Esperanto

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi

Verdastelo2 Verdastelo2 Verdastelo2 Verdastelo2

This is Esperanto. If you do not understand, ask for translation
South park

Normalaj esperantistoj

"Esperanto estas ridinda"

~ Guardian 31/10/2002, El Pais 10/11/2002, De Standaard 06/11/2002, La Repubblica 03/11/2002

"Esperanto is useless"

~ Remuŝ pri Esperanto

"yo no comprendjsko toddo, bat me stoj emparendo muchos lejjendo vois."

~ Stultulo pri Esperanto

"Espərantoŭ povəs esti viditə kjel la mäloŭ de la Bäskə."

~ Usonano pri Esperanto

"En la lingvo „Esperanto“ ni vidas la estonan lingvon de morgaŭ"

~ Zamenhof pri Esperanto

"Vere, ĉu ne? Esperanto estas la estonta tutmonda lingvo… kaj estonta ĉiam estos."

~ Kabeinto pri Esperanto

"Esperanto estas la plej facile forgesebla lingvo"

~ Tonyo del Barrio pri Esperanto

"Esperanta esperanto enesperigis sin en senesperan esperejon"

~ Esperantisto pri Esperanto

" esperanto > personate > per sateno > persa etno > Nero petas > se ne patro > repo en S.A.T. > sapo teren > a-serpento"

~ Roboto pri Esperanto

"Jen mia regulo: Se mi neniam vidis vorton, ghi probable ne ekzistas"

~ Marko Rauhamaa pri Esperanta vortprovizo

"Esperanto esas internaciona aŭiliara linguo, l' 'avo' di Ido, olqua esis reformo ye 1907 de Delegitaro."

~ Ida vikipedio pri Esperanto

"Me non voli prenda partise in toti dis non-nesesarim bitri kontroverso."

~ Novialisto

"I've been learning Esperanto for a some time now, but I'm not ready to use it yet."

~ Super Mario pri Esperanto

"Mi lernas esperanto."

~ Komencanto pri Esperanto
5430 n

Tiu ĉi trio jam de longe ne trovis ion manĝeblan, sed kial serĉu plu, kiu trovis Esperanton?

1591 n

Rigormiena sektofondinto, ŝtona kaj malvarma

Esperanto, lingvo de iu sekreta internacia organizo, estas lingvo sen kulturo kaj historio. Ĝi estas intence inventita lingvo, kiel la Klingona lingvo, sed sen kostumoj. Esperanto kiel internacia lingvo estas unu el tiuj evidentaj bonegaj ideoj kiuj funkcius bone se la homoj donus malgrandan penon hodiaŭ por ŝpari multe da mono kaj kapdoloron pli malfrue, simile al universala sanozorgo aŭ publika veturilaĵo.

[redakti] Kio estas Esperanto

0951 n

Se vi neniam aŭdis pri Esperanto, tio estas la kialo. Kaj kvankam obskura, Esperanto estas la plej sukcesa homfarita lingvo. La homo, en ĉi tiu kazo, Ledger Ludwik Zamenhof, inventis Esperanton en 1887 kiel neŭtralan tutmondan komunikilon. Sed Esperanto neniam populariĝis. Dum la angla venkis tra la mondo kaj svahila etendiĝis sur multe da Afriko, la populareco de Esperanto velkis ĝis la punkto ke ĝi ĉefe estis la afero de lingvistoj kaj stranguloj.

La problemo kun Esperanto, kiel samopinias preskaŭ ĉiuj krom konvinkitaj esperantistoj, estas ke ĝi ne estas reala lingvo. Realaj lingvoj similas al marpoluritaj ŝtonoj, polurrigitaj ĝis glata beleco. Samtempe, ili estas kiel matura arbaro, kun multe da signifo sub la nova kreskaĵo ... Kiam ni parolas lingvon, ni kuniĝas kun riĉa kaj nemalhavebla pasinteco. Pro tio, spite al ĝia utileco, Esperanto ne sukcesis kiel aliaj modernaj projektoj ekde arkitekturo ĝis arto: ĝi havas nenion el tiu gastema eĥo de la historio.

