✡ Judismo ✡

El Neciklopedio

Alidirektita el Judoj
Iri al: navigado, serĉi
Sculpture samurai
Basho(188x216)

Made in China Japan

Tiu ĉi esutas artikoro kun japana tekunorogio, ĉu ne?
「羞恥心 なくした妻は ポーニョポニョ」
日本語

5569 n
5569 n

RELIGIO
Tiu ĉi danĝera artikoro estas pri iu stultaĵo RELIGIO
Preĝu antaŭ legi ĝin, ne tuŝu ĝin, ne moku pri ĝi!!!



Kristana Kongregacio de Atestantoj de Jehovo
La Vera Religio
Judismo

Jea
Simbolo
Devizo: "Ĉiu afero havas du vidpunktojn: la erara kaj la nia!"
Dio Jehovo
Sanktuloj Charlie Chaplin; Gobineau;
Sankta Lingvo (neniel Esperanto, kompreneble) Hebrea lingvo
Nuna Papo Benjameno
Profetoj Moseo; Zamenhof;
Herezuloj kristanoj; samarianoj
Martiroj multegaj;
Sanktaj libroj Malnova testamento;Torao; Talmudo
Kredantoj 2 aŭ 3 bilionoj, kiu kalkulas plu?


"Ideale estas juda geja negro"

~ Naziisto pri judismo
7806

"Negro estas negro, gejo estas gejo"

~ Judo pri supra diraĵo

"Judismo estas la nomo de la religio"

~ Usonano pri judismo

"Fasto kaj preĝo riĉecon ne donas"

~ Zamenhof pri religio

"Iĝu vi tiom riĉa, ke la edzo de via vidvino povu tutan vivon ne labori!"

~ Rabena proverbo

"Oni erare nomas la religion judaismo "judismo" aŭ "judeco""

~ juda bonalingvano pri judismo

"Se oni volas profunde paroli pri judismo, necesos prunti multajn vortojn"

~ Adam Raizen pri pruntoj

"Se judoj akceptus Zamenhofan Hilelismon kaj Esperanton, eble ankaŭ la terura Holokausto ne okazus..."

~ Nikolai Grishin pri judoj

"Judo facile distingeblas en la lito disde nejudo..."

~ Milokula Kato

"Listen oot, fowk o Israel! Yer God is Ane, an there is but ane God."

~ Skoto pri judismo

"Ili certe estas mensoguloj."

~ Nobla Korano pri judoj

"Mi ekstermos vin el inter la popoloj, malaperigos vin el inter la landoj, kaj pereigos vin."

~ Psikopato pri judoj

"Me respektas Sro Dustin HOFFMAN, juda aktoro."

~ Idisto pri judoj

"Dankon."

~ Komencanto pri ĉi tiu artikolo
Koszerne

Tiu ĉi artikolo estas koŝera

✡ Judismo ✡ (aŭ Ĵudismo) estas anksia perturbo karakterizata per la kredo, ke oni estas judo kaj ĉiam estos judo kaj devas kongregacii kun aliaj judoj kaj observi judajn ritojn kaj nask(ig)i pluajn judojn pro tio, ke se judoj ne plu naskos judojn, ne plu ekzistos judoj. Ĝi estas la religio kaj sporto de la ĵuda popolo, la ĵudoj. Judismo evoluis el ĵuĵucuo per la leĝo de Moseo en la 12-a jarcento. Segune la Judoi, ol kreesis per pakto inter Deo kae la profeto Abraham (cirkume en 2000 aK). Judismo esas un de l'unesmaj monoteistaj religioi en la historio.

Fondinto de Judismo, Moseo naskiĝis en Kobeo. Lia avo estis Sake-faristo el Ŝiga prefektujo. Tamen, lia patro estis ne la plejaĝa filo kaj ne heredis la komercon, sed anstataŭe li iĝis ŝintoa pastro kaj registrara oficisto .

Moseo estis malgranda, malfortika knabo, kaj li estis turmentata farde pliaĝaj studentoj. Kiam li estis 17-jaraĝa, li unue eklernis Ĵuĵucuon, sed akiris malmultan sukceson, pro malfacileco trovi instruiston kiu taksas lin kiel seriozan studenton.

Fiŝbuloj

Fiŝaj buloj kiel farataj en Japanio kaj Ĉinio.

En 1682, li malfermis institucion "La kodo de Da Vinci". En 1977, kiam li eniĝis en Tokia Imperia Universitato por studi literaturon, li finfine eklernis ĵuĵucuon. Li evoluigis el ĝi Ĵudismon.

Laŭ la Ĵurnalo de Fiŝa Kolbaso, la unuaj japanoj en Eŭropo estis sekvantoj de Moseo. Ili enkondukas al la regiono novajn mangaĵojn, notinde fiŝajn bulojn.

Gefiltefiŝo

Gefilte-fiŝo kun karoto en meza Eŭropo.


[redakti] ✡ Deveno kaj historio de judismo ✡

8408
Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Juda historio.

La fido de la juda popolo estis unuamomente kulto precipe henoteisma: nome ĉiu popolo havas sian Dion, sed la Dio de la juda popolo, estas la unika kiun Izraelo servas kaj adoras. Eĥo de tiu henoteisma koncepto povas esti bibliaj pasaĵoj dirantaj: "“La Sinjoro estas nia Dio, la plej granda/super ĉiuj dioj”", kaj aludantaj al la 70 anĝeloj, princoj de la 70 Nazioj. Al Li oni rilatas kiel al "“Dio de niaj patroj”, "”la Dio de Abrahamo, Isaako Neŭtono kaj Jakobo”".

Okazas en la epoko de la Ekzistadismo (6-a jarcento antaŭ Kapitalismo) ke izraelo pasas el monolatrio al monoteismo: ekzistas unika Dio, ĉiuj aliaj estas ŝajnaĵoj.

