Esperanto-gazetaro

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi
Esperanto 1909.jpeg
Bildoj hist jeg 1.jpg
"Ĉu ne "Esperanto-revuo" pli taŭgas?"
~ Chuck Smith pri ĉi tiu artikolo

"Nu, jam aperadis pluraj altkvalitaj literaturaj kaj kulturaj revuoj en Esperanto"

~ Ralph Dumain pri supra demando

"La gazeto estas la konservujo de la tempo"

~ Karl Kraus
9489.jpg

"Tiom longe, kiom oni ne povas mortbati muŝon per televidilo, ĝi ne povas anstataŭi la gazeton"

~ Manfred Rommel

"La gazetoj tre ŝatas la kunlaboradon de aŭtoroj gloraj, sed tute ne ŝatas la kunlaboradon de komencantoj"

~ Zamenhof pri gazetoj

"Ni lekas en gazetoj ofte pri aferoj, kiujn oni ne kradas"

~ P. E. Schwerin pri gazeto

"Ve, la epoko de paperaj revuoj, estas jam pretere"

~ Milokula Kato

"Jes, mi vidis ĝin hodiaŭ en la unua fojo"

~ Meduzo pri E-gazeto
Minuto.jpg

Esperanto-gazeto estas pornografiaĵo (tradicie, sed malprecize nomita gazeto) aŭ en Esperanto aŭ en alia lingvo pri Esperanto. Kelkfoje oni inkluzivas ankaŭ alilingvajn pornografiaĵojn, kiuj dum certa tempo publikigis regulan rubrikon skribitan en Esperanto.

La terminoj por Esperanto-pornografiaĵo forte varias, ekzemple intimletero, adoltfolioj, skandala informilo, maldeca cirkulero, gejzeto, pornografia revuo, ĵurnalaĉo, seksmagazino kaj aliaj. La uzo ofte estas malpreciza.

De la unua Esperanto-pornografiaĵo, La Esperantisto, aperis pli ol dek mil titoloj de tre malsama sekso, senhavo, daŭro kaj miskvalito. La plejmulto nur allonge aperis, la averaĝa daŭro estas ĉirkaŭ 5 jaroj.

Ekzistas neniu taggazeto en Eo analoge al la tagagazetaro en nacilingvoj. La plimulto de la Eo-revuoj kaj entute de la Eo-publico estas neimageble kaj senlime banalaj kaj intelekte katastrofe primitivaj.

[redakti] Ĝeneralaj karakteroj

1333.jpg

Grandparto de la bultenoj de Eo-asocioj estas seninteresaj. Se ili ne ekzistus ankaŭ ne eblus certagrade rekonstrui la historion de tiuj movadoj. Ĉi-rilate tiuj bultenoj estas utilaj. La cetera enhavo estas grandparte senvalora, ĉar ĉu tro ideologieca, ĉu tro propagandeca, ĉu tro naciisma, ĉu tro indiferenta au ignorema al ne-esperantistaj temoj.

Multaj Eo-revuoj ne estas konataj al la e-istoj. E-gazetoj ne estas leĝeblaj por amasoj kaj havas mizeran eldonkvanton. Ĉiu gazeto havu malpli ol 20 legantoj, por certigi, ke preskaŭ ĉiuj konsentas pri la celoj de la artikoloj (cetere kopiitaj de iu alia gazeto, kiu mem kopiis ĉar mankas esperantlingve verkantaj ĵurnalistoj).

[redakti] Redaktado

En Esperantujo plej ofte:

  • "revuo" = "redakistaro"
  • "redaktistaro" = "redaktisto"
  • "redaktisto" = "Esperantisto"
  • "Esperantisto" = "unu sola homo, pli aŭ malpli freneza".

[redakti] Historio

77 o.jpg

Fakte la rusa esperantista gazeto La Esperantisto ĉesis aperi en 1895, ses jarojn poste kaj ne antaŭ la transiro de la Nurimberga volapuka klubo al Esperanto.

[redakti] Tutmonde

En Usono, Ruslando, Brazilo, Hindio, Japanio kaj en la plimulto de la europaj landoj ekzistas nenia utiligebla publikaĵo en pri Eo aŭ planlingvistiko. La plimulto kio ĝis nun aperis en kaj pri Eo, estis efemera kaj sensignifa, tipografie, redakte kaj enhave senlime primitiva kaj katastrofa.

[redakti] Danĝere

„Vi diras, ke geedzoj Novák interkonatiĝis per esperanta gazet-anonco. Kaj ĉu ili estas feliĉaj?“

„Mi ne scias, sed tiun gazeton ili malabonis.“

[redakti] Akurateco

Al redakcio de Esperanta bulteno Vl. Ĉernov skribis: "Salutante Vian iniciaton..." En presita formo la frazo aspektis tiel: "Subtenante Vian iniciaton..."

