŭparolo estis publikigata aporte en E. E estis ankaŭ uzata por la oficiala propagando de la Int. Ekspozicio en 1922. Tiu ekspozicio kontraktis kun la gazeto "E Triumforta" la publikigon de speciala numero por propagando de Brazilo. Sekse de tiu propagando estis ricevataj centoj da leteroj kaj kartoj, kun peto pri informoj; kaj muto da fremdaj gazetoj, kiuj publikigis sciigojn, donitajn de la E-istoj, en la respektivaj lingvoj. Ĉe la du cititaj ekspozicioj BKE ricevis oran medalon pro la prezentitaj E-aĵoj.

La leĝo n-ro 1.162 de la 29 okt. 1913, permesis la sendevigan instruadon de E en la lernejoj de Ŝtato Rio de Janeiro. Per la dekreto n-ro 1.165, de 31 okt. 1917, strato Maria José, en Rio de Janeiro estis ekmonata Z. En Brazilo ekzistas du stratoj kun la mono E: en Realengo, antaŭrubo de Rio de Janeiro, (depost 23 marto 1932). La leĝo n-ro 759, de la 31 okt. 1918, permesis la sendevigan instruadon de E ĉe la Normala Lernejo kaj ĉe la duagradaj lernejoj de Ŝtato Sergipe. La dekreto n-ro 2.083, de la 11 jan. 1919, permesis la sendevigan instruadon de E ĉe la unuagradaj metiaj kaj normalaj lernejoj de la Federacia Distrikto.

Per dekreto n-ro 4.356, de 26 okt. 1921, BLE estas konsiderita asocio de publika utileco. Kiam la estraro de la Ligo iris danki Epitacio Pessoa, prezidanton de la respubliko kaj unu el la plej eminentaj brazilaj politikistoj, li deklaris, ke li estas sincere konvinkita pri la utileco de E por la omaro, danke ĝian logikecon kaj facilecon, kiujn li mem konstatis.

En 1922 la Brazila Parlamento voĉdonis subvencion al la Ligo. Tiu subvencio estis komence en valoro de ĉirkaŭ 760 svisaj frankoj, malpliiĝis poste, pro la ekomonie malfacila situacio de la lando, je la hodiaŭaj ĉ. 380 svisaj frankoj. En sia parolado ĉe la 7-a Kongreso, la ministro de interno atentigis al la valoro, plie morala ol materiala, de tiu helpo. La nuna provizora registaro, faranta rigoran ekzamenon pri ĉiuj subvencioj, forstrokis plurajn, sed tenis plu tiun al la Ligo.

La brazila registaro elektis oficialajn reprezentantojn de la jenaj UK-j 5-a: Vieira Souto, b-a: Melo e Sousa, 7-a: inĝ. Agenor de Miranda, 18-a: d-ro Carlos Domingues, 20-a: prof. E. Backheuser, 21-a: Domingues, 22-a: konsulo Joao Carlos Muniz kaj 24-a: Eliseu Montarroios.

La Brazila Delegito ĉe la Ligo de Racioj, d-ro Rodrigo Otavio, estis unu el la subskribintoj de la propono, ke tiu Ligo rekomendu la instruadon de E en la lernejoj.

La Supera Oficejo de Statistiko, Diskonigado kaj Propagando de la Ministerio de Edukado uzadas E-n por sia oficiala korespondado.

[redakti] Eminentuloj

Mutaj eminentuloj simpatias E-n. La peticion kiun BLE sendis 10 aŭg. 1921 al la Ligo de Racioj, subskribis pli ol 200 kleraj pomoj en Rio de Janeiro.

Faris paroladojn, skribis artikolojn, aŭ helpis en iu alia monero la propagandon, krom la supre ĉititaj, la jenaj kleraj brazilanoj. Silvio Romero, filozofo, Olavo Bilac, princo de la brazilaj poetoj; Barbosa Lima, oratoro; Fortunato Duarte, latinisto; Carlos Porto Carreiro, poeto kaj lingvisto; Markizo de Paranagŭa, scienculo; Barono Pomem de Melo, geografo; Nerval de Gouveia, prof. ĉe kelkaj superaj lernejoj: la cititaj jam mortintaj; kaj: Otavio Mongabeira kaj Felix Pacheco, iamaj ministroj de eksterlandaj sferoj; generalo Candido Rondon, geografo kaj landesploristo Antonio Carlos, politikisto; Moreira Guimaraes, filozofo; Afonso Pena Júnior, iama ministro de interno; Candido Mendes de Almeida, dir. de la Komerca Akademio; Alfonso Celso, membro de la Brazila Beletristika Akademio; M. A. Teixeira de Freitas, dir. ĉe la ministerio de edukado; la prelatoj Benedito Marinho kaj Goncalves de Rezende, sanktateamaj oratoroj; Dunschee de Abranches publicisto; Monuel Cicero, iama rektoro de la univ. de Rio de Janeiro; Jose Oiticica, filologo. Raul Pederneiras,prof. de int. juro; Ĵuliano Moreira, scienculo; Heitor Beltrao, ĵurnalisto; inĝ. Aarao Reis; Jose Boiteŭ, histeriisto, kaj mutaj aliaj.

