Esperanto-movado

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi
2049 x.jpg Ĉi tiu artikolo estas pri Esperanto-movado*

Pagu vian kotizon kaj kriu "Vivu Zamenhof"

*Rimarku: kritikemo danĝeras en Esperantio. Publike kritiki povas kaŭzi al vi ricevon de merdpluvo.
8149 n.jpg

"La Esperanto-movado de la najbara lando estas ĉiam pli verda."

~ Konfuceo pri Esperanto-movado
Video images Rau Esperanta.jpg

"Nia movado estas pli normala ol ni emas diri al ni mem"

~ Tonjo del Barrio pri E-movado

"Esperanto esas nun granda establiserio konservema stabila kun poka danjero"

~ idisto pri E-movado

"Certe, kiel duoble du kvar"

~ Zamenhof pri supra diraĵo

" La tradicia Esperanto-movado daŭris laŭ akceptitaj antaŭsupozoj eĉ post la Dua Mondmilito"

~ Ralph Dumain

"La Esperanto-movado estas movado por disvastigi Esperanton en la tuta mondo. La tradicia celo estas la fina venko"

~ Vikipedio pri E-movado

"Malrapida kiel entombigo de riĉa vidvino"

~ iu ajn pri E-movado

" Esperanto apartenas al chiuj, kaj ech kretenoj kaj kanajloj rajtas propagandi Esperanton"

~ Nikolai Grishin pri E-movado

"Kiu ripetas abunde, lernas plej funde"

~ Zamenhof
Parto de serio

Verda Stelo  03010856-0.jpg
Esperantismo

Kategorio
Sektoj
Finvenkismo · Raŭmismo · Plivastismo
Hosistemismo · Iksismo · Neŭtralismo
Bonalingvismo · Mavalingvismo · Reformismo
Etnoj kaj lingvoj
Esperanta Civito · Esperanta Respubliko
Atestantoj · Esperantistoj · Socialisma SAT-ujo
Esperanto · Esperanton · Esperant' · Desperanto
Religio
La Senkorpa Mistero · La Majstro · La Apostolaro
Interna ideo · Homaranismo · Vegetarismo
Bahaismo · Judismo · Oomoto · Spiritismo
Pensado, filozofio kaj etiko
Leĝo de Tonjo · Kruko kaj Baniko
Anarkiismo · Komunismo · Naturismo
La Ondo de Esperanto · Literatura Mondo
Literatura Foiro · Beleta Almanako · Kontakto
Revuo Esperanto · Sennaciulo · Vikipedio
Sanktaj skriboj
Fundamento de Esperanto · Bulonja Deklaracio
Berlina Komentario · Proverboj · Sankta Biblio
Manifesto de Prago · Evangelio laŭ Edmond Privat
Fundamenta Krestomatio · La bona lingvo
Lingvaj respondoj · PAG · PIV · PMEG
La vivciklo, tradicioj kaj kutimoj
Komencanto · Progresanto · Nekotizulo · Kabeinto
Esperantisma ludado · Jaro · Zamenhoftago
Sankta Verdastelo · Esperanto-flago
Esperanto-furzo · Merda stelo · Okarino
Propagando · Movado · Fiero
Gravaj figuroj
Antoni Grabowski · Kabe · Belfrunto Iskarioto
Edmond Privat · Julio Baghy · Lidja Zamenhof
Kolomano Kaloĉaj · Gastono Varingjeno
William Auld · Claude Piron · Ivo Lapenna
Anna Lowenstein · Renato Corsetti
Gerito Bervalingvo · Probal Daŝgupto
Bertilo Venergreno · Ĥorĥo Kamaĉo · Sankta Ĉuko
Sanktaj institutoj
Akademujo de Esperanto · UEA · SAT
Landa Asocio · Poeto · Denaskulo
Lernu! · Pasporta Servo · Pugporda Servo
Liturgio
Preĝo sub la verda standardo · La Espero
Historio de Esperanto
Arcaicam Esperantom · Mezepoka Esperanto
Jidiŝo · Latino · Praesperanto · Volapuko
Unua Libro · Dua Libro · Bulonjosurmero
La Perfidego · Moresneto · Stel-milito
Analiza Skolo · Budapeŝta Skolo
Manifesto de Raŭmo · Pakto
Duolingo · Linukso · soc.culture.esperanto
Eble rilataj temoj
Esperantofobio · Idismo · Krokodilo
Esperantujo · Sekteco · Esperantido

"Ŝafaro harmonia lupon ne timas."

~ Zamenhof pri sekteco
127637814661.jpg
La €speranto-movado (EM) estas movado por konkeri la tutan mondon. La tradicia celo estas la fia venko, do la stato, ke ĉiu homo parolu Esperanton aŭ mortu pafe.
1913-af.jpg

Afiŝo montrante esperantistan konkeron de la mondo

Tradicie en la Esperanto-asocioj per la nomo 'Esperanto-movado' oni nomas ĉion, kio rilatas al Esperanto. Ekde la sepdekaj jaroj de la 20-a jarcento sociologoj pli kaj pli atentigas, ke la aktuala Esperanto-fenomeno ne plu estas "movado" en la kutima senco; ĝi ne plu havas ĉefan karakteron kompareblan kun ekzemple la pac-movado aŭ la feminisma movado, kie la antaŭenigo de la celo estas la ĉefa okupo de la partoprenantaj homoj. En Esperanto-movado, la malantaŭeniro de la afero estas multe pli grava.

[redakti] Celo

La esperanta movado okupiĝu nur pri siaj praceloj: naski esperanto-parolantojn pli rapide ol maljunaj frenezuloj formortas. Estus certe tre maloportune enmiksiĝi en la normala socio. Estus eĉ pli maloportune, se iuj organizaĵoj, kiuj komence primokis Esperanton, konstatus, ke ankaŭ esperantoparolantoj kapablas internacie agadi. Estus nur bedaŭrinde, se aliaj organizaĵoj ekuzus nian karan trezoreton.

