Ilinojso

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi


Ŝtato de Ilinojso
La persika ŝtato
Illexico Seal
Flato Flago Blazono
Ilin
Ĉefurbo Atlanta
Plejgrada urbo Ĉikago
Lingvo(j) (krom Esperanto, kompreneble) Miami-Ilinojsa lingvo
Suprema Gvidanto Pat Quinn
Areo Granda
Areo rango 24-a
Krima kvociento 0 %
Akvo Jes
Klimato Humida varmego
Loĝantoj Maljunuloj
Analfabeteca kvonciento 100%. Ne estas alfabeto en OZ!
Inteligenteca kvonciento Tre granda


Illinois

"Kion mi ne scias, tion mi ne envias."

~ Zamenhof

"Illinois es un stato del Statos Unite de America."

~ Interlingvaa vikipedio pri Ilinojso

"Bonvolu konvinki viajn Esperantistajn najbarojn en 'Chikago' ke ili nomu sian urbon pli shike"

~ Klivo Lendon pri ilinojsanoj

"Pa fortuna, nu hev anubav kel treba fo se."

~ Lingvadeplanetisto pri la supra diraĵo

"Salut a omni-hom."

~ Reformisto

Ilinojso estas lando en Nordameriko, kie iam loĝis Barack Obama.

Ĝia nuntempa guberniestro estas Al Capone.

La senlaboruloj en la urbegcentroj vivas en registaraj apartamentaregoj kiel la fifama "Cabrini-Green" en Chikago.

[redakti] Geografio

La flankoj de Ilinojo tuŝas en la nordo Viskonsinon (angle: Wisconsin), en la oriento la lagon Miĉigano, Indianaon kaj la riveron Ohio, kaj en la okcidento, la Misisipo-Riveron.

[redakti] Urbegoj laŭ loĝantarnombro

[redakti] Urboj laŭ alfabeto (elekto)

[redakti] Historio

Ĝi ricevis sian nomon pro la franca formo de Ilini, kiun oni formis per la aldonado de la franca sufikso -ois--la 's' ne prononciĝas en la franca kaj plejofte ne prononciĝas en la angla. La Ilini estis tribo (au tribaro) de indianoj kiuj tie loĝis. La tero kie situas Ilinojo estis parto de la teritorio cedita al la nova Usono de la Brita Regno post la Usona milito por sendependeco. Je la 3-a de decembro 1818, ĝi fariĝis la 21-a ŝtato de Usono. Dum la 19-a jarcento, Ilinojo estis geografie tre oportuna pro esti la sola akvovojo inter la Grandaj Lagoj kaj la Rivero Misisipo. Ĝi iĝis ankaŭ centro por fervojoj, kaj poste por la interŝtata ŝosea sistemo. Ilinojo fidelis al la Usona Unio dum la Usona interna milito de 1861-1865.

La 5-an de januaro 2000 super la urboj Highland, Dupo, Libano, Summerfield, Millstadt, kaj O'Fallon, Illinois, baldaŭ post 4:00 a.m. kvin Illinois-policistoj en apartaj ejoj, kune kun diversaj aliaj atestantoj, vidis kaj raportis masivan, silentan, triangulan aviadilon funkciiganta el nekutima distanco de preskaŭ-ŝvebi ĝis nekredebla altrapida en arbopintaltecoj. La okazaĵo estis ekzamenita en ABC Speciala "Seeing is Believing" fare de Peter Jennings, hor-longa speciala "UFOs Over Illinois", produktita fare de Discovery Channel.

Triangula formado de ruĝetaj lumoj estis vidita de centoj da atestantoj, dum tri apartaj okazoj malfrue en 2004 kaj frue 2005, produktante multoblaj vidbendojn, fotojn, kaj ĉefa lokanovaĵaj priraportado pli ol du antaŭurbojn de Ĉikago, Ilinojso. La objekto (j) manovris malrapide ene de okupata aerspaco proksime de Flughaveno O'Hare.

La Chicago O'Hare Nifo-ekvido okazis la 7-an de novembro 2006, kiam homoj en Ĉikago O'Hare Internacia Flughaveno raportis subtason aŭ diskoforman nifon.

[redakti] Famuloj

Famaj ilinojanoj estas Abraham Lincoln kaj Ronald Reagan, usonaj prezidantoj; Adlai Stevenson, usona ambasadoro ĉe la UNO; rokmuzikisto Eddie Vedder; senatano Hillary Clinton; kaj komikisto Jack Benny. Inter vidindaj turismaj lokoj estas la laborejo de la arkitekto Frank Lloyd Wright en Oak Park, kaj Navy Pier en Ĉikago, la Lincoln-domo en Springfield, kaj ŝtat-parkoj ĉie en la ŝtato. La sola nordamerika bahaa templo situas en Wilmette, norde de Ĉikago.

