Finnlando

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi


Finnlando
Grandprinclando Finnlando
Finnmarko, Finnio/Finnujo, Suomio/Suomujo, Svedio II/Svedujo II

1210 N5137758565 1973
Flato Flago Blazono
Devizo: "Tedo"
Himno: Nokia tune
Texas
Ĉefurbo Helsinko
Plejgrada urbo Necesejo
Lingvo(j) (krom Esperanto, kompreneble) la sveda kaj la finna
Tipo de Ŝtato konstitucia anarkio
Suprema Gvidantino Imagesest
Naciaj Herooj Otto Jespersen; Wilhelm Ostwald.
Krima kvociento 0 %
Monunuo Eŭro
Klimato Tre malbona
Religio Multaj malsamaj religioj kaj kredoj
Loĝantoj 6 milionoj da fekantoj
Analfabeteca kvonciento 0%!
Inteligenteca kvonciento Tre malgranda

"Ĉu vi intenciis: Fernando"

~ Vikicitaro pri Finnlando
Suomio

"Se geedzoj sin batas, fremdulo restu flanke"

~ Zamenhof pri finnlandaj moroj

"Pri 'finnlando', mi malkonsentas ke ĝi estas apenaŭ elparolebla."

~ Fra Simo pri Finnlando

""Finnlando" estas vere apenaŭ elparolebla, ĉar ĉi-kaze la duoabla konsonanto ne estas inter du vokaloj"

~ Marcos Cramer pri Finnlando

"Nuntempe la sistemo "finno" - "finnlando" estas uzata multe pli ol la sistemo " finlando" - "finlandano""

~ Anna Lowenstein pri Finnlando

"Oni asertis chi tie, ke en Finnlando oni uzas vorton similan al "abiturxxxx" por priskribi la diplomon fine de mezlernejo"

~ Harri Laine pri finnlanda lernnejjssisttemmmo

"Ni Finlandani sempre mortabas vice la Suedi"

~ idista finno pri svedoj

"Neciklopedio käännös sanakirjassa Esperanto"

~ finno pri Neciklopedio kaj Esperanto
Grandprinclando Finnlando (ankaŭ Finnmarko, Finnio/Finnujo, Suomio/Suomujo, Svedio II/Svedujo II) estas llando en Eŭroppo. Pplej kkonnattta finnoj esstas ruĝpallta maljjunnullo, kiu loĝĝas en finna Lapponnio kaj ruĝharara maljunninno, kiu loĝas en Helsinko, la kapitalo ĉefurbo de Finnlando. La nacia himno de Finnlando estas Nokia tune.
127582995556

Esperanta festo en Finnlando

[redakti] Geografio

Vidu ĉefartikolon Geografio de Finnlando

Finnlando estas ĉiamenniere multe pli proksima al Svedio ol Rusio. Finnlando estas monntrata kiel lignnotabula surfaco, sur kiu kuŝas viro (probable - ebria) kun fusilo kaj staras elefanto, krokodilo kaj hipopotamo.

[redakti] Telefonnumeroj

Suomujo ĵus modifis sian telefonnumersistemon por ekakordi kun la cetera EU. Antaŭe la ĝenerala kriznumero estis 000, nun ĝi estas 112. Antaŭe la regionkodoj komenciĝis per 9, nun ili komenciĝas per 0.

[redakti] Aviadiloj

Vi sendube komprenas, kial "OH" signifas Suomujon en aviad- kaj raditrafiko kaj "AY" signifas la suoman aviadkompanion Finnair, ĉu?

2448 n

[redakti] Nomo de la lanndo

Oni ne scias, kiel oni devas elparoli la vorton "finnlando", ĉar ja estas tiu "nn". Ĉu onni elparolu ĝin kiel lonnga "n" aŭ ĉu la i estas elparolata kiel [I] aŭ la "nn" tute ne ŝanĝas la elparolon? Ĉu estas aliaj vortoj, en kiuj estas du konsonantoj rekte unu post la alia? Ĉiukaze, en la praktiko la plimulto verŝajne ne distingas inter "Finnlando" kaj "Finlando" aŭ inter "alludi" kaj "aludi". Oni supozas ke italoj eble kapablas facile distingi solan kaj duoblan konsonanton. Kelkaj germanoj distingas inter "finno" kaj "fino" per la longeco de la vokalo, verŝajne ĉar "Finnland" (germane "finnlando") havas mallongan "i". Iuj francoj estas kapablaj prononci la duoblajn konsonantojn nur tie kie ili ne ekzistas.