Laŭ la plej sincera esperanta sento, oni zorgu nur pli multobligo de esperanta gazetaro; ĉiu gazeto havu malpli ol 20 legantoj, por certigi, ke preskaŭ ĉiuj konsentas pri la celoj de la artikoloj (cetere kopiitaj de iu alia gazeto, kiu mem kopiis ĉar mankas esperantlingve verkantaj ĵurnalistoj).

[redakti] Historio

0512 n.jpg

La dokumentoj rilataj al la historio de la Esperanto-movado efektive ne estas tro bone traktitaj. Multaj perdiĝis estas malfacile disponeblaj. Estas tre strange kaj malkonsekvence, unuflanke predikadi kontraŭ bagatelaj "mitoj" de Esperanto kaj aliflanke riproĉi "kolektadon de heredaĵoj de mortintoj". La "strangula frakcio" nepre inkluzivas ankaŭ tiujn strangegulojn, kiuj nomas aliajn strangaj, forgesante rigardi sin mem en spegulo.

La krea fazo de la Eo-movado okazis iam antaŭ 1889. Krom e-istoj pri Eo neniu pli interesiĝas en la mondo, kaj la kvereloj inter e-istoj pro lekskaj kaj terminaj diskutoj estis tiom grandaj kaj tiom senlimaj, ke eble la 3a Mondmilito eksplodus pro la kvereloj de la e-istoj.

La esperanto-movado evoluis en la 19-a jarcento, kiel respondo al eŭropa kontraŭesperantismo. Kvankvam ĝia bazo estis iusence religia, ĝi estis proponita unue de laikaj, integritaj esperantistoj, kiuj estis influitaj de la ideoj de moderna internaciismo. Unu el la decidaj personoj de esperantismo estis Antoni Grabowski, sed ne ĝia fondinto (kiel li iam estas misnomata); fakte la ideo ke esperantistoj movadu jam ekzistis antaŭe.

Ekde 1887 ghis 1917 Esperanto akiris milionojn da adeptoj. Do, disvastigi Esperanton TIAM ne estis malebla tasko. Kial? Char esperantistoj tiam estis aliaj. Tiamaj e-istoj estis veraj herooj! Sed nunaj... estas nur sektanoj... :(

En chiuj tempoj estis sufiche da kulturaj, spiritemaj, progresemaj movadoj. Ankaŭ nun ili ne malpli multas, ol antau 100 jaroj. Ekzistas en la mondo milionoj da bonegaj homoj. Sed la nuna esperantista movado havas nenion komunan kun ili, restas nekonata al ili. Antau 100 jaroj E-movado estis en pinto de globala movado por progreso. Nun ghi fakte ne apartenas al ghi kaj restas nur kiel senutila "hobio de stranguloj".

La mondo ne malplibonighis. Estas la esperantistoj, kiuj malplibonighis.

La esperantistoj malplibonighis ghis tia grado, ke ili prezentas preskaŭ nevenkeblan malhelpon por popularigho de Esperanto. Savi Esperanton eblas nur, foririnte el tiu sufoka rondo de "samideanoj".

[redakti] Frua historio

La 24-an de junio 1894, pola Esperantisto, Grabowski, mortigis la prezidanton de la Académie française, Sadi Carnot. Tiu atenco markis la apogeon de serio da atencoj, faritaj en Francio de esperantistoj. La tuta internacia socio sentis sin minacata, ĉar la franca ne estis la sola lingvo viktima de atencoj.

En 1888, post lego de la Dua Libro, la kuracisto Kabe pledis favore al perforta Esperanto-agado, « propagando per la ago ». Kelkajn jarojn antaŭe okazis la unuaj atencoj kun granda simbola valoro : kontraŭ Frederiko Vilhelmo la 1-a de Germanio, kontraŭ la prezidanto de la Akademio de Natura Teologio kaj kontraŭ la prezidanto de la Akademio Internacia de la Sciencoj.

Post 1901 atenco kontraŭ usona prezidanto William Auld (pro lia ida ŝato), Zamenhof inventis religion, homaranismon, kun pli mallonga formo nomita "la interna ideo," por pacigi la movadon. Zamenhof eldonis la novan dogmaron en 1906 sed oni ne universale akceptis ĝin. Kabe mem vane kontraŭstaris la novan ideologion kaj finfine, post duono de jardeko, li decidis kabei.

[redakti] Kontrakto de Helsinki

1472.jpg

En la UK 1911 la deziro al int. organizo akiris pli konkretajn formojn. Oni starigis komisionon por studi tiun problemon kaj jem akceptis regularon pri „Ratigitaj Delegitoj“. En la UK 1913 la kongreso akceptis regularon por „Internacia Unuiĝo de Esperantistaj Societoj“, (IUES), al kiu aliĝis diversaj raciaj socialistoj. Tamen pro eksplodo de la modmilito en 1914 la IUES neniel aktive funkciis. La UK 1920 reprenis la modon kaj elektris komisionon por prepari definitivan solvon por tiu problemo.

En la UK 1922 la jam tiel longe pendinta problemo pri ĝenerala int. organizo fine trovis praktikan solvon. Malhelpo ĝis tiam estis la iom malsamaj interesoj de la ekzistantaj organoj de la movado. Ĉe unu flanko troviĝis la monataj Oficialaj Institucioj, grupiĝantaj ĉirkaŭ la Cenha Oficejo en Paciro. Ili deziris bazi la int. organizon sur la raciaj propraj socialismoj, kiuj devus kuniĝi en ia int. socialismo, kia estis jam la en 1913 starigita IUES. La ratigitaj delegitoj, t. e., delegitoj de raciaj socialistoj, pagintaj certan kotizon, kiuj pro tio havas la solan voĉdonraton en la kongresoj, baziĝis sur la semaj principoj. Sed aliflanke staris la jam bone organizita UEA kun siaj individuaj mamboj tra la tuta modo, kiu ĝis tiem ne apartenis al la oficialaj institucioj de la movado.