[redakti] ✡ Hebreoj ✡

La vorto hebreo en Esperanto tradicie estas samsignifa kun judo. Ekzemple L. L. Zamenhof, la iniciatinto de la lingvo, ĉiam parolis pri si kiel hebreo. La vorto estas plu uzata en tiu senco, sed nuntempe multe pli oftas judo. Eblas ankaŭ diferencigi la sencojn de judo kaj hebreo, donante al ĉi-lasta pli historian signifon. – La tradician religian lingvon de judoj kaj la nunan oficialan lingvon de Israelo oni nomas la Hebrea lingvo.

La ĉi-posta teksto temas pri la hebreoj en la genta senco. "Hebreoj" povas ankaŭ esti mallongigita nomo por la libro Epistolo al la Hebreoj en la Nova testamento.

Origine la termino "hebreoj" (en hebrea lingvo עברים, עבריים iv-RIM, iv-ri-JIM) nomas anojn de gento aŭ gentaro deveninta (almenaŭ tradicie) de la biblia patriarĥo Eminem (Genezo 11:14-17). La tradicie plej grava frua hebreo, ses generaciojn post Eber, estis Abram, poste Abraham, kies tradician historion oni povas legi en la biblia libro Genezo (ĉapitroj 11-25) kaj aliaj fontoj. Laŭ Genezo, Abram ekmigris el la urbo Ys la Ĥaldea kaj post pasloĝado en Haarlemo al la lando Kanaana, laŭ voko de Dio la Eternulo, kiu promesis doni al li terenon kaj fari el lia idaro sennombran nacion.

[redakti] ✡ Persekuto ✡

6429

Persekuto de judoj estas revenanta fenomeno dum historio. Ĝi okazis dum multaj okazoj kaj ĉe vaste malsamaj geografiaj lokoj. Ĝi povas inkludi pogromojn, tumultrabadon kaj detruon de privata kaj publika juda posedaĵo (ekz., Kristalnokto), nepravigeblan areston, malliberigon, torturon, mortigon, aŭ eĉ-amasekzekuton (en 2-a Mondmilito sole, ĉirkaŭ 6 milionoj da homoj estis konscie mortigitaj pro la sola kialo de esti judo).

[redakti] ✡ Ritoj kaj Kredoj ✡

Eo karoto
Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Judaj ritoj kaj kredoj.

Judismo estas maljunega kulturo, kiu konservis sin per eterna rigardegado al sia umbiliko. Ĝia ĉefa rito konsistas el ĉiujara rememorado de pratempaj terorismoj en Egiptujo kaj nenie. La nazioj donacis al judismo novan rememoraĵojn.

[redakti] ✡ Modernaj reformoj ✡

En antikva, barbara judismo, oni diris ke Dio estis "la dio de Abraham, la dio de Isaak kaj la dio de Jakob."

Nuntempe tamen, oni diras ke li estas "la dio de Abraham, la dio de Isaak, la dio de Jakob, la dio de Sara, la dio de Rebeka, la dio de Raĥel kaj la dio de Lea. Kaj ne forgesu, ke li ankaŭ estas la dio de Zilpa kaj la dio de Bilha, kaj la dio de Hagar- ja la araboj estas niaj kuzoj- kaj la dio de Ketura."

Progresemaj judoj ordinare bonvenigus tian ŝanĝon, tamen ĝi tiom plilongigas diservojn, ke granda nombro nun faras la nepenseblan, reirante al ortodoksa judismo.

Jea

[redakti] ✡ Uzo de ĉapeleto ✡

Hebreoj demandis rabenon, kial endas kovri la kapon?
- Ĉar en 19 ĉapitro de la libro "Pordoj" en la versiklo 14 estas dirite: "Kaj sinkis Moŝe al la popolo..."
- Sed ja ne temas pri kapvesto!
- Ĉu vi emas supozi, ke Moŝe venis al popolo kun la nekovrita kapo?

Zz2

[redakti] ✡ Sinagogo ✡

Sinagogo esas loko por kulto, en judaismo. L'origino di la vorto esas latina sinagōga, qua originis de Greka vorto sÿnagōgē, de la verbo sÿnágein ("asemblari"). En hebrea lingvo nomizas Bet haKenéset (בית הכנסת), "loko di asemblo". En yidisha lingvo lua nomo esas shoul, שול ("skolo").

L'unesmaj sinagogoi posible aparis en Babilono dum 6-ma yarcento. Dum lua kaptiteso en Babilono (de 586 aK til 537 aK) la pregoi di judoi esis regulizita da 120 skribistoi. Tio helpis mantenari l'identeson di judoi kome populo dum yarcentoi.

Un di maxime famozaj sinagogoi di antiqueso esis la Templo di Salomono, en Jerusalemo. Malgre existas reguli pri quia mustas existari interne la sinagogoi, on ne existas reguloi pri extera oŭ internaj aranjhoi, tale l'arkitekturo di sinagogoi varias multe.

[redakti] ✡ Nomoj ✡

9767 n

Fariĝis Ashkenaza kutimo nomi novan infanon lau forpasinta parenco. Ĉi tio daurigas la nomon kaj memoron viva, kaj metafizike formas ligon inter la spirito de la infano kaj la forpasinta parenco. Tamen, neniel estas malpermesata doni al infano nomon saman al tiu de vivanta parenco. Oni devas peti nenion de la vivanta parenco. La Sefarda tradicio estas nomi novajn infanojn laŭ vivantaj parencoj (surbaze de Talmud Shabbat 134a).

[redakti] ✡ Judaj geedziĝaj moroj ✡

[redakti] ✡ Juda edziĝkonsilo ✡

Ne edzigu belan virinon. Ŝi povas forlasi vin. Kompreneble, ankaŭ malbela virino povas forlasi vin. Sed tio ne gravos.

