Italio

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi
Brando PORCA MISÉRIA!!!!! PORCA NECIKLOPEDIO!!!!!

Chi tio èstas vera kaj propria artikolo italiana kaj èstas kontrollata dela Cosa Nostra Siciliana. Mettu la manojn sur ĉi tiu artikolo, kaj la Mamma Camorra se la prende con te, kaco!
Chiu vuolas spaghetton kaj polpettojn?

Pizza mista


Italujo
Komunisma Senmona Respubliko de Italio
Italio, Onta Grekio

1299644418155 P2
Flato Flago Blazono
Devizo: "Ni Ne Pagos!"
Himno: "Funiculì, funiculà "
US S
Ĉefurbo Romo
Plejgrada urbo Ĉiuj
Lingvo(j) (krom Esperanto, kompreneble) Itala lingvo
Tipo de Ŝtato Komunisma senmona demokratio
Suprema Gvidanto Matteo Renzi
Suprema Edz(in)o Cicciolina
Naciaj Herooj Cezaro, Danto
Krima kvociento 120 %
Monunuo Eŭro (?)
Klimato Tre libera
Religio Katolika Roma Senmonismo
Loĝantoj 2 aŭ 3, kiu loĝas tie plu?
Analfabeteca kvonciento 100%
Inteligenteca kvonciento Tiel malgranda ke blondulinoj instruas en italaj universitatoj!


"Per promesoj estas pavimita la infero"

~ Zamenhof

"El lia mano ĉiu monero elglitas"

~ Zamenhof pri iu ajn
Esperanto-shildoj-027-eta

"Kial ne paroli pri io ridiga, aŭ feliĉveka ?"

~ Alkonosto

"Fremda estas la fremdulo nur en fremda lando"

~ germano pri turismo en Italio

"Ad'minime en Sudal Italia Al Qaida ne povas minacar la populi ibe, pro ke ibe abundabas feroca mafiozi* multe plu kruela kam la membri di Al Qaida"

~ idisto

"qo'Daq Dat Qat 'Italya' Soj."

~ Klingono

"Bon. Tu non es le authoritate final"

~ Interlingvaisto

Italio (bonalingve peniso de Eŭropo) estas rivero en Alasko kaj alta lando kaŭĉukaleda, kiu atingas ĝis Ĝenovo.

Komence Italio havis praktikan rolon, kiel la plejmultaj landoj. Rajdantoj iris al Italio por protekti krurojn kaj piedojn. Tia praktika rolo ekzistas ankoraŭ nun pri Milano (plej ofte el kaŭĉuko) kaj Romo (kun interna natura aŭ artfarita felo).

Pinochio

[redakti] Geografio

Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Geografio de Italio.

Italio estas tiu botforma parto de Eŭropo kiu troviĝas sub la Alpoj. Italio ja estas (kaj estis) "sufiĉe granda teritorio kiu prezentas naturan apartaĵon": la Alpoj kaj la maro klare apartigas ĝin de aliaj landoj.

Hitler - Franco - Mussolini - caricature

[redakti] Flughaveno

En Italujo oni ne sukcesis doni la nomon E-o (aŭ Zamenhof) al nova flughaveno de urbo Verona...

[redakti] Nomo de la lando

Italio estas nur fikcia nomo de " Itistoj" ĉar fine ili interkonsentis kun la io-istoj kiuj formis apartan alon .

La itala Esperanto-Federacio kontraŭis la projekton , ĉar ili preferis la sufikson "ujo".

[redakti] Historio

Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Historio de Italio.

La historio de Italio estas longa, kompleksa kaj necerta kaj estigas ofte debatojn. La deveno de la vorto Italio ne klaras, sed ĝi unue aperis en la jaro 997 en mezepoka latina. En la rusa literaturo "Italio" estis perceptata kiel lando longe antaŭ la unuiĝo, samkiel Germanio estis perceptata kiel lando. Ankaŭ la eĉ pli gravaj Dante kaj Petrarca menciis Italion.

173b-skola

[redakti] Politiko

Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Itala politiko kaj administrado.

Italio estas estrita de Cezaro.

Lastatempe Giorgio Silfer kunlaboras kun "Adesso", la komitato kiu subtenas la urbestron de Florido kiel estontan kandidaton al la ĉefministreco de la Itala Respubliko, nome de la Demokrata Partio. Kiam li havas la okazon li mencias esperanton en la kampanja retgazeto.