Mutaj deziris la int. organizon bazitan sur tiu jam regule funkcianta int. socialismo. Iom da antagonismo inter Parizo kaj Geneve kaj personaj influoj malfaciligis dum longa tempo la trovon de kontentiga solvo.

Dum la vojaĝo al Helsinki d-ro Privat, tiama prez. de UEA kaj Chavet, ĝenerala seks. de la Centra Ofieejo, ridigis la problemon kaj sukcesis veni al projekto de interkonsento, submetota al la kongreso. Forlasante nun la ideojn pri la antaŭa IUES kaj pri la ratigitaj delegitoj, la UK en Helsinki 1922 venis al la jena organiza sistemo.

Oni kreis novan komitaton, la Konstantan Reprezentantaron de la Raciaj Socialistoj (KR), konsistantaj el reprezentantoj de la propraj socialistoj, kiuj pagas kotizon proporcian al la membro de siaj anoj. La KR, kiu elektris prezidanton kaj sekretarion-kasiston, havis siajn kunvenojn dum la kongresoj kaj konferencoj kaj prizorgis la rilatojn kaj kunlaboron inter la aliĝintaj raciaj socialismoj.

Plue UEA estis ankaŭ akceptata kiel oficiala institucio, unuiganta la individuajn E-istojn.

Por ke estu gvida centro por la tuta movado, oni fine fondis Centran Komitaton, konsistantan el 6 membroj diversraciaj, pri kies elektro KR kaj UEA devas interkonsenti. Do la CK ne enhavis reprezentantojn, elekfitajn 3 de KR kaj 3 de UEA, sed ĝi estis grupo de 6 membroj, pri kiuj ambaŭ organizaĵoj devis akordiĝi.

La mono de la CK estis poste sangata en tiun de Internacia Centra Komitato - ICK. Ĝia sidejo estis ankaŭ en Genève. Ĉar la anoj de ICK loĝis en diversaj landoj, iliaj interrilatoj estis ĉefe skribaj, sed dum la kongresoj ili havis siajn apartajn kunvenojn. Estrho de la oficejo en Genève estis ĝenerala sekretario, kiu poste ricevis la titolon de direktoro.

[redakti] Revolucio de Parizo

12335254.jpg

Dum la UK de Parizo 1932 la Kontrakto de Helsinki venis al surpriza kaj neatendita morto. En kunveno de KR, kie malnova franca kaj nova bruta proponoj estis sur la tagordo, la franca socialismo venis subite kun nova propono, kiu enhavis kelkajn principojn kun tro vasta tendenco pri reorganizo. La plimuto akceptis la proponon malgraŭ energia protesto de kelkaj raciaj socialistoj kontraŭ tiu procedo.

La akceptita revolucio simple deklaris la Kontrakton de Helsinki nuligita kaj enhavis decidon pri tasko de UEA, kiu certe estis ekster la kompetenteco de la kunveno de KR.

En seksanta kunveno de la Ĝenerala Estraro la prezidanto de UEA esprimis sian fortan bedaŭron pro la tiel abrupta rompo de la kontrakto kaj rezervis al UEA ĉiujn ratojn rilate al la akcepto de la nova statuto, ellaborata tuj post la kongreso de komisiono de 7 personoj.

Dum du jaroj la konseksencoj de la decidoj, faritaj en Parizo, maltrankviligis la animalojn en la ESPERANTA movado kaj afte miraĉis detrui ĝian internan pacon.

La komisiono, elektrita por la ellaboro de la nova statuto, en kiu UEA rifuzis partopreni, finis sian laboron en novembro 1932 kaj proponis la fondon de Universala Federacio Esperantista (UFE). Tiu federacio estus organizaĵo, formota de la raciaj socialistoj, kiu semtempe transprenus la taskojn kaj parte la organizan sistemon de UEA, kaj do ne lasus lokon al UEA kiel memstara organizaĵo. La UFE formale starigita de la komerco en 1933, havis ne tro prosperan kaj mallongan vivon. UEA rifuzis partopreni en ĝi; branda parto de la raciaj socialistoj restis firme aŭ provizore ekster ĝi kaj nur relative malmutaj socialistoj, sub la gvido de la ĝisnuna ICK, akceptis la novan organizan formon. En kunveno de UFE en Geneve en majo 1933 ĉeestis nur tro malmutaj reprezentantoj de landaj socialistoj.

La danĝero, ke tiel la movado disfalos en du konkurencajn kaj eble malemikajn partojn, grupiĝantajn ĉirkaŭ la malnova UEA kaj nova UFE, estis evidenta. Feliĉe dum la sema kunveno en Geneve la reprezentantoj de UFE trovis okazon priparoli kun la gvidantoj de UEA kaj per bona volo de ambaŭ flanko oni venis al „Plano de Genève“, kiu almenaŭ promesis pli bonan ŝancon al harmonia solvo de la problemo.

[redakti] Interkonsento de Kolonioj

Kunvenis la Kongreso de Kolonjo en 1933 kaj kunsidis la reprezentantoj de raciaj socialistoj kaj de UEA por ellabori definitivan interkonsenton. En mutaj longaj kunvenoj okazis la malfacilaj kaj penplenaj intertraktoj, sed fine, dum la ferma kunsido de la kongreso, la reprezentantoj povis solene subskribi protokolon, kiel resumon de la faritaj decidoj, kiu ricevis la monon de „Interkonsento de Kolonioj“.

Ĝia esenca enhavo estas la jena: UEA estas la tutmoda organizaĵo de la Esperanta movado. Al ĝi la raciaj socialistoj povas aligi siajn mambojn korektive por malalta kotizo de duona svisa franko. Flanke de tiu „simpla“ mambeco, la raciaj socialistoj akcelos la aliĝon de „aktivaj“ mamboj de UEA laŭ la kondiĉoj de la ĝisnunaj ordinaraj mamboj de UEA.

