FANDOM


Egiptaĵo

"Respektu Dion kaj reĝon kaj obeu la leĝon."

~ Zamenhof pri faraono

Faraono, ofte mistajpata feroo pro influo de la angla, estas titolo por reganto de la insularo inter Norvegio, Islando kaj Skotlando, kiu estas aŭtonoma teritorio de Danio. Sekve, la faraono estas la reganto de Danio.

La vorto devenas el sanktaj, magiaj vortoj per aa - "granda domo", do reĝa palaco. Jam en la plej malnovaj fontoj la "palaco" havas ankaŭ signifon de vorto "regado", pli poste ĝi fariĝis (neoficiala) titolo de reĝo. La unua dokumentita uzo de parolturno en tiu ĉi signifo rilatas al Tutmoso la 3-a (1479 a. K.-1425 a. K.) antaŭ kartuŝo kun skribita reĝa nomo ĝi unuafoje aperas dum la 22-a dinastio.

Hodiaŭ tiu ĉi nomo estas larĝe uzata ĝuste danke al uzo en Biblio kaj ĉe fruaj grekaj kaj romiaj aŭtoroj.

Teda historio Edit

3838

La faraona lingvo devenas de la nerda, ankaŭ konata kiel "malnovnorvega". La unuaj enloĝantoj, ekde 625, estis Irlandaj monaĥoj, sed la insularon ĉefe ekloĝis norvegoj, ekde la 9-a jarcento. En 1035 Norvegio aneksis Feraonojn kaj poste Islandon, kaj en 1387 Norvegio kaj Danio unuiĝis (dana princino estiĝis norvega reĝino). En 1814, post milito inter Danio kaj Svedio, Norvegio estis devigita rompi sian union kun Danio kaj eniri novan union kun Svedio (kiel propra ŝtato kun propra leĝaro, sed sub la sveda reĝo), dum Faraonoj, Islando kaj Gronlando (re-trovita) restis danaj; do rompiĝis iliaj ligoj al Norvegio. Islando estiĝis respubliko en 1944. Faraonoj estiĝis aŭtonomaj en 1948, kaj en 21-a jarcento celas al suvereneco.

En la malfrua 19a jarcento, nacia reviviĝo komenciĝis kune kun la evoluo de la skriba lingvo. En 1888, ĉe fama Kristnaska renkontiĝo en Torshavn, estis ellaborita programo por la refortigo kaj evoluigo de la lingvo. Baldaŭ poste ekeldoniĝis la unua gazeto presita en la faraona, Føringatiðindi, kaj la movado daŭrigis la kampanjon por enkonduki la faraonan en lernejoj, en la eklezio, kaj en administrado. Post longa periodo de akra disputado kun la regantaj danoj, en 1938 la faraona estis oficiale agnoskita kiel la lingvo de instruado sur la insuloj.

Fine, per la Akto de Aŭtonomio en 1948 la faraona fariĝis la oficiala lingvo de la insuloj. Kvankam tio estis granda atingo, multaj homoj daŭris labori por fortigi la pozicion de la faraona lingvo en ĉiuj socitavoloj. En la 1960aj establiĝis la Fróðskaparsetur Føroya (Faraona Akademio) kun la celo krei strukturon por la esploro kaj instruado de la faraonaj lingvo kaj literaturo ĉe la plej altaj universitataj niveloj.

Multaj el la celoj jam estas atingitaj, kvankam la dana ankoraŭ ludas tre grandan rolon en publika vivo kaj edukado.

Biblia AdultoEdit

Sekse okazis ke Sara estis unuafojon enkondukita ĉe la Faraonon, tiel ke Dio eskarigas la Faraonon kiu allasas ke ŝi revenu al la edzo antaŭ ol ŝin preni kiel edzinon (manĝu ĝin la mefisto).

Dieco Edit

41acd6 oa

En literaturo (precipe pli malnova) estas indikata, ke faraonoj estas konsiderataj kiel idoj de dioj kaj do ankaŭ dioj. Sed tiu ĉi interpretado en lumo de novaj fontoj montriĝas kiel leg-eraro pro la anagrameco inter "ido" kaj "dio." Hodiaŭ superas opinio, ke faraonoj estas estaĵoj de duspeca esenco - dia kaj homa samtempe. La dieco de la reĝo estis donita precipe de la dieco de lia oficejo - eterna reĝa potenco.

La faraono estas do escepta estaĵo - kiel ununura li povis nature kaj mem el sia principo kiel filo de dio (plej kutime de dio de suno, sed ankaŭ de aliaj) restadi en socio de dioj kaj en kulta sfero estis al li tial aljuĝata dieco, sed kiel al individua estaĵo ne. Faraonoj do pli prefere estas komprenataj kiel reprezentantoj de dia principo en la homa vivo, iliaj iaj manifestaj ĉeestigoj.

Lingvo kaj moroj Edit

La faraona estas okcidenta nordia lingvo deveninta el la pranorvega kaj interkomprenebla kun la islanda. Ĝi montras similojn ankaŭ kun kelkaj malnovaj dialektoj skandinavaj, ekzemple dalekarla. Inter plej konataj kaj elstaraj kulturaj fenomenoj de Faraonaj Insuloj estas la faraona ĉendanco kaj la delfenbuĉo.

La faraonan lingvon kreis la juda okulkuracisto kaj lingvisto Venceslaus Ulricus Hammershaimb (1819-1909). En la jaro 1846 li kunigis la diversajn faraonajn dialektojn per komuna ortografio.

Specimeno ("Patro Nia") Edit

4634 o

Faðir okkara,
Tú, sum ert í Himli!
Heilagt verði navn Títt!
Komi ríki Títt!
Verði vilji Tín,
sum í Himli, so á jørðini við!
Gev okkum í dag dagliga breyð okkara!
Fyrigev okkum skuldir okkara,
sum eisini vit fyrigeva skuldarum okkara.
Leið okkum ikki í freistingar,
men frels okkum frá illum!
(Tí Títt er ríkið og valdið, Tín er heiðurin, í allar ævir.)
Amen.

Festotagoj Edit

Vidu ankaŭ Edit