Franca (dialekto)

El Neciklopedio

(Alidirektita el Français (langue))
Iri al: navigado, serĉi
1294301381290 ALLONS EN₣ANTS DE LA PUTARIE!!!

Tiu ŝi ârrtikólo havas multajn frrançajn aferrojn! Ĵì tûte nè ŝátas bânon, usonanojnakuzativon. La aŭtôrro devìs mânĵi multajn brriôchojn kaj drinki champanon.

Atentu! Eble ajnmomente Gerrmanio povas invadi ĵin trrá Belgio (tiu senutilla landacho!)!

FrancesAutentico

"Miə dajəlekto estəs tje"

~ Usonano pri dialekto

"Dialekto estas alia afero ol vi imagas"

~ iu ajn al Usonano
310 vert

"Franca lingvo estas tre malfacila"

~ Studunto pri franca lingvo

"En la franca Ameriko, ni komprenas chiai francstiloi. Ech la pariza ;-) "

~ kanadano pri la franca

"Draŝi fojnon"

~ Zamenhof pri iu ajn

"Tiu mizerega latinida ĵargono, tiu malbona mutiligo de latinaj vortoj, tiu lingvo kiu devus respekti sian pli maljunan kaj pli noblan fratinon, la italan, tiu lingvo kiu posedas la naŭzan nazalon en, on, un kaj la singultecan, ne-elparoleblan malagrablan akcenton je la lasta silabo, dum ĉiuj aliaj lingvoj havas la dolĉan kaj trankviligan efikon per longa antaŭlasta akcento, tiu lingvo en kiu ekzistas nenia ritmo sed nur rimo..."

~ Schopenhauer pri franca lingvo

"Franclingvanoj rimarkos ke neniu frazo estas en ĝusta franca lingvo"

~ Arno Lagrange pri ĉi tiu artikolo

"La franca sonas geje"

~ germano pri la franca lingvo

"France (kisar -): (Videz che kisar France)"

~ idisto


ATENTU: L'exactitude effective de cet article est absolument indiscutable


La frança estas unu dialekto de l' Esperanto kun la gramatik' simpligita. La dialekto naskiĝis ie en l'Eŭropo, kaj ĝiaj uzantoj sin nomas la franzistoj. L' ortografi' frança estas pli logika eĉ ol l'angla. Ĝin estigas la unuaj silaboj de latinaj vortoj, tralegitaj de persono, kiu havas nazkataron.

5980


[redakti] La longue fràçaise

36 o2

La longue fràçaise c'est la foue du ma sonne m'ai fit. Dupres mes onges curesque n'as pas tes liques un fratte l'est. Ma nure pusse donc la ritte des les outres roc.

[redakti] Histori'

La frança estas juna lingvo, kiu naskiĝis el la "francien", speco de langue d'OÏ parolata en Ile de France (regiono ĉirkaŭ Pariz') antaŭ kiam franciaj filozofoj establiĝis la Françan (16-a jarcento).

[redakti] Sitoire

Deris la sitoire, Lasar Louis Zamenhoff s'est apeté un randail de Che Guevara ou un tommuriste équit dissut avec une paurille et un minceau. Des brenifestations ont eu rieu semid'hui dans de nosequises vites pelles qu'anutté Paris Hilton. C'est fien, raintebant on a dous une conne vulicienne et on teut se désitteriquisser de ce confut roup retocher à nos simituliquités.

[redakti] Evolu'

En sia evolu' el Latino la frança lingvo perdis multajn sonojn kiuj distingis apartajn vortojn latinajn aŭ ĝermanajn (Ĥlodvig kuntiriĝis ĝis nura [lwi], Louis); la francaj vortoj iĝis konsiderinde pli mallongaj – sed aperis multe da samsonaj vortoj:

  1. [sã] : cent, sang, sans (+ s'en, c'en)
  2. [sɛ̃] : sain, saint, sein, seing, cinq, ceint...
  3. [mɛr] : mer, mère, maire
  4. [swa] : soi, soie, soit
  5. Si six scies scient six cyprès [si si si si si siprɛ], chaque scie scie son cyprès (se ses segiloj segas ses cipresojn, tiam ĉiu segilo segas sian cipreson).

