Esperanto

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi
This is Esperanto. If you do not understand, ask for translation
South park

Normalaj esperantistoj

"Esperanto estas ridinda"

~ Guardian 31/10/2002, El Pais 10/11/2002, De Standaard 06/11/2002, La Repubblica 03/11/2002

"Esperanto is useless"

~ Remuŝ pri Esperanto

"yo no comprendjsko toddo, bat me stoj emparendo muchos lejjendo vois."

~ Stultulo pri Esperanto

"Espəranto povəs esti vidita kjel la mälo de la Bäska."

~ Usonano pri Esperanto

"En la lingvo „Esperanto“ ni vidas la estonan lingvon de morgaŭ"

~ Zamenhof pri Esperanto

"Vere, ĉu ne? Esperanto estas la estonta tutmonda lingvo… kaj estonta ĉiam estos."

~ Kabeinto pri Esperanto

"Esperanto estas la plej facile forgesebla lingvo"

~ Tonyo del Barrio pri Esperanto

"Esperanta esperanto enesperigis sin en senesperan esperejon"

~ Esperantisto pri Esperanto

" esperanto > personate > per sateno > persa etno > Nero petas > se ne patro > repo en S.A.T. > sapo teren > a-serpento"

~ Roboto pri Esperanto

"Jen mia regulo: Se mi neniam vidis vorton, ghi probable ne ekzistas"

~ Marko Rauhamaa pri Esperanta vortprovizo

"Esperanto esas internaciona aŭiliara linguo, l' 'avo' di Ido, olqua esis reformo ye 1907 de Delegitaro."

~ Ida vikipedio pri Esperanto

"I've been learning Esperanto for a some time now, but I'm not ready to use it yet."

~ Super Mario pri Esperanto

"Mi lernas esperanto."

~ Komencanto pri Esperanto
5430 n

Tiu ĉi trio jam de longe ne trovis ion manĝeblan, sed kial serĉu plu, kiu trovis Esperanton?

1591 n

Rigormiena sektofondinto, ŝtona kaj malvarma

Esperanto, lingvo de iu sekreta internacia organizo, estas lingvo sen kulturo kaj historio. Ĝi estas intence inventita lingvo, kiel la Klingona lingvo, sed sen kostumoj. Esperanto kiel internacia lingvo estas unu el tiuj evidentaj bonegaj ideoj kiuj funkcius bone se la homoj donus malgrandan penon hodiaŭ por ŝpari multe da mono kaj kapdoloron pli malfrue, simile al universala sanozorgo aŭ publika veturilaĵo.

[redakti] Deveno

Vidu ĉefartikolon Historio de Esperanto

Esperanto aperis ĉar junulo sentema estis vundita en sia koro pro la diverseco de la lingvoj, t.e. pro subjektiva kialo. Neniu transdonis mision al Zamenhof, krom li mem. Tiugrade, ne estas misio - nur temporaba tempopasigilo kiu fariĝas monda, kaj belega, afero.

[redakti] Celo

La celo de la Internacia Lingvo Esperanto ekde la plej fruaj tempoj estas liveri al la mondo egalecan formon de komunikado, kiu konservas la etnajn lingvojn por ties utiligo interne de la diversaj regionoj, nacioj kaj etnoj, kaj per tio certigas eblon de egaleca partopreno por ĉiuj popoloj en la tutmondiĝa procezo, kaj samtempe ŝirmas la kulturan multkolorecon de nia terglobo.

[redakti] Teda gramatika klarigo

La lingvonomo "Esperanto" tute ne estas ANT vorto, kaj tial la rezonado pri ANT + IST ne koncernas ĝin. Nur historie "Esperanto" rilatas al la participo "esperanto", sed ĝi nun simple ne estas tia vorto. Sekve la vorto "Esperantisto" estas tute ĝusta.

[redakti] Religio

Lebensmittel

"Kaj jen, la profeto diris: Ili havu nur unu lingvon inter si, kaj tiu lingvo estu Esperanto." (Zam 7:11)

De post kiam pola judo inventis la lingvon en 1887, kun la espero varti trans-kulturan komunumon, cinikuloj ĝin mokis kiel kulton idealistan por lingvemaj stranguloj.