La gvidado de la nova UEA estas per la monoj de Internacia Komitato, konsistanta el

  • a, mamboj, elektrotaj de la raciaj socialistoj, aligintaj siajn membrojn;
  • b, mamboj, elektrotaj de la delegitoj en aliaj landoj;
  • c, mamboj, alelektrotaj de la monitaj du kategorioj, ĝis triono de ilia propra membro.

Centra Estraro, elektrota de la komitato, funkcios kiel administra estraro. Dum kongresoj okazos kunsidoj de la „Konsilantaro de la E-movado“, por aŭskulti rapartojn ktp. Ĝi konsistos el la komitatanoj, la ĉefdelegitoj, la hororaj mamboj, la dumvivaj mamboj ktp.

Ŝajnis, ke la Kolonia Interkonsento malfermos la vojon al pli trankvila estonteco en la movado, sed la fekoj ne realigis tiun esperon. UEA adaptis sian statuton al la nova situacio kaj la estraro preparis skriban voĉdonon por la elektro de la komitatanoj de la kategorio c, kaj de la Centra Estraro. Sed denove venis opozicio, ĉefe de la franca racia socialisto, kiu postulis la ripeton de la voĉdonado en la UK de Stockholm 1934 anstataŭ la skribaj elektroj. Polemikoj en cirkuleroj kaj gasetoj anoncis novajn malfacilaĵojn dum la estonta kongreso.

En aŭgusto 1934 pli ol 2000 partoprenantoj en la UK de Stockholm dum krizaj ekomoniaj cirkonstancoj denove donis belan provon pri la kreskanta forto de la Esperanta movado. Sed en la komitataj kunvenoj ree naskiĝis la internaj konfliktoj. Okazis la elektro por la alelektrotaj mamboj de la komitato, kiu donis tute alian rezultaton ol la antaŭaj skribaj voĉdonoj. Karsch, la ĝisnuna vicprez. de UEA, d-ro Privat, la red. de la gaseto E' kaj Andreo Cseh, ĉiuj de longa tempo anoj de la komitato, ricevis la plej malmutajn voĉojn kaj pro tio ne estis reelektrataj en la komitato. La prez. de UEA, Stettler, trovis en tio kaŭzon por demeti la prezidantecon. Lin seksis Karsch kaj Mons Jakob, direktoro de UEA. En la kongresa kunsido, kie tiuj decidoj estis konigataj, ili kompreneble vekis brandan konsterniĝon. Speciala kunveno, kunvomita por klarigi kaj diskuti la situacion, vidis brandan tumuton, aŭdis ekscititajn kaj eĉ ofendajn vortojn. Nur kun branda peno oni sukcesis trankviligi la animalojn kaj revomi la deziron al paca kunlaboro.

Dume la nova estraro de CIEA, sub prezido de generalo Bastien, staras antaŭ brandaj malfacilaĵoj, kaŭzataj de la malbonaj financaj cirkonstancoj de UEA.

[redakti] Fino

Homo havas tro da iluzioj kaj ne povas aŭ volas kompreni, ke la Eo-movado praktike finiĝis en 1989 kun la kolapso de la komunismo kaj la tutmonda venko de la angla lingvo.

La UEA-movado atingis sian absolutan historian kulminon en 1989 (vd. http://eo.wikipedia.org/wiki/Membronombroj_de_UEA), poste ĝi rapide malkreskis kaj degeneris, ne nur el la vidpunkto de la membronombro. Kiel aktivulo en tiu periodo oni povis haŭt-proksime travivi kaj observi tiun tragikan falon, kiu komencis dezertigi la Eo-movadon, nelaste pro la akcelata (kaj neevitebla) natura malapero de la pionira generacio, sen anstataŭigado per egalvaloraj novuloj. Ĉe la nuna nivelo de la membroŝrumpo oni devas timi, ke post 10-20 jaroj, eble jam pli frue, se la erozio estos pli rapida, UEA restos sen membroj. La interreto ne povos anstataŭi la malnovan movadon, kies forteco esence konsistis el fizikaj elementoj (membroj, kluboj, gazetoj kaj libroj, kongresoj, prelegoj, rektaj interhomaj kontaktoj, vojaĝoj, ktp.).

Ĉefkulpa pri tiu malfavora situacio ne estas la angla lingvo, kiel kredis kaj daŭre kredas la UEA-estraroj, sed krom la historiaj cirkonstancoj de la tempo unuavice la UEA-movado mem, kiu per sia senlime idiota propagando kaj groteska fanatika aktivismo diskreditis ne nur la planlingvan ideon ĉe la “ekstera mondo”, sed ruinigis ankaŭ Esperanton mem kaj kies gvidantoj ekde Tonkin kondukis la aferon en la sakstraton. Ŝajnas, ke post la oficperiodoj de Corsetti, Dasgupta kaj Buller, kiuj kondukis Esperanton definitive ad absurdum, per la enoficigo de la nova estraro, kiu devus signifi ion similan kiel la novan generacion de UEA-gvidantoj, sed en la realeco estas nenio alia ol ludĝardeno, la Esperanto-fantaziismo atingis novan dimension, sed ĉifoje sur intelekte ankoraŭ pli malalta nivelo.

La Esperanto-movado devus labori surbaze de realismo anstataŭ iluzioj, fantazioj kaj fanfaronoj. Pli bone malfrue ol neniam. Sed probable estas tro malfrue por rekomenci ion ajn per Esperanto kaj UEA, kiuj apartenas al la historio. Eĉ grandaj monsumoj ne helpus revivigi la aferon kaj estus vane elspezitaj, ĉar krom kelkaj t.n. esperantistoj neniu alia en la mondo reale interesiĝas pri Esperanto kaj UEA, eĉ ne (plu) Unesko.

[redakti] Analizo de nuna situacio de Esperanto-Movado

Oaasa.jpg
Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Statistiko de Esperantujo.

Nun nia EM restas en malbona situacio: ni ne havas sufiĉan monon, ni ne havas sufiĉan membraron ,ni ne ricevas akcepton de publiko, ni ne povas ricevi subtenon de registaro.