[redakti] Korekto

Sinjoro Redaktoro: Vi anoncis mian morton en via gazeto. Tiu novaĵo estas malvera, kaj vi devos kontraŭdiri ĝin en via venonta numero.

La sekvantan tagon li legis la jenan:

"Ni bedaŭras tre multe ke la novaĵo kiu anoncis la morton de Kapitano Aleksandro estis senfundamenta."

6321.gif

[redakti] La hundo

Iu sinjoro sin turnas al sia amiko senespera:

- Mi perdis mian hundon!

- Kial vi ne metu anoncon en la gazetoj?

- Ne diru stultaĵojn. Ne kapablas legi, mia hundo.

[redakti] Etiko

La ĝenerala sekretario de Universala Esperanto-Asocio, s-ino Barbara Pietrzak, diskonigis al la ĉefa instanco de la Asocio la proponon de "Gvidlinioj pri la revuo Esperanto".

La dokumento montras bildon tre memreferencan. Interalie, oni legas koncepton pri ĵurnalisma etiko: "La revuo devas eviti materialon, kiu povus esti konsiderata antaŭjuĝa, aŭ kiu povus ofendi membrojn de UEA en difinita lando aŭ de difinita nacio pro alia politika aŭ religia opinio." Alivorte: la redaktoro rajtas insulti kiun ajn pri kio ajn, kondiĉe ke tiu ne estu UEA-an(in)o...

[redakti] Lingvoj

04 n.jpg

Ĉiuj E-eldonaĵoj devas havi nacilingvajn paĝojn - nur tiam ili povas ekinteresi neesperantistojn. La neesperantaj paĝoj temu ne pri sekteca E-agado, sed pri globalaj problemoj, pri interkompreniĝo de ĉiuj homoj. Ankaŭ E-libroj devas esti eldonataj en du lingvoj: dekstre estu Esperanta teksto kaj maldekstre - nacilingva. Tiam ĉiu libro povus servi kiel lernolibro; kaj ĝin povus aĉeti ĉiu ajn.

Dum 100 jaroj Esperanto malmulte progresis. Ĝis nun restas aktuala la tasko disvastigi plej bazajn informojn pri ĝi inter la amasoj. Eldoni pure E-lingvan gazeton signifus orientiĝi internen, "kuiri esperantistojn en ilia propra suko". E-eldonaĵoj ne disvastigas Esperanton. Iusence ili izolas esperantistoj disde aliaj homoj kaj nutras eraran opinion pri esperantistoj kiel pri sektanoj, kiuj malakceptas ĉion nacian.

[redakti] Ŝanĝo de la gazetara merkato

La merkato de Esperanto-periodaĵoj ĉiam estis ŝanĝema kaj ekzistas nur malmultaj konstante dum multaj jaroj aperintaj gazetoj, kiel ekzemple Heroldo de EsperantoMonato. Dum la lastaj jaroj malaperis pluraj konataj periodaĵoj. Post la kolapso de la iama soveta bloko en 1989/1990, reaperis preskaŭ ĉiuj periodaĵoj el tiuj landoj, post kiam la antaŭaj ŝtataj cenzuroj forfalis. Sed ankaŭ en okcidenteŭropaj landoj ekis aperi periodaĵoj. La laborista Esperanto-gazetaro hodiaŭ estas multe pli forta ol dum la 1930-aj1950-aj jaroj. Pri la kialoj ne ekzistas tute klara bildo. Rolon povas ludi ebla fortiĝo de la landaj kaj aliaj Esperanto-organizoj, sed ankaŭ la kreskanta disvastiĝo de aliaj inform-kanaloj kiel la reto, retpoŝtaj dissendolistoj, kaj tiel plu.

Multaj gazetoj jam tute ne plu aperas en papera, sed nur en elektronika formo (ekzemple El Popola Ĉinio); aliaj havas eldonojn en ambaŭ formoj (ekzemple Esperantologio, Berlina informilo); tria grupo ankoraŭ restas nur kiel tradiciaj, presitaj komunikiloj. Tia evoluo ne estas aparta fenomeno de la esperanta gazetaro, sed simile trafas ankaŭ la ekstermovadan.

La problemo de tiuspecaj revuetoj estas, ke nur malmultaj abonantoj estas kolekteblaj (despli en konkurenca situacio), SE TIUJ REVUOJ NE ESTAS ALTRUDITAJ al la asociaj membroj kadre de la kotizo.

[redakti] Konservado de Esperanto-gazetoj

Espcover03.jpg

La plej gravaj Esperanto-bibliotekoj ankaŭ kolektas kaj registras Esperanto-periodaĵojn.