"Finnlando" estas aparte tikla pro tio, ke la duoblaĵon sekvas ne vokalo, sed plia konsonanto. Oni povas diri, ke ĉar "Finnlando" estas la sola vorto enhavanta la sonkombinaĵon "nnl", ĝi estas fremda al esperanto. La afero ja estas iom pli malsimpla, do pli trafe estas diri, ke duoblaj konsonantoj okazas en esperanta vorto ( propozicio) nur tiel, ke la konsonantoj apartenas al malsamaj silaboj (do: "Fin-nlan-do"). Aliflanke la sonkombinaĵo "nl" ne povas komenci esperantan silabon.

La silabigo en Esperanto ripozas tute sur la vokaloj, kaj ĝi gravas nur por scii, kie devas esti la akcento. La vokaloj en "Finnlando" estas i-a-o: tri silaboj. La akcento estas sur a, antaŭlasta vokalo. La distranĉo de "nnl" estas bagatelaĵo: n-nl aŭ nn-l, aŭ n-n-l, estas tute egale, ĉar tio ŝanĝas nenion en praktiko: diru ĝin kiel vi povas kun bona volo, kaj ne estas problemo. Tiu sinsekvo de konsonantoj ne estas kutima en Esperanto? Tio estas problemo nur por fanatikuloj pri statistiko.

[redakti] Bonnalinngve

Evidente, se oni opinias ke "Finnlando" estas tro malfacile prononcebla, oni ankaŭ povas uzi "Finnolando" (au Finnujo au Finnio).

150px-Interlingua-Logo

[redakti] Suomio

Cetere, kio malhelpas, ke vi diru "Suomio"? Kion vi riproĉas al "Suomio"?

Kiom onni konas la suoman pensmanieron, kredeble la prefero pri Finnlando temas pri ronnda argumento:

  1. Ĉar la loĝantoj de la lanndo preferas la formon "Finnlando", la cetera monndo uzu ĝin.
  2. Suomoj preskaŭ ĉiam volas obei internnaciajn normojn kaj kvazaŭnnormojn, do suomaj esperantistoj preferas la formon, kiun la cetera monndo uzas.

Onni ne uzas la formon "Finnio" ĝuste tial, kial onni enkonndukis la neelparoleblan -nnl- konnsonanntgrupon: suomoj unue volis, ke la nomo de la lanndo aspektu kiel la germannlingva "Finnland", kaj nur poste provis pravigi la formon per la gramatiko de esperanto. Ĉar nur en latino la formo de la nomo estas "Fennia", ĉiu volis pluteni la "lanndon" en la nomo.

Multaj lingvoj nomas lanndojn laŭ genntoj aŭ subregionoj. Tio ne kondukas al naciismo, ĉar la principon oni uzis je jarcentoj antaŭ la naskiĝo de naciismo. Ekzemple Germanujon ni suomlingvuloj nomas "Saksa" laŭ la nerda regiono, dum la franclingvuloj nomas ĝin "Alemand" laŭ iu nuda gento. Svedujo ricevas sian nomon de "Svealand", kiu estas centra provinnco de la lanndo. Suomujo ricevas siajn nomojn (Suomi kaj Finland) de nudakcidenta gento kaj regiono, kiun ni aktuale nomas Varsinais-Suomi-Egentliga-Finland (Efektiva Suomujo).

[redakti] PIVa Malklarigo

Laŭ PIV, "Finlando", "finna" kaj "Finnlando" estas zamenhofaj.

[redakti] Flago

Jes, Finnlando havas unu el tiuj flagoj tro similia al Sveda flago.