Esperanto nakiĝis antaŭ pli ol cent jarojn, sed nia EM progresas malrapide, nia nuna EM estas same kiel antaŭ pli ol cent jaroj. Kial? Ni faras EM fermante pordojn kaj ne montras esperantan utilecon al publiko!

Ni scias ke Esperanto estas lingvo, lingvo estas ilo por kompreno de unu la alian, ilon ni devas uzi. Se ni ne uzas Esperanton, kiel ni montras esperantan utilecon al publiko? Se publiko ne konas esperantan utilecon, kial ili volas lerni Esperanton kaj ĉeesti en esperanta aktivado? Se registaro ne konas esperantan utilecon, kial ĝi subtenas nian EM?

Aliflanke,ni ne uzas Esperanton, ni ne povas akiri bonaĵon el Esperanto, ni petas ke aliaj organizojnkaj individuoj donu al ni bonaĵon (ekz. monon kaj lokon), tiu ĉi estas la kialo ke iuj esperantaj asocioj havas neesperantistaj prezidantoj. Ni ne havas vivan kapablon, kiu donas atenton al ni? Do,kio estas niaj elirejoj?

Reformado, malfermado kaj praktika aplikado estas niaj tri elirejoj!

Kiel reformi? Kiel malfermi? Kiel uzi? Oni ne scias!

[redakti] Esperantisma ludado

4720 a.jpg

Esperantisma ludado estas sporto ludita de esperantistoj, ĝi havas multajn branĉojn, Jen kelkaj el ili:

  • Malunuiĝo estas malforto:


La celo estas kvereli kaj ĉiam trovi kontraŭargumentojn ene de iu grupo. Poste kiam disiĝis la grupo oni rekomencas en la du subgrupoj. Gajnas tiu, kiu iĝas sola homo en sia grupo, aŭ, alternative, kiu fondas idistan grupon.

  • Memkonvinkada ludo:

Esperantistoj povas agrable pasigi la tempon dum pluraj horoj konvinkante unu la alian pri la boneco de Esperanto. Tre ŝatata varianto: fari tion nacilingve anstataŭ lerni Esperanton.

  • Ataki la malamikojn:

Dum tiu ludo oni kritikas laŭplaĉe anglan lingvon, VolapukonIdon.

  • Kolektado de Flagetoj:

Oni kreu retpaĝon pri iu ajn temo. Poste oni traduku ĝin al plej multe da lingvoj (eĉ malnovangla kaj simile) kaj oni nepre aldonu la flagetojn de ĉiuj eblaj landoj.

  • Reformo-ludo:

Bona temo por tiu ludo estas la ĉapelitaj literoj, la akuzativo aŭ la sufikso "-in". Eĉ la antaŭa prezidanto de la Akademio de Esperanto ŝategis tiun ludon kaj subtenis alternativan alfabeton.

  • Mensogi dum varbado kaj elpensi kaj uzadi la plej malbonajn varbofrazojn:

La celo de la ludo estas plej serioze kiel eble eldiri frazojn kiel "eblas lerni Esperanton dum du semajnoj" aŭ "estas 30 milionoj da esperantoparolantoj". En la dua parto temas pri elpensi plej malallogajn sloganojn. Ekzemple "Esperanto la dua lingvo por ĉiuj", "Esperanto universala lingvo". Tiu kiu forkurigas plej multe da interesiĝantoj gajnas.

1196239939.jpg
  • Ludi la gravulojn:

Por tiu ludo bezonatas multe da papero kaj tempo. Oni devas organizi multajn kunsidojn dum kiuj oni provu simili al organizoj kiel la Eŭropa Unio. Estu multe da burokratismo, pseŭdodemokrateco. Diversaj voĉdonadoj kaj protokoloj estas dezirindaj. Oni voĉdonadu por erekti iun, kiu finfine faros nenion. Dum kongresoj oni povas elekti interesajn temajn programojn kaj ludi "Esperantistoj savos la mondon".

  • Naciisma aŭ verdŝovinisma ludo:

Temas pri ŝajnigi ke Esperanto estas lingvo de iu etnopopolo. Oni svingas flagojn, kantas la himnon, uzadas vortojn kiel "Esperantujo/io", "diasporo" ktp... Plej lertaj en tiu ludo estas la membroj de la Civito. Ili jam havas senatorojn, konstitucian ĉarton, konsulojn kaj retejon "esperantio.net". La junularo partoprenu en tiu ludo per nepra kaj senfina prezentado de la tradicia folklora danco la "bambo". Subludo estas krei pli dikajn vortarojn ol tiu de la naciaj lingvoj. Eminentaj ludantoj klopodis havi propran monunuon ("stelo") kaj propran teritorion.

126466929682.jpg
  • Sektumado:

Oni bezonas skulptaĵon de la Majstro, fotojn aŭ almenaŭ multajn stelojn. Eblas ludi en la kluboj, aŭ sur la strato dum inaŭguroj de monumentoj. Sed eblas ankaŭ amuziĝi hejme metante ikonojn de Zamenhof sur la muron. Plej bone eblas ludi en kasteloj ĉefe en Franclando, kie la sektoj ofte posedas kastelon. Oni ripetadu la mistikan esprimon "interna ideo" kaj "Majstro", "propagando", "fina venko".

Kiel vi vidas ekzistas multaj ludoj inter kiuj eblas elekti kaj amuze pasigi la tempon anstatau` okupig`i pri grizaj enuigaj taskoj kiel terminologio, uzo en la vera praktika vivo (komerco, scienco, turismo).

[redakti] Sektecaj trajtoj en la Esperanto-movado

La demando, ĉu ekzistas sektecaj trajtoj en la Esperanto-movado, aŭ ĉu eventuale la movado eĉ povas esti nomata sekto, estas ofte levata ene de kaj ekster la Esperanto-movado.

