Hispaña lingvo

El Neciklopedio

(Alidirektita el Hispana lingvo)
Iri al: navigado, serĉi
Es
¿¿¿POR QUÉ NO TE CALLAS???

Tiu ĉi artikolo havas hispanan sangon!


Atentu! Francisco Franco kaj Hispana Inkvizicio fantomas ĝin !!

Gato

Tipaj hispanparolantoj

"Kiu langon ne tenas, mem sin malbenas"
~ Zamenhof pri hispanparolantoj

"La Hispaniana anke posedas tre kapricoza e desfacila gramatiko"

~ idisto pri hispana lingvo

"Malfeliĉe, mia hispana estas aĉa!"

~ Cindy McKee

"La homoj audas ĉ Esperanto nur hispano"

~ Axel van Almsick pri hispanlingvanoj kaj esperanto

"La Venezuel-hispana Lingvo estas dialekto de la Hispana lingvo parolata en Venezuelo"

~ Vikipedio pri hispana lingvo

"Mi neniam lernis la hispanan"

~ Milokula Kato

"Mi konfuzas ĝin kun la esperanto lingvo."

~ Usonano pri hispana lingvo

"Kiu lin tuŝas, tiu lin sentas"

~ Zamenhof pri iu ajn
Hispaña lingvo, la nura lingvo kiu havas la literon Ñ, estas erara formo de komuñikado, simple malbona italla, uzadata de homoj, kiuj ne scipovas paroli iun ajn veran lingvon. Ĝi estas fia miksaĵo de Kataluna lingvo kaj Portugala lingvo.
Littlelupe-400x599

Little Lupe parolas la hispañan

La hispaña estas la eslango de quardek milionoj de homoj en Europo, kaj pli ol ducent quindek milionoj en Ameriko Suda, Centra kaj Norda (Meksikio).

Oni diras, ke chirkaŭ la jaro du mil estos pli parolata en la mondo ol la angla, estonte la dua plejparolata (post la China). La hispaña estas nun oficialla lingvo en plej landoj en la mondo.

Tamen la hispaña, kiel chiu nacia lingvo, restos chiam ilo de apartaj homoj, neñiam de chiu homo. Sed eble esperantisto volos lerni ĝin, por paroli kun hispano aŭ sudamerikano okaze de kongresa aŭ turisma vojaĝo.

[redakti] Oficialla informo

7988 n

Ŝildo kun hispaña skrivaĵo

En neñiu eldono de la Gramatiko de la Reĝa Akademio Hispaña mankas plena laŭdo pri “la enviata trezoro da pitoreskaj, trafaj kaj esprimivaj vortoj de la riĉega hispaña lingvo”, sed temas pri nura fanfarono, sen konfirmo.

[redakti] La vera hispaña lingvo

Oni iam devu veni al Hispanio, kaj precize al Norda Kastilio, por konstati la aŭtentikan prononcon de la hispana "kastilia" lingvo. Via sperto en Kalifornio tute ne taŭgas, almenaŭ por la veraj sonoj de la kastilia lingbo.

[redakti] Geografio

Pri la hispana: El Meksiko ĝis Ĉilio (krom Brazilio kaj Franca Gvajanio), la ĉefa lingvo estas la hispana. En Filipinoj, krom ne oficiala, la hispana estas parolata. Dekoble pli da homoj parolas la hispanan ekster Hispanio ol en Hispanio mem (en granda parto de Sud-Ameriko, en Ekvatora Gvineo, en Usono...).

[redakti] Historio

La hispaña havas similan origiñon ol Esperanto, pro tio, dum Esperanto havas ĉapelitajn literojn, la hispaña havas la unikan literon Ñ.

Dum la Mezepoko, kiam islamanoj estis duoño da hispañoj, kaj la kristanoj volis ekspeli ilin, estis kelkaj apartaj lingvoj en la loko kie nun estas Hispanio: la araba en la islamaña parto (kiun oni nomis Al-Andalus), kaj diversaj dialektoj latiñaj kaj ankau euska. La diversaj latinaj dialektoj estis malsimilaj inter si, kaj iliaj parolantoj ne povus kompreni inter si. Tial, juda okulisto kreis lingvon kun aportoj de leoñaj, asturaj, galegaj, aragonaj, valensjaj, kaj eýskaj kontribuaĵoj. Tio estis nomita "román internacia", aŭ popola lingvo, kontraŭe al la kulta lingvo, la latina.