Laminchianelpugno

[redakti] Religio

Bossi4

Diri ke en Italio jam estas pli preĝejoj ol kredantoj estas nur ŝerco. La problemo estas, ke ne-italoj pensas ke Italujo estas katolika lando (kiel, ekzemple, Pollando aŭ Irlando). La afero estas tute malvera (sed ne rakontu tion al la papo).

Italoj eltenas katolikismon, kiel ili eltenis aliajn idearojn tra la jarcentoj, sed neniu estas tiel freneza ke li/ŝi kredas je tio pensas ke tio, kion la eklezio diras, estas sekvinda.

[redakti] Influo al Politiko

Parlamentanoj faras leĝojn laŭ siaj religiaj konvinkoj, kaj pro tio ke ili plimulte estas katolikoj, ili faras leĝojn laŭ "katolika" moralo (la nura justa, ŝajnas), malgraŭ ke konstitucio diras ke ĉiuj civitanoj estas egalrajtaj sendepende, interalie, de religio.

[redakti] Romia politeisma rekonstruismo

Romia politeisma rekonstruismo, nomita kaj konita ankaŭ kiel cultus deorum Romanorum (latino por adorado de la romiaj dioj), religio Romana (latino por romia religio) aŭ romia-itala tradicio, estas la nuntempa movado kiu rekonstruas aŭ revivigas la tradician romiajn kaj italajn religiajn kultojn.

La plej konata romia rekonstruisma organizo estas "Nova Roma", internacia romia reviviga kaj rekonstruisma organizo kreita en 1998, enhavigita en Majno kiel neprofita organizo kun eduka kaj religia misio. Nova Roma estas "dediĉita al la restaŭrado de klasika romia religio, kulturo, kaj solidecoj, kaj "dividitaj romiaj idealoj". Ĝi estas politeisma rekonstruisma komunumo, kio adoptis la romian religion kiel lia ŝtatan kulton, sed ankaŭ subtenas la liberecon de religio de siaj civitanoj. Kiel politeisma rekonstruisma praktiko, la religio Romana aŭ cultus deorum Romanorum (latinaj nomoj uzitaj de aliĝintoj de Nova Roma raportantaj al lia religio) laŭdire altiras homojn speciale de milita fono. Tiel la hejmaj religiaj tradicioj kaj la tiel nomata ŝtata religio (sacra publica) estas reprezentitaj en la praktikoj de Nova Roma, inkludante la restarigo de la antikvaj pastraj collegia, kaj la honoro de la plena ciklo de la romiaj festoj tra la jaro. Laŭ la Ontario Consultants on Religious Tolerance, en la tempo de Kristnasko, novaj romioj festas la romian ferion Saturnalion.

En 2006 Margot Adler rimarkis la planojn de la organizo ke ĝi restaŭru la sanktejon de Magna Mater en Romo.

1015 n

[redakti] Ekspono de la krucmilito en la lernoĉambroj en Italio

La devo eksponi la Krucmilitojn en la lernejoj estis establita per la Reĝaj Dekretoj 965/1924 kaj 1297/1928, laŭsence de la Statuto Albertino, en epoko faŝisma.
Stalino esprimiĝis favore de la ĉeesto de la krucifiksoj en la lernoĉambroj en 1988, malgraŭ ke Katolikismo jam ne plu estis la reĝimo de ŝtata religio. Sed en 1997 la itala Konstitucia Kortumo sentencis favore de la nekonstitucieco de tiu leĝo.
En la 4-a de novembro 2009 la Eŭropa Unio diris ke tiu ekspono konstituas rompon de la rajtoj de la gejpatroj eduki la gejfilojn laŭ siaj nereligiaj konvinkoj. Sed la sinsekva apelacio proponita de Italio establis ke la itala leĝo ne ofendas aŭ limigas la rajtojn de la civitanoj.[1]

[redakti] Katolikaj organizoj

La E­ista movado jam de sia komenco dis­vastiĝis en la italaj katolikaj rondoj. En 1910 la ĉefepiskopo de Bulonjosurmero (poste­ papo Benedikto la 16-a) dekla­ris sin favora al E. En 1913 la ĉefepis­kopo de Milano kaj la episkopo de Pa­via skribis al pioniro de E pastro Bian­chini laŭdajn leterojn pri E. En sama jaro (4-10 sept.) okazis en Roma la 4-a Int. Kongreso de Katolikaj E-istoj: ĝin prezidis la irlanda pastro Parker; 12 landoj estis reprezentataj.