Esperanto-museum.451.large slideshow

[redakti] Karakteroj

[redakti] Neutilo

Eĉ ĝiaj propagandantoj taksas ke ekzistas apenaŭ unu miliono da esperantoparolantoj en la mondo (plejparte ĉe Centra/Orienta Eŭropo); oni komparu per la albana lingvo kun pli ol ses milionoj, la mandarena ĉina lingvo kun 1000 milionoj, kaj la angla kun (laŭkalkule) 500 al 1500 milionoj. Eĉ Klingon-o (amuzofikcia lingvo) ŝajnas preterpasi Esperanton tie ĉi en la lingvomerkato.

Tiel Esperanto estas ideala “sekreta lingvo” por diversaj aferoj kiujn interreta provizanto verŝajne baldaŭ forviŝus se ili estus en alia lingvo. Ŝajne Esperanto estas inspira, kaj pro diversaj kialoj konscie aŭ nekonscie, vole aŭ nevole oni uzas aŭ misuzas la vorton “Esperanto”.

Esperanto eble estas bonega preteksto ne militservi en landoj kiel ekzemple Germanujo, pro la impreso, ke tiu ĉi lingvo montras pacifisman politikon.

Nuntempe, Esperanto estas plej taŭga kiel helplingvo inter francaparolantaj kaj anglaparolantaj ŝatantoj de japana pornografio, ĉar la japana estas ege malfacila lingvo.

Design

[redakti] Neneŭtraleco

Oni multe babiladas pri l’ neŭtraleco de l’ Internacia lingvo. Kaj, efektive, tiu lingvo estas tiel neŭtrala, ke neniu ĝin uzas, ke per ĝi nenio estas dirata! Sekve Esperanto estas lingvo, kiu neniun ofendas.

[redakti] Ĉiopoveco

Lingvo, kiu kapablas krei 'graŭ' kaj 'uskleco' kapablas ĉion!

[redakti] Malinternacieco

Esperanto estas ege Latin-baza. Simpla analizo de la vortaro klare montras tion. Tio validas pri la baza vortaro, tio valoras pri la tiel nomataj "internaciaj" vortoj - kiuj fakte estas tute ne internaciaj, sed inter-koloniismaj. Ekzemple en Azio la Ĉina liveras la internaciajn vortojn, ne la Uson-Angla.

Aldone estas menciinde, ke Esperanto tute ne havas trajtojn de ne-Hind-Eŭropajn lingvojn.

[redakti] Bonalingveco

Esperanto estas bona lingvo, ĉar oni ne devas memorigi multajn vortojn- oni nur devas lerni radikojn, kaj sekvos multaj facile komprenataj kunmetaĵoj. Jen ekzemploj: ter/pom/o (pomo de la tero, anstataŭ la kutimaj eksterteraj pomoj), respond/ec/o (kvalito doni informon petitan per demando) kaj am/ind/um/o (korpogarnaĵo por amindaj korpopartoj, kiel mamoj).

Esperantismo

[redakti] Malfacileco

La unua faktoro, kiu kulpas pri la malfacileco de Esperanto estas la amatoreca maniero, kiel estas difinita la planlingvo.

La dua faktoro, kiu malfaciligas Esperanton estas la eraroj, salamandraĵoj, kontraŭdiroj en Fundamento kaj la tradukoj.

La tria faktoro, kiu malfaciligas Esperanton estas la manko de kompleta vortaro, kiu enhavu ankaŭ la vortojn kreitajn el aliaj vortospecoj (ĉar mankas reguloj pri kiel difini komprenon por novaj vortoj kreitaj el aliaj vortospecoj).

La kvara faktoro, kiu malfaciligas Esperanton estas la problemo pri transitiveco: anstataŭ apogi sin je kunteksto, oni devas ellerni por ĉiu vorto la ĝustan vortaran vortospecon kaj komprenon, iom simile al la afero pri prononco en la angla lingvo.

Plua faktoro, kiu malfaciligas Esperanton estas la tro multaj roloj de iuj vortoj, finiĝoj, kaŭzante konfliktojn en kompreno.

