Elefanto

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi

"De sama koloro, de sama valoro"

~ Zamenhof pri elefantoj
Hanno2

"La gestación de la malmola afrika elefanto 22 monatoj"

~ aŭtomata tradukilo pri elefanto

"Pli facile estas ne iri, ol tro malfrue reiri"

~ Zamenhof pri kazaĥia zoo

"Volonte trotas elefant'
kun knab' surdorse tra la land'.
La knabo celas karieron,
la elefanto nur bieron"

~ Hans-Georg Kaiser

"Mi ne scias antaŭe ke mi konas elefanton !"

~ iu pri elefanto

"Ico esas extreme interesiva docado da nia Santa Matro la Eklezio"

~ idisto pri ĉi tiu artikolo

Elefanto estas tre interesa afero. Ĝi estas substantiva formo de aktiva participo de verbo elefi, sekve "elefanto" signifas: "tiu kiu elefas".

Alia signifo estas: "el-e-fanto", tiu estas, tiu kiu estas eligita de efanto. E-fanto estas esperanta fanto (*_*).

2547 o

[redakti] Nasko

La mezproksima longeco de gravedeco de azia elefanto (Elephas maximus) estas 609 tagojn (615 – 618 tagojn), kio estas pli ol 20 monatojn. Sed la maksimuma konstatita gravededeco daŭris 760 tagojn, t.e. 25 monatojn. Ino de azia elefanto venas en mallongan oestron ĉiun trian tagon.

Ino de afrika elefanto (Loxodonta africana) portas en ventro idon de ina sekso 21 monatojn (18 – 22), virseksuleton 23 monatojn (21 – 23). La oestra ciklo de inoj de afrika elefanto daŭras proksimume 2 monatojn, la propra oestro poste 2 – 6 tagojn. La mezproksima gravededeco daŭras 17 – 22 monatojn.

[redakti] Nenature

Vlaĉjo demandas patron:
- De kie aperas elefantidoj?
- Komprenu min, Vlaĉjo...
- Bonvolu ne rakonti pri cikonio, paĉjo. Cikonio ne povas levi elefantidon.

[redakti] Demando

Elefanto vagas en ĝangalo kaj subite trafas nudan viron starantan. Rigardante lin kap-ĝis-piede la elefanto demandas:

- Kiel ja eblas, ke vi prenu manĝaĵon per tio?!?

507

[redakti] Laŭ Biblio

"Estas pli facile al kabeanta elefanto pasi tra pinglotruo ol al anglalingva riĉulo eniri la Zamenhofan Regnon" (Luko 18:25; Mateo 19:24; Marko [Fettes] 10:25)

[redakti] Malkuraĝo

„Elefanto, iru batali kun ni!“ - vokas ĝin du formikoj.

„Hoho, mi ne konsentas! Ĉu du kontraŭ unu?“

[redakti] Morto

Elep4

Estas frumatene en la zoologia ĝardeno. Vizitanto vidas du laboristojn, kiuj sidas malgaje ĉe la rando de la vojo kaj preskaŭ ploras. Kompateme li demandas pri la kaŭzo de ilia ĉagreno.
“Ho, la granda elefanto mortis en ĉi tiu nokto,” ili ĝemas.
“Kaj ĉu vi tiom amis ĝin?”
“Amis ĝin? tute ne, sed la direktoro ordonis, ke ni fosu ĝian tombon.”

[redakti] Prezento

Junulo volas iĝi aktoro, kaj do ekzameniĝas en teatra altlernejo. Ekzamena komisiono proponas al li ludi tion aŭ alion, interalie – prezenti elefanton. La junulo eltiras ambaŭ pantalonpoŝojn, ke ili pendu, kaj poste demandas: “Ĉu la rostron montri?”

[redakti] Batiro, la parolanta elefanto

Stamp of Kazakhstan

BatyrBatiro (1969-1993) estis azia elefanto, barata grandmajstro de ŝako, kiu povis uzi grandan kvanton de senchava homa parolado. Ĝi ankaŭ estis nomumita soldat-episkopo de Coutances, Normandio[1] Vivante en zoo en Kazaĥio, Batyr estis vaste anoncita kiel havanto de vortprovizo de pli ol 20 frazoj.[2] Registrado de Batyr diranta "Batyr estas bona", "Batyr malsatas" kaj uzanta vortojn kiel ekzemple "trinkaĵo" kaj "donas" estis elsendita per kazaĥa ŝtatradio en 1980.