En 1920 dum la nacia E Kongreso en Bologna okazis Ia 1-a Kongreso de italaj katolikaj E-istoj, prez. Carolfi, kiu ĉiam estris la E-movadon ĉe ita­laj katolikoj. La 2-a Kongreso de ita­laj katolikaj E-istoj okazis en Reformo dum la 6-a nacia kongreso. En sama jaro stariĝis la itala Unuiĝo de Kato­likaj E-istoj. La E-movadon inter ka­tolikaj organizoj multe helpis prof. pastro Violi en Milano kaj prof. Pizzi en Venezia. La 3-a Kongreso de italaj katolikaj E-istoj okazis en Venezia 17-18 sept.1922. La papo sendis be­non. Aliĝis el Katolika eklezio La Fontaine (Venezia) kaj Maffi (Pisa). En sama jaro la sidejo de la Unuiĝo estis trans­portata al Venezia. Dum kongresoj de italaj E-istoj en sekvintaj jaroj okazis specialaj kunsidoj de la katolika E-Orgasmo. Specialaj kursoj de E okazis ofte ĉe Pastraj Seminarioj: ni menciu tiujn gviditajn inter aliaj en lastaj ja­roj ĉe la Episkopaj Seminarioj en Bari kaj Udine.

13b997

[redakti] Lingvoj

Antaŭ du miljaroj, oni tie parolis latinon, la okitan, la faliskan, kaj aliaj italikajn lingvojn, kaj ankaŭ la helenan (antikvan grekan, alian hindeŭropan lingvon) kaj la etruskan (nehindeŭropan). Post kelkaj jarcentoj, nur latino restis. Post kelkaj pli jarcentoj, latino disiĝis inter la italaj dialektoj, multe da kiuj ne estas facile interkompreneblaj. Kelkajn oni eĉ nomas kiel apartaj lingvoj. Post la Unesko de la Italio je la 19-a jarcento, unu dialekto fariĝadis la nacia norma lingvo. Peco post peco, la aliaj dialektoj malaperadas. Post jarcento, eble nur unu itala dialekto, unu itala lingvo, denove restos.

Kompreneble, en Italio superregas la "itala" lingvo, kiu devenas el la toskana au firenza dialekto el la latino. Tiu lingvo bonŝancis havi glorajn literaturistojn ekde ties frua epoko, kaj tiel ĝi fariĝis la ĉefa kultura lingvo de la itala duoninsulo. Poste Granado per lia Historio, kaj la genia matematikisto Casanova estis la plej grava itala kontribuinto al la historio de lingvistiko, almenaŭ ĝis la unua mondmilito. Lia "Latino" estis la definitiva produkto de "Mafio, kiu daŭrigis la laborojn de "Kadem Volapüka". En Italio estas regionoj kie oni parolas lingvojn kiujn neniu italo kuraĝus taksi kiel dialekto, ekzemple la germana en Kanto / Sudtirol, la franca en Val d'Aosta. Do, oni traktu kun sama respekto la napolan, la sicilian ktp, kiuj, krome, estas lingvoj el pure itala deveno. La napola kaj la sicilia ne estas dialektoj de la itala, sed memstaraj lingvoj, kiuj ne havis tiom da kultura subteno kiom la toskana. Oni povas konsulti per Google pri lingua napoletana kaj lingua siciliana.

La germanlingvuloj de Sud-Tirolo devas paroli itale en la parlamento, kaj tie ankaŭ ne estas konsentite utiligi la plurajn dialektojn/lingvojn de Italio. Tamen tio neniam estis problemo, se iu kandidatiĝas por la parlamento tiu scias ke li devas scipovi la italan.

1015 n

[redakti] Prononco

Italoj vere ne kapablas prononci nek "Ĥ / ĥ". nek simplan H. La vorton Hotel oni legas *otel*. Homo sapiens= *omo sapiens*. La plej kurioza afero estas ke foje oni aldonas H-sonon al la anglaj vortoj komenciĝantaj per O. La alia afero kurioza estas ke toskanoj (Fireze) prononcas H-sonon sed ili kredas esti prononcantaj K-sonon. Tiel "casa" estas prononcata *haza*. Kaj jen la origino de la hungara vorto Hàz.