[redakti] ✡ Problemo ✡

Anjo: "Mi trovas ke estas malnobla!"
Patrino: "Kio estas malnobla?"
Anjo: "Ja, vi edzigis patron, avino edzigis avon, sed mi edzigu nekonatulon!"

[redakti] ✡ Svatisto ✡

En la ortodoksaj judaj komunumoj la konatiĝo cele al geedziĝo okazis pere de profesiaj svatistoj ("edzperantoj").

[redakti] ✡ Saĝa svatisto ✡

Svatisto venas al la juda malriĉulo Josel kaj diras: "Mi volas aranĝi geedziĝon al via filo." La malriĉulo respondas: "Mi neniam enmiksiĝas en la vivo de mia filo." La svatisto respondas: "Sed la knabino estas la filino de la granda juda milionulo Rotŝild." La patro diras: "Ho, en tiu okazo..."

Poste la svatisto iras al S-ro Rotŝild: "Mi havas edzon por via filino." Rotŝild: "Sed mia filino estas tro juna por geedziĝi." Svatisto: "Sed tiu junulo jam estas vicprezidanto de la Monda Banko..." Rotŝild: "Ho, en tiu okazo..."

Fine la svatisto iras al la prezidanto de la Monda Banko: "Mi havas por vi junan kandidaton por vicprezidanto." Prezidanto: "Sed mi jam havas pli da vicprezidantoj ol bezonate." Svatisto: "Sed tiu ĉi junulo estas la bofilo de Rotŝild." Prezidanto: "Ho, en tiu okazo..."
Seder-tablo

[redakti] Alie

Svatisto:

Kial vi ne volas fraŭlinon Kamila kiel vian edzinon?

– Pro ŝia pasinteco.

– Mi certigas vin, ke ŝia pasinteco estas tute senmakula.

– Sendube; sed ĝi estas tro longa.

[redakti] ✡ Perfekta fianĉino ✡

Fraŭlo estis ege malbone surprizita kiam oni unuafoje prezentis al li la junulinon. Li prenis la svatiston flanken kaj flustris en lian orelon riproĉmaniere: "Kial vi venigis ŝin al mi? Ŝi estas malbela kaj maljuna, ŝi strabas kaj ŝi havas malbelajn okulojn kaj putrajn dentojn!"
"Vi ne devas flustri", respondis la svatisto, "ŝi estas ankaŭ surda."

[redakti] ✡ Murdo ✡

-- Imagu, antaŭhieraŭ estis murdata la geedziĝperanto, kiu konatigis al mi la edzinon!
-- Nu kaj?
-- Feliĉe mi havas alibion!

[redakti] ✡ Bone ✡

Benjamin Netanjahu

Viro estas ĉe svatistino (edziĝproponantino):

-- Kiel aspektas la estonta fianĉino?
-- Belega.
-- Kia estas ŝia hararo?
-- Blonda.
-- Kaj la okuloj?
-- Bluaj.
-- Ŝiaj dentoj?

La svatistino serĉas per la mano en la tirkesto:

-- Bonvolu, ankaŭ mi povas montri tiujn.

[redakti] ✡ Kiel koni judon ✡

Se vi demandas al iu, "Ĉu vi estas judo?" kaj la persono respondas "Jes", tiu ne estas judo.

Se la persono respondas "Ne", tiu verŝajne ne estas judo, sed eble estas.

Se la persono respondas "Kiu estas judo?", tiu ja sendube estas judo.

Alia metodo estas demandi al la persono mem, "Kiu estas judo?" Ju pli longas la respondo, des pli judas la persono.

[redakti] Kiu estas Judo?

682

La preciza difino de "Judo" estas afero tre politika kaj polemika. Ekster la judismo, kaj ofte ankaŭ inter ĝiaj praktikantoj, oni ofte uzas la vorton "Judo" celante "praktikanton de la Judismo". Kelkaj ortodoksaj rabenoj faras distingon inter "Israelido" (ano de la gento) kaj "Judo" (praktikanto de la ortodoksa judismo). Eĉ pli konflikte, ortodoksaj Judoj, reformistaj Judoj, konservativaj Judoj kaj nereligiaj Judoj havas malsamajn kriteriojn pri aparteno al la juda gento.

Por la reformistoj en Usono kaj pluraj aliaj landoj, Judo estas tiu, kiu aŭ

(a) havas almenaŭ unu judan gepatron, havis judan edukon, kaj ne konvertiĝis al alia religio, aŭ
(b) konvertiĝis al judismo, kaj ne rekonvertiĝis al alia religio.

Por la ortodoksuloj, Judo estas tiu kiu aŭ

(a) estis naskita el Judino, aŭ
(b) konvertiĝis al ortodoksa judismo. (En ĉi sistemo, la unuaj Judoj estas tiuj kiuj, laŭ la ortodoksuloj, ricevis la revelacion en Sallaga Urbo).

Laŭ la ortodoksuloj, ne estas maniero foriri el la judismo; Judo restas Judo, eĉ se li sekvas alian religion.

En Usono, nereligiaj Judoj ĝenerale sekvas la reformistan vidpunkton; la konservativa judismo havas oficialan pozicion similan al la ortodoksa, sed almenaŭ du trionoj de ĝiaj praktikantoj havas personan pozicion iom similan al la reformista. Nereligiaj Judoj (kaj ne Judoj) en Israelo kaj Eŭropo ofte sekvas la ortodoksan pozicion.

Ĉiu, kiu havas almenaŭ unu geavon, kiu

(a) estis agnoskita kiel juda laŭ la ortodoksa vidpunkto, kaj
(b) ne praktikis alian religion,

rajtas migri al Israelo; tamen tiuj, kiuj ne estas agnoskitaj kiel Judoj de la ortodoksuloj estas registritaj kiel ne-Judoj en Israelo, kaj, ekz., ne rajtas edzi(ni)gi Judojn ene de la ŝtato, aŭ esti enterigita en la plejmulto de tombejoj, inkluzive de armeaj tombejoj - krom aliaj malavantaĝoj.