Tia konfuz' oportunas por kalemburi, sed ĝi povas ĝeni en normala komunikado. Sekve la skriba lingvo reprenis iujn el la perditaj latinaj sonoj, malkonfuzante la samsonajn vortojn almenaŭ por la okul': la malnovfranca doit respondis al la latinaj digitus (fingro) kaj formoj de la verb' debere (devi); la skribistoj reenŝovis la (mutiĝintan) g en la substantivon, tiel ke doigt skribe diferencas disde le doit, il doit – kvankam ili ĉiuj plu sonas [dwa].

[redakti] Ortografi' kaj prononc'

Francino

La franca kiel skribita lingvo.

Por havigi la specialajn literojn de la franca lingvo, kiam la klavar' ne donas ilin rekte, jen list':


Alt +133 ou Alt +0224 => à
Alt +131 ou Alt +0226 => â
Alt +183 ou Alt +0192 => À
Alt +182 ou Alt +0194 => Â

Alt +130 ou Alt +0233 => é
Alt +138 ou Alt +0232 => è
Alt +136 ou Alt +0234 => ê
Alt +137 ou Alt +0235 => ë
Alt +144 ou Alt +0201 => É
Alt +212 ou Alt +0200 => È
Alt +210 ou Alt +0202 => Ê
Alt +211 ou Alt +0203 => Ë

Alt +151 ou Alt +0249 => ù
Alt +150 ou Alt +0251=> û
Alt +235 ou Alt +0217 => Ù
Alt +234 ou Alt +0219 => Û

Alt +0156 => œ
Alt +0140 => Œ

Alt +135ou Alt +0231 => ç
Alt +128 ou Alt +0199 => Ç

Alt +139 ou Alt +0239 => ï
Alt +140ou Alt +0238 => î
Alt +216 ou Alt +0207 => Ï
Alt +215 ou Alt +0206 => Î

Alt +147 ou Alt +0244 => ô
Alt +226 ou Alt +0212 => Ô


Alt +174 ou Alt +0171 => «
Alt +175 ou Alt +0187 => »

[redakti] Danĝer'

La frança estas nek malgranda lingvo de la mondo nek estas endanĝerata en Kanado. Jen la faktoj. Male, la frança estas preskaŭ tiel danĝera kiel la angla al malgrandaj lingvoj.

[redakti] Gràmàtique

Ah, bien, la gramatike fransaize est tre confuze, me, ĵe pruve done une eksplikasion pri elle.

[redakti] Demand' pri la frança

Ĉu oni maltrankviligu, ke la frança kaj aliaj lingvoj preferas minusklajn komencliterojn por lingvonomoj kaj ke 'français' bezonas subhokon?

[redakti] Dêmandoj en la frânça

Christie-falcoon-badass

Qu'est-ce que c'est? (Jen kio?)
C'est une jeune fille avec deux gros seins. (Jen mamoj!)

Ekzemplo de la simplêço de gramatiko frança. Por fari demandon, oni simple metas en la frazon la vortojn "estas-tio ke".

Ekzemple, se oni volas demandi

"Kio tiu êstas?"

Oni simple diras

"Kio estas-tio ke tiu estas?"

[redakti] Finàĵoj

En la frança lingvo, neniu ekstera signo simila al la finaĵoj de esperanto, nek la vortordo, ebligas distingi inter nom', adjektiv', verbo aŭ adverbo: oni simple devas en ĉiu okazo scii, kio estas kio.

Image preview

[redakti] Akuzatív'

Ĉiuj uzataj lingvoj nepre havas la funkcion, kiu ebligas distingi inter la subjekt' kaj la rekta komplement' de verbo, eĉ se iliaj gramatikistoj ne ĉiam nomas tiun funkcion per vortoj tiritaj el la latina gramatiko. La frança lingvo ne havas devigan nek nedevigan akuzativon en la senc', ke ĝi tute ne havas deklinacion similan al tiu de latino aŭ de Esperánto. Tiun deklinacion anstàtaŭas delikata sintakso, kiu defias koncizan analizon. La sama fakt' renkontiĝas en multaj hindeŭropaj lingvoj. Kontraŭe, akuzatív tiel sistema, simpla kaj oportuna kiel tiu esprimata en Esperánto per la sensilaba vortet' "n" ekzistas en neniu hindeŭropa lingvo.

[redakti] Cî káj Vî

Ekde l' élékto de Sarkozy por la frança prezidanteço, oni multe diskutas pri la gravegaj nuancoj de tutoyer (cidiri) kaj vouvoyer (vidiri).