[redakti] Politiko

Politike, Ilinojon ne tute regas la Demokrata Partio nek la Respublikana. Ĉikago estas forte Demokrata, sed la ĉirkaŭaj kantonoj ĉefe preferas la Respublikanojn. Ilinojo oficiale permesas mortpunon, sed ekde 2000, pro ordono de la ŝtatestro George Ryan, ekzistas moratorio ĝis estontaj reformoj de la justeca sistemo. Lastatempe, siatempa gubierniestro Rodo Blagojeviĉo estis implikita en elprovo de nacia intereso. Li supoze vendita de malplena senatano seĝo, vakigis kiam siatempa senatano Barack Obama fariĝis prezidanton. Ekde 2009, la nuntempa guberniestro de Ilinojo estas Pat Quinn.

[redakti] Religio

La Templo de Nauvoo (Ilinojso) estas unu el la temploj konstruitaj kaj operaciitaj por la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, la dua templo konstruita de la eklezio kaj la unua el du en la usona ŝtato, lokita en la urbo de Nauvoo en la usona ŝtato de Ilinojo. Antaŭe al la templo de Nauvoo, estis dediĉita nur la templo de Kirtland, oriente de la rivero Misisipo, kaj la dua mormona templo en Ilinojo estis konstruita en la urbo de Ĉikago.

[redakti] Nacio de Islamo

La Nacio de Islamo (angle: Nation of Islam, NOI) estas religia kaj socipolitika organizo fondita en Usono de Wallace Fard Muhammad en 1930 kun la celo revlivigi la spiritan, mensan, socian kaj ekonomian konsciencon de nigraj geviroj de Usono kaj la cetero de la mondo.

Ekde 1934, post la malapero de Fard Muhammad, ĝis 1975, estis gvidita de Elijah Muhammad. Post la morto de Elijah, la organizo dividiĝis en du frakciojn, unu alproksimiĝis al tradicia Islamo sub Warith Deen Muhammad, kaj la alia parto pli radikaliĝis sub Louis Farrakhan.

Nuntempe, la Ministro Louis Farrakhan estas la gvidanto de la rekonstruita Nacio de Islamo. Ĝia sidejo centra troviĝas en Ĉikago, Ilinojso.

La templo de Ĉikago estas unu el la temploj konstruitaj kaj operaciitaj por La Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, la numero 35 en operacioj por la Eklezio, la dua templo konstruita en la ŝtato de Ilinojo post la templo de Nauvoo.

[redakti] Bahaismo

La "Bahaa Templo" en Wilmette, Ilinojo, Usono) situas en norda ĉirkaŭ-urbo de Ĉikago, sur la bordo de la Lago Miĉigano. Ĝi estas la plej malnova kaj la plej granda el la nun ekzistantaj Bahaaj Temploj, kaj estas konsiderata la "Patrino-Templo" de Nordameriko.

'Abdu'l-Bahá mem deponis la fundamentan ŝtonon en 1912 kaj ĝi estas finskonstruita en 1953 el betono kaj blanka kvarco. Same kiel aliaj Bahaaj Temploj, tiu de Vilmeto havas balkonan galerion, kie kutime kantas la ĥoroj.

Aviadiloj flugantaj al la Internacia Flughaveno O'Hare ofte pasas super la templo kaj ebligas al la pasaĝeroj vidi unikan spektaklon dum la fazoj de surteriĝo kaj foje de ekflugo.

[redakti] Joseph Smith Mansion House

La Joseph Smith Mansion House en Nauvoo, Ilinojso estas konstruaĵo konstruita de Joseph Smith, Jr., la fondinto de Movado de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj. Smith uzis la domon kiel propra hejmo, publika pensiono, hotelo, kaj kiel ejo por la prezentado de templaj leĝoj.

[redakti] Lingvoj

La Miami-Ilinojsa lingvo estas oficiala lingvo de Ilinojso kaj apartenas al la algonkena lingvaro. Ĝi ankaŭ estas dua lingvo de Florido, post la hispana.

[redakti] Ekonomio

La ĉefaj produktoj en la ŝtato estas maizo, bovoj, korupto, kaj porkoj. Du gravaj naciaj laboratorioj, Fermilab kaj Argonne National Laboratory, situas en la ŝtato.

[redakti] Eksportado

Export E-ist aperis en Chicago de jan.-julio 1909 kaj de jan. l922 sept.-okt. l924. Red. E. M. Pope. 4-8 p. 31x23. Pritraktis komercajn, industriajn, eksport-, ekonomiajn, patent- kaj similajn aferojn.

