Germana lingvo
El Neciklopedio
| Neciklopedio über alles in der Welt!!! |
"Germana vikipedio estas unu el mia celoj por lerni germanan"
~ Nerdo pri germana lingvo
"Germano estas pli simpla lingvo, ĉu?"
~ Usonano pri germana lingvo
"Via germanpovo estas ega"
~ Krokodilo pri la germana
"Onidire la prezoj de privataj kursoj de la germana lingvo en Hispanio kreskis oble, ho kontraŭanglistoj ĝojegu!"
"Eĉ inter piuloj ne mankas pekuloj"
~ Zamenhof pri iu ajn
"Die Grenzen meiner Sprache bedeuten die Grenzen meiner Welt"
~ Ludwig Wittgenstein pri germana lingvo (kredu min!)
"Bonege! Domaĝe ke mi ne scipovas germanan"
~ stultulo pri supra diraĵo
"Kelka'tempe nur por monologo me parolas en la Germana, ne esperante ke altri povez komprenar me"
~ idisto pri la germana
"Germana lingvo estas tre bela, ofte tro bela, ĉar belaj vortoj ne estas veraj, kaj veraj vortoj ne estas bela"
Enhavo |
[redakti] Prononco
Por korekti paroli la lingvon, oni devas krii la plejeble malagrable.
[redakti] Historio
Antaŭ la dua intelingvamilito, germana lingvo estis tre facila, ĉar uzas nur 2 vortojn, vidu kelkaj frazojn:
- Heil Hitler! (Saluton!)
- Heil Hitler? (Saluton, kiel vi fartas?)
- Hitler Heil Heil (Bone dankon!)
Sed, post dua mondmilito oni malpermesis tiujn du vortojn kaj oni devis uzi plej simplan sintakson. Kiu scipovas la latinon, la sanskriton, la ortodoksan grekan kaj la arkaika rusan inversigon facile parolos la germanan post mallonga sepjara lernado, se tiu lernus dum 8 horoj tage dum 6 tagoj semajne kaj farus ekstran kurson dimanĉe. Oni komencas studi der, des, dem, den, die, kaj poste ĉio venas rapide.
[redakti] Lernado
Ege facilas la lernado de la germana: por klare vidi ĝin, ni vidos ekzemplon:
Unue, oni prenas germanan libron pri la germana, kiu povas esti bonega volumo bindita tuale, publikigita en Dormünd, kiu temas pri uzoj kaj alkutimiĝoj de hotentotoj (germane: hottentotten).
La libro rakontas, ke kanguruoj (Beutelratten) estas kaptitaj metita en kaĝojn (Kotter), ŝilditaj de tualo (Lattengitter) por protekti ilin de malvarma aero. Tiujn kaĝojn oni nomigas en la germana kaĝoj kovritaj per tualo (Lattengitterkotter), kaj kiam ili enhavas la kanguruon, ili estas Lattengitterkotterbeutelratten, tio estas, la kanguruo de la kaĝo kovrita per tualo (ĉu tualkovritkaĝkanguruo?)
Tagon hotentotoj kaptis murdiston (Attentater), akuzatan mortigi patrinon (muter) hotentotan (Hottentottermutter), kies infano stultas kaj balbutas (stottertrottel). Tiu patrino estas, ne la germana, Hottentottenstottertrottelmutter, kaj ties murdisto, Hottentottenstottertrottelmutterattentater. Polico kaptis lin kaj metis lin en kaĝo kangurua (Beutelrattenlattengitterkotter), sed la kaptito eskapis.
Tuj serĉado komencas, kaj baldaŭ venas militisto hotentota kriante: Mi kaptis la murdiston! (Attentater).
-Kian?, demandas tribestro.
-Tian Lattengitterkotterbeutelratterattenattentater, respondas la militisto.
-Tiun murdisto kiu estis en la kaĝo de kanguruoj kovrita de tualo?, demandas la hotentotestro.
-Li estas -penas diri la indiĝeno -la Hottentottenstottertrottelmutteratentater (murdisto de hotentota patrino de infano stulta kaj balbutanta).
-Diable! -respondas la ĉefhotentoto- vi devis diri dekomence, ke vi kaptis la Hottentotterstottertrottelmutterlattengitterkotterbeutelrattenattentater.