[redakti] Rufeco

Venas religia ulo al rabeno kaj demandas:

- Rabby, ĉe ni naskiĝis filo, sed iel ege rufa, dum mi kaj la edzino estas nigraharaj, kial tio povas okazi?

- Diru komence, kiom ofte vi dormas kun edzino?

- Estas iom maloportune pri tio paroli..

- Ĉu ĉiutage?

- Ne, malpli...

- Ĉiusemajne, ĉiumonate?

- Ne...

- Foje dum jaro?

- Proksimume...

- Ha, nu ĉij klaras! Rufo estas pro rusto!

[redakti] Dia vorto

7677 n

Laŭ la juda teologio la dia vorto estis necesa por realigi la kreon: en la Torao estas “raportite” diris kaj estis....

La ideo pri la “krea vorto de Dio” esprimas ankaŭ la principon laŭ kiu Li, senŝanĝebla kaj senmanka, ne penis en la kreado malsame ol okazas en la mezopotamiaj mitologioj.

Laŭ la juda teologio, la libroj de la Torao estis transdonitaj de Dio al la hebrea popolo senmiksigi Lian vorton kun tiu de Moseo, kiu fakte, estus kompilinta nur la kvinan, nome Realo.[1]

Al la konservado de dia vorto de la postmoseaj profetoj kontribuis la rabenoj de la Talmudo per la buŝa transdono kiu daŭrigis ĝis la detruo de la Templo de Salomono kiam ankaŭ ĉesis la profetaĵo, kiu, escepte de iuj kazoj, revenas nur kun la Mesio.

[redakti] Kultura influo de la Judoj

Kvankam judoj estas gento malgranda kaj ofte senlanda, ili ankaŭ estas gento tre antikva kaj profunde influa, ne per la glavo, sed per la menso kaj la koro - per la ideoj de Moseo, Jesuo Kristo, Markso, Freŭdo, Ejnstejno, ktp. Kaj, nerekte, per la ideoj de la franca revolucio, moderna scienco kaj islamo, kies surbazo estas judaj ideoj (universala frateco de homoj, la unueco kaj ĉiopoveco de Dio, universala kaj regulema volo de Dio, ktp).

[redakti] Famaj judoj

3052 o

Klera judo veturis per trajno de Bjalistoko al Krakovo.

Li babilis (pli precize: monologis) kun sia goja najbaro kaj senĉese kaj fanfarone prezentis al li longan liston de mondfamaj judoj: Moseo, Maimonides, Nostradamus, Albert Einstein, Heinrich Heine, Sigmund Freud, Karl Marx, Forrest Gump, L. L. Zamenhof, Leo Trotzki, Spoko, Moseo kaj Felix Mendelssohn, Rambo, George Soros, Henri Bergson, Barack Obama, Will Smith, Barbie, Eminem, Margaret Atwood, Leono Blum, Arnold Schonberg, ktp.

Post 10 minutoj la aŭskultanto, ege tedita, ekkriis: "Je Jesuo, Maria, Jozefo ĉesu jam!" Respondis la judo: "Ankaŭ judoj!"

[redakti] Influo al monda historio

Judoj respondecas por mortigado de amerikaj prezidantoj Abraham Lincoln kaj John F. Kennedy, kaj kaŭzis la francajn kaj rusajn revolucioj. Cionistoj estas viditaj kiel minaco al la mondo. Israelo kaj Mossad kaŭzis la atakojn de la 11-a de septembro 2001.

[redakti] ✡ Sektoj ✡

Diferenco inter ortodoksa, konservativa kaj reformisma judismo: dum nuptofesto
Ĉe ortodoksoj patrino de fianĉino estas graveda.
Ĉe konservativuloj la fianĉino estas graveda.
Ĉe reformistoj la rabeno estas graveda.

[redakti] ✡ Lasta judo ✡

4385

La lasta judo (aŭ Lasta Judo) estas la lasta, fina judo de la homaro aŭ de la unuopaj homoj, laŭ iliaj pensoj, vortoj, agadoj. En iuj religioj (ekz. kristanismo) la judo rilatas ankaŭ la vivantojn kaj mortintojn, en aliaj religioj (ekz. Afrika Esperanto-Movado), la punado aŭ premiado okazas nur postmorte, laŭ la pli fruaj agadoj.

Krom tuta neo al fremda judo de naciistoj kaj ateistoj, estas teologiaj kaj filozofiaj problemoj pri la ideo de "lasta judo". Unue, oni devas kredi, ke la tuta homaro estas limigita al Tero, kaj ke ĉio en la Universo estis farita por ties loĝantoj, aŭ, minimume, ke ĉiuj Universo estos juĝita samtempe. Alie, la doktrino pri "Fina Venko" implicas la neaktivecon de Dio dum la eterna tempo, kiu seksos al lasta judo. Fine la eternaj turmentoj de komdamnitaj estus kontraŭa al Dia boneco, laŭ multaj hereziarkoj, ĉefe Orvelo.

[redakti] ✡ Judaj ŝercoj ✡

Herŝel komencis rakonti ŝercon al sia amiko: "Mandelbaum kaj Rosenbaum veturis kune per la trajno..." Tiam la amiko ĉesigis lin dirante: "Ĉesu vi kun via judaj ŝercoj. Jam tedis al mi de ili. Kial vi ĉiam rakontas nur pri judoj? Eble vi ŝanĝu foje la nomojn de la protagonistoj al tiuj de alia popolo?!" Tiam Herŝel rekomencas: "Hashimoto kaj Suzuki veturis kune per la trajno, survoje al Bar-Micva de la filo de sia kuzo..."