Jes, por ekkoni la avantaĝojn de Esperanto necesas komparebleco kun alia fremda lingvo. Kaj en la hodiaŭaj cirkonstancoj la lernado de Esperanto apenaŭ povas esti kontentiga afero se oni ne ŝatas lerni la lingvon por paroli ĝin. En la supraj klasoj de mezlernejo la kondiĉoj por Esperanto kiel aldona fako estas tre favoraj: La lernantoj jam eklernis 1-2 fremdajn lingvojn kaj estas en aĝo en kiu ili ekinteresiĝas pri la mondo ekster la proksima ĉirkaŭaĵo.

[redakti] Filozofio

Post longa profunda pensado venis iu al jenaj konkludoj pri nia kara lingvo, nome:

1) Esperanto lingvo de ĉiu, do fakte de neniu.

2) Esperanto estis malgranda, estas malgranda kaj estos malgranda.

3) Esperanto estas lingvo sen socia pezo, sen ekonomia forto kaj sen politika potenco.

4) Esperanto ne bezonas neŭtralan fundamenton, sed tre bezonas realan fundamenton.

5) Esperanto estas hobia lingvo de malspertuloj kaj parte tempa lingvo de grizuloj kaj amatoroj.

6) Esperanto vere bezonas propran landon de 500 000 au' 1 000 000 homoj. Al tiu ĉi lando Esperanto estu la patra lingvo, la unua lingvo kaj la propra lingvo.

7) Esperanto ne forte staras sur reala popolo nacio, sed iel vivas en ia fantoma Esperantio.

[redakti] Deveno

5247 n
Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Historio de Esperanto.

Esperanto aperis ĉar junulo sentema estis vundita en sia koro pro la diverseco de la lingvoj, t.e. pro subjektiva kialo. Neniu transdonis mision al Zamenhof, krom li mem. Tiugrade, ne estas misio - nur temporaba tempopasigilo kiu fariĝas monda, kaj belega, afero.

[redakti] Problemo

Kaj jen la problemo. Oni lernas planlingvon pro raciaj pure lingvaj motivoj por ektrovi sin meze de idealisma sekto de duonfrenezuloj. Rezulte, oni inter amaso da flagsvingantaj stranguloj preskaŭ tute senespere serĉas pri la malmultaj raciuloj, kiuj pro honto en iu malhela angulo laŭpove kaŝiĝas. Aldone, se oni trovas iun, post dek mintutoj riveliĝas, ke li suferas de iuspeca paranojo - necesas nur premi la hazarde ĝustan butonon por veki ĝin.

[redakti] Celo

La celo de la Internacia Lingvo Esperanto ekde la plej fruaj tempoj estas liveri al la mondo egalecan formon de komunikado, kiu konservas la etnajn lingvojn por ties utiligo interne de la diversaj regionoj, nacioj kaj etnoj, kaj per tio certigas eblon de egaleca partopreno por ĉiuj popoloj en la tutmondiĝa procezo, kaj samtempe ŝirmas la kulturan multkolorecon de nia terglobo.

Esperanto ne estas nur simpla pontlingvo inter la popoloj, sed ĝi celas esti ankaŭ ligilo inter la koroj de la homoj de ĉiuj popoloj. Esperanto havas ian dolĉan energion, kiu influas nin esti pacamaj kaj pacifistoj, ĉu ne? Se ĝi ne havus tiun energion, certe ĝi jam estus mortinta delonge!

[redakti] Helplingvo

Esperanto estas klare senutila. Falas ankaŭ la argumento de la helplingvo. Kiom ĝi estas helpligvo? Al kiu ĝi helpas? La plejparto de la civitanoj praktikas sian aktivecon stabile, en fiksa loko kaj ne bezonas tre ofte korespondi kun eksterlandanoj. Ni konvinkiĝu: Esperanto, la lingvo unika ne estas alio ol antaŭjuĝo, iluzio de pensmaniero "kosmopolita", humanisma, demokratia, ankoraŭ ne fertiligita kaj kontrolita fare de la historia kritikismo.