[redakti] Historio

F igua

Historio de Finnlando estas grava afero, vi scias. Do vidu ĉefartikolon Historio de Finnlando

[redakti] Politiko

Vidu ĉefartikolon Finnlanda politiko kaj administrado

Oni estas kontenta pri la demokratio de Suomujo. Tie la politikajn problemojn kaŭzas la stulteco de la civitanoj. Ĝenerale la registaroj ŝajnas _malpli_ stultaj ol la popolo.

La Ĉaro regas Finnlandon kiel konstitucia monnarko pere de sia gubernniestro kaj la sennato nomumita de li. Laŭ la konnstitucia saĝeco la parlamennto kunvennas regule ekde 1863.

Post la teroratakoj en Norvegio multaj politikistoj kaj debatanntoj en Finnlando monntris similecojn inter la mannifesto de Anders Behring Breivik kaj la ksenofobia retoriko, kiun regule uzas pluraj konnataj politikistoj de la partio Perussuomalaiset – “Peruaj finnoj”.

La solaj, kiuj rifuzas vidi la similaĵojn, estas la “Peruaj finnoj” mem.

[redakti] Nuntempa problemo

En Suomujo la virinoj devas toleri minacajn vokojn kaj eĉ atencojn de suomaj viroj sur la stratoj de sia hejmurbo. Ankaŭ viroj devas timi pri la kapricoj de suomaj ebriaj, detruemaj, batemaj junaj viroj. Lastatempe ankaŭ suomaj virinoj adoptas fimorojn de la viroj.

Kiel la suomoj solvu tiajn problemojn? Ĉu ili forpelu la junulojn? Kiu lando akceptus la suoman junularon? Aŭ ĉu Suomujo forpelu ĉiujn virojn?

[redakti] Religio

Kvankam ortodoksismo estas ŝtatreligio en Suomujo, oni tre malbone konas ĝin. Tamen ial pri ortodoksismo komunikiĝas ia sento de kolero kontraŭ herezuloj (internaj kaj eksteraj). Ŝajnas, ke dum katolikismo suferas de agaca troaplombo, ortodoksismo suferas de paranoja kaj envia senaplombo. Dum katolikismo _posedas_ la veran religion, ortodoksismo _defendas_ la veran religion.

[redakti] Korano

Fechjo

Heikki Räisänen, profesoro de novtestamenta ekzegezo en la Universitato de Helsinki, antaŭ jardekoj skandalis (luterismajn) kredantojn per jena aserto: "Se Biblio laŭ la kristanoj estas senerara vorto de Dio, ĉar Biblio mem diras tion, per tiu logiko eĉ pli evidente Korano estas vorto de Dio." Oni komencis cirkuli onidiron, ke laŭ instruanto de estontaj kristismaj pastroj Korano estas pli vera ol Biblio... Se Biblio estas la vorto de Dio, ĉar Biblio diras tiel, eĉ pli Korano estas la vorto de Dio, ĉar Korano diras tion multe pli eksplicite. Tio konsternis la ortodoksulojn: ĉi tiu instruanto de niaj pastroj pretendas, ke Korano estas pli sankta libro ol Biblio...

[redakti] Ortodoksismo

En finna ortodoksismo estas multe da nacipolitika batalo. Pri la suoma ortodoksisma eklezio dum jarcento batalas la rusismanoj kaj la konstantinopolanoj (= sendependeculoj). Fakte en Helsinki estas aparte la suoma ortodoksisma eklezio kaj la rusa ortodoksisma paroko. Tamen la aktuala ĉefepiskopo estas rusisma. La rusa eklezio volas aligi al si la suoman eklezion, kiu ĝis nun insistas pri sia subeco rekte al Konstantinopolo.

[redakti] Luterismo

Kio estas interlingua

Naze Aghai estas iranano, kiu rifuĝis en Suomujon. Ŝi partoprenis en kontraŭregistara ribelmovado kaj nun devus edziniĝi kun polica denuncisto. Ŝi timas pri morto aŭ io pli malbona, se oni sendos ŝin en Iranon.

La suomaj aŭtoritatuloj komence malakceptis ŝian rifuĝejpeton. Unu kongregacio de la ŝtata luterisma eklezio tamen kaŝis ŝin de ili inspirite de la nova oficiala eklezia politiko. Neniam antaŭe la ŝtata eklezio agis rekte kontraŭ la ŝtato.