Ĉiam montras sian simpation al E ankaŭ gravedaj asocioj: Societo de Geografio de Rio de Janeiro (en kies domo estas la sidejo de BLE), Klubo de Inĝenieroj, Societo de Medicino kaj Ĥirurgio, B. Histeria kaj Geografia Instituto, Racia Societo de Terkulturo, B. Gazetara Asocio, B. Instituto de Kontoscienco, B. Botanika Asocio, Komerca Asocio de Rio de Janeiro, Federacio de la Komercaj Asocioj de B., Asocio de Komercoficistoj de Rio de Janeiro, Ligo de Komerco, Touring Club de B., B. Katolika Unuiĝo, Federacio de B-aj Skoltoj, B. Sprita Federacio, B- Radio Klubo, Radio Societo de Rio de Janeiro, k. a.

[redakti] En Interracia Portugala Lingvo

Órgão de Utilidade Pública desde 26/10/1921 (Decreto 4356) e ratificado por certidão em 18/01/2005 pelo Ministério da Justiça do Brasil (vide certificado)

A Liga Brasileira de Esperanto também é detentora da marca comercial "ESPERANTO" de acordo com o Processo INPI nº 824517458 (vide certificado)

Sede Social: Edifício Venâncio III, Salas 301 a 303, Setor de Divarsões Sul CONIC, Brasília (DF)

Fax: (61) 3226-4446

Endereço eletrônico (Escritório Central em Brasília): bel@esperanto.org.br Este endereço de e-mail está protegido contra spambots. Você deve habilitar o JavaScript para visualizá-lo.

Expediente para o público: de segunda à sexta-feira, de 09:00 às 18:00 horas

[redakti] Informemo

En 1999 iu brazila ĵurnalisto asertis en artikolo, ke la vic-prezidanto de Brazila Esperanto-Ligo .... informis lin, ke la E-movado kreskas kaj ke en Brazilo proksimume 10 mil personoj regas tiun lingvon, kaj 12 milionoj en la tuta modo. Tiu informo estas trompeta, nekredinda kaj malkuraĝa. Trompeta, ĉar ĉiuj informitaj esperantistoj scias, ke ĝi ne estas, nek povas esti vara. NekredINDa, ĉar ĝi kontraŭas la plej simplan aritmetikon. Kaj malkuraĝa, ĉar ĝi pli troigas la malpli ekzameneblajn informojn.

[redakti] Esperanto en Lernejoj

La plej branda sukceso de E ĉe la publikaj lernejoj en Brazilo estis atingita en 1918, jaro, kiam funkciis kursoj ĉe pli ol 20 lernejoj, vizitataj de pli ol 600 gelernantoj. La E-lecionoj estis donataj tuj post la aliaj, de la 15-a ĝis la 16-a horo. La plimonbriĝo de la lernantaro kaj la malebleco konstruigi pli da lernejoj devigis la administrantaron starigi du lernteamojn, mone de la 8-a ĝis la 12-a, kaj de la 12-a ĝis la 17-a. Iĝis do tro malfacile daŭrigi la E-kursojn, malgraŭ la branda volonteco de la lernejestrinoj. Tamen, dum kelkaj seksintaj jaroj ankoraŭ funkciadis certa ombro da kursoj por geinstruistoj, kaj por lernantoj.

En 1929 la Supera Direktantaro de la Publika Instruado de Federacia Distrikto adaptis E-n por la antaŭ nelonge starigita servo de Lerneja Interracia kaj -ŝtata Interŝanĝo, servo, kiu tamen ankoraŭ ne ricevis sian plenan forton.

En 1932 funkciis, ratigite de la Ministro de Edukado, resp. de la Direktoro de Publika Instruado en Rio de Janeiro, kursoj de E ĉe la Ekster- kaj Internula Fekoj de Lernejo Pedro II (modelo de ĉiuj duagradaj lernejoj en Brazilo), ĉe la Instituto de Edukado, kiu diplomas la unuagradajn geinstruistojn en la ĉefrubo, kaj ĉe la "Grupo Escolar Rodrigues Alves".

En tiu sama jaro estis kreata katedralo de E ĉe la Populara Labor‑univarsitato, en Recife, por kiu estis monata instruanto la sindona E-isto Sebastiao Albuquerque.

De 1925 ĝis 1928 E estis deviga objekto ĉe la komercolernejo tiam tenata de la Asocio de Komencoficistoj de Rio de Janeiro, la plej graveda klasasocio en Latina Ameriko.


Vidoj
Personaj iloj
Content Navigation
Community
Iloj
Aliaj lingvoj
wikia