[redakti] Kulturo

Universitato de Ĉikago, en Ĉikago, Northwestern University, en Evanston kaj Universitato de Ilinojo, en Ĉampajno-Urbano estas du gravaj universitatoj en Ilinojo.

[redakti] Polico

Honor

[redakti] Seksuma vivo

En Ĉikago, kie sodomio estas malpermesata laŭleĝe, sed obeo al ĝi NE estas devigita, gejoj povas militdeĵori (se gejeco estas kaŝita), gejoj estas protetitaj kontraŭ diskriminacio per ŝtata kaj landa Konstitucioj), geja civitano povas enmigrigi sian gejedzon se ili gejedziĝis en ekz-e Nederlando, kaj gejoj povas enregistriĝi, sed ne gejedziĝi.

[redakti] Aĝo de konsento

La aĝo de konsento por seksumado en Ilinojso estas 17-a Tamen, ĝi estas kontraŭleĝa por persono 17 aŭ pli aĝa fari seksajn agojn sur persono sub la aĝo de 18 se li/ŝi havas pozicion de aŭtoritato aŭ fido super la viktimo.

[redakti] Ŝtata himno

8007 n

Ilinojsa Esperanto-Klubo por Negroj

Mi re-enamiĝis
Ĉio bonas, ĉio bonas
Aŭtis Ĉikagen
Ĉio konas, ĉio konas

Vendi la vestojn al la ŝtat'
Ne damaĝis mia pens'
Mi faris min erarant'
En la mens', en la mens'

Vi venis por perei
Ĉio bonas, ĉio bonas
Por nin rekrei
Ĉio donas, ĉio donas

La menso jam restis
Ĉio konas, ĉio konas
Ĝin trovi vi devis
Ĉio bonas, ĉio bonas

Mi aŭtis Novjorken
Kamionete kun amik'
En parkejo ni dormis
Ne damaĝis mia pens'

De ĝi mi estis amant'
En la mens', en la mens'
Mi faris min erarant'
En la mens', en la mes'

Vi venis por perei
Ĉio bonas, ĉio bonas
Por nin rekrei
Ĉio donas, ĉio donas

La menso jam restis
Ĉio konas, ĉio konas
Ĝin trovi vi devis
Ĉio bonas, ĉio bonas

Se mi ekplorus
Kamionete kun amik'
Mi celus liberon
El mi mem kaj la naci'

Mi faris min erarant'
Mi faris min erarant'
Mi faris min erarant'
Mi faris min erarant'

Vi venis por perei
Ĉio bonas, ĉio bonas
Por nin rekrei
Ĉio donas, ĉio donas

La menso jam restis
Ĉio konas, ĉio konas
Ĝin trovi vi devis
Ĉio bonas, ĉio bonas

La menso jam restis
(Mi faris min erarant')
Ĉio konas, ĉio konas
(Mi faris min erarant')

Ĝin trovi vi devis
(Mi faris min erarant')
Ĉio bonas, ĉio bonas
(Mi faris min erarant')


Amerikaj Nordaj Unuiĝuntaj Ŝtatoj
(Anuso)

1331529058870

(Sub)Ŝtatoj
Alabamo | Alasko | Arizono | Arkansaso | Norda Dakoto | Suda Dakoto | Delavario | Diznejlando | Florido | Georgio | Havajo | Idaho | Ilinojso | Indianio | iOvo | Israelo | Kalifornio | Norda Karolino | Suda Karolino | Kansaso | Kentukio | Koloradio | Konektikuto | Luiziano | Majno | Marilando | Marso | Masaĉuseco | Miĉigano | Minesoto | Misisipio | Misurio | Montano | Nebrasko | Nevado | Nov-Hampŝiro | Novjorkio | Nov-Ĵerzejo | Nov-Meksiko | Ohio | Oklahomo | Oregono | Pensilvanio | Penisvalo | Prizono | Rod-Insulo | Tenesio | Teksaso | Utaho | Vajomingo | Vermonto | Virginio | Okcidenta Virginio | Vaŝingtonio | Viskonsino
Kolonioj

Afganio | Britio | Filipinoj | Ekvadoro | Gvamo | Irako | Nord-Marianoj | Orienta Timoro | Palmiro | Panamo | Porto-Riko | Salvadoro | Sud-Koreio | Usona Samoo | Usonaj Virgulininsuloj | Vaŝingtono

Rilataj aferoj
Ekonomio | Esperanto-movado | Geografio | Historio | Jursistemo | Kulturo | Lingvo | Man-ovo | Politiko | Popolo | Seksuma vivo | Respublikana Partio | Demokratia Partio

Content Navigation
Aliaj lingvoj