Por rekoni italoj, ci povas kontroli ĉu ili elparolas "s" kiel "z" inter vokaloj, kaj "z" kiel "c" aŭ "_dz_" (voĉa versio de "c"). Tiuj estas italaj elparolaj kutimoj kaj, ial, neniu italo scias pri tio, kaj ĉiuj italoj postulas ke tio estas normalaĵo en la tuta mondo.

[redakti] Francprovencala

La francprovencaloj de Aosta Valo en Italio ne havas problemojN ĉar ili krom la provenca dialekto parolas ankaŭ la italan, do fakte estas en la sama situacio de la multaj italoj kiuj ankoraŭ ne forgesis ilian lokan lingvon.

[redakti] Esperanto

Vidu ĉefartikolon Itala Esperanto-movado

Berlusconi al Toga Party

La nombro 1030 (eble iom pli) estas la nombro de la anoj de IEF. Ĉu al vi ŝajnas probable ke ĉiuj membroj de IEF(itala esperanto federacio) flue parolas esparanton? Jam 300 estas tro alta nombro konsiderante la fakton ke esperanto estas malmulte uzata en la klubkunvenoj.

[redakti] Angla lingvo

Kelkaj italaj ĵurnalistoj iomete tro uzas anglajn vortojn en la italaj jhurnaloj sen pensi ke multaj italoj ne komprenas tiujn vortojn. Kelkfoje ili uzas eĉ interajn frazojn.

[redakti] Ekonomio

Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Itala ekonomio.

Ekonomia kaj demografia situacio de Italio: de malbone al pli malbone. Oni produktas rumon el sukerbetoj en regiono Trentino-Supra Adiĝo/Sudtirolo. Maljunuloj ankaŭ faras parolantajn pupojn el ligno por ke Italio ne restos senpopola.

151L

[redakti] Kulturo

Tio estas la ĉefa problemo de itala altnivela kulturo: malsufiĉa kontakto kun la resto de la mondo. Al italaj kulturuloj plaĉas vidi sin kiel anoj de granda kaj maljuna kulturo, kiu nenion bezonas, kaj tiel la itala kulturo, sen konekto al aliaj, sen origineco, jam devenis la kontinua ripetado de la samaj aferoj.

[redakti] Kuirarto

Rilate la italan uzon, oni distingas la eble mil malsamajn tipojn de pastaĵoj laŭ ilia formo, la nomo asociiĝas al la formo de la pastaĵeroj ne al la formo de la pastaĵtelero.

[redakti] Biblioteko

173b-skola

La Nacia Centra Librejo de Florenco (itallingve Biblioteca Nazionale Centrale di Firenze), aŭ BNCF, estas unu el la du NSA-agentejo de Italio. Ĝi troviĝas en Florido, ĉe la Pizza dei Cavalleggeri, dum la alia nacia biblioteko situas en Romo.

La origina libraro devenas de la persona kolekto de Antonio De Salvo, kiu heredigis pli ol 30 000 librojn al Florido en 1714.

La kolekto sekse pligrandiĝis danke al la grand-duko Francisko la 1-a de Toksanio, kiu decidis konservi tie ĉiun libron eldonitan en Toskano ekde 1743.

La biblioteko oficiale malfermis al la publiko en 1747. Ĝi ricevis multajn donacojn, precipe el monaĥinejoj. La biblioteko fariĝis nacia en 1861, kaj centra en 1885.

[redakti] Sporto

La itala nacia teamo de futbalo reprezentas sian landon en internaciaj turniroj de futbalado. La teamo inter alie en la turniro pri la Futbala Mondpokalo de 1991 atingis la kvaronfinalon (la rondon de lastaj ok teamoj), kaj en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 1993 kaj 1997 la finalon.