[redakti] Malaglutineco

Plej ofte oni mencias agultinecon. Sed fakte la aglutineco de Esperanto tute ne egalas al la aglutineco de konataj etnaj aglutinaj lingvoj. Aldone ĝuste tiu ĉi tre utilan trajton la adeptoj apenaŭ eluzas. Aparte de la aglutineco, la "iĝ" kaj "ig" onidire devenas el la Hebrea. Sed jen jam la fino de la listo. Ne tre impone alie.

Ho, ni trovas plian - neoficialan. La senpera verbigo de adjektivoj en predikata senco estas tia okazo. "La ĉielo bluas" ktp.

Kion oni tamen konstatu, tio estas kelkaj prapropraj trajtoj senekzemplaj.

[redakti] Opinioj

[redakti] Idala aĉa nevera vidpunkto

Logo esperanto

La aferoj, kiujn Idistoj diras pri Esperanto, kaj ne faras sencon:

  • Esperanto (artificala linguo kun multa desavantaji) havas ĉapelitajn literojn, nur por montri Esperanto-identecon.

Homoj kiuj parolus tiel, vere neniam komprenis la kialojn por tio, aŭ eble ne komprenis Esperanton. Ĉapelitaj literoj tre beligas nian lingvon!

  • Ido estas pli "natura" aŭ "natureska".

Ĉu gravas? Iam ĉiu homo devos uzi vortaron, kaj kie oni eĉ kapablas aĉeti Idolingvan vortaron?

  • Esperanto (esas bone reformar la linguo) estas senĉesa libera arta vortfarado.

Tiuj homoj ŝajne neniam komprenis kial tio estas forto de Esperanto! Ĝi estas fleksebla lingvo!

  • Esperanto estas "Fan-Klubo de Zamenhof".

Tiu estas nevera! Oni malmulte memoras pri la Sankta Majstro, esperantistoj eble ne scias ke li naskiĝis en benata urbo Bialistoko, ke lia sankta edzino nomiĝis Klara kaj ke li, Dio benu lin, estis la plej saĝa homo en tuta historio!

Jesus333AA

[redakti] Nenecesa akordo inter la genero e la numero

Parolanti di lingui sen gramatikala kaso od adjektivala akordo plendas pro ca aspekto di Esperanto. Anke multi kredas ke la klasikala Greka formi dil pluralo (-oj en la nomi, -aj en l'adjektivi) esas desbela.

Skribmaŝino

Depost tempo nememorebla, ĉapeloj prezentis netranspaseblan problemon

[redakti] Mensoga vidpunkto de Interlingvaistoj

Le esperantistas trovatis lor forti'n in un isolationismo linguistic. Malgrade que la material' ex la qual Zamenhof construevis suan linguon esas okcidentala, li tante tion deformavis in un strukturo skhematika que la resultato devenivis un linguo solmente usabila per esperantistoj. La linguo has finalojn klassifikatoriajn, i.e. la littero finala de omna substantivo debas esseri o, de omna adjectivo debe esseri a, kae de omna adverbio e. Multaj paroloj essevis arbitrarimente prenditaj ab anglesa, germana, francesa, russa, polonesa. Zamenhof introducevis un proprian seri'n de suffixoj que repellas la multitude de formoj internationalaj. Variaj paroloj kae formoj essevis inventataj, p.ex. kial, tial, kiam, tiam, neniam, ĉiam, kiu, tiu, neniu, ĉiu, ĝi, ĝis, pri, tuj; le participios in -inta, -onta, -ita, -ota; le finales conjugational -as, -is, -os, -us, -u.

[redakti] Skeptika vidpunkto

Esperantisto: jen homo, kiu rigardas la aĵojn ne tiel tragikaj kiel ili estas. La plejmulto degneme traktas Esperanton, kvazaŭ ĝi estus evidente infaneca. La personoj komprenas, ke Esperanto ne valoras seriozan atenton, kaj lia tono estas disdegna, ironia aŭ humure degnema pri la "malkleruloj" kiuj ekstudas ĝin.