Nibiru26

Hispana alfabeto

Kelkaj centjaroj poste, kastilla reĝo nomita Alfonso X la Saĝa volis farigi tiun "palladino" la oficialla lingvo de Kastilio (kiu estis nur unu de la etaj kristanaj reĝlandoj en la nuña Hispañio), kaj de tiam venis la rifuzo de alliaj hispañoj al la lingvo. Sed kompreneble estis hispaña origiñe, char estis la lingvo de la tuta duoninsulo nearaba (chu tial oñi devas nomi ghin "la ibera"?), kaj se ghi naskighis hispaña, devas resti hispaña chiam. La nomo "kastilla" (aŭ "kastillia") estas malvera nomo, char ghi ne naskighis ieloke en Kastilio, kaj la plej aĝa hispaña dokumento trovighis en San MIllán de la Cogolla [prononcu san miøan' de la kogoøa], kiu ne estas en la antikva Kastillio, sed en alia regiono nomita La Rioja [pr. la rjo¶a]. La hispaña estis interlingvo en la duoninsulo kristaña, kaj se ne nomiĝis "hispaña" origine, tio estas char la vorto en la lingvo, "español" [proksimume prononcita espanjol'], estas barbarismo el provenca lingvo (kurioze, chu ne?) kiu envenis la hispañan dum la deknaŭa jarcento.

[redakti] Historiaj trajtoj

Sue

La hispaña estas latinida lingvo, kun influoj el la germana (tra la gotoj) kaj la araba (preskaŭ chiu vorto komencanta de "al" devenas el la araba, kiel ekzemple Alhambra, alacena, alpahaca, almena, ktp. Ankaŭ estas grava influo el la franca (Hispanio estis okupita de la francoj dum kelkaj jaroj lastjarcente, kaj la franca estis deviga eksterlanda instruita lingvo en nia edukadsistemo øis antaŭ kelkaj jaroj), kaj la angla nuntempe.

[redakti] Prononco

Parolantoj de aliaj lingvoj de Hispanio kiel galega, euska kaj kataluna, kiam ili parolas hispane, klopodas uzi la normigitan korektan prononcon de Norda Kastilio

Mi ne scias kiu malamiko via informis al vi ke la hispana "g" (sekvata de a, o, u: ga, go, gu) estas prononcata kiel sono inter esperanta "g" kaj "ĥ" . Ĥa, ĥa, ĥa, ĥa. Eble tiu estas la sono trumpetita de via altestimata furzilo post digesto de kuiraĵo de fazeoloj, sed ne la sono de aŭtentika hispana "ga, go, gu". (Ankaŭ en gue, gui, kiuj sonas kiel esperanta "ge, gi"). Por havi la sonon "ĥa", "ĥe, "ĥi, "ĥo", "ĥu" en hispana, oni uzas respektive: "ja", "ge / je", "gi / ji, "jo", "ju".. Kaj la sono estas egala al la esperanta "ĥ" ĉikaze. En kelkaj hispanaj regionoj tiu sono tendencas al "h".

Resume: sono "g" esperanta: en hispana: ga, gue, gui, go, gu. (u en gue kaj gui estas muta)

sono "ĥ" esperanta: en hispana: ja, ge aŭ je, gi aŭ ji, jo, ju.

Pri la hispana "u" en Guatemala", ĝi sonas kiel la esperanta "ŭ".

En pura hispana lingvo (prononco de Norda Kastilio, normigita, uzata fare de ĉiuj parolistoj de TV kaj radio en Hispanio - escepte de kelkregionaj stacioj), "guata" kaj "agua" estas prononcataj per la sama litero "g", de egala prononco al la esperanta.

Eble kelkaj vortaroj donas la fonetikan prononcon "?" por "agua" (ekzemple, The Wordsworth Spanish Dictionary). Tio estas absoluta kaj idiota stultaĵo. Nur nekleraj homoj au junaj infanoj prononcus "agua" kiel "a?ua". Notindas ke la prononco en Hispanio estis tre varia antaŭ unu jarcento, (eble iam oni prononcis ie "a?ua") , sed ĝi multe uniformiĝis post la apero, unue, de la radio, kaj poste, de la televido.

Se vi venos iam al Hispanio, kaj vi petos glason da akvo, prononcante "aĥua", probable tio vekos grandan ridemon al la auskultanto. Prefere vi prononcu "agua".

[redakti] Ekzempletoj

  • ¿Qué te ha pasado, estás bien?: Mi ege volas mortigi vin.
  • ¡Tengo hambre!: Mi volas fiki kun vi.
  • Rápido, ¡llamen a una ambulancia!: Saluton.
  • Me siento fatal, ¡que alguien me linche hasta la muerte!: Me parolas Idolinguo.
  • ¡Follaré a tu hermana hasta que mi polla salga por su garganta!: Via fratino estas tre bela!

[redakti] Alia ekzemplo

1a Leccion de Esperanto en Español02:19

1a Leccion de Esperanto en Español

[redakti] Andaluzia dialekto

Andalucia dialekto estas dialekto de la hispaña parolata en Andalucio (ho!). La andaluciana dialekto estas simila al la malsamoj inter la franca, la angla, la portugala, aŭ la hispana kaj iliaj kreolaj lingvoj en Ameriko aŭ aliaj lokoj (serĉu en vikipedio "kreola lingvo" ). Tio ĉi ne estas troigo de la hispana lingvo, sed bone reflektas la parolmaniero de multaj lokoj en Andalucio, ĉefe en Okcidentandalucio.