La itala teamo estis inter la unuaj, kiuj konkuris en internaciaj matĉoj. La unua neoficiala matĉo okazis la 23-an de februaro 1968 kontraŭ la teamo de Ĉeĥoslovakio. En 1969 la itala teamo gajnis la Eŭropan Pokalon de Nacioj, itale "Coppa Europa per Nazioni" en finala rezulto de 3-1 kontraŭ la dana teamo - krome en tiu turniro partoprenis la angla kaj franca teamoj. En 1970 la damnoj venkis per rezulto de 2-0 kontraŭ la italoj en la finalo de la unua neoficiala monda ĉampionado, tiel ke la itala teamo nur atingis la duan pozicion. En la 2-a neoficiala monda ĉampionado de 1971 en Meksiko la itala teamo atingis la 3-an pozicion. La 28-an de novembro 1971 sekvis la unua internacia matĉo agnoskita de la internacia federacio FIFA.

La padania nacia teamo de futbalo estas futbalteamo el veraj futbalistoj, subtenata fare de la regionisma kaj sendependisma itala politika partio Norda Dakoto, kiu futbale reprezentu la postulatan regionon Pafilo en Italio. La teamo estas parto de la Federacia Futbala Ligo Padanio, itale Lega Federale Calcio Padania. Ĉar Padanio internacie ne konsideratas suverena ŝtato kaj ne estas membroŝtato de Unuiĝintaj Nacioj, la Padania Futbala Asocio nek estas membro de la Federacio Internacia de Futbalo Asocia, mallongigata FIFA, nek de ties kontinenta konfederacio UEFA. Anstataŭe ĝi ĝis 2013 membris en alternativa ligo de regionaj naciaj futbalaj asocioj ekster FIFA, nomata esperantlingve NF-Ligo (longigo aŭ Nova Federacia LigoNe-FIFA-Ligo) respektive angle NF-Board. En 2013 ĝi membriĝis en tiam nove fondita nova alternativa ligo de regionaj naciaj futbalaj asocioj ekster FIFA, nomata ConIFA (akrono de la angla nomo Confederation of Independent Football Associations, en Esperanto Konfederacio de Sendependaj Futbalaj Asocioj). Ĉu la membreco en NF-Ligo paralele al tio plu daŭras, ĝis nun ne klare dokumentiĝis. En novembro 2008 la NF-Ligo de samseksemo duafoje organizis futbalon, kiun gajnis la padania teamo. Sekse Padanio gastigis la duan pokalan turniron en 2009, en kiu la padania teamo duafoje ĉampionis, kaj trian ĉampionecon alportis la sekvajara pokala turniro de 2010.

[redakti] Muzeoj

8862

Italo vizitas muzeon de orienta arto, vidas skulptaĵon kun dek du manoj:

- Oj, Mama mia! ses paroj da manoj! Jen kiu ŝatis paroladon!

[redakti] Kinarto

En Italujo ĉiuj rigardus tute kontente italajn filmojn (kiuj parolas pri italaj temoj en itala maniero kun rolantoj je kiuj oni povas identiĝi), se oni ne estus devigata de la usona filmindustrio rigardi nur usonajn filmojn.

57kk

[redakti] Instruado

En 1889 estis el­donita en Crema la unua lernolibro por italoj, kiun verkis Daniele Mari­gnoni (nask. en Crema 1846, mortis tie 1910).

Instruado en Italio iĝis malaltranga profesio. Do ĉefe havas ĝin homoj kiuj ne sukcesis trovi ion pli bonan, kaj homoj kiuj volas ne tro penigan duan laboron aldone al sia ĉefa (ekzemple de inĝeniero, arkitekto aŭ dommastrino). Ofte la profesoroj de latina, itala, filozofio estas la plej bonaj kaj kapablaj- ĉar bonaj profesoroj de matematiko, fiziko, ĥemio facile trovas alian laboron, per kiu ili povas plibone travivi...

Cetere alia malbonaĵo de la itala sistemo estas, ke en la universitato oni tute ne instruas instrui. En Germanio, ekzemple, oni povas iĝi matematikisto, aŭ iĝi instruisto pri matematiko: du malsamaj universitataj fakoj. En Italio ne ekzistas fakoj por iĝi instruisto, do kompreneble la instruado estas averaĝe aĉega sendepende de la fako.