[redakti] Biografio

2547 o

Naskita la 23-an de julio, 1969, li vivis sian tutan vivon en la Karagando-Zoo en Karagando, Kazaĥio. Li mortis en 1993, neniam vidis aŭ aŭdis alian elefanton. Batyr estis la ido de prasovaĝaj hindaj elefantoj (subspecio de la azia elefanto). Batira patrino "Palmo" kaj patro "Dubas"[3] estis prezentitaj al la Almaty Zoo de Kazaĥio de hinda ĉefministro Jawaharlal Nehru.

Batyr, kies nomo estas loturka vortosignifo La Impeta Rajdanto, La Kuraĝa Homo aŭ La Atleto, estis unue konstatita kiel "parolanto" en 1977 kiam zoaj dungitoj rimarkis lian "paroladon", sed li baldaŭ ĝojigis zoo-irantojn per peto de akvo kaj regule laŭdante (aŭ, malofte, punante) la zorgistojn. Antaŭ 1979, lia famo kiel la "Parolanta Elefanto" disvastiĝis per diversaj amaskomunikiloj pri liaj kapabloj. La kazo de Batyr ankaŭ estis inkludita en pluraj libroj sur besta konduto, kaj en la konferencartikoloj de pluraj sciencaj konferencoj. Tiuj evoluoj tiris serion da zoovizitantoj, kaj alportis la oferton de interŝanĝo - Batyr por malofta eta ĉimpanzo - de ĉeĥoslovaka cirko; la oferto estis malaprobita fare de la dungitoj de la zoo.

A. N. Pogrebnoj-Aleksandroff, la doktoro de sciencoj[4] kiuj studis la kapablojn de Batyr kaj skribis multajn publikaĵojn pri li,[5] diris pri la elefanto:

"Batyr, sur la nivelo de naturulo bruegas, diris la vortojn (inkluzive de homa slango) per manipulado de rostro. Per metita trunko en buŝon, premanta pinton de la rostro proksime de la fundo de makzelo kaj manipulado de lango, diris vortojn. Cetere, estante en angulo de la kaĝo (tre ofte ĉe la noktoj) kun la rostro malsupre kaj malfortigita lia rostro la elefanto diris vortojn tre silente - ke sono estas komparebla kun sono de supersonaj aparatoj kontraŭ moskitoj aŭ kiel kaŝrigardo de la moskitoj, kiun homa aŭdante bone aŭdas al ĉirkaŭ 40-jaraĝa aĝo. Dum eldiro de vortoj, nur la pinto de la rostro de la elefanto estis fiksita interne kaj Batyr produktis sensignifajn movojn de fingro-forma ŝoso sur la rostro".[6]

Diversaj aŭd-vidaj registradoj estis faritaj dum la studoj de Pogrebnoj-Aleksandroff pri Batyr; kelkaj el tiuj estis transdonitaj al la Moskova Ŝtatuniversitato de Rusio por plia studo.

Batyr mortis en 1993 kiam bestogardistoj hazarde donis al li superdozon de dormigaj medikamentoj.[7][8]

[redakti] Postulis Leksikonon

Elefanto

Batyr havis vortprovizon de proksimume 20 vortoj en rusaj kaj kazaha lingvoj, kaj imitis la sonojn de aliaj bestoj, kaj eldiris mallongajn frazojn (inkluzive de vortoj de homa slango). La listo de la leksikono de la elefanto Batyr estis farita sur la bazo de aŭd-vidaj diskoj, sciencaj esploradoj kaj statistikdatumoj de esplordemandado de la ĉeestintoj rekte aŭdante la elefanton. Individuaj kaj disputeblaj sonoj ne estis kalkulitaj. Ĉio aliaj vortoskribaj en artikoloj de la amaskomunikiloj estis konsiderita fikcio kaj interpreto de rerakontadoj. Ekzemple, la frazo aŭdita de Batyr kiam "akvo" estis anoncita kiel "la elefanto petis trinki".

