Creola Clasiquoma

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi

"Vere bona patrioto ne partoprenas en milito."

~ Morteza Mirbaghian pri alia afero
25 o.jpg

"La unua traduko estas senpaga. :)"

~ Usonano pri Creola Clasiquoma

"De la volo la ordono pli efikas ol bastono"

~ Zamenhof pri iu ajn

"Kion fari? Mi preĝas al dio; ĉantas al Budho; meditas je nekonstanteco kaj ĉio-ampleksa amo"

~ Tigro pri Neciklopediaj stultaĵoj

"Vu anke komprenas pro quo Zamenhof ed altra personi propozis la chanji pri qui vu jus lektis en apuda pagini"

~ Idisto pri ĉi tiu artikolo

Klasika Kreolo (memlingve Creola Clasiquoma) estas antikva lingvo de la mediteraneaj regionoj.

283 n.jpg

Manekeno parolas Fudamentan Esperanton!

[redakti] Pidĝino kaj kreolo

Estas granda malsameco inter piĝino kaj kreolo. Per iu vera lingvo, laŭ la lingvosciencistoj, oni povas espremi iu ajn ideon, ke la popolo kiu parolas tiun lingvon volas diskuti. Sekve, la lingvosciencistoj diras, ke ĉiu vera lingvo estas egale kompleksa ol iu alia vera lingvo. Piĝono estas lingvo pro komerco, kiu ne havas la vortojn por diskuti subtilajn temojn, nek la ordinarajn temojn de la ĉiutaga vivo. Kreolo evoluas el piĝono, kiam la infanoj, kiuj parolas ĝin, aldonas al ĝi vortojn kaj gramatikajn formojn. Kreolo ja estas vera lingvo.

[redakti] Kiuj ĝin parolis?

La lingvo estis parolata de filozofoj, artisanoj, kaj amoristinoj (ĉiesulinoj, hundinoj, kotulinoj, putinoj, stratulinoj ktp.), ĉefe en kaj ĉirkaŭ la urbo de Aleksandrio, sed ankaŭ en Malgranda Azio, kaj sur la insulo de Sirakuzo. Kiam Julio Cezaro skribis pri Britio, li menciis, ke tie la lingvo ofte estas uzata de druidoj kaj de anoj de la skolta movado.
Judy of jungle.jpg

Klasikkreola parolantino

La kreola grupo, kiu longe estis la plej granda kaj la plej influa, konsistas el pli ol 30 %. Ĝi estas aparte forta en la ĉefurbo Paramaribo. Sed la kreolgrupo neniam estis homogena: Iuj estas tute nigraj, aliaj preskaŭ komplete blankaj, plus ofte kun klaraj indikoj de indiana aŭ ĉina mikso. Ankaŭ nomoj de tiuj homoj estas tre diversaj: aŭ pure nederlandaj, aŭ nederlande konstruitaj, aŭ bibliaj, aŭ ĉinaj, aŭ portugalaj, ktp.

[redakti] Komparo kun aliaj lingvoj

Laŭ kelkaj lingvistoj, ne temas pri memstara lingvo, sed dialekto de Latino, kun iom da influo el la greka, la egipta, kaj la malnova eklezia slava. Sendube, Klasika Kreolo kaj Latino havas similecojn. Sed Klasika Kreolo estas multe pli facile lernebla, ĉar ĝia morfologio estas multe pli logika. Fakte, laŭ morfologio kaj vortprovizo, la lingvo plej simila ol Klasika Kreolo estas la mezepoka lingvo, Arĥaika Esperanto (Arcaicam Esperantom).

Tial, Klasika Kreolo kelkfoje nomiĝas 'Antikva Esperanto'. Sed tio esprimo ne tute taŭgas, ĉar la lingvo ankaŭ havas klarajn similecojn kun Ido. Ekzemple, la vorto quey estas ofta conjunkcio en Klasika Kreolo. En Ido troviĝas la vorto e, dum Esperanto havas la vorton kaj...

[redakti] La gramatiko

[redakti] Verboj

La fleksio de verboj en Klasika Kreolo estas kiel en Arĥaika Esperanto, krome ke finitaj verboj en Klasika Kreolo havas la finaĵon 'i', kiel multe da verboj en Sanskrito. Ekzemple

manjamsi

(aŭ manjamsqui)

mi manĝas
manjasi vi manĝas
manjati li, ŝi, ĝi manĝas

ktp

La infinitivo havas la finaĵon ari, ekz. manjari signifas 'manĝi' (aŭ en Ido manjar).

