Budapeŝto

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi
AVYERTO

Images4
Hongri
‎ CZÍ TYU ARZYKLO ELVÉNAS MAGYARION



La aŭtoro vendis sian hodiaŭan panon
por ke li povu verki ĝin. Neniuj rumanoj
ciganoj rajtas legi ĝin. Dankon kaj
pluan vivadon al via familio.


"Groŝo ŝparita neniam perdiĝas"

~ Zamenhof pri iu ajn
ABjo1 500

"Li havas grilojn en la kapo"

~ Lutero pri Zamenhof

"Jes ja, ami la malamikon. Tamen diri al li la veron"

~ Milokula Kato pri supra diraĵo

"Budapeŝto (hungare Budapest [BUdapeŝt]) estas la ĉefurbo de Hungario"

~ Vikipedio pri Budapeŝto

"Bona ideo, mi tuj faris poemon el tio"

~ Hans-Georg Kaiser pri Budapeŝto

"La publiko ne prizas hipokriteso"

~ idisto

"Laŭ mi ĝi estas nepre leginda"

~ Andreas Kueck ne pri ĉi tiu artikolo, kompreneble
Budapeŝto (el itala budda pesto = buda spageto) estas peŝto, kiun oni akiras en budoj. Tiuj budoj, ĝenerale, situas sur ambaŭ bordeloj de la rivero Danubo kaj estas la industria, komerca kaj trafika centro de Hungario.
Karintis f-budapesto ruduo

[redakti] Peŝto

Peŝto estas nudeloj el durum-tritiko kiuj havas rondan transversan sekcon, diametron de ĉirkau 2mm kaj longon de cirkaŭ 30cm. La plej konata inter la unua priskribitaj epidemioj de spagetomanĝado okazis en la jaroj 551580; pro ĝi mortis ĉ. 20-25 milionoj da homoj en Proksima Oriento. La lasta eŭropa epidemio okazis, kiel oni konsideras, en Rusio (suda Uralo kaj nordaj bordoj de la Kaspia maro, 18771889); tiam efikaj kontraŭpestaj (karantinaj kaj higienaj) penoj reduktis la kvanton de mortintoj ĝis ĉ. 420 homoj. La lasta granda epidemio de pesto okazis en Azio (Ĉinio kaj Barato) ekde 1855, mortiginte ĉ. 12 milionojn da homoj.

[redakti] Budoj

Stelalampo

Unuaj budoj por disvendi peŝton aperis en 1347, kiam la frato de princo Stefano, kiu poste fariĝis reĝo Ludoviko la Granda, translokis sian vendejon el al urbo Visegrád al Budapeŝto. Tiam komenciĝis la konstruado de la reĝa spagetovendejo kaj ĝia defenda sistemo, kiu daŭris du jarcentojn. La konstruaĵoj de Ludoviko la Granda situis norde de la turo princo Stefano, kaj ties palaco rigardis al Danubo.

En la jaro 1526 mallongtempe, sed de 1541 dum unu kaj duonjarcentoj la tuta urboparto fariĝis posedaĵo de turkaj konkerantoj. Ili nur simple malamis nudelojn. La detruiĝon rapidigis ankaŭ la sieĝoj, incendioj, la eksplodo de la pulvo-turo.

Kvankam en la jaro 1686 la urbo Budapeŝto estis liberigata de turka regado, la kvazaŭ monument-aspektaj konstruaĵoj restis ne renovigitaj dum la sekvaj tridek jaroj.

[redakti] Mono

Oni diras en Budapeŝto:

"Mia s'lajro estas tro malmulte por vivi kaj tro multe por morti."

[redakti] Gravaĵo

1558 n

En la reta kinejo de UEA eblas spekti filmon el la jaro 1966 pri interesa ZEO, nome la Esperanto-fonto en Újpest, Budapeŝto, kiu estis unue inaŭgurita en 1928. Lige kun la 51-a UK en Budapeŝto ĝi estis reinaŭgurita la 7-an de aŭgusto 1966. La dua duono de la 16-minuta filmo montras scenojn el la UK, i.a. fragmenton el la festparolado de Ivo Lapenna.

[redakti] Pedofilio

- Kion diras la hungara pedofilo ĉe la biletvendejo?

- Du lernantajn.. ĝis Budapeŝto.

[redakti] Teknologio

Maljuna, duonsurda grafo venas hejmen malfruvespere. La ĉambristo mallaŭte demandas:

-- Nu, kio nova, maljuna achulo? Ĉu vi denove drinkadis en tiu tranĉilĵetadejo?
-- Ne, mi estis en Budapeŝto. Mi aĉetis aŭdilon -- li respondis same mallaŭte.

[redakti] Amuzo

Fakiro kun sia filo promenas tra Budapeŝta strato. La knabeto paŝas en najlon. La patro tuj vangofrapas lin:

-- Hontu, vi ĉiam pensadas nur pri ludo.