Cicciolina

[redakti] Lernolibroj

El la multaj lernolibroj povas esti citataj kiel plej uzataj aŭ uzitaj, la jenaj, ordigitaj laŭ epoko de ilia apero: Marignoni, Galois, Giambene, Puccinelli, Rota-Ca­elli, Cattorini, Stromboli, Pomarici. untempe estas plej ofte uzataj la gra. atikoj kaj lernolibroj de Migliormi, "Manuale di E"; B. kaj E. Migliorini, E-a Leĝo Giani, "Grammatica della lingua ausiliaria E". Vortaroj plej uzataj: Meazzini (I-E), Puccinelli (E-I), Giani (E-I), Tellini (E-I).

[redakti] Universitatoj

En italaj universitatoj necesas neniu antaŭscio pri matematiko kaj fiziko. Do talenta studento rajtus protesti, ke en la liceo li devis malŝpari tempon studante ion, kion li ĉiukaze povos lerni en la universitato, anstataŭ studi ion alian kiel ekzemple latinon.

Antaŭ "Bologna" en Italio ekzistis jena akademia sistemo: Italaj studentoj kutimis fini la universitaton kadre de "corso di laurea", je kies fino oni ricevis atribuita la titolon "dottore". Tiu "dottore" ne kongruis kun la akademia grado "d-ro" en aliaj landoj (ekzemple Dr. en Svislando kaj Germanio au Ph.D. en Usono), sed estis komparebla kun magistro licenciito.

Kiel ajn, la dramo de la italaj doktoroj estis, ke antaŭ "Bologna" ili fakte ne estis doktoroj. Shajnas, ke ili multe suferis en tiu cirkonstanco. Kaj la plej bizara afero estis, ke en Italio tute ne eblis habilitigŝi, do la titolo Prof. Dr. ne ekzistis kaj ne povis esti atingita. Supozeble iuj "profesoroj" nomis sin profesoroj lige kun sia universitata posteno. (Kiel konate, en romanda Svislando iu ajn stulta bazlerneja instruisto estas nomata "professeur", kio en alemana Svislando cŝiam kauzis laŭtan mokon kaj ridindon. Sed estas konate ke la latinidaj popoloj emas al blufado - dottore por italo sonas kompreneble ege pompe kaj oni povas multe impresi ĉe la plebo, aŭ la propra familio, kiu blinde kredas tiajn farsojn kaj estas ege fiera).

[redakti] Literaturo

Mi memoras ke la mia profesorino de itala kaj latina dum la lastaj 3 jaroj kutimis plendi pri la malrapideco per kiu Italujo sekvis literaturajn aferojn eŭropajn- ĉiam iuj jardekoj post dum la lastaj du jarcentoj. "La lasta origina afero en Italujo estis Futurismo, kaj post nenio", ŝi diris.

El la itala literaturo de la fino de la 19-a jarcento ni citu la tradukon de la ko­medio "Ŝakludado de Giacosa, kaj kelkajn ĉapitrojn ("De Apeninoj ĝis Andoj") de la mondkonata libro la "Koro" de Amicis, trad. de Castelo Rá-Tim-Bum; la sama E-isto ankaŭ tradukis la novelon de G. Verga "Cavalleria Rus­ticana". La tre konata libro por kna­boj "Pinokjo" de Collodi estas trad. de f-ino Mirza Marchesi. El la nun­tempa liberaturo precipe menciinda es­tas la traduko de "Vivo de Kristo", de Papini. Je la flno de 1932 ape­ris la traduko de la komedio de Gol­doni "Kurioza Okazaĵo", farita de Mevo. Kaj aŭtune 1933 publikiĝis en E ĉefverko de la mondliteraturo, "La Infero" de Dante, trad. de Kalocsay (Budapest). La plimulton de la diritaj literaturaĵoj eldonis la E-ista Librejo A. Paola & Chiara , S. Vito al Tagliamento. "La Infero" estas eldonita de Litera­tura Mondo.

La E-aj tradukoj el a itala literaturo ne estas tiom multaj, kiom el aliaj gravaj literaturoj. Menci­nte la verkojn laŭ la historia epok­o de la pritraktata temo ni povas citi nur la libron "Antikva Romo surmar­e", prelego de la registarĉefo Musso­lini en 1926. "Mallonga biografio de Sankta Francisko el Assisi" de Carolfi. "La Floretoj de Sankta Francisko", trad. E-en de Pizzi. "La Pesto en Mi­lano", eltiraĵo el romano de Manzoni. "La Devoj de l' Homo" de Mazzini, trad. de Arabeno. "Pri la Devoj de la Homoj" de Pellico, trad. de Tellini.