[redakti] Germana vidpunkto

Was ist Esperanto?
Ein kompletter Grundkurs mit 52 Kapiteln
Ueake

[redakti] Romana vidpunkto

Adversus sermonem artificialem Zamenhofianum censura quoque agebatur. Nonnumquam censura non ipsum sermonem, sed conatus multorum esperantistarum pertinet, ne linguam universalem praecipuorum institutorum introducant.

Partim puncta iudicandi generaliter cunctas artificiales linguas attinent. Alia censurae puncta de determinatis Esperanticae linguae proprietatibus versantur, quibus a parte iudicum existimantium inepta dicitur. Nonnulli criticorum, qui determinatas linguae Esperanticae iudicant, esperantidas, id est linguolas eas artificiales, quae constant ex fundamentis linguae Zamenhofianae, explicant.

[redakti] Ĉu?

En la moderna RETA mondo, la Esperantistoj povas interkonsenti kun la malamikoj de Esperanto, ke Esperanto estas nepreta. La diferenco kuŝas en tio, kie ĉiu partio subkomprenas esti la loko de l’ streketo: “ne-preta” aŭ “nep-reta”.

Rilata citaĵo el la Fundamento: “La nepoj vin benos, se vi pacience eltenos.”

[redakti] Usona vidpunkto

The language is painfully inadequate. The mental level of Esperantists is one of 17th century, when people claimed i.a. that natural eye is bad, and any mechanic can design a better one. Esperanto is not required for anything, so it froze in in the past. No surprise Esperantists are regarded like clowns or madmen since '30s.

[redakti] Neŭtrala kaj vera vidpunkto

Esperanto estas por ĉiuj popoloj. Ĝi estas tre demokratia lingvo kaj destinita ne por elito, sed por amasoj. Oni povus diri pri Interlingua, ke ghi estas por anglema-francema elito, sed pri Esperanto - ne.

Nur Esperanto atingas sian plej gravan fazon kaj ankaŭ la plej promesplenan. Nenia alia idiomo povos anstataŭi ĝin kaj nenia estonta klopodo povos superi ĝian genian mekanismon, ĉar ĝi estis science ellaborita de animo tre sperta en la lingva kampo, kiel estas la spirito de Lazaro Ludoviko Zamenhof. Li ĉiam estis unu el la plej avangardaj lingvistoj, kiuj enkarniĝis en nia mondo kaj havis la okazon staĝi en aliaj pli evoluintaj mondoj, kie li studis la fundamentajn kaj definitivajn bazojn por la sukceso de universala idiomo sur la Tero.

Oni ŝuldas la lingvan perfektecon de Esperanto precipe al la fakto, ke ĝin realigis cerbo tiel amika al logiko kaj scienco, kiel estis la mirinda kaj saĝa rezonado de Kardec en la kodigo de Spiritismo. Kelkaj renomaj sciencistoj de nia mondo jam agnoskas, ke Esperanto estas ĉefverko de logiko kaj simpleco, kies signifo, en la lingva kampo, estas tiel grava kiel la malkovro de la atoma energio en la scienca kampo. Ĝia reduktita gramatiko, sen la reguloj, kiuj tiom lacigas la menson de la studanto, igas Esperanton kvintesenco de racieco kaj monumento de lerteco kaj inteligento, kiu eĉ pligrandiĝas per ĝia fonetika ortografio kaj sintakso surprize simpla.

Ĝi posedas ĉion necesejan por adaptiĝi al la imperativoj de la dinamika jarcento en kiu ni vivas, kie ĉiuj hastas, la tempo ne sufiĉas por la homa kompreno kaj la pensoj devas esti resumitaj en malmultaj vortoj. La studanto de Esperanto ne devas lacigi sian menson por rememori malnovajn kaj komplikajn gramatikajn regulojn inter labirinto de grafikaj akcentadoj kaj ortografiaj reformoj, kiuj postulas grandan zorgon por esprimi la penson sen riski kritikojn. Li renkontas en Esperanto klaran kaj regulan sistemon, kiu igas ĝin mirinda kaj magia multobligilo de vortoj, laŭ plej alloga simpleco. Ĝi estas unu el la plej avangardaj vortmekanismoj je dispono de la moderna homo, ĉar sufiĉas funkciigi la facilajn kaj konatajn klavojn de ĝiaj neŝanĝeblaj bazoj por tuj atingi, simile al kio okazas en la modernaj kalkulmaŝinoj, la deziratajn rezultatojn sen cerbe laciĝi.