La imperativo havas la finaĵon man. Ekz.

chesman ĉesu
superman iru supre, flugu

[redakti] Substantivoj

320 bleu.jpg

La fleksio de substantivoj tamen estas iom pli kompleksa ol en la Esperanto de la mezepoko, ĉar Klasika Kreolo retenas sep el la ok kazoj de la prahindeŭropa lingvo. Nur la instrumentala kazo ne troviĝas; oni anstataŭe uzas la ablativon. La fleksio de substantivoj kaj adjectivoj estas identa...

Nominativo sklavoma sklavo
Akuzativo sklavona sklavon
Dativo sklavoda al la sklavo, por la sklavo
Genitivo sklavesha de la sklavo
Ablativo sklavola el la sklavo, ol la sklavo, far la sklavo
Lokativo sklavecha ĉe la sklavo
Vokativo sklavom ho sklavo!

[redakti] Adjektivoj

Vidu supre, pri substantivoj. Oni tie vidis, ke la fleksio de adjektivoj estas tute sama. Nefleksitaj adjektivoj ja aperas en kelkaj tekstoj el antikva Britio, sed laŭ alilandanoj tio estas barbarismo.

[redakti] Adverboj

La adverboj estas parencaj al la ablativaj substantivoj, kaj pro tio kutime enhavas la literojn ol. Ekz. Por esprimi aprobon, oni dirus bonole (kelkfoje mallongigata al 'ole).

[redakti] Vortetoj

Pro la kaza sistemo, oni plejofte ne bezonas vortetojn kiel interjekciojn kaj prepoziciojn; sed la lingvo ja havas vortetojn, uzatajn kutime por emfazo.

Ekzemple la vorteto bom signifas 'ho'. Tiel, bom sklavom! havas saman signifon, sed pli da emfazo, ol nure sklavom!.

Inter aliaj vortetoj estas chom, kiu signifas 'ĉu', kaj nom, signifanta 'nu'.

Atentu, ke la vorteto na signifas ne 'na', sed 'ne'.

[redakti] Ekzemploj

Kiel oni tradukas la sekvantan el Creola Clasiquoma?

Hundoma qunabona morditi.

Kompreneble: "La hundo mordis la knabon".

Fatsilole!

[redakti] Salutoj en C. C.

  • Salutona. Saluton.
  • Danquona. Dankon.
  • Jis. Ĝis.
  • Volole'ole. Bonvole.
  • Takhona bonona. Bonan tagon.
  • Vesperona bonona. Bonan vesperon.
  • Noctona bonona. Bonan nokton.
  • Bananona bonona. Bonan bananon.

[redakti] Insultoj

Bom stultom britachom!

Ho stulta britaĉo!


Pigroma estasi croquodiloma!

Vi estas maldiligenta krokodilo!


Australopitecus chom nomijasi?

Vi nomiĝas "Aŭstralopiteko", ĉu?

[redakti] La nomo de la lingvo

La nomo de la lingvo Creola Clasiquoma mem estas ekzemplo de la uzo de kazoj, ĉar creola fakte estas ablativa formo el la radiko cre/ari, t.e. 'kre/i'. La esprimo creola clasiquoma signifas 'la klasika lingvo el la kreado' -- ĉar la parolantoj kredis, ke ĝi estas la unua homa lingvo, donita de la gedioj al la unuaj viro kaj virino.

[redakti] Esperantaj tekstoj el Klasika Kreolo

Kelkaj famaj diraĵoj kaj beletraj tekstoj en la nuntempa Esperanto estis rekte tradukitaj el Creola Clasiquoma.

Ekzemploj...

1. La diraĵo

Mi estas homo, kaj la tutan homaron mi rigardas kiel unu familion.

estis tradukita libere el

Estamsi homoma, quey familioma moma estati tutoma homoma aroma.

2. La poemo 'Ho mia kor'!'

estas preskaŭ laŭlitera traduko de

Bom mom quorom, nom maltranquilole,
Na batman, quey na superman brustole.
Tenari mihino yamole, na povamsi fatsilole,
Bom mom quorom.

Bom mom quorom, post laboroma verquadom'
Horecha detsidecha na suctsesomsqui chom?
Batadecha tranquilijman, itiyam diromsi “ole",
Bom mom quorom.

[redakti] Vidu ankaŭ

Content Navigation
Aliaj lingvoj