[redakti] Nomo de la lingvo

La Kemiaj Elementoj
H
He
Li Be
B C N O F Ne
Na Ma
Al Si P $ Cl Ar
K Ca Sk Ti V Cr Mu Fe Co Ni Cu Zm Ga Ge As Se Br Kr
Rb Sr Y Zr Nb Me Tc Ru Rh Pd Ak Kd In Sn Sb Te I Xe
Cs Ba * Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Ld Pb Bi Po Ad Rn
Fr Ra ** Rf Dg Sg Bh Hs Mt Ds Rg Uea Uut Uuq Uup Uuh Uus Uuo
Uue Ubn ***


La Ce Pr Nd Pm Sm €u Gg Tb Di Ho Er Tm Yb Lk

Ac Th Pa U Np Pi Am Cm Bk Cf Fm Md No Ls

Ubu Us Ka Kk

Kiel scias ni ĉiuj, nur meze sukcesis la Movado dum la pli ol cent jaroj ekde sia naskiĝo. Ofte scivolas ni pri la kialo, kaj kiel aferojn ni povas progresigi pli rapide.

Ĉi-tiun problemon diskutis mi kun fama grafikartisto de Mongolio, Prof-o Loof Alirpa (tio estas ria angla kromnomo. Ria vera nomo estas OGALB Alirpa). Spertulo pri merkatado, reklamado de produktoj, nomado de produktoj, ktp li estas. Sugestas li, ke unu grava problemo estas la nomo de la lingvo. Post multaj jaroj da ne tro profesia publika informado, "Esperanto" nun havas guston da ia strangula, amatora, neniam sukcesa afero. (Spertis ni ĉiuj la respondon, "Ĉu ne tiu mortis je la 1930-oj/1940-oj/1950-oj/1960-oj?", ĉu ne?) Krome, en la Usono, al la vorto "Español" ĝi tro similas, do multaj ne komprenas, ke ĝi estas aparta lingvo.

Novajn nomojn ni do elserĉas por nia lingvo. Kelkaj sugestoj estis:

  • E++ (signifante "nova, plibonigita")
  • Alltalk(TM)
  • XanaTalk
  • New and Improved WorldSpeak
  • Langopax (aŭ Paxolang)
  • TruSpeak XJ
  • Lingo:3000 ("Lingo:2000" estas eksmoda)
  • Lexxon (enhavas duoblan-"X", tre internacia)
  • Worldish

kaj

  • (O) (bildeto de cirklo kun du duon-cirkloj, kaj elprononcita "Lingvo antaŭe konata kiel '"Esperanto'")

Diskutoj devos okazi ĉe la plej altaj niveloj de la Movado, helpe de Prof-o Alirpa.

[redakti] Teda gramatika klarigo

La lingvonomo "Esperanto" tute ne estas ANT vorto, kaj tial la rezonado pri ANT + IST ne koncernas ĝin. Nur historie "Esperanto" rilatas al la participo "esperanto", sed ĝi nun simple ne estas tia vorto. Sekve la vorto "Esperantisto" estas tute ĝusta.

[redakti] Religio

Lebensmittel

"Kaj jen, la profeto diris: Ili havu nur unu lingvon inter si, kaj tiu lingvo estu Esperanto." (Zam 7:11)

De post kiam pola judo inventis la lingvon en 1887, kun la espero varti trans-kulturan komunumon, cinikuloj ĝin mokis kiel kulton idealistan por lingvemaj stranguloj.

Esperanto-museum.451.large slideshow

[redakti] Handikapuloj

La signolingvoj bedaŭrinde estas multaj, tute ne unuigitaj. Handikapuloj, kiel estas surdmutuloj kaj blinduloj, bezonas Esperanton pli ol aliaj homoj. Oni ne helpas ilin, kaŝante al ili la realecon de Esperanto.

[redakti] Parolantoj

Vidu ĉefartikolon Statistiko de Esperantujo

Esperanto havas tro malmulte da parolantoj por esti konsiderata kiel vivanta lingvo. Oni diras "parolantoj" kaj do oni celas homojn kiuj parole uzas la lingvon (kontraste al skriba uzo). Tiu nombro estas tro malgranda. La parola kvalito de plej multaj esperanto-parolantoj havas plej ofte karakteron vere helplingvan. Sed Esperanto ja havas grandan konkuranton por internacia lingvo: Se la E-parolantoj preskaŭ same malbone parolas Esperanton kiel la anglan, tiam forvaporiĝas la avantaĝo de Esperanto kompare kun la angla.

