FANDOM


"Esperanto perdis sian senkulpecon."

~ Verda papo pri Gvatemalo
!gua

Gvatemalo estas centramerika lando tradicie farita el maturaj avokadoj. Kun avokadoj estas miksitaj ordinare limea suko kaj salo. Aliaj versioj havas ankaŭ koriandron, tomatojn, kuminon, ajlon, kaj aliajn spicojn. Manĝantoj tipe manĝas Gvatemalon sur maizoĉipsoj.

La nomo de la lando kaj la ĉefurbo ne estas tute fiksita en Esperanto. Laŭ gvatemalanoj, la nomo de la lando kaj la ĉefurbo estas Gvatemalo. Aliaj eblecoj estas Gvatemalio por la lando kaj Gvatemal-urbo aŭ Nova Gvatemalo por la ĉefurbo.

HistorioEdit

0040

Post hispanaj konkerantoj renkontis aztekojn en nuna Meksiko en la 16a jarcento, ili enkondukis Gvatemalon en Eŭropon, kie ĝi populariĝis.

En la navatla lingvo, parolita en Prameksiko, oni nomis ĉi tiun landon āhuacamolli, de āhuacatl (="avokado") kaj molli (="saŭco"). Internacie, la hispana vorto guacamole (pr. gŭakamOle) estas sufiĉe vaste uzata pli malpli senŝanĝe, kiel evidentigas la diverslingvaj vikipedioj.

En Usono, la 16-a de septembro estas agnoskita kiel "Tutlanda Tago de Gvatemalo." La sama tago estas la nacia sendependectago de Meksiko. Komitato nomata The Hass Avocado Board deklaras ke la 14-a de novembro estas "Tutlanda Tago de Pika Gvatemalo."

Loĝantoj Edit

Inter la 12,7 miljonoj da loĝantoj 45 % estas maja-kiĉeoj, 35 % estas mestizoj, 20 % estas blankuloj. 58 % de la loĝantoj parolas la hispanan. 40 % de la loĝantaro parolas majaajn lingvojn. 2 % de la loĝantoj parolas la anglan aŭ germanan , aparte iuj posteuloj familioj kun alta socia pozicio

La plejmulto de la loĝantoj estas katolikoj (52 %). Sekvate de kreskanta Protestanta komunumo (29 %). 3 % de loĝantoj profesas la majaa fido kaj aliaj religiaj malplimultoj . Kaj 16 % estas nenio en aparta .

Ekonomio Edit

Equus asinus

La lando eksportas ĉefe kafon, bananojn, kotonon kaj sukeron.

Geografio Edit

Banita de la du oceanoj, Gvatemalo estas en sia pleja parto montara lando, kun tropika klimato.

La ĉefaj urboj troviĝas en la suda parto. Aparte de la ĉefurbo, aliaj urboj estas Kecaltenango (Quetzaltenango) kaj Eskvintla (Escuintla).
Vidu: Listo de urboj de Gvatemalo

Esperanto-movado Edit

Pioniro estis en 1906 Abato Abrill, kiu en urbo Gvatemalo estis rekompencita (dum nacia ekspozicio) de la registaro per ora medalo por la propagando de Esperanto. Liaj propagandaj artikoloj aperis en Boletín de la Exposición kaj La República. En urbo Guatemala la Antigua li fondis Esperanto-grupon kaj klubon de junaj Esperantistoj Geinfana Zamenhofa Grupo, eĉ kelkan tempon eldonis gazeton Centrameriko Esperantista.

Sed la movado baldaŭ ĉesis kaj laŭ la Dietterle-statistiko en 1928 Esperantistoj troviĝis nur en San Pedro. Laŭ la ICK-raporto 1929 la propagando de kurs-finintoj sekvigis kreon de kurso inter la skoltaro de Gvatemalo. Anonciĝis tuj 50 junuloj.

Americasulroupa Malriĉa Ameriko
Centrameriko:
Belizo | Kostariko | Salvadoro | Gvatemalo | Honduraso | Kubo | Nikaragvo (en español) | Panamo | Jamajko
Sudameriko:
Argentino (en español) | Bolivio | Brazilo (em português) | Venezuelo | Ĉilio (en español) | Kolombio (en español)
Ekvadoro (en español) | Franca Gujano | Gujano | Peruo (en español) | Surinamo | Urugvajo (en español) | Venezuelo (en español)