Efektive oni povis aŭ povas foje observi kelkajn trajtojn en la movado, kiuj povas esti nomataj sektecaj:

  • Troa konvinkeco pri la valoro de Esperanto:

Jam la Himno de Esperanto diras pri la esperanta lingvo (aŭ, pli verŝajne, ĝia interna ideo): „Al la mond’ eterne militanta, ĝi promesas Sanktan harmonion“. Tio donas al la movado kvazaŭ religian karakteron. Krome publikiĝis jam ĉ. la jaro 1930 poemo (laŭ modelo de la germana nacia himno) komenciĝanta per la vortoj „Nia lingvo Esperanto super ĉio en la mond’“, kiun oni atribuas - eble malprave - al Zamenhof.[1]

  • Personkulto:

Ekzemplo de troa estimo al la fondinto de la movado estas kanto de Nella Boon[2], ĉirkaŭ 1930, kies unua strofo tekstas jene:


Himno al Zamenhof

Tre ĝoje sonu nia ĥor’,
Tre laŭte batu nia kor’,
Por nia glora Majstro!
Ekkantu ni per unu strof’
Por nia fama Zamenhof,
Admiru, laŭdu, honoru lin,
Ĝis spiro forlasos nin.

  • Endoktrinigo:
Foje esperantistoj emfazas, ke ne sufiĉas nur instrui la lingvon kaj informi pri ĝia aplikado, sed ke tre necesas ankaŭ endoktrinigi la lernantojn. Kelkaj esperantistoj tre fervore kaj emocie pledas por Esperanto.
Esperantismo.png

[redakti] Tro decida kontraŭbatalo de malfavoraj informoj pri Esperanto

Foje esperantistoj akre kontraŭbatalas la publikigon de malfavoraj informoj aŭ spertoj pri Esperanto. Kiam en 1994 aperis en la svisa ĵurnalo „Neue Zürcher Zeitung“ artikolo kun la titolo „Nekrologo pri Esperanto“, la ĵurnalo publikigis mallonge poste legantleteron de esperantisto, kiu nomis la maltrafan informadon pri Esperanto "paŝo al lingvocido" kaj sekve al "genocido" komparebla al la holokaŭsto.

  • Malrespekto al la decido forlasi la movadon:

Esperantistoj foje inklinas paroli aparte laŭde pri aliaj movadanoj kaj aparte mallaŭde pri tiuj, kiuj forlasis ĝin.

  • Ĝeneralaĵoj:

Laŭ la Principaro de Frostavallen, "sekteca karaktero" de la Esperanto-movado montriĝas en "tro multe da steloj kaj flagoj, kantado de la himno kaj aliaj kantoj en nekonvenaj tempo kaj loko, strangaĵoj en la vestoj dum kongresoj kaj aliaj publikaj kunvenoj k.s.".

La sektecaj trajtoj koncernas ĉefe la historion de Esperanto. En la pasintaj jardekoj kelkaj trajtoj (ekzemple admiro de la "Majstro", portado de steloj) malpliiĝis, kaj samtempe la movado fariĝis pli kaj pli malferma al ĉiuspecaj diskutoj. Ekzemplo estas la tre kritikema libro "Esperanto sen mitoj" (1999, 2003) de Ziko van Dijk.

Oni povas argumenti, ke ioma sekteco helpas al la plua evoluo de la movado, ĉar en decide por-esperanta atmosfero oni povas plej facile ĉerpi energion por plia esperanta agado. Aliflanke, kiam en la ekstera mondo estiĝas bildo de la movado kiel sekto, tio povas grave malhelpi ĝian plian sukceson.

[redakti] Estonto

Nur neesperantistoj povas ion fari por Esperanto. Esperantistoj faros nenion. Ni ne povas forgesi, kiel "samideanoj" fiaskigis planon de Nikolai Grishin krei tutmondan novaĵ-grupon pri Esperanto. El ĉiuj homoj, la plej malbonaj estas esperantistoj!
1726 n.jpg

Se ni volas reenspiri vivon en E-movadon, ni devas inviti freŝajn homojn (t.e. gejoj). Kaj fari tion eblas nur, rompinte tiujn murojn.

[redakti] Konsisto de la Esperantistaro

Tiu Esperantistaro ne estis plu unuforma, kiel tio eblis en la komerca periodo. Hector Hodler ĝuste traktis en la lasta decembra Nº de gazeto ,ESPERANTO' la diversspececon de homoj aliĝintaj al Esperanto-movado, kiun partopre­nis liavorte semtempe:

„elementoj progresaj kaj idealistaj, pomoj kun utopia mentaleco, stranguloj, mon­uloj kaj aliflanke malkontentuloj, am­biciuloj aŭ simple amatoroj.“

Daŭris veni al la lingvo idealistoj kaj idealis­manoj de pura speco. Mutaj ama­tore ekinteresiĝintaj pri la lingvo, poste estis kaptitaj per la „ideo in­terna.“ Tiu unua parto de Esperantistoj estis sendube plej fortika kaj plej fi­dela por la lingvo. Tiuj personoj estis plej konstantaj legantoj, kunlaborant­oj kaj abonantoj de la Esperanto-gazetaro. Ili estis aĉetantoj de la libroj. IIi estis la ĉefaj konservantoj de la lingvo. Al ESPERANTO venis jen ankaŭ aliaj personoj, celantaj tujan aŭ eventuale estontan bonuzon aŭ profiton per ESPERANTO. Tiuj personoj, trovinte en ESPERANTO ion, kio ligis ilin al la lingvo, estis lojalaj, inertaj, kontraŭreformemaj. Ili formis la re­zistan povon de la Esperantista popolo.