La kaŭzo por tiu situacio estas la proleta pensmaniero kiu regas en Esperantujo. Oni volis alparoli ĉiujn sociajn tavolojn pri Esperanto, do precipe ankaŭ tiujn kiuj havas nur malaltan klerecan nivelon. Ekz. en Aŭstrio oni instruis Esperanton en la t.n. "ĉeflernejoj" (aĝo 10 ĝis 14) kaj ne en la supraj klasoj de gimnazioj. Do la instruado en la ĉeflernejoj kondukis al nenio, restis sen rezulto. Estus multe pli avantaĝe instrui Esperanton al homoj kun pli altaj kapabloj en aĝo kiam ili jam estas sufiĉe maturaj por kompreni kion ili lernas kaj kial, kaj do ke estas ŝanco ke el inter tiuj homoj elkreskas estontaj instruantoj de Esperanto.

Oni devas rekoni ke hodiaŭ jam ĉ. 40-50 procentoj de la lernantoj en la koncerna aĝo frekventas suprajn klasojn de mezlernejo por fine plenumi maturec-ekzamenon. Tiu nombro antaŭ 50 jaroj estis ankoraŭ konsiderinde malpli alta (ĉ. 10 procentoj). Oni ja bone komprenas ke tiam la instruado de Esperanto al homoj sen gimnazia klereco havis socian signifon, ĉar inter tiuj homoj estis multaj kiuj ja estis kapablaj lerni fremdan lingvon sed ne havis okazon pri tio en lernejo. Aliflanke hodiaŭ ĉiu kiu nur estas iom kapabla havas la eblecon frekventi mezlernejon por atingi la maturec-nivelon.

Neciklopediistoj mem antaŭ 40 jaroj petegis la tiaman prezidanton de AEF subteni sian tiurilatan proponon, sed li eĉ ne bonvolis ignori ĝin. Sed ni estas certa ke instruado de Esperanto en supraj klasoj de mezlernejoj (aĝo 14 ĝis 19) estas absolute necesa por krei pli bonan homan bazon por Esperanto.

Tio ne necesigas ĝeneralan enkondukon de Esperanto (pri kiu revas la finvenkistoj) en la lernejojn, sed jam estus grandega progreso se en kelkaj zorge elektitaj lernejoj okazus instruado de Esperanto. Bone taŭgus por tio limregionoj interne de EU, ĉar tie la interŝanĝo de gejlernantoj kaj geinstruistoj estus facile realigebla (ekz. Vieno kaj Bratislavo estas en distanco de nur 60 km).

Sed la Esperanto-asocioj estas surdaj en ambaŭ oreloj. Ili preferas ĝeneralajn sloganojn kaj tiel kaŝas sian kvalitan nekapablon kaj neaktivadon.

Estas hontinde kiel oni dum jardekoj tiel surtretas la ideon de internacia lingvo, tenante ĝin daŭre je mizera nivelo.

Design

[redakti] Opinioj

Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Vidpunktoj pri Esperanto.

Tiuj, kiuj opinias, ke Esperanto estas arkaikaĵoj estas konsciaj mensoguloj bezonas revizii la historion de Esperanto kompare kun la historio de la ceteraj lingvoj de la Tero. Esperanto ne estas arkaikaĵo, sed, kontraŭe, estas la plej moderna, modela kaj estontplena idiomo ekzistanta.

Logo esperanto

[redakti] Ĉu?

En la moderna RETA mondo, la Esperantistoj povas interkonsenti kun la malamikoj de Esperanto, ke Esperanto estas nepreta. La diferenco kuŝas en tio, kie ĉiu partio subkomprenas esti la loko de l’ streketo: “ne-preta” aŭ “nep-reta”.

Rilata citaĵo el la Fundamento: “La nepoj vin benos, se vi pacience eltenos.”

Knabinoj

[redakti] Esperanto kaj genetiko

Ĉu vi sciis, ke virinoj havas pli da kromosoma materio ol viroj? Malsameco inter la seksoj en nia specio (fakte la fizikaj seksoj mem) estas determinata de du specialaj kromosomoj, kiujn la sciencistoj nomis seksaj kromosomoj. Niaj kromosomoj estas arigataj popare por la scienca klasifikado: 22 paroj plus la seksaj kromosomoj, la 23a paro. La paro de seksaj kromosomoj en la homoj estas nomita XY por viroj kaj XX por virinoj. Tamen, la seksa kromosomo Y de la viroj estas ja tre malgranda. (Oni amuze devus nomi ĝin Xi anstataŭ XY.) Kromosomo Y estas preskaŭ la duono el la volumeno de la kromosomo X. Tio signifas, ke virinoj havas pli-malpli duonon da kromosomo pli ol la viroj.