Por restaŭri l' ordon en la lernejoj, tiu iom dekstrista registaro malpermesas al gelernantoj cidiri siajn instruistojn. Samtempe, modernigante siajn interrilatojn, ĝi decidis forĵeti sian formalecon. Prezidant' kaj ministroj ne nur kuras kune laŭ arbaraj padoj, sed ankaŭ komencis cidiri unuj la aliajn en siaj kunsidoj.

[redakti] Konjugàci'

La mezepoka franca lingvo havis nur malregulajn verbojn. Tio estas: po unu konjugacio por ĉiu verbo. Estas klare, ke la nuna franca lingvo kun siaj ankoraŭ multaj verbformoj estas malpli "malfacila" ol la mezepoka. Sed estas ankaŭ tute klare, ke la germana, kun sia relative kompleksa konjugacio kaj nur kelkaj dekoj da "fortaj" verboj estas _tiurilate_ malpli "malfacila" ol la franca.

Neniu franc' kapablas konjugacii ĉiujn françajn verbojn sen konsult' de la libro "L'art de conjuguer: Dictionnaire des 8000 verbes." (L' arto konjugacia: List' de la 8000 verboj). Tiu libro dispartigas la françajn verbojn inter 82 modeloj plus kelkaj esceptoj.

[redakti] Ĝenèrâla skiz' pri la frânça konjugáci'

Oni distingas la nepersonajn (infinitivo, participo) kaj la personajn modojn. La personaj modoj estas l' indikativo, la kondiĉa mod', l' imperativo kaj la subjunktivo. L' oportuna Esperanta sistemo de participoj ne havas ekvivalénton en la frança lingvo.

Oni distingas tri ĉefajn kategoriojn de tempoj: estanteco, estinteco, estonteco. Oni distingas kvin specojn de estintec': imperfekt', simpla estintec', kunmetita estintec', antaŭa estintec', pluskvamperfekt'.

Oni distingas tri personojn kaj du nombrojn. La verboj akordiĝas laŭ pérsono kaj nombro kun la subjekto. Plie iuj kunmetitaj formoj akordiĝas ankaŭ kun la subjekto aŭ la komplement' laŭ ilia nombro kaj genro. Eventuale tiu akordo dependas ankaŭ de la ord' de la vortoj en la frazo. Ekzistas du helpverboj. La élékt' inter ili ne ĉiam estas evidenta en la konjugaci' de netransitivaj verboj.

1329714280740

[redakti] Ĉu "ne" signifas "ne"?

En la franca, la vort' "ne" signifas "ne" nur se oni repetas per alia vort' post la verb'. Pro tio, maloftas virgulinoj en Francio.

[redakti] Franique

Des d'un franique mes nolles rullées, la piticolle fut la tisse des quiçogne en et site.Son les ultiques messes, ron et gonfré, empîque fiticasse d'irite sère. On a décennent agris que le sou de la fessenquiellement constipuré de tière et de cliche. Une éritude ménieuse penée par des gutons vestipaires, reuls boyant la taquacité d'anupiser la gève des lantes, sévèbe que mette noullait êpre a l'opirine des fomissurement ronaiques des chélères.

[redakti] La belga dialekt'

La belga dialekt' estiĝas kiam la françan oni legas kiel tonan lingvon.

[redakti] La kanada dialekt'

La kanada franca estas simple malbona angla, kiun uzas belgo kun minuskompleks'.

1287553072888

[redakti] Provenca dialekt'

La provenca estas mezepoka franca, prononcata de geamantoj en lit'.

[redakti] Influ' al Espéranto

Multaj strangaj vortoj en Esperánto devenas nur el la franca. Ekzemple:

  • Latina: caesum
  • Itala: cacio
  • Hispana: queso
  • Germana: Käse

Sed:

  • Franca: fromage
  • Esperanta: fromaĝo

[redakti] Propraj nomoj

Esperantigo de la francaj nomoj estas problem' aparte malfacila, multe pli malfacila ol esperantigo de nomoj el aliaj nacilingvoj eŭropaj (ekz-e la germana). Tiu malfacilec' havas plurajn kaŭzojn:

  1. La sonmaterial' de la franca lingvo estas pli riĉa ol la esperanta — tamen la samo validas pri la germana.
  2. Por la franca lingvo – malsame ol por multaj aliaj lingvoj – la skriba form' ĉefas super la sona; kaj estas granda abism' inter la son' kaj la skribo.
  3. Sekve de tio la francoj havas specialan kulton de la nacilingva skriba form' de siaj nomoj.
  4. La komuna leksik' de Esperánto estas grandparte ĉerpita el la frança lingvo; kaj la esperántigon de la nomoj ofte (mis)influas la traktad' kiun ricevis la franca vortomaterial' komunvorta.
464 a

[redakti] Golle d'urse

N'a tris d' une Golle d'urse, mition que fous les gonde siquident des expissations au pupe en gûlant des éniquises onodoques. Tuc son meque la tonée trièle fonne uncyclopédique!