Kiel oni povas vidi, la germana estas tre facila. Sufiĉas havi nur iom da intereso.
[redakti] Pli facilaj reguloj
Se vi volas facile lerni la germanan, sekvu la subajn regulojn:
- Kriu laŭte;
- Prononcu literon V kiel F: vivo = fifo;
- Prononcu literon P kiel B kaj B kiel P: besto = pesto; batato = patato
- Kriu laŭte;
- Prononcu literon D kiel T: Dio = Tio;
- Prononcu literon G kiel K: guto = kuto;
- Kriu laŭte;
- Prononcu literojn Ĵ kaj Ĝ kiel ŝ kaj ĉ: ĵaguaro = ŝakuaro; ĝis = ĉis;
- Prononcu literon S kiel Z: Supo:Zubo
- Duoblu la R-n;
- Kriu tre laŭte;
[redakti] Influo
La hodiaŭa Germana lingvo havas multegajn vortojn, kiuj originas en la jida lingvo. Se ne rekte transprenitaj, ili eniris la lingvon tra diversaj sociolektoj uzataj de grupoj, kiujn oni konsideris malfidindaj (vojaĝantaj metiistoj ekzemple).
[redakti] Ortografia reformo
En la granda unueciga reformo de germana lingvo 1901 oni i.a. forstrekis multajn mutajn -h-, ekzemple el Thür fariĝis Tür (pordo), el Rathhaus Rathaus (urbo-domo), el Thor Tor (pordego). Kun unu escepto: Thron (trono) restis Thron, laŭaserte ĉar imperiestro Vilhelmo la 2-a mem kaj persone intervenis per iu "Mi ne permesas, ke oni skuas mian tronon". Kaj tiel restis ĝis hodiaŭ! Eĉ post preskaŭ cent jaroj la germanoj estis tiel impresitaj kaj terurigitaj de la imperiestra malpermeso, ke ili eĉ en la reformo de 1996 obeeme sekvis ĝin.
[redakti] Utilaj frazoj
- Saluton: Zaluton!
- Bonan tagon: Ponan Takon!
- Kiel vi fartas: Kiel Fi farrtas?
- Bone, dankon: Pone, tankon!
- Bonan vesperon: Ponan Fesperon!
- Bonvole: Ponfole
- Dankon: Tankon!
- Ĝis revido: Ĉiz Rrefido.
[redakti] Dialektaĉo
La Platgermana (aŭ Platdiĉa) estis memstara lingvo kun longa historio. Ĝi iam estis la oficiala lingvo en la Hansaj urboj, kaj estis komerca interlingvo de Londono ĝis Novgorodo, kaj de Bruĝo kaj Kolonjo ĝis Bergeno kaj Stokholmo. Hodiaŭ ĝi tamen malgraviĝis, kaj estas ofte rigardata kiel nura dialekto de la germana lingvo.
[redakti] Lingva Malpurismo
En Germanio nun ekzistas asocio, kiu celas defendi la germanan lingvon kontraŭ la angla influo. Ĝi estas la "Verein Deutsche Sprache". La kunfluon de la germana kaj angla lingvo oni ĉi tie nomas "Denglisch" (deutsch + englisch). Tiu asocio "Verein Deutsche Sprache" precipe ekzistas, ĉar lastatempe pro la varbado kaj pro la televido anglaj vortoj amase venas en la germanan lingvon kaj ankaŭ ŝanĝas la germanan gramatikon.
Multaj lingvistoj diras, ke tio riĉigas la germanan lingvon. Cetere eĉ Hitler estis kontraŭ lingva purismo, ĉar en 1943, li malpermesis asocion por la germana lingvo, kiu jam antaŭ la jaro 1933 ekzistis, kaj kiu daŭre engermanigis ĉiujn vortojn eĉ jam delonge akceptitajn. Ekzemple elpensis ili "Treibling" (de "treiben" = peli, movigi) anstataŭ "Motor". En letero al tiu asocio legeblas: "Hitler ne ŝatas la trudan engermanigon". Hitler kaj la nazioj fakte uzis fremdajn vortojn por ŝajnigi malbonajn aferojn bonaj, ekzemple "Konzentrationslager" (= koncentrejo), kiu fakte estis mortigejo.