La plena listo de vortoj kaj frazoj diritaj fare de Batyr
  • "Баты́р" - Batyr - subite (la rostro en la buŝo);
  • "Я" - mi estas - tre subite kaj al kombinaĵo de lia nomo, ĉe longa elparolo tiel "mi-Batyr", tonigitaj preskaŭ kune;
  • "Ба́ты́р" - Batyr - delikate kaj longedaŭre (la rostro en la buŝo);
  • "Батыр, Батыр, Батыр…" - Batyr, Batyr, Batyr - ĝojige enrutiniganta kaĝon (la rostro en la buŝo);
  • "Воды́" - Akvo - petas (la rostro en la buŝo);
  • "Хоро́ший" - Bona - kiel tia bona ulo (la rostro en la buŝo);
  • "Батыр хоро́ший" - Bona Batyr - (la rostro en la buŝo);
  • "Ой-ё-ёй" - Oh-yo - (ĝi estas tre sonora - la rostro en la buŝo);
  • "Дурак" - La malsaĝulo - malofte kaj subite (la rostro en la buŝo);
  • "Плохой" - Malbona - ĝi estas malofta (la rostro en la buŝo);
  • "Батыр плохой"- Malbona Batyr - ĝi estas malofta (la rostro en la buŝo);
  • "Иди́" - Iras - (la rostro en la buŝo);
  • "Иди (на) хуй" - Fikiĝu (sur-simileco de la angla esprimo "fikas vin") - la obscenan rusan slangon; unua kaj unika fojo dum televidoprogramo (la rostro en la buŝo);
  • "Хуй" - La rusa slango de la peniso - malofte kaj subite (la rostro en la buŝo);
  • "Ба́-ба" - la vorto por "babuŝka" - la avino; mallongaj infanoj solida "ba" (la rostro en la buŝo);
  • "Да́" - Jes - (la rostro en la buŝo);
  • "Дай" - Donu (min) - (la rostro en la buŝo);
  • "Дай-дай-дай" - Donu, donas, donas. . . - (la rostro en la buŝo);
  • "Раз-два-три" - Unu, du, tri - dancante, estante turnita kaj saltetante (la rostro en la buŝo).
  • Imiti sonojn:
  • Homsimila fajfilo;
  • Homa parolado supoze eldiris ĉe infrasonaj kaj supersonaj frekvencoj;
  • Grinci imitanta kaŭĉukon aŭ poliŝaŭmon (ŝaŭmplasto) sur vitro;
  • La kaŝrigardo de ratoj aŭ musoj;
  • La ŝelo de hundoj;
  • La natura bleko de elefantoj.

[redakti] De la gazetaro

" SOVETIA BESTEJO HAVAS ELVOKIVAN ELEFANTON skribita fare de Richard Beeston en Moskvo, Batyr, 10-jarojn maljunan hindan elefanton en la Karagando-Zoo en sovetia Kazaĥio, povas diri frazojn kiel "Batyr estas bona" kaj verboj kiel "trinki" kaj "doni", Moskvo-gazeto hieraŭ raportis. Ĝi menciis ke registrado de sia voĉo ĵus estis aŭdita en la Kazaha ŝtatradio. Li metas sian rostron en sian buŝon kaj komencas paroladi, menciita de la vicdirektoro de la zoo, Mr Boris Kosinsky, li rakontis al korespondisto de la junkomunista ligogazeto ke ĉio komencis antaŭ 3 jaroj kiam konsternita gardisto raportis ke li aŭdis la elefanton paroli al ĝi mem" - La Ĉiutaga Telegrafo gazeton, 9-an aprilo 1980.

[redakti] Scienca

Elep4
  • Scienca konferenco - Agrikultura Instituto; Celinogrado, Sovetunio - Kazaĥio 1983-1989
  • La Internacio science-praktika konferenco al datreveno de la Moskvo-Zoo - Rusio 1984
  • La Internacio science-praktika konferenco al datreveno de la Almato-Zoo - Kazaĥio 1987
  • La Internacio science-praktika konferenco; Talino - Estonio 1989
  • La Internacio zoologia konferenco; Instituto de Zoologio - Akademio de Scienco, Ukrainio 1989
  • La Internacio science-praktika konferenco al la 125 datreveno de la Leningrada Zoo - Sankt-Peterburgo, Rusio 1990

[redakti] En Libroj

Elphantitis3

[redakti] Amaskomunikiloj

  • Studenta dokumenta filmo:' Kiu parolas? = la elefanto…' -Gerasimova Instituto de Cinematografio -Moskvo (Sovetunio)
  • Aŭdiosurbendigado de la voĉo de Batyr de sciencisto kaj verkisto Dro. A. Pogrebnoj-Alexandroff (1979-1983)

[redakti] Utilo

- Kion vi faras por ekdormi?

- Kalkulas elefantojn.

- Ĉu helpas?

- Jes, ĉiam.

- Kaj ĝis kiom kalkulas?

- Kutime sufiĉas ĝis 3... nu, maksimume, ĝis duono antaŭ la kvara!

[redakti] Pezo

La plej peza landa mamulo estas hodiaŭ sendispute afrika elefanto (Loxodonta africana). La adultaj mamuloj pezas 5,5 – 6,0 tunojn. Tuj post ĝi sekvas azia elefanto (Elephas maximus). Virseksulo bredata en kaptiteco en Misurio (Barato, nude de rubo Bangalore en nuda angulo de la duoninsulto) pezis 6198 kg kaj ĝia alteco estis 3,1 m.