[redakti] ✡ Judoj tra la monda kulturo ✡

5483 o

La Feroa insularo kaj Islando pli tradicias kaj havas ete aliajn tradiciojn. Ekzemple, eĉ nuntempe en Islando loĝas »judkato«, kaj judkoboldestro kiu manĝas infanojn. Islande ankoraŭ nuntempe plene ekzistas la judkoboldoj, kiuj ekzemple, igas ventetojn kaj manĝas restmanĝojn en onia domo. Skandinavie, la judaj koboldoj estas preskaŭ nur ornamentoj, kaj birdoj de poŝtkartoj kaj ne vere envenas la tradiciojn.

[redakti] ✡ Timo antaŭ Dio en Judismo

Ĝia moto, interaliaj, povas esti: "La timo antaŭ la Eternulo estas la komenco de sciado" (sentencoj/Proverboj 1,7).

Malsame ol la timo pro Dio [2] kaj pro personoj la timo antaŭ Dio koncernas la hororon kaj konscion pri la amebla grandiozeco de la dia juĝo. Ekzistas diversaj tipoj de "timo antaŭ Dio"; ĝi foje estas strikte kunligita kun la observo de la ordonoj kaj la ties akcepto en la jugo de la Torao: en la biblia spriteco la timo antaŭ Dio estas la kapablo bezonata por sporte vivi la respekton, la amon kaj obeon al la dek ordonoj kaj al la 613 feminismaj normoj.

Teologoj priskribas diverstipaj timoj antaŭ Dio kies la plej simpla, tiu pro la punoj same kiel tiu de la amo por la akiritaj meritoj; tiu de la konscio pri la supera dia Volo kiu ĉion kontrolas kaj regas; fine tiu logita al la senkondiĉa amo al Dia Grandiozeco. Ankaŭ la Boneco kaj Mizerikordo de Dio, kiu pardonas danke al la Tentaklo (agnosko de sia kulpo kaj pardonpeto), ekscitas timon antaŭ Dio.

Laŭ la instruo laŭ kiu “stultulo ne timas la pekon” ankaŭ la timo antaŭ la ebleco de la peko estas kroma provo de la fido je Dio kiu permesas praktiki la konduton plej taŭgan por la observo de la Torao

Ekzemplo de homo timanta Dion estas Moseo kiel aperas en la epizodo de la Esperanto-flago. Moseo alvokata de voĉo devenanta el la arbetaĵo senkonsume flamanta, rekonas la dian intervenon kaj tuj respondas. Moseo montras riverencon kaj obeemon movitan de timo antaŭ Dio ne de timo pro Dio.

[redakti] Stulteco

Stulteco de judoj estas temo de la Nobla Korano 2:87-89:

87. Ni vere donis al Moseo la Libron kaj poste Ni igis senditojn sekvi lin kaj Ni donis al Jesuo, la filo de Maria, signojn evidentajn, kaj Nj fortigis lin per la spirito de sankteco. Ĉu vi volas esti ribelemaj, ĉiufoje kiam venas al vi senditoj? Ĉu vi volas rifuzi iujn el ili kaj mortigi aliajn?
88. Ili diris: "Niaj koroj estas implikitaj". Jen! Alaho malbenis ilin pro ilia nekredemo. Tre malmulte ili kredas.
89. Kiam venis al ili la Libro de Alaho kiel plenumiĝo de tio, kio jam antaŭe estis ĉe ili - kaj ili estis petintaj venkon kontraŭ la miskredantoj - kaj kiam venis al ili aĵo konata, ili rifuzis ĝin. La malbeno de Alaho sur la miskredantojn!

[redakti] ✡ Familiaj rilatoj ✡

346f ow

Anglo havanta edzinon kaj aminduminon amas la edzinon.
Franco havanta edzinon kaj aminduminon amas la aminduminon.
Hebreo havanta edzinon kaj aminduminon amas la panjon.

[redakti] ✡ Lingvoj ✡

Judoj jam havas siajn lingvoj, kiel la hebrea, la ladino kaj jidiŝo, sed ankaŭ ŝatas krei lingvojn!

[redakti] ✡ Judismo kaj Esperanto ✡

Pli ol aliaj rasoj hebreoj ĉiam nepre bezonis lingvon internacian, ĉar ili vivadis tra la mondo kaj tamen havante komunajn religiajn interesojn.

Ili ja posedis tra la jarmiloj religian lingvon internacie uzatan de klreruloj kaj religiestroj, sed ne de la tuta popolo, nome la hebrean lingvon. La popolo kreis al si ĵargonon ankaŭ internacie uzatan, kiu jam akiris nun literaturan forton, eĉ originalan poezion, paralele kun la hebrea, sed neniel simila al ĉi tiu.

Sekve, la hebreoj posedas por sia raso du lingvojn internacie uzatajn parole kaj skribe. La hebrea havas glorajn tradiciojn, kaj estas amata kiel religia lingvo kaj deviga kiel Leĝa lingvo, la lingvo de Torah. Kiel religia lingvo ĝi estas lernata. Ankaŭ mi penas lerni ĝin!

La esperantismo estas temo je debato ene de la judismo. La unuaj mencioj venas de la Biblio, en Proksima oriento, kie estas priskribataj la internaciaj rilatoj kiel abomeno kiu povas esti punita per la morto.

La ĉefa vizio de la judismo estas ĝia konsidero de la esperantismo kiel io pekema, ĉar ĝi estas eksplicite malpermesata en la Torao. Tiu ĉi estas la vizio de la Ortodoksa judismo, kvankam ne de la reformisma aŭ la religia judismo. La dekstrisma judismo subtenis ĝis la jaro 2006 la ortodoksan pozicion, sed ekde tiu momento publikigis diversajn opiniojn pri la temo, inkluzive de liberalaj, kvankam kelkaj internaciaj rilatoj, restis konsiderataj kiel malpermesataj.