Al la polico prosperis rekapti Aghai-n, kaj post rekonsidero la aŭtoritatuloj donis la saman verdikton. La kaŭzoj de la malakcepto estas sekretaj.

Pro la Schengen-politiko de EU Aghai ne rajtas resti ie en la Schengen-regiono.

[redakti] Biblio

En la Universitato de Helsinko instruas novtestamenta ekzegezisto, kiu antaŭ jaroj ofendis la suomajn kristanojn, ĉar li instruis al la studantoj de teologio ekzemple, ke la virga naskiĝo de Jesuo estis relative malfrua elpensaĵo en kristismo.

La profesoro evidente ĝuis la publikan debaton, ĉar li konsentis partopreni en ĝi. La fundamentanoj atakis la tutan ekzegezan metodaron kaj deklaris, ke oni ne rajtas kritiki Biblion kiel ordinaran literaturon, ĉar laŭ Biblio mem Biblio estas la vorto de Dio.

[redakti] Lingvoj

Kaj la sveda kaj la finna estas oficialaj lingvoj en Finnlando. Laŭ la konstitucio la lingvoj estas egalrajtaj. La plej multaj infanoj en Finnlando frekventas svedlingvajn lernejojn kaj studas la finnan kiel duan lingvon.

Ĝis la fino de la 19-a jarcento la sveda estis la lingvo de la administrado kaj de la supera klaso en Finnlando. La suoma klerularo parolis la svedan lingvon, sed romantikisma movado proponis, ke la suoma nacio uzu la suoman lingvon. Malgraŭ grandaj duboj la suoma lingvo fine oficialiĝis, kaj nun ŝajnas, ke la sveda lingvo po iom malaperas el Suomujo. En Suomujo estas svedlingvuloj, kiuj tre malbone scias la suoman lingvon. Dum la sudmarbordaj svedlingvuloj perfekte regas la suoman lingvon, tiuj de la okcidenta marbordo estas ĝenerale unulingvaj.

Do la sveda lingvo eble po iom malaperos el Suomujo. Tio ne nepre estas ia problemo. Eble eĉ la suoma lingvo iam malaperos el Suomujo. Ankaŭ tio ne estas problemo, kaj la ŝtato neniel malhelpu tian evoluon.

[redakti] Latina lingvo

La latina, la lingvo de la romia imperio antaŭ ĉ. 2000 jaroj, estas sufiĉe populara en Finnlando. Eĉ la publika radio havas programon en la lingvo.

[redakti] Esperanto

MarScr

Dum la daŭro de sia prezidado de EU, Finnlando publikigas ĉiun lundon mallongajn informbultenojn kun lastatempaj novaĵoj kaj kun anoncoj de venontaj eventoj. En la kvina numero de la bulteno latine titolita «Conspectus rerum latinus» oni informas i.a. pri tio ke ĉiu numero alireblas por la legantoj ankaŭ en la lingvo Esperanto.

La Esperantaj tradukoj aperas sur speciala retejo, pretigataj de EAF. Interese ke «Conspectus rerum latinus» ne alireblas en la plejparto de la oficialaj EU-lingvoj.

[redakti] La angla

En Suomujo ĉiu ajn studas la anglan lingvon ekde la naŭjara aĝo. Tamen tre multaj neniam lernas la lingvon ĝis utila nivelo.

Usono apenaŭ trudis sian lingvon. Ekzemple Usono neniel influis al la decido de Suomujo instrui la britanglan lingvon al ĉiuj suomaj infanoj. Male Suomujo kalkulis, ke tio profitigos ĝiajn civitanojn.

[redakti] Ekonomio

Vidu ĉefartikolon Finnlanda ekonomio

En Suomujo kelkaj procentoj el la loĝantaro estas konstante senlaboraj.

Ofte temas pri 50-jaruloj, kiuj diligente laboris dum 30 jaroj sed kies scioj vaniĝis. Oni timas, ke estontece pli granda parto de la socio fariĝas senlabora.