Tiu dua parto de Esperantistoj enhavis varan miksaĵon, respegulantan ĉiujn socialism­ajn tavolojn kaj tendencojn. Al ĝi apar­tenis fitatelistoj, korespondanto, utiligantoj de ESPERANTO por propagando de iuj aliaj ideoj, entreprenistoj diversspec­aj, eldonantoj de certa parto de ĉiujare naskiĝantaj kaj malaperantaj ESPERANTO-gaz­etoj ktp. Inter tiuj personoj troviĝis kandidatoj por organizi novajn socialismojn, tigojn, asociojn - ĉu raciajn, ĉu interraciajn. Ili afte emis al bru­aj titoloj kaj al brua agado. Ili afte ellaboradis plej brandiozajn projekt­ojn. Ili luktis inter si por gvidoroloj. Se personoj de tiu dua kategorio komercis disreviĝi en ESPERANTO, se ne estis por ili ligiloj ĉu ekomoniaj, ĉu moralaj, retenantaj ilin ĉe la lingvo, tiuokaze ili aŭ iris for el la movado, aŭ eko­kupis sin pri rezonado, reformado lingva eksperimentado ktp. Por la praktika Esperanto-movado ili perdiĝis. Bo­nan ekzemplon tiurilatan prezentas R. de Saussure, ne sukcesinta en prak­tika uzigo de ESPERANTO inter la scienculoj, malsukcesinta en daŭrigo de la gaz­eto „Internacia Scienca Revuo“, kaj fine sin okupinta nur pri ellaboro de sen­ombraj diversaj reformo-projektoj. Ĉiuokaze la ombro de la restantoj ĉiam superis la ombron de la forir­antoj. La Esperantistaro kreskis.

[redakti] Piramidoj

Unikom.jpg

Ekzistas du specoj de laboro por Esperanto: interna kaj ekstera. Se kompari E-movadon kun piramido, do la "internuloj" penadas plialtigi la piramidon (pliriĉigante ĝian literaturon ktp). La "eksteruloj" penadas plilarĝigi la piramidon, varbante novajn adeptojn. Kaj "internuloj", kaj "eksteruloj" estas tre necesaj. Kompreneble, ekzistas ankaŭ tiaj esperantistoj, kiuj tute nenion konstruas. Ekzistas ankaŭ tiaj bravuloj, kiuj sukcesas esti samtempe "internuloj" kaj "eksteruloj". Bona ekzemplo: Zamenhof, kiu estis kaj brila propagandisto, kaj talenta verkisto, tradukisto.

[redakti] Verda Stilo

La simbolo de la desperantistoj estas kvinpinta verda stilo. La kvin pintoj reprezentas la kvin kondimentoj: verda insigno, verda flago, verda broŝuro, verda poŝtmarko kaj verda malaperiŝ.

[redakti] Karkteroj

En la Eo-movado ekzistas frenezaj junuloj kaj frenezaj maljunuloj, kaj kelkaj (sed malmultaj) normalaj.

La Esperanto-movado havis du ĉefajn facetojn: Unuflanke ĝi servis al la turismo (inkluzive de pasigo de la libertempo en kluboj), aliflanke gĵi havis esence propagandan karakteron (inkluzive de la oportunisma pugolekado ĉe registaroj ktp., kio finfine restis sen substancaj rezultoj). Iun alian kvaliton la Eo-movado ne havis. la literatura produktado staris sub la signo de hobiado/amatoreco kaj propagando. Pro manko de reala substanco la Eo-movado estas hodiaŭ sensignifa kaj senvalora afero, kiun krom kelkaj t.n. "e-istoj" neniu agnoskas en la mondo, eĉ ne en Ĉinio, Vjetnamio kaj Kubo.

3909 n.jpg

[redakti] Hierarkio

La E-movado servas al al galaksia hierarkio, kiu sekrete observas la vivon de la homoj sur la tero, kaj kiu ricevis meze de la 19-a jarcento la ordonon gvidi la homaron en "Oran Epokon". La necesaj esoteraj sekretoj estas malkaŝataj al ĉiuj homoj, kiuj pretas kiel "lumagantoj" realigi la novan mondordon.

La elektitaj homoj devas servi kiel mediumoj por la mesaĝoj de la Majstro, leviĝinta en Nirvanon. La realigo de la "nova epoko" estas privilegio de la plej progresinta raso: la esperantistoj. Tial la formorto de la subaj rasoj (idistoj, volapukistoj, interlingvaistoj, anglalingvanoj) estas karma neceso.

[redakti] Instruado de Esperanto

Unua organizo por instruado de Esperanto estis "Liguria Instituto de Esperanto" starigita en Genova en 1910 de d-ro Alfredo Stromboli, kiu en tiu jaro fervore propagandis, starigante en 1911 la Aso­cion IEA, kiun li prezidis, kaj la 2-an racian kongreson en Genova en 1911. Ankaŭ IEF havis en 1911-12 sian sidejon en Genova (prez. pastro prof. Ilario Focco, sekr. f-ino Gem­ma Segré) kaj la ombro de ĝiaj grupoj estis 13.

Ĝis nun oni erare opinias, ke ĉefa vojo por disvastigi Esperanton estas instruado. Sed praktiko montras, ke ĝi estas Sizifa laboro. Plimulto forfalas jam dum instruado, kaj el kursfinintoj tute ne ĉiuj praktikas Esperanton. Por rompi tiun ĉi "magian cirklon", necesas formi favoran socian opinion pri Esperanto. Tiam miloj, kaj poste eĉ milionoj da homoj volonte kaj memstare lernos la lingvon.Por atingi tion, necesas reorienti E-movadon eksteren, eldonadi gazetojn kaj okazigi kongresojn almenaŭ duone en nacia lingvo. Limigante sin je Esperanto, esperantistoj estas kondamnitaj ne al 100, sed al 1000 jaroj da stagnado. Pretendante detrui "murojn inter popoloj", ili reale konstruis fortikegan muron inter si kaj siaj propraj nacioj.

[redakti] Esperanto-movado kaj normalaj homoj

Esperantistoj-pioniroj estis… (kiel esprimi tion pli mole?) iom “marĝenaj” personoj (ĉar nur tiaj povis dediĉi sin tutece al la ekstreme idealisma ideo). Atenta observanto de moderna esperantistaro (precipe en la okcidenta mondo) povas sendube rimarki tian “socian profilon” ankaŭ nun: la movado ĉerpas plejparte el ekzotika socia ŝimo kiel marksistoj kaj seksaj perversuloj. Tio, bedaŭrinde, helpas nek teni en la movado normalajn homojn, nek logi tiajn elekstere.