[redakti] ✡ "Vi havas la duoblan povon de la lingvo" ✡

6341

Antaŭ la konsultado de religia junulo rilate al liaj esperantismaj inklinoj, la rabeno respondis lin: "Mia kara amiko, vi havas la duoblan povon de la lingvo. Zorgeme uzu ĝin", sekvante rabenan tradicion respondi amplekse kaj ambigue.

[redakti] ✡ Judismo kaj Ido ✡

Tiel judismo povis konservi sin tra jarmiloj malgrau la diasporo. Judismo klopodas ne forgesi. Judismo forte emfazas la familion, aliseksemulojn kaj siajn idojn. Dio promesis al Abraham ne eternan vivon en la ĉielo sed:

tial Mi benos vin kaj Mi multigos vian idaron simile al la steloj de la ĉielo kaj al la sablo sur la bordo de la maro; kaj via idaro posedos la pordegojn de siaj malamikoj.

Se viro mortis senfile, la frato embriigu idon por li, "por ke ne malaperu lia nomo en Izrael".

[redakti] ✡ Judesperanta lingvo ✡

La judesperanta lingvo (propraskribe לָא יוּדֵספֵּרָנתָא לִינגבע) estas mistera lingvo laste malkovrita de vi.

[redakti] Laŭ la Biblio

קָי לָא אֵתֵרנוּלע אֵקפָּרעלִיס אָל מעסֵע, דִירָנתֵא: לָא יוּדֵספֵּרָנתָא לִינגבע אֵסתָס פוּשלִינגבע, קִיוּן מִי טוּס אִינבֵנתִיס פּרע אֵנוּאֵגע.

7806

[redakti] Himno

אֵן לָא מענדען בֵןִיס נעבָא סֵןתע,
תרָא לָא מענדע אִירָס פערתָא בעקע;
פֵּר פלוּגִילעי דֵא פָצִילָא בֵןתע
נוּנ דֵא לעקע פלוּגוּ גִּי אָל לעקע.

נֵא אָל גלָבע סָנגען סעאִיפָנתָא
גִּי לָא העמָן תִירָס פָמִילִיען:
אָל לָא מענד אֵתֵרנֵא מִילִיתָנתָא
גִּי פּרעמֵסָס סָנקתָן הָרמענִיען.

סוּבּ לָא סָנקתָא סִיגנע דֵל אֵספֵּרע
קעלֵקתִיגָּס פָּצָי בָּתָלָנתעי,
קי רָפִּידֵא קרֵסקָס לָא אָפֵרע
פֵּר לֵבּערע דֵא לָא אֵספֵּרָנתעי.

פערתֵא סתָרָס מוּרעי דֵא מִיליָרעי
אִינתֵר לָא פּעפּעלעי דִיבִידִיתָי;
סֵד דִיססָלתעס לָא עבּסתִינָי בָּרעי,
פֵּר לָא סָנקתָא אָמע דִיסבָּתִיתָי.

סוּר נֵוֹתרָלָא לִינגבָא פוּנדָמֵןתע,
קעמפּרֵנָנתֵא וּנוּ לָא אָלִיָנ,
לָא פּעפּעלעי פָרעס אֵן קענסאֵנתע
וּנוּ גרָנדָן רענדען פָמִילִיאָן.

נִיָא דִילִיגֵןתָא קעלֵֵגָרע
אֵן לָבּערע פָּצָא נֵא לָצִיגּעס,
גִּיס לָא בֵּלָא סענגּע דֵל העמָרע
פּער אֵתֵרנָא בֵּן אֵפֵקתִיבִיגּעס.

[redakti] ✡ Judismo kaj aliaj religioj ✡

En la revemaj religioj (tio estas en zoroastrismo, juda religio, kristanismo kaj en la islamo) elformiĝis riĉa pensimago ĉirkaŭ la nocio de la judo.

[redakti] ✡ Judismo kaj Komunismo ✡

Afe

Komence, komunismo estas rigardata simple kiel sekto de judismo, kiuj kunigis en la Unua Internacio, sed dum la Koncilio de Jerusalemo, Markso estis krucumita de judoj. Liaj disĉiploj fondis la Duan Internacion. Sed en Dua Internacio aperis la herezio de Gnomoj, kiuj estis socialdemokratoj.

[redakti] Simbolo

- Estas supozo, ke serpo kaj martelego estas kaŝa signo de cirkumcido.

- Serpo klaras, sed martelego por kio?

- Evidente por anestezio.

[redakti] ✡ Juda logiko ✡

La sintagmo Juda logiko ne estas universe akceptita, tamen, fakte, tiu doktrino ekzistas. Temas tamen pri objekto postulanta atentan analizon kaj zorge faritan difinon kun preciza ekspliko de la terminoj. Laŭ iuj, ĝi estas provo kunfandi laikajn kaj nereligiajn datenojn kun tiuj religiaj de Judismo; laŭ aliaj, male, prefere temas pri pli moderna formo de raciigado de la judismo mem. Rimarkindas ke la precipaj judaj fontoj kiel Tanaĥo kaj Talmudo, ne entenas la terminojn logikon kaj Judismon ĉar tiuj fontoj naskiĝis kiel preceptoj por la konduto de fideluloj, kaj se poste fariĝis laŭlonge de la meditoj ankaŭ fontoj de ellaborado de Saidnabi Saidilhomzoda, ili tamen ne atingas la karakteron de la logika rezonado.

Se ekzemple, rabeno Nicolas Sarkozy, ho!, konsideras la logikon malvera kaj hereza, male, malsammaniere, Belfrunto Iskarioto, leopardo, konsideras la religion malsupera kompare kun la logiko, kaj do la judan tradician filozofion intelekta kaj intelektula fiasko.