[redakti] Idista Elefanto dividas Polonion

Funny-pictures-elephant-is-excited-for-peanut1

Idista Elefanto aperis en Polonio, ĝi nomesas Lotek k, laŭ ĝiaj tendenci k atitudi, semblas esar idista elefanto. Ĉi bestio dil zoologiala parko de l' urbo Poznan, je la westo di Polonio, iĝis la maskoto di la lokala geyaro k samtempe, la kritikaĵo de l' konservema politikistaro pro ĝia ŝajna amoro kun la ceteraj maskulaj elefantoj.

Sed la vero estas ke Lotek ja parolas idon, pro tio, oni (prave) malamas ĝin. Tiu konduto estas netolerebla al skabino de l' konservema partio “Lego k Justeco”. “Ni ne pagis por entratenar idistan elefanton”, deklaris recente konservema skabino, que insistis dirar ke la lingva preferaĵo di Lotek ed olua repulso pri la elefantinoj es grava problemo por bestio-parko.

Ŝiaj vortoj, quiel oni expektis, shokis la sentemon de l' idista asocio di Poznan, que rapide organizeskis sin por defendar l'elefanton de l' nekomprenemeso de l' politikistoj. “Ni volas ke Lotek estez aceptata tale quiel ĝi estas k restez en Poznan”, diris la responsanto di ĉi ideo, que repulsas ĉio que desprizas la valoron de ĉi bestio simple pro olua probabla idisteco. “Ni finisas la detaliojn por festivalo ube estos muziko, teatro, danco e pikturi pri la defendo de l' lingva libereco”, agregis idista gejo.

Malgre ke la politikisto rektifikis iluajn vortojn, dirante ke ili nur dirabis ĵokaĵo, la geyala asocio de tia urbo dauras adavane k ili sustenos la festivalon por defendar Lotekon, kio eventas inter la okesma e dek-sisesma di Mayo por obtenor ke l'animalo ne vendesos ad alia bestio-parko k Lotek povos parolar irgu kion ĝi preferos.

[redakti] Annone

Elep4

Skizo de Annone fare de Rafaelo, ĉirkaŭ 1514.

Annone (itale) aŭ Hanno (portugale) (naskiĝis ĉirkaŭ 1510; mortis la 8-an de junio 1516) estis blanka azia elefanto, kiun donacis la portugala reĝo Emanuelo la 1-a al la papo Leono la 10-a okaze de ties enposteniĝo.

Ĝi alvenis al Romo en 1514 kaj iĝis la dorlotbesto de la papo. Ĝi mortis post konstipo kaj ties kuracadprovo per orriĉigita laksaĵo.

[redakti] Historia fono

Hanno2

Emanuelo la 1-a de Portugalujo sur Hanno (titolilustraĵo de Leitura Nova)

Jam de ĉirkaŭ 800 jaroj elefantoj alvenis kiel diplomataj donacoj aŭ tributoj al Eŭropo, senditaj de orientaj regantoj, hindaj princoj aŭ vasaloj el la norda Afriko. Tiel Karolo la Granda ricevis elefanton kaj Frederiko la 2-a posedis la elefanton de Cremona. Post la sesa krucmilito Ludoviko la 9-a venigis hejmen al Francujo elefanton.

Tamen la bestoj supervivis ofte nur mallonge la nekutiman grasan manĝadon kaj la streson de la reprezentadoj. Ĉefe la kutimo de la manko de banoj uzata en Eŭropo malhelpis la bonfarton de la bestoj.


Susan

Alia fama elefanto

.

[redakti] La vojaĝo al Romo

8596

Rafaelo: Kreado de la bestoj (ero). Hanno, malantaŭe ankaŭ la rinocero, kiu atingis Romon ne viva, sed pajloŝtopita. Vatikano

Gorda


Emanuelo la 1-a stirigis delegacion de sepdek nobeloj, kiuj gvidataj de Tristão da Cunha devis venigi en 1514 tutan ŝipŝarĝon de valoraj donacoj kaj 43 maloftajn sovaĝajn bestojn al Romo.

Hanno tute ne volis eniri la ŝipon. Por ne forlasi sian amatinon, ĝia hinda flegisto rakontus al li nur aĉajn aferojn pri Romo. Sub minaco de mortopuno li poste rakontis belegan estontecon al Hanno, ankaŭ oni promesis al Hanno, ke ĝi fariĝu la ĉefo de la kristana mondo.