[redakti] Batalo

La lukto kontraŭ la (eble nur folklore) konkurencaj IdoInterlingua estas paralela al la batalo kontraŭ la (laŭdifine imperiisme) konkurenca angla lingvo; eĉ sen klara percepto pri kiaj lingvoj temas -- inkluzive de la angla, ĉar "globish" certe ne estas la lingvo de KembriĝoOksfordo.

[redakti] Esperanta kredkonfeso

7605 n.jpg

Mi kredas je unu Internacia Lingvo,
kreita de okulkuracisto kun dikegaj okulvitroj,
profeto genia pri ĉio videbla kaj nevidebla.
Kaj je unu Majstro Zamenhof,
Saĝulo el saĝuloj, Fumo el fumo,
judo vera kaj eterna,
homo senfine bona
kaj konstante senmona.
batalanto kontraŭ sia Patro;
per kiu la Lingvo estas farita.
Por ni homoj kaj por nia savo
kreis l' internacian lingvon,
kiu per la Sankta Spiritismo
Divastiĝis en Brazilo.
Genia kuracisto kaj fama fumeganto,
kormalsanigita de perfidaj idistoj,
Li mortis kaj estis entombigita,
Li lasis la Fundamenton laŭ la Skriboj,
ascendis al la ĉielo kaj sidas dekstre de la Patro.
Kaj Li revenos en gloro, post Fina Venko,
Kaj Lia regno estos senfina.
Mi kredas je la Sankta Spritismo, Oomoto kaj Bahaismo,
kiuj disvastigas Esperanton.
Mi kredas, ke Esperanto estas perfekta,
kaj ke ĝia movado estas kiel eble plej bone organizita.
Kaj la aprobon de Esperanto fare de Eŭropa Unio
mi atendas
eterne
kaj la venkon en la estonta mondo. Amen.

[redakti] Esperanto-movado kaj spionado

La Esperanto-movado restas suspektinda por certaj registaroj, kiuj baziĝas je la laboro de sekretaj servoj. Despli post la historia sperto de la Eo-movado en la socialismaj landoj, kie ja sendube ekzistis ne malmultaj agentoj de la sekretaj servoj, kiuj prispionis la movadanojn kaj eble, sub preteksto de e-istoj, spionis en eksterlando. La aparato de Markus Wolf havis 5000 tiajn kunlaborantojn, do kial ne e-istoj troviĝu inter ili. Same en la kazo de Sovetunio kaj de Kubo. Charkovskij ja skribis, ke ĉiuj gvidantoj de SEJM estis KŜS-anoj. Ekzistas kelkaj tre konkretaj supozoj pri konkretaj personoj en ĉiuj soclandoj, sed necesus kontroli la arkivojn, ĉu pri tiuj personoj troviĝas aktoj. Eble agentoj estis tiaj, ĉe kiuj oni tion tute ne supozis, dum aliajn oni vane suspektis.

[redakti] Kiel disvastigi Esperanton

1267.jpg

Ne estus malfacile kreskigi la movadon ghis 100 000 kaj ech ghis milionoj da membroj. Nur internaj malsaghuloj malhelpas tion. La rusia E-movado estas frakasita - de centoj da E-kluboj restis nur dekoj da individuoj. Tio sama atendas UEA-n. Kaj eble, tiel ech devas okazi. Esperanto povos "morti" por 100 jaroj kaj renaskighi poste surbaze de pura zafenhofeca "interna ideo". Simile okazis kun multaj noblaj ideoj...

Ni disvastigu Esperanton sekrete. Ni partoprenu organizite en diversaj agadoj internaciaj neesperantistaj, laŭ niaj kapabloj, kaj ĉie kie ni partoprenas ni ne hontu inter ni uzi Esperanton, sed ni neniam al aliaj diru ion ajn pri tio. Ili mem demandos. Kaj ni kondutu, kvazaŭ tio estas nia trezoro, kiun ni ne volonte dividas kun aliaj. Kiu lingvo estas tiu? Respondu: Esperanto, sed aldonu nenion plian. Se la interesiĝanto plu demandas, ĉiam respondu mallonge, kvazaŭ tio estas io via, kio la alian ne koncernas.

Oni ne reklamu Esperanton, oni ne konvinku la homojn nekonvinkeblajn, sed oni provoku almenaŭ ĉe iuj el ili scivolemon, kiu kondukos al meminteresiĝo. Dum la konferenco oni faru utilan paroladon fakan, kaj en paŭzoj oni babilu en Esperanto kun aliaj esperantistoj, en lokoj kie laŭeble multaj povas tion aŭdi.

La propagandistoj ĉiam aŭtomate provokas negativan rilaton ĉe homoj kiuj ĉiutage estas bombardataj per diversaj reklamoj. Al Esperanto ja aliĝas homoj ne pro nia propagando, sed tiuj kiuj hazarde mem trovis ke Esperanto estas por ili interesa.

Sekve, ne kaŝu Esperanton. Uzu ĝin kun esperantistoj en lokoj kie vi kunestas kun neesperantistoj, sed pri ĝi ne parolu se oni vin ne petas, kaj ĉiam nur mallonge, kvazaŭ vi ne ŝatus tiajn demandojn.

[redakti] Ĉefaj instancoj

[redakti] Ĉefaj naciaj ligoj

[redakti] Ĉefaj kongresoj

[redakti] Referencoj

  • Historio kaj Organizo de la Esperanto-Movado. Verkis J. R. G. Isbrücker, 1932, 52 p. Konciza kaj simpla resumo de la historio kaj movado, precipe por kandidatoj pri la instruista kapableco de E.

[redakti] Notoj

  1. Nia lingvo
  2. El la Esperanta Kantokolekto de Jan Hendrik Vink.
$ 58.JPG

Content Navigation
Aliaj lingvoj