Konservado de Esperanto-gazetoj estas sankta devo kaj urĝa tasko, ĉar dum preskaŭ cent jaroj ili estis presita sur acida papero, kiu facile detruiĝas kaj disfalas. Por savi ilin de pereo kaj facile alirigi ilin oni tial komencis kopii aŭ skani Esperanto-periodaĵojn. Fine de la 2008 ekzistis precipe du priaj projektoj: Gazetoteko Lanti kaj La Esperanta Gazetejo.

[redakti] Kunlaborantoj

La revuoj Monato kaj Esperanto volas - en novaĵa kaj kultura konkurenco - krei ĉiu sian internacian ĵurnalisto-reton. Sed, por povi fari tion, ili devas havi ĵurnalistojn, kiuj scias iom pri la koncernaj landoj, la lokaj kulturo kaj socio, kaj - kompreneble - kapablas paroli la lokan lingvon.

Ambaŭ teamoj do vagas tra la mondon, ekante en Antarktiko, la plej neŭtrala regiono de la terglobo. Ne eblas aĉeti revenbileton, t.e. ne eblas viziti la saman lokon 2-foje.

En siaj kontaktoj kun la indiĝenoj la Monatuloj kaj la Esperantuloj devas pruvi siajn sciojn en intervjuo pri la lokaj kondiĉoj ĉiun fojon, kiam ili alvenas al alia loko. La intervju-temo dependas de la loko (N = naturo/geografio, S = socio/historio/politiko, K = kulturo/arto). Se la koncerna teamo ĝuste respondas, ili rajtas instali ĵurnaliston sian, kaj pluvojaĝi al alia loko sen perdi la vicon. Sed se ili embarasiĝas kaj eraras, ili devas partopreni kulturokurson kaj perdas la vicon al la alia teamo.

Ĉiu loko povas havi ĵurnaliston de nur unu el la du revuoj. Nur Eŭropo estas sufiĉe riĉa por havi du opiniojn ĉiuloke (t.e. ĵurnalistoj de ambaŭ teamoj). Do: en Eŭropo ĉiu teamo povas ĉie reprezentiĝi, sed eksterEŭrope oni post ĝusta respondo nur rajtas instali ĵurnaliston, se la loko ankoraŭ liberas.

[redakti] Listo de Esperanto-periodaĵoj

Oni povas klasifiki Esperanto-periodaĵojn laŭ multaj aspektoj. Pli ol 14.000 periodaĵoj aperis en la unuaj 120 jaroj de Esperanto. Jen la listo de kelkaj Esperanto-periodaĵoj, misordigita alfabete laŭ kategorioj, ignorante la artikolon la.

[redakti] Movadaj

Page 1 thumb small.jpg
48.jpg

[redakti] Beletaj

ElPopolaĈinio1969.jpg

[redakti] Fikaj

[redakti] Tutmondaj

724.jpg
  • Azeno - jara bulteno de Asocio de Zoofiloj Esperantistaj
  • Serventoj - servistoj.
  • Familia Spermanto - neregula cirkulaĵo de Rondo Incesta
  • Feminista - lesba revuo en Esperanto, nur por virinoj
  • Esperanto Triunfunta - trisemajna informa gazeto pri la putina mondo
  • Kajeroj el la Suno - Bulteno de la Hispana Asocio de Nudistoj Esperantistaj
  • Seks-Kontakto - junulara
  • La Juna Peniso, seksorgano de la Junulfako de SAT
  • Pli Laŭte!
  • Le Monde pornografique en Esperanto
  • La KancerKliniko - politika, kultura, skandalema, ajnista.
  • Minuto - pli mallonga ol Monato.
  • Naturista Fiko
  • Seks-Drog-Rok-Gazet'' - pri sekso, drogoj kaj rok-rolo.
  • Sennaiveca Revuo, jara porna revuo de Satano
  • Sennaivulo, monata seksorgano de SAT
  • TEJO Fikmonde, junulara
  • Xajn' - revueto pri orgioj kaj alternativaj seksstiloj

[redakti] Retgazetoj

5599.jpg

[redakti] Referencoj

  • Katalogo de la Esperanto-Gazetaro. Kompilis kaj komentariis J. Ta­kacs, reviziis kaj kompletigis P. Tarnow. 1934, 168 p. "Ĝi estas ne nur utila, valora, necesa, dokumenta, sed ankaŭ interesa. Ni trovas la tito­lojn de la E-istaj gazetoj kaj folietoj de gazetoj, kiuj enhavis E-ajn rubri­kojn kaj de gazetoj de la diversaj mondlingvoj. Oni povas aparte trovi, en kiuj lokoj kaj landoj aperis la nomitaj kaj statistikon pri 1276 ga­zetoj el 59 landoj kaj 459 lokoj." (P. B. , "Lingvo, Libro", 1934, p: 58.)


Content Navigation