La vojaĝpreparadoj necesejis multajn semajnojn kaj altiris la atenton de la loĝantaro de Lisbono. La iel malfacila transporto de la ŝajne nervoza elefanto de la menaĝerio al la ŝipo iĝis legenda kaj kreigis sekve diversajn rakontojn. Ĝia forvojaĝo iĝis polipofesto.

La vojaĝo iĝis pli kaj pli facila. Pro karavanoj de scivolemuloj la logistiko iĝis portempe senkontrola. Kiam la lastaj kamparaj domoj antaŭ Romo estis detruitaj la papo Leono la 10-a sendis kompanion de pafarkistoj de sia svisa gvardio, kio tamen altigis la scivolemon de la romaj nobeloj, kiuj nun hastis renkonte al la alvenontoj.

La haltejo de Hanno kaj de la senditaro antaŭ la pordegoj de Romo atendante la triumfan eniron en la urbon, similis al fortikaĵo.

La novaĵo pri la sukcesa diplomata misio igis Emanuelon de Portugalujo sendi la postan jaron, do en 1515, ankaŭ de Albuquerque al Lisbono senditan rinoceron al Romo. Tiu tamen neniam alvenis vive en Romo, sed estis bildigita de Albrecht Dürer.

[redakti] Morto

A gorda!

Hanno. Plumdesegnaĵo, 17-a jarcento; Angers, Muzeo de la belartoj

En 1516 mortis neatendite Julio, la frato de Leono. Leono mem suferis pro febro kaj doloris lin fistulo. Hereza monaĥo antaŭdiris al li kaj lia besto baldaŭan morton.

Komence de junio Hanno malsaniĝis, ĝi povis apenaŭ spiri kaj havis spasmojn. La papo Leono alvokis siajn proprajn kuracistojn, kiuj diagnozis pro la spirmalfacilaĵoj anginon. La besto estis krome tute konstipita kaj la kuracistoj decidis doni al ĝi laksaĵon, la kiu ili aldonis laŭ la tiama kutimo orpulvoron, pro la grando de la elefanto en tre granda kvanto. La terapio estis senefika kaj pligrandigis la premon al la digestsistemo. La elefanto fine mortis 1516.

Laŭpete de la papo, ĝia flegisto Branconio starigis epitafon kun surskribo de Filippo Beroaldo, kiu mencias kiel mortokaŭzo de la elefanto anginon; la memortabulo, iam fiksite ekstere sur la vatikanan muron perdiĝis, kaj nur desegnaĵo atestas pri ĝi. La papo publike vidigis sian ĉagrenon pri la morto de la besto.

Pri la morto de Hanno ekzistas diversaj versioj. La angino menciita en la epitafo supozigas, ke la kuracistoj de Leono ŝajne ne eblis rekoni la problemon de la grava konstipo de la elefanto. Famoj cirkulantaj en Romo post la morto de Hanno supozas, ke la malseketa aero de Romo estis kaŭzo de la subita morto de la elefanto, aŭ pensigas, ke la flegisto Branconio malbone flegis ĝin; ankaŭ supozoj pri misnutrado estiĝis.

[redakti] Kvar idistoj kaj la elefanto

En antiqva Indio, en ula vilajho vivis qvar blindi tre eruditaj. Ye ula tago al la vilajho venis unesmafoye elefanto kay li renkontris l' elefanton. Omnu de ili quike tusheskis l' elefanton pro brulanta kuriozeso.

La unesma blindo tushis la rostron di l' elefanto kay balde dicis: "Elefanto similesas al anakondo".

La duesma blindo tushis la korpon di l' elefanto kay interruptis: No! No! Elefanto mustas esar la granda muro di edifico.

La triesma blindo ya tushis gambon di l' elefanto kay klamis: No! No! No! Elefanto povas esar kolono di domo.

La qvaresma blindo hazarde tushis la kaudon kay mokante dicis: Vi stulti! Elefanto nur esas kordo ordinara.

[redakti] Vidu ankaŭ

[redakti] Referencoj

  1. Ne maltrafu la okazon!
  2. Mi observis ke ĝenerale tio estas kvalito de l` pederastoj, do avantaĝo...
  3. Knaboj prefere ne iru tien por resti sanaj.
  4. Tre simpla demando pri pederastio.
  5. Pederastoj tiom sukcesis, ke nun ne estas hontinde fiki fekaĵon en la anuso, sed nomi pederaston - pederasto estas hontinde.
  6. Malsupre estas listigitaj la paĝoj, kiuj estas je dispono en Esperanto.
  7. La sceno en la nacio kaj la mondo, Philadelphia Inquirer, Sep 3a, 1993
  8. Paroladelefanto silentigis eterne, Washington Times, Sep 3a, 1993
Content Navigation