Knabinoj

[redakti] Esperanto kaj genetiko

Ĉu vi sciis, ke virinoj havas pli da kromosoma materio ol viroj? Malsameco inter la seksoj en nia specio (fakte la fizikaj seksoj mem) estas determinata de du specialaj kromosomoj, kiujn la sciencistoj nomis seksaj kromosomoj. Niaj kromosomoj estas arigataj popare por la scienca klasifikado: 22 paroj plus la seksaj kromosomoj, la 23a paro. La paro de seksaj kromosomoj en la homoj estas nomita XY por viroj kaj XX por virinoj. Tamen, la seksa kromosomo Y de la viroj estas ja tre malgranda. (Oni amuze devus nomi ĝin Xi anstataŭ XY.) Kromosomo Y estas preskaŭ la duono el la volumeno de la kromosomo X. Tio signifas, ke virinoj havas pli-malpli duonon da kromosomo pli ol la viroj.

Estas kurioze kaj interese vidi tion spegulita en la strukturo de nia lingvo. Kritikantoj de la Lingvo Internacia asertas, ke ĝi estas seksisma, virino-premante seksisma. La sufikso -in- por formi virinseksajn vortojn montriĝas maljusta al kelkaj personoj. Tamen oni povas aserti, ke tio ne maljustas. Ke, jen pro nura hazardo, nia lingvo reprezentas la kromosoman malsamecon inter viroj kaj virinoj. Kaj per maniero tre grafika! O-vortoj kun la sufikso in estas pli longaj ol la viraj o-vortoj, kiuj ankaŭ konfuziĝas kun la senseksa signifo (la "neŭtra genro" de la etnaj lingvoj).

8489 n

[redakti] Plej novaj eltrovaĵoj pri Esperanto

La apostoloj de la Sankta Majstro, dum ili misvojis kaj trafis al Amaleko, elkovris ke Esperanto efektive estas speco de loka ĉapeligita akvomelono. [1]

La Kemiaj Elementoj
H
He
Li Be
B Cf N O F Ne
Na Fa
Al Si P $ Ht Ar
K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zm Ga Ge As Se Br Kr
Rb Sr ¥ Ma Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sp Sb Te I Xe
Cs Bt * Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At R
Fr Ra ** Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Uea Uut Uuq Uup Uuh Uus Uuo
Uue Ubn ***


La Ce Pr Nd Pm Sm €u Gg Tb Di Ho Er Tm Ys Lu

Ac Th Pa U Np Pu Am Cn Bk Es Fm Md No Lr

Ubu Us Ka Kk

[redakti] Gramatiko

En la Fundamento iu publike babilas pri 16 milionoj da E-reguloj. De kie estas prenita tiu freneza nombro? Kiom da reguloj estas reale? Tio estas mistero, sed 16 milionoj?? Po cent mil reguloj por ĉiu vorto?

Laŭ Bertilo, Esperanto havas pli ol 16 000 reguloj. Nun oni petas klarigi kie kaŝiĝas tiom granda kvanto da reguloj; certe, ili forestas en ajna lernolibro. Kaj interalie oni dubas, ke oni devas kalkuli laŭ logaritma skalo. Pli nature estus kalkuli laŭ aritmetika skalo, kaj tiam - laŭ Bertilo - Esperanto havas ĉirkaŭ 8 000 000 reguloj.

[redakti] Similecoj

La E-a gramatiko pli similas al la Japana aŭ al la Turka ke al Hind-Eŭropaj lingvoj. Kompreneble eŭropaj parlantoj uzas la gramatiko en pli eŭropa maniero ol aliaj parlantoj.