[redakti] L' ángla kaj la frança

La traktado de Versajl' estis redaktita france kaj angle; ambaŭ versioj jure validis. La tekst' titolis Conditions de paix - Conditions of Peace (Packondicoj). Tio estis la unua foj', ekde la traktado de Rastatt en 1714 (kiu finigis la heredo-militon en Hispani') ke la franca ne plu solis kiel oficiala lingvo de la okcidenta diplomatio. Sajnas ke la delegit' de Franci', Georges Clémenceau, akceptis ke l' anglá igu, apud la franca, la laborlingvon de la packonferenco. Pro sia kono de la angla - li ediziĝis kun Usonanino kaj loĝis en Usono - Clémenceau konsentis al la peto de David Lloyd (Anglio) kaj Thomas Woodrow Wilson (Usono); la itala delegito, Vittorio Orlando, plejeble ankaŭ donis sian konsenton. Paradokse, en novembro 1919, la usona senato rifuzis ratifi la traktadon de Versajl', sed malgraŭ tio, la status' de la angla lingvo estis ekagnoskita en internaciaj sferoj. Poste, la angla laŭgrade anstataŭos la francan en la plimulto de internaciaj juraj aktoj.

Kurioza detal': ofte la ĉampionecon pri la franca ortografi' gajnas profesoroj pri la angla. Nu, eĉ por ellerni la francan utilas mastrumi l' anglan ortografion... La sava vojo de la franca lingvo estas, ke oni instruu kiel eble plej efike la anglan kiel la duan lingvon en ĉiuj francaj lernejoj… Nur kiam la francoj agnoskos la dominon de la angla-usona kiel la universala lingvo en ŝrumpanta mondo, ili povos efike defendi sian propran unikan kulturon… Britio devas daŭrigi la laboron disvastigi la anglan kaj la britajn valorojn, kiuj fonas ĝin.

[redakti] Laŭleĝe

En Françio la parlamentànoj malpermesis uzadon de fremdlandaj vortoj kaj esprimoj tie, kie uzeblas samvaloraj franclingvaj.

Sekve ekde nun ne estas permesate por franca gazetoradio publike uzi vortojn kiaj walkman, softwareon-line. Tiuj kiuj malrespektas tiun decidon, estos punataj tro severe.

[redakti] Franca Akadémi'

En la franclingva mond' estas gravega instituci' nomita la Franca Akademio. Ĉi ties labor' estas simple nemalhavebla. Ĉar la Akademianoj estas homoj, ili ofte eraras. La franclingva mond' scias tion, kaj samtempe admiras kaj prifajfas la Akademion. Kiam la Akademi' faras eraran decidon, ne necesas -- eĉ malnecesas -- ĝin sekvi.

[redakti] Diplomati'

Estis frança diplomat', kiu en la fruaj tagoj de la Ligo de Nacioj komentis, ke li aŭdis la francan parolatan en Ĝenevo en 42 diversaj lingvoj.

[redakti] Instruado

Franclingva instruist' fiere informis, ke li estas denaska franclingvano (li devenis de kebekia famili'), sed tra tri jaroj, malgraŭ preskaŭ perfektaj kvalifikoj, lernantoj ne lernis de li kunmeti tutan frazon en la frança lingvo.

[redakti] Kiel saluti france

Gura
  • Saluton: Salue;
  • Bonan tagon: bone tague;
  • Bona vesperon: bone vespere;
  • Bonan nokton: bone nocte;
  • Dankon: danque;
  • Ĝis: jise;
  • Mi ne komprenis vin: Vus parlez tro malfacile pour moi et tial moi ne pas comprender ŕ vous ne tiom bien.

[redakti] Vidu ankaŭ

[redakti] Lions

[1]