Hispana lingvo

	¿¿¿POR QUÉ NO TE CALLAS??? Tiu ĉi artikolo havas hispanan sangon! Atentu! Francisco Franco kaj Hispana Inkvizicio fantomas ĝin !!

Tipaj hispanparolantoj

"Kiu langon ne tenas, mem sin malbenas"

~ Zamenhof pri hispanparolantoj

"la Hispaniana anke posedas tre kapricoza e desfacila gramatiko"

~ idisto pri hispana lingvo

"Malfeliĉe, mia hispana estas aĉa!"

~ Cindy McKee

"La homoj audas ĉ Esperanto nur hispano"

~ Axel van Almsick pri hispanlingvanoj kaj esperanto

"La Venezuel-hispana Lingvo estas dialekto de la Hispana lingvo parolata en Venezuelo"

~ Vikipedio pri hispana lingvo

"Mi neniam lernis la hispanan"

~ Milokula Kato

"Mi konfuzas ĝin kun la esperanto lingvo."

~ Usonano pri hispana lingvo

"Mi legos la artikolon poste, kiu estas tre longa por tia malfrua horo"

~ pigremulo pri ĉi tiu artikolo

Hispana lingvo estas erara formo de komunikado, simple malbona itala, uzadata de homoj, kiuj ne scipovas paroli iun ajn veran lingvon. Ĝi estas fia miksaĵo de Kataluna lingvo kaj Portugala lingvo.

Little Lupe parolas la hispanan

La hispana estas la slango de kvardek milionoj de homoj en Eýropo, kaj pli ol ducent kvindek milionoj en Ameriko Suda, Centra kaj Norda (Meksikio).

Oni diras, ke æirkaý la jaro du mil estos pli parolata en la mondo ol la angla, estonte la dua plejparolata (post la ¶ina). La hispana estas nun oficiala lingvo en plej landoj en la mondo.

Tamen la hispana, kiel æiu nacia lingvo, restos æiam ilo de apartaj homoj, neniam de æiu homo. Sed eble esperantisto volos lerni øin, por paroli kun hispano aý sudamerikano okaze de kongresa aý turisma vojaøo.

En neniu eldono de la Gramatiko de la Reĝa Akademio Hispana mankas plena laŭdo pri “la enviata trezoro da pitoreskaj, trafaj kaj esprimivaj vortoj de la riĉega hispana lingvo”, sed temas pri nura fanfarono, sen konfirmo.

Historio

La hispana havas similan originon ol Esperanto. Dum la Mezepoko, kiam islamanoj estis duono da hispanoj, kaj la kristanoj volis ekspeli ilin, estis kelkaj apartaj lingvoj en la loko kie nun estas Hispanio: la araba en la islamana parto (kiun oni nomis Al-Andalus), kaj diversaj dialektoj latinaj kaj ankaý eýska. La diversaj latinaj dialektoj estis malsimilaj inter si, kaj iliaj parolantoj ne povus kompreni inter si. Tial, juda okulisto kreis lingvon kun aportoj de leonaj, asturaj, galegaj, aragonaj, valensjaj, kaj eýskaj kontribua¼oj. Tio estis nomita "román paladino", aý popola lingvo, kontraýe al la kulta lingvo, la latina.

Hispana alfabeto

Kelkaj centjaroj poste, kastila reøo nomita Alfonso X la Saøa volis farigi tiun "paladino" la oficiala lingvo de Kastilio (kiu estis nur unu de la etaj kristanaj reølandoj en la nuna Hispanio), kaj de tiam venis la rifuzo de aliaj hispanoj al la lingvo. Sed kompreneble estis hispana origine, æar estis la lingvo de la tuta duoninsulo nearaba (æu tial oni devas nomi øin "la ibera"?), kaj se øi naskiøis hispana, devas resti hispana æiam. La nomo "kastila" (aý "kastilia") estas malvera nomo, æar øi ne naskiøis ieloke en Kastilio, kaj la plej aøa hispana dokumento troviøis en San MIllán de la Cogolla [prononcu san miøan' de la kogoøa], kiu ne estas en la antikva Kastilio, sed en alia regiono nomita La Rioja [pr. la rjo¶a]. La hispana estis interlingvo en la duoninsulo kristana, kaj se ne nomiøis "hispana" origine, tio estas æar la vorto en lalingvo, "español" [proksimume prononcita espanjol'], estas barbarismo el provenca lingvo (kurioze, æu ne?) kiu envenis la hispanan dum la deknaýa jarcento.

Historiaj trajtoj

La hispana estas latinida lingvo, kun influoj el la germana (tra la gotoj) kaj la araba (preskaý æiu vorto komencanta de "al" devenas el la araba, kiel ekzemple Alhambra, alacena, alpahaca, almena, ktp. Ankaý estas grava influo el la franca (Hispanio estis okupita de la francoj dum kelkaj jaroj lastjarcente, kaj la franca estis deviga eksterlanda instruita lingvo en nia edukadsistemo øis antaý kelkaj jaroj), kaj la angla nuntempe.

Ekzempletoj

• ¿Qué te ha pasado, estás bien?: Mi ege volas mortigi vin.

• ¡Tengo hambre!: Mi volas fiki kun vi.

• Rápido, ¡llamen a una ambulancia!: Saluton.

• Me siento fatal, ¡que alguien me linche hasta la muerte!: Me parolas Idolinguo.

• ¡Follaré a tu hermana hasta que mi polla salga por su garganta!: Via fratino estas tre bela!

Instruado

Cathy Schulze iam anekdotis, ke kiam esperantisto-pastro el Argentino vizitis ŝin, ŝi venigis lin al la tiamaj kursoj en iu lernejo en San Mateo, kie li vizitis ankaŭ kurson de la hispana lingvo -- kies instruisto rifuzis provi paroli hispanlingve kun li, ĉar ŝi tiom hontis pri sia hispanlingva malkapablo.

Esperantistoj kaj la hispana en Usono

Miaj karaj!

Ni, esperantistoj, iniciatu kampanjon de la egaligo de la hispana lingvo kun la angla en la rajtoj de ŝtatlingvo en Usono. Ni starigu specialan komitaton tiucele. Ni agu per la preso, radio, televido, manifestacioj, ktp. Ni faru tion ne tiom pere de esperantistoj, kiom pere de hispanlingvanoj, kiuj ja estas ĉie en Usono. Tia kampanjo bone farita por unuopaj esperantistoj povus eĉ esti tre monprofita. Ni estos spertuloj pri la lingvoproblemo kaj ricevos monon por niaj artikoloj al neesperantista gazetaro.
Ĉirkaŭ 2010 ni batalos, por ke la usona estu la unua oficiala lingvo en Usono. La kampanjo estu internaci-skala, tio estas: en la tuta mondo ni dissemu la dubon en la prioritaton de la angla, en la avantaĝon de la lernado de la angla. Kompreneble, ni ne diru, ke ni faras tion kiel esperantistoj, sed kiel spertuloj pri la lingva situacio en la mondo. Sed poste, kvazaŭ suflore, ĉeokaze ni substreku la avantaĝon de la lernado de Esperanto.

Frate kaj amike Via,

Andreo AMa...@wp.pl

Frazlibro

Esperante	Hispane
Bonvenon!	Bienvienon!
Saluton!	Saludon!
Kiel vi fartas?	Como vos fártas?
Mi fartas bone.	Me farto bien.
Mia nomo estas...	Mi nuemo es...
Mi estas Esperantisto.	Me soy un Espierantisto.