[redakti] Kurso pri la Andalucia dialekto

Ni prezentas nian unuan kaj LASTAN andaluzianaj lecionoj (th kiel th en la angla thing):

-Ze dize ke un gaŝó etta´ ma zalio kel piko una planŝa kuando tie´ munŝa gana fietta zezuá.

-Oni diras ke ulo estas pli elirata ol gladilbeko kiam li havas multe da deziroj por seksa festo.

[redakti] Instruado

Sin-título-20

Cathy Schulze iam anekdotis, ke kiam esperantisto-pastro el Argentino vizitis ŝin, ŝi venigis lin al la tiamaj kursoj en iu lernejo en San Mateo, kie li vizitis ankaŭ kurson de la hispaña lingvo -- kies instruisto rifuzis provi paroli hispañlingve kun li, ĉar ŝi tiom hontis pri sia hispañlingva malkapablo.

[redakti] La Hispaña kaj Usono

982707359 n

La angla estas la plej grava lingvo en Usono. Sed estas tre bona kaj admirebla, se oni ankaŭ povas uzi alian lingvon. Oni tion subtenu, speciale ĉar usonanoj havas la reputacion esti kulturignorema popolo, kiu ne ŝatas lerni fremdlingvojn. La ideo ke la uzo de la angla sole estas "pli efeka" estas malbona preteksto. Oni akomodas tre bone la anglan tutmonde, speciale en internaciaj sportoj, kunvenoj, kaj aliaj agadoj.

[redakti] Usoneco

Hispanlingve, oni havas la precizan vorton, "estadounidense" (es-ta-do-uni-DEN-se, el "Estados Unidos"), kiu signifas kaj "usona" kaj "usonano". Sed, malpli precize, la hispana "América" signifas Ameriko aŭ Hispanameriko aŭ Usono; "americano" signifas aŭ amerika[no] aŭ usona[no]. ("Latinoamericano" signifas hispanamerika[no].)

[redakti] Esperantistoj kaj la hispaña en Usono

Miaj karaj!

Ñi, esperantistoj, iniciatu kampanjon de la egaligo de la hispaña lingvo kun la angla en la rajtoj de eŝtatlingvo en Usono. Ni estarigu especialan komitaton tiucele. Ni agu per la preso, radio, televido, manifestacioj, ktp. Ñi faru tion ne tiom pere de esperantistoj, kiom pere de hispañlingvanoj, kiuj ja estas ĉie en Usono. Tia kampanjo boñe farita por uñuopaj esperantistoj povus eĉ esti tre monprofita. Ñi estos espertuloj pri la lingvoproblemo kaj ricevos monon por ñiaj artikoloj al neesperantista gazetaro.
Ĉirkaŭ 2010 ñi batalos, por ke la usona estu la unua oficiala lingvo en Usono. La kampanjo estu internaci-skala, tio estas: en la tuta mondo ni dissemu la dubon en la prioritaton de la angla, en la avantaĝon de la lernado de la angla. Kompreneble, ñi ñe diru, ke ñi faras tion kiel esperantistoj, sed kiel spertuloj pri la lingva situacio en la mondo. Sed poste, kvazaŭ suflore, ĉeokaze ni substreku la avantaĝon de la lernado de Esperanto.

Frate kaj amike Via,
Andreo AMa...@wp.pl
Drako gr

[redakti] Frazlibro

Esperante Hispane
Bonvenon! Bienvienon!
Saluton! Saludon!
Kiel vi fartas? Como vos fártas?
Mi fartas bone. Me farto bien.
Mia nomo estas... Mi nuemo es...
Mi estas Esperantisto. Me soy un Espierantisto.
Chica-esperanto

Idiotismoj > Hispanaj idiotismoj < Hispana lingvo


estar hecho una cuba ("fariĝinta barelo")
esti tute ebria

estar molido ("esti muelita")
esti elĉerpita

poner cuernos al marido ("meti kornojn al la edzo")
kokri la edzon

quemarse las cejas ("bruligi siajn brovojn")
longe studadi

ser un ratón de biblioteca ("esti rato de biblioteko")
esti ege legema

de puta madre ("de putina patrino")
bonege

cojonudo ("kojonoza")
bonega

acojonante (kojonanta)
impona

tío, tía ("onklo", "onklino")
ulo, ulino (en Hispanio)

estar hasta la madre ("esti ĝis la patrino")
esti ege laca aŭ ĉagrenita

ir adonde el rey va solo ("iri tien, kien la reĝo iras sola")
iri al la necesejo.