Estas kurioze kaj interese vidi tion spegulita en la strukturo de nia lingvo. Kritikantoj de la Lingvo Internacia asertas, ke ĝi estas seksisma, virino-premante seksisma. La sufikso -in- por formi virinseksajn vortojn montriĝas maljusta al kelkaj personoj. Tamen oni povas aserti, ke tio ne maljustas. Ke, jen pro nura hazardo, nia lingvo reprezentas la kromosoman malsamecon inter viroj kaj virinoj. Kaj per maniero tre grafika! O-vortoj kun la sufikso in estas pli longaj ol la viraj o-vortoj, kiuj ankaŭ konfuziĝas kun la senseksa signifo (la "neŭtra genro" de la etnaj lingvoj).

8489 n

[redakti] Plej novaj eltrovaĵoj pri Esperanto

La apostoloj de la Sankta Majstro, dum ili misvojis kaj trafis al Amaleko, elkovris ke Esperanto efektive estas speco de loka ĉapeligita akvomelono. [1]

[redakti] Gramatiko

Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Gramatiko de Esperanto.

En la Fundamento iu publike babilas pri 16 milionoj da E-reguloj. De kie estas prenita tiu freneza nombro? Kiom da reguloj estas reale? Tio estas mistero, sed 16 milionoj?? Po cent mil reguloj por ĉiu vorto?

Laŭ Bertilo, Esperanto havas pli ol 16 000 reguloj. Nun oni petas klarigi kie kaŝiĝas tiom granda kvanto da reguloj; certe, ili forestas en ajna lernolibro. Kaj interalie oni dubas, ke oni devas kalkuli laŭ logaritma skalo. Pli nature estus kalkuli laŭ aritmetika skalo, kaj tiam - laŭ Bertilo - Esperanto havas ĉirkaŭ 8 000 000 reguloj.


1850 n

[redakti] La malluma flanko de Esperanto

Laŭ blogisto Esperantulo:

Dum Aroma Jalto renkontiĝo ni ofte veturas buse. En buso mi kaj aliaj esperantisoj multe babilis. Fojfoje mi bablis tro laŭde, kaj tio ne ĉiam plaĉis al aliaj pasaĝeroj. Al tempo de tempo ili longe rigradis al ni kaj poste demandis: "Kiun lingvon vi parolas, ĉu la hispanan?". Ni respondis "Ne, Esperanton!". Bedaŭrinde homoj ĉiam miris: ili ne sciis pri Esperanto tute kaj redemandas aŭ respondis "Ĉu? Mi pensis, ke ĝi estas morta".
Kelfoje ni renkontadis malafablajn gevirojn, kiuj puŝadis aŭ sakris. Ni interparolis kaj ŝercadis pri tiuj homoj en Esperanto dum ilia ĉeesto, kaj, kompreneble, ili ne povis kompreni ion.
Poste amiko el Polando, Petro, ŝercis, ke ebleco priparoli aliajn homojn en ilia ĉeesto estas malluma flanko de Esperanto. Kaj al mi plaĉis tiu fakto, ĉar fojfoje ĝi povas esti utila =)

[redakti] Kial lerni ĝin

La jena video min konvinkis lerni Esperanton:

Por qué aprender Esperanto04:24

Por qué aprender Esperanto

Ho, ĉu vi ne komprenas la hispanan? Fakte, nek mi...

[redakti] Kiel oni salutu?

'Ĝis la!'

'Devus esti, Ĝi la revido!' iu severe korektas.

[redakti] Alia Problemo

Esperantistoj finfine favoras cĵiuj la saman internacian lingvon, sed la eternaj komencantoj ne sukcesas ĝin posedi, kaj la funkciuloj de esperantistaj organizaĵoj ne kapablas ĝin antaŭenigi.

Esperanto estas malpopulara inter pintaj esperantistoj‏. Du trionoj el la aktivaj landaj asocioj de UEA uzas nacian lingvon en siaj estraraj kunsidoj.

[redakti] Vidu ankaŭ

simple:Esperanto