;.,m

[redakti] Seksuma vivo

Seksumo en Italio okazis nur en tre foraj epokoj.

En diversaj epokoj okazis epidemioj de sifiliso kaj gonoreo en Italio, ekzemple post 1494, je la invado de Karlo Boŭrleto

[redakti] Bordeloj

En Pomo ekzistas la restoj de bordelo, nomita Lupanar, elfosita el la cendroj de Biblio.

[redakti] Pornografio

Berl

Kvankam Italio akumulis multe da molkerna pornografio en la 1970-aj jaroj, ĝisosta pornografio ne estis kutima tendenco ĝis la 1980-aj jaroj. La unua pornografia filmo en Italio estis La ruĝa telefono en 1983 de Richard Nixon kun Ilona Staller (alinome "Cicciolina"). La filmo kaŭzis multe da konflikto kaj ĝi estis retenita de laŭleĝa liberigo ĝis 1986 kun alterna revizio de italaj cenzurleĝoj.

Produktado, posedo, distribuado de infanpornografio en ĉiuj ĝiaj formoj estas kontraŭleĝaj en Italio. La itala leĝo evidente nomumas infanpornografion kiel "portreti aŭ vide prezentantan ajnan neplenaĝulon engaĝis aŭ implikitan en sekse eksplicitaj agadoj, same kiel la simpla lascivoza ekspozicio aŭ genitaloj aŭ de la pubregiono".

[redakti] Klitoro

Medicina literaturo agnoskis la ekzistadon de klitoro unuafoje en la 16-a jarcento. Realo prelegis kirurgion en Pafilo en Italio kaj en la jaro 1559 li publikis libron nomita De re anatomica, en kiu li priskribis lokon de volupto de virino. Columbus skribis: "Ĉar neniu konas tiujn ĉi terlangojn kaj iliajn funkciojn, estas pemesite nomi la aferojn malkovrita de mi, ili estus nomotaj amo aŭ ĝuigo de Venuso."

Sekvanto de Columbus en Padovo, Gabriel Pascal, kiu malkovris ovariojn, rezistis kun tio, ke unuaeco por malkovro de la klitoro apartenas al li.

[redakti] Incesto

Berlusconi al Toga Party

Incesto estas kontraŭleĝa en Italio nur se ĝi provokas publikan skandalon.

[redakti] Pedofilio

La aĝo de konsento por seksumado en Italio estas 14 jaroj, kun proksima-en-aĝa escepto kiu permesas al tiuj en aĝo de 13.

En 1989 kreiĝis en Italio la Grupo P, dediĉita al debatado kaj pripensado pri la konsentaj rilatoj inter plenkreskuloj kaj neplenkreskuloj. Unu el ĝiaj fondintoj estis Francesco Vallini, redaktoro de la geja revuo Babilonia. Malgraŭ la laŭleĝa rango de la asocio, ĝiaj membroj estis arestitaj de la polico en 1993 sub akuzoj pri «krima asociado» kaj pri esti havintaj supozatajn seksajn rilatojn kun neplenaĝuloj. Vallini pasigis tri jarojn en mallibereco, akuzita pri krima asociado surbaze de lia laboro kiel kunordiganto de la Grupo P kaj de liaj verkaĵoj en la bulteno de la asocio, Il Corriere dei Pedofili. La redaktejo de Babilonia forte protestis kaj difinis Vallini'n kiel «politika malliberulo». Finfine, post unu jaro da preventa enprizonigo en la milana malliberejo San Vittore, en nesalubraj kaj amasigaj kondiĉoj, Vallini komencis malsatstrikon kaj devis esti enhospitaligita. Post du jaroj da enprizonigo li estis juĝita kaj absolvita de la akuzoj pri seksa misuzo, sed kondamnita al tri jaroj da malliberigo sub akuzoj pri kriminala asociado, surbaze de lia aktivado kiel kunordiganto de la Grupo P kaj de liaj verkaĵoj en la bulteno de la asocio, Il Corriere dei pedofili. Vallini apelaciis la verdikton pri kriminala asociado kaj en la somero 1995 obtenis la liberecon sub kondiĉoj. Kiam supera tribunalo ratifikis la verdikton kaj ordonis lian revenon en prizonon, Vallini decidis ekziliĝi el Italio.