[redakti] Grava problemo

La granda problemo pri Esperanto estas, ke estas tro facile krei novajn vortojn. Se la kreanto ne estas sufiĉe lerta la kreota vorto eble estos sensignifa, stulte konstruita, nebezonata, nekongrua kun la Fundamento ktp. (ekz. la uzo de la sufixoj "ig" kaj "iĝ" kiuj kaŭzas same multaj problemoj kiel la n-finaĵo.)

Aliflanke, se verkisto vere opinias, ke li ne povas krei bezonatan vorton el la donita materialo oni kompreneble ne povas malhelpi, ke la aŭtoro kreas iun vorton kiun li opinias grava por la teksto kiun li kreas.

Unu ebleco do estus, ke la akademio de Esperanto kompilus, kaj publikigu, "puran vortliston" bazita je efektiva lingvouzado. Nu tio laboro certe estas tiel ampleksa, ke oni ne povas atendi ke ĝi estas plenumebla ĉar tiuj kiuj apartenas al la akademio certe havas pli gravajn taskojn. Bedaŭrinde oni do devas akcepti , ja eĉ danki, ke PIV-II troviĝas. Tiu libro certe enhavas multajn "superfluajn" vortojn kiuj eble nur estas je interezo por fakuloj, tamen ĝi ludas gravan rolon por multaj esperantistoj.

Kiam, ekz., la redaktantoj de la gazeto Monato asertas, ke oni uzas "senriproĉan Esperanton" ( ili certe rajtas diri tion) oni ĉiam pensas: Je kiu puto oni ĉerpas tiun "senriproĉan Esperanton". Ĉu oni nur celas, ke la lingvaĵo en la gazeto estas senerara rilate al "kongruo de adjektivoj kaj substantivoj" , "ne eraras rilate al la akuzativo", "uzas la prepoziciojn en internacie komprenebla maniero", "evitas la prepozicion 'je'", "utiligas la sufikson -um nur kiam estas tute klare kion ĝi signifas." k.t.p. tiam la puto ja estas la 16 reguloj en la gramatiko de Esperanto.

[redakti] La malluma flanko de Esperanto

Laŭ blogisto Esperantulo:

Dum Aroma Jalto renkontiĝo ni ofte veturas buse. En buso mi kaj aliaj esperantisoj multe babilis. Fojfoje mi bablis tro laŭde, kaj tio ne ĉiam plaĉis al aliaj pasaĝeroj. Al tempo de tempo ili longe rigradis al ni kaj poste demandis: "Kiun lingvon vi parolas, ĉu la hispanan?". Ni respondis "Ne, Esperanton!". Bedaŭrinde homoj ĉiam miris: ili ne sciis pri Esperanto tute kaj redemandas aŭ respondis "Ĉu? Mi pensis, ke ĝi estas morta".
Kelfoje ni renkontadis malafablajn gevirojn, kiuj puŝadis aŭ sakris. Ni interparolis kaj ŝercadis pri tiuj homoj en Esperanto dum ilia ĉeesto, kaj, kompreneble, ili ne povis kompreni ion.
Poste amiko el Polando, Petro, ŝercis, ke ebleco priparoli aliajn homojn en ilia ĉeesto estas malluma flanko de Esperanto. Kaj al mi plaĉis tiu fakto, ĉar fojfoje ĝi povas esti utila =)

[redakti] Kial lerni ĝin

La jena video min konvinkis lerni Esperanton:

Por qué aprender Esperanto04:24

Por qué aprender Esperanto

Ho, ĉu vi ne komprenas la hispanan? Fakte, nek mi...

[redakti] Kiel oni salutu?

'Ĝis la!'

'Devus esti, Ĝi la revido!' iu severe korektas.

[redakti] Problemo

Esperantistoj finfine favoras cĵiuj la saman internacian lingvon, sed la eternaj komencantoj ne sukcesas ĝin posedi, kaj la funkciuloj de esperantistaj organizaĵoj ne kapablas ĝin antaŭenigi.

Esperanto estas malpopulara inter pintaj esperantistoj‏. Du trionoj el la aktivaj landaj asocioj de UEA uzas nacian lingvon en siaj estraraj kunsidoj.

[redakti] Vidu ankaŭ

simple:Esperanto