Vivteni la senlaborulojn kostas multe da mono al la municipoj kaj al la ŝtato, kaj samtempe estas pli kaj pli malfacile imposti la modernan ekonomion. Tial la suoma dekstrismanaro sed ankaŭ ĉefideologo de la verdisma partio proponas reestigadon de la ekonomiaj klasoj aŭ per malriĉigo de multaj suomoj au per importado de fremdlandaj malriĉuloj.

[redakti] Kulturo

Sampe7884

Vidu ĉefartikolon Finna kulturo

Estas interese, ke ĝis antaŭ jarcento la suomoj mem estis malriĉaj kaj havis kulturon de malriĉuloj. Fakte malgraŭ rapida evoluo la suoma kulturo konservas plurajn malbelajn trajtojn kiel heredaĵon de sia malriĉa pasinteco.

Devus ebli montri (ofte frapegajn) similecojn inter la finna kaj sveda kulturoj, sen ke tio estu tuj stampita kiel propagando por la sveda lingvo en Finnlando. Sed la finnaj naciismaj kontraŭuloj de la dulingveco ĉie vidas konspirojn kontraŭ la vera finneco, kaj evidente ofte estas grave alergiaj al ĉio sveda. Tial ili ekhavas seriozajn simptomojn, kiam oni klare montras al ili, kiel multo en la finnlandaj socio kaj kulturo havas siajn radikojn en Svedio.

La svedia kaj la finnlanda socioj havas multegajn profunde komunajn trajtojn, kiuj igas finnojn kaj svedojn konduti tre simile en multaj situacioj. Sed kompreneble estas ankaŭ subtilaj diferencoj. Svedoj malofte saŭnas, ekzemple :-)

[redakti] Kuirarto

Bedaŭrinde Suomujo ne havas similan riĉan kolbaskulturon kiel Germanujo. Ŝajnas, ke "meetvursti" estas proksime parenca al la kolbaso, kiun la usonanoj nomas "pepperoni":

Ingrediencoj: bovaĵo, porkaĵo, lardo, salo (4%), sojproteinaĵo, glukozo, spicoj kaj aromigiloj (i.a. blanka pipro, koriandro, milda kapsiko, muskatfloro, zingibro kaj forta kapsiko), hidrolizita maizamelo, oksidiziĝmalhelpiloj (E300,E316), stabiligilo (E450) kaj konserviloj (E250,E252). Oni uzas 106 g da viando por fari 100 g da *meetvursti*. Tentemperaturo sub +6°C.

[redakti] Seksuma vivo

En Suomujo samseksa seksumado estas teknike kontrauleĝa por 20-jaruloj kaj pli junaj, kvankam oni apenaŭ efektivigas la leĝon. Por aliseksa seksumado ne estas klara aĝlimo en la leĝo -- laŭ ĝi "maturulo" ne rajtas seksumi kun "nematurulo".

[redakti] Religia incesto

Ĉu interlingvao estas mola
Sinjoro, kiomfoje povu peki mia frato kontraŭ mi, kaj mi pardonu lin? ĝis sep fojoj? Jesuo diris al li: Mi ne diras al vi: Ĝis sep fojoj; sed: Ĝis sepdekoble sep fojoj. [Mat 18:21—22]

Antaŭ nelonge ene de fermita socio de la luterisma eklezio de Suomujo (lestadianoj) malkaŝiĝis longadaŭra seksatencado de sociestro kontraŭ siaj filinoj kaj nepinoj. Oni silentigis la viktimojn per la instruo de ĉi tiuj versoj.

[redakti] Samseksemo

En la demokratia Finnlando (eĉ en regiono najbara al tiu kie naskiĝis Osmo Buller) oni maltrafas la postenon de ĵurnaldirektoro pro samseksemo. En Suomujo samseksamo "ŝajne" ne ekzistas.

[redakti] Historie

Egale interese estas, ke la suomlingva vorto "?iti" ("patrino") certe devenas el la pragermana "aiTi:". Kiel vi scias, la suomoj venintaj el suda Rusujo antaŭ du jarmiloj, ne konis la vorton "patrino". Probable ĝuste la pragermanaj vendistoj sciigis al la prasuomoj, de kie infanoj elvenas.

Lingvologoj kuraĝe analizas prahistorion per etimologioj.