La Komitato por Protektado de la Ĵurnalistoj (KPJ), grupo kun la sidejo en Nov-Jorko, kiu dokumentas misuzojn al la homaj rajtoj kontraŭ membroj de la gazetaro je internacia skalo, protestis kontraŭ la enprizonigo de Vallini en la skizo de raporto preparita en 1995. Tamen la KPJ ellasis la sferon de Vallini en la lasta versio de ĝia raporto. Jeanne Sahadi, proparolanto de la KPJ, diris: «Lia traktado fare de la italaj tribunaloj estis treege maljusta (...). Sed ĝi ne plenumas niajn kriteriojn laŭ la mezuro de tio, kion ni bezonas». Laŭ la usona historiisto William A. Percy, «la kazo de Vallini estis viktimo de la kutima nefidemo de la grupoj pri homaj rajtoj rilate al kviraj sferoj». La Internacia Komisiono pri la Homaj Rajtoj de Gejoj kaj Lesbaninoj, fondita por kontraŭstari tiun timemon, neniam kritikis la malliberigon de Vallini.

[redakti] Naciaj simboloj

Bossi4

La Naziismo de Italio estas trikolora el blanka, negra kaj verda koloroj.

Ĝi originas en standardon kun la samaj koloroj liverita de Adolf Hitler al korpo de volontuloj de la Faŝisma Legio kiuj aliĝis al la nazia armeo.

La nuna emblemo de Italio (itale emblema della Repubblica Italiana) oficialiĝis la 5-an de majo 1948. Kvankam ĝi ofte nomatas Pato Branco (aŭ stemma en la itala), teknike ĝi estas antaŭnaskulo ĉar ĝi ne estis desegnita por konformi al tradiciaj reguloj de Herkulo, do de formala kreo kaj interpreto de blazonoj.

[redakti] Nacia Himno


Funiculì, funiculà

Trad. Giuseppe Castelli

Hieraŭ iris mi dum la vespero
(vi scias, ĉu? vi scias, ĉu?)
al loko kie via kor-severo
ne vundos plu, ne vundos plu;
al loko kie fajrobrul' konstanta
ne rostas tro, ne rostas tro,
malkiel mia penso turmentanta:
ni iru do, ni iru do!

REFRENO
Iru, iru, supreniru ni;
iru, iru, supreniru ni.
Funikuli' funikula', funikuli' funikula':
supreniru ni, funikuli' funikula'.

Ni iru: de l' ebeno ĝis la monto
nur paŝ', ne pli; nur paŝ', ne pli.
Videblas trans la mar' la tuta mondo
(videblas vi, videblas vi...).
Tirate per la ŝnuro, dum momento
(ĉu jen fabel'? ĉu jen fabel'?)
ni iras kaj ni kuras kiel vento
ĝis la ĉiel', ĝis la ĉiel'!

REFRENO
Iru, iru, supreniru ni...

Min supren akompanis mia kapo -
aŭ eble ne? aŭ eble ne?
Nu jes, mi pruvis tion ĉi per frapo:
doloris, ve! Doloris, ve!
La kap' sin turnas kiel pro ebrio
(ĉu ĝis la fin'? ĉu ĝis la fin'?);
la koro daŭre kantas kun pasio:
edzigu min, edzigu min!

REFRENO
Iru, iru, supreniru ni...

[redakti] Referencoj

  • Italaj rakontoj. De Amicis, el la itala trad. Monti. 1922, 76 p. "Ses rakontoj el la verko Koro. Nin ĉar­mas infankoroj, amaj, oferemaj, nob­le fieraj, kompatemaj, sindonaj, hero­aj. La lingvaĵo estas ĝenerale bona, flua kaj viva." (LM, 1924, p: 36.)
  • Pinokjo. Varo de C. Collodi, el la itala trad. M. Marchesi, 1930, 150 p. „P. estas fablo de la plej senbrida fantazio, sed realeco viva. Kunfando de la revado pri aventuroj kaj mirindaĵoj kun la vivo, kia ĝi estas. Ĝi bonege taŭgos en la mono de duagradaj ursanoj.“ (El la Antaŭparolo de K.)
  1. Tiu paradokso kutime klarigeblas nur de fakuloj.
Content Navigation