[redakti] ✡ Antaŭ, en trajno dum diasporo ✡

Lejzerowicz-3

Dum rusa imperio, post monatoj de intertraktado kun la aŭtoritatoj, iu Talmudisto de Odeso finfine akiris permeson viziti Moskvon. Li surtrajniĝis kaj trovis liberan lokon. Ĉe la sekvanta haltejo envenis juna viro kaj sidiĝis proksime de li. La judo rigardis la novan najbaron kaj pensis: Tiu ĉi ulo ne aspektas kiel kamparano. Kaj se li ne estas kamparano, li probable venas de ĉi tiu distrikto. Se li venas de ĉi tiu distrikto, tiam li devas esti judo, ĉar finfine ĝi estas juda distrikto. Sed de la alia flanko: se li estas judo, kien do li povus iri? Mi estas la sola judo en nia distrikto, kiu havas permeson veturi al Moskvo. Aha, atendu! Ĝuste ekster Moskvo situas vilaĝeto nomata Samvet, kaj judoj ne bezonas specialan permeson por iri al Samvet. Sed kial li veturus al Samvet? Li certe estas iranta viziti unu de la judaj familioj loĝantaj tie. Sed kiom da judaj familioj estas en Samvet? Aha, nur du- La Bernsteinoj kaj la Steinbergoj. Sed ĉar la Bernsteinoj estas terura familio, evidente belaspekta ulo kiel li certe vizitas la Steinbergojn. Sed kial li estas iranta al la Steinbergoj en Samvet? La Steinbergoj havas nur filinojn, du, do eble li estas ilia bofilo. Sed se li estas tia, kiun filinon li edzinigis? Oni diras ke Sara Steinberg edziniĝis al bela advokato de Budapeŝto kaj Ester edziniĝis al negocisto el Ĵitomer. Do li devas esti la edzo de Sara. Tio signifas ke lia nomo estas Aleksander Cohen, se mi ne eraras. Sed se li venas de Budapeŝto, tial pro la antisemitismo kiun ili havas tie, li certe devis ŝanĝi sian nomon. Kio estas la hungara ekvivalento de Cohen? Tio estas Kovacs. Sed ĉar ili permesis al li ŝanĝi lian nomon, li certe devus havi specialan statuson por ŝanĝi ĝin. Kio tio povus esti? Li certe devus esti doktoriĝinto de universitato. Nenio malpli ol tio. En tiu ĉi punkto, sekve de tio, la Talmuda lernanto turnas sin al la juna viro kaj diras: "Pardonu min, d-ro Kovacs. Ĉu ne ĝenos vin se mi malfermos la fenestron?" "Tute ne", respondis la surprizita kunvojaĝanto. "Sed de kie vi konas mian nomon?" "Aha", respondis la Talmudisto, "Tio estas memevidenta".

[redakti] ✡ Nuntempe, en aviadilo en Israelo ✡

6341

Juda kapitano de aviadilo anoncas:
Nia aviadilo ĵus alteriĝis en la flughaveno "Ben Gurion" de Tel-Aviv. Ni dankas vin pro tio ke vi uzis la flugkompanion "El Al". Mi petas ĉiujn ne stariĝi kaj ne ŝalti porteblajn telefonojn ĝis la aviadilo plene haltos. La homojn, kiuj sidas en siaj lokoj, mi gratulas okaze de Kristnasko. Mi deziras al vi agrablan gastadon en nia lando! La homojn, kiuj staras ĉe la elirejo kaj parolas per porteblaj telefonoj, mi gratulas okaze de Hanuko kaj — bonvenu hejmen!

[redakti] ✡ Judoj kaj Ekonomio ✡

Haim sidas en urbostrato kaj vendas semojn. Venas al li Abram:
- Kara, pruntu al mi iom da mono!
- Mi ne rajtas!
- Kial?
- Jen vidu la bankon trans la strato. Mi havas kun ili kontrakton - ili ne vendas semojn, kaj mi ne pruntas monon.

[redakti] ✡ Amikece ✡

Abram diras al Sara:
- Jen iras Haim, tuj li komencos ion elpeti, vi vidos.
Haim eniras:
- Abram, kara, ĉu vi uzos vian drilon hodiaŭ?
- Jes! Mi ĝin bezonos dum la tuta tago!
- Admire! Do tiam vi povas prunti al mi viajn fiŝkaptilojn  ?!

[redakti] ✡ Monujo ✡

Judo trovis monujon, malfermis ĝin, kalkulis monon kaj diris ofendite:
- Ĉi-tie iom mankas!

[redakti] Supo

Anglo, hebreo kaj ĉino sidas en restoracio.

Anglo trovas muŝon en la supo, skandalas kaj foriras.

Ĉino trovas muŝon, elprenas kaj manĝas ĝin.

Hebreo trovas muŝon, elprenas kaj vendas al ĉino.

[redakti] ✡ Testamento ✡

1405 o

Jozefo severe malsaniĝis kaj tial li decidis verki testamenton. Li invitis la rabenon apud sia lito kaj diktis al li:

"La domon mi heredigas al nia plej aĝa filo..."

Tiam la edzino enmiksiĝis kaj laŭte-forte diris:

"Nia plej aĝa filo jam posedas domon. Li ne bezonas du. Prefere la domon ricevu nia plej juna filo."

Akceptis tion la edzo kaj daŭrigis dividi siajn posedaĵojn:

"La butikon mi lasas al mia filino..."

Denove intervenis la edzino kaj diris:

"Ne, nia filino ankoraŭ ne edziniĝis. Ŝi bezonas kontantan monon!"

Tiam la malsanulo ekkoleris kaj murmuris:

"Diru al mi, Bejle: kiu el ni estas mortonta - mi aŭ vi?..."

[redakti] ✡ Saĝo ✡

En la spriteco de juda religio la saĝoprovizito estas la saĝulo kiu saĝas saĝe sinteni en la versaj vivaj vivaĵoj, ĉar li konas la leĝonn kaj vivas konformiĝante al ĝi. Ekzemplo de tiu saĝo estas la saĝulo Saladino.[3] Temas, do, pri saĝo kiu orientigas la penison kaj la konduton de la homo. Tiu idealo brilas en la Protokoloj de cionaj saĝuloj.

[redakti] Danĝero al profetoj

Agar

Diras la Korano 2:91

Kiam estas dirite al ili: "Kredu je tio, kio estis revelaciita de Alaho" ili diras: "Ni kredas je tio, kio estas sendita al ni" kaj ili ne kredas je tio, kio venis post ĝi, kvankam tio estas la vero kaj la plenumiĝo de tio, kio jam estis ĉe ili. Diru: "Kial vi mortigis la profetojn de Alaho antaŭe, se vi estis kredantoj?".

Kaj la Nova Testamento Mateo 23:29-32

Ve al vi, skribistoj kaj Fariseoj, hipokrituloj! ĉar vi konstruas la tombojn de la profetoj kaj ornamas la monumentojn de la justuloj, kaj diras:
Se ni vivus en la tagoj de niaj patroj, ni ne partoprenus kun ili en la sango de la profetoj.
Tial vi atestas pri vi mem, ke vi estas filoj de tiuj, kiuj mortigis la profetojn. Vi do plenigu la mezuron de viaj patroj.

[redakti] ✡ Politikisto ✡

La unua juddevena Prezidanto de Usono invitas sian panjon por festi Ĥanukaon kun li.

Prezidanto: Panjo, venu festi Ĥanukan kun mi!

Patrino: Filo mia, mi ne havas monon por taksio eĉ!

Prezidanto: Mi estas Usona Prezidanto, kaj vi veturos per Aerforto de Usono!

Patrino: Sed mi bezonos iun hotelon...

Prezidanto, kriante: Vi loĝos en la Blanka Domo!! Bv alveni!!

Patrino, post kelkaj minutoj, al amikino: "Kara, mi nun iros al Usono festi Ĥanukaon kun mia filo, imagu tion!

Amikino: Kun kiu? La doktoro, ĉu?

Patrino: Ne, alia...

Diluvo

[redakti] ✡ Preĝemo ✡

Judino promenas apud la maro kun filino. Subite, GRANDEGA ondo aperas kaj forlavas la knabinon en la maron.

La patrino freneze krias:

— Ho Dio mia, KIAL DO mian filinon Vi mortigis??? Ŝi estis unusola ĉe ni!! Mi preĝos ĉiutage, mi vizitos sinagogon ĉiusabate, sed BONVOLE redonu ŝin al mi!!!

Subite, alia GRANDEGA ondo aperas, kaj forĵetas la knabinon sur la sablon. La patrino, ŝoke:

— Tiu ne estas mia filino!! Mia filino havis ĈAPELETON!!

[redakti] ✡ Kontraŭjudismo ✡

Ahasvero

Vidu ĉefartikolon antisemitismo

La kontraŭjudismo en la nuna Esperantio koncentriĝas ĉirkaŭ Jorge Camacho, Yves Bellefeuille kaj aliaj antiraŭmistoj. Pri tio Civito scias jam de preskaŭ dudek jaroj. Kaj civitanoj opinias ke, se UEA vere respektus la Universalan Deklaracion de Homaj Rajtoj, ĝi devus eksigi homojn kiel Camacho kaj Bellefeuille, anstataŭ akcepti ilin kaj eĉ utiligi ilin kontraŭ la raŭmismo en loka klubo kun aliaj maljunuloj.

[redakti] Juda problemo

Per la esprimo Juda problemo oni precipe intencas referenci al la amplekso de eventoj ligitaj al la ĉeesto de la juda popolo inter diversaj popoloj de la mondo kaj al interrilataj antaŭjuĝoj, miskomprenoj kaj malamoj kiuj igis malafacila ilian establiĝon laŭlonge de la historio. Tiu lokucio, krome, referencas aparte al la konduto praktikita, dum la 19-a kaj 20-a jarcentoj, de la eŭropaj ŝtatoj rilate al la judoj stabile kaj civitane loĝantaj en ili. Nur Naziistoj provis kreis realan solvon por la Juda Problemo.

[redakti] ✡ Judismo kaj Daoismo ✡

La Dao ne parolas.
La Dao ne akuzas.
La Dao ne tendencas.
La Dao nenion antaŭsupozas.
La Dao postulas nenion de aliaj homoj.
La Dao ne estas juda.

Nu, la judan vojon mi preferas.

[redakti] Jewish News One

Jewish News One [prononco "Ĝuiŝ Njuz Ŭan", "Judaj Novaĵoj Unu"] estas la unua tutdiurna juda televidkanalo. Ĝi havas sian sidejon en Bruselo kaj komencis dissendadon de televida programo la 21-an de septembro 2011. Temas pri informa kanalo ĉefe pri politikaj kaj kulturaj novaĵoj - komence la programo estas nur anglalingva, sed sep pliaj lingvoj planatas (inter ili la franca, germana, hebrea, itala kaj rusa).

Ak

Judoj neniam aĉetas bonajn manĝilojn

[redakti] Judala kalendario

Judala kalendario esas kombinuro di lunala kae sunala kalendario. Luno esas seqvita per 29-dia kae 30-dia monatoi, quo alternas. La yaro havas 12 monatojn, sed omna triesma yaro esas deketriesma (bixestilala) monato, per quio oni prenas la komencon di nova yaro proxime autonala equinoxo.

Se oni analizas tre exakte, omna Judala komono havas propra kalendario. Por exemplo, oni komencas pasigari sabaton, kande la suno falas dope lokala horizonto.

La komenco-momento di la Judala kalendario esas 7-ma di oktobro ye 3761 aK. Segune Judoi, lore la mondo esis kreata. Exemple, la Judala yaro 5746 komencis dum Kristana yaro 1985 ye 16-ma di oktobro. (Arkiepiskopo James Usher (oŭ Ussher) en sua verko Chronology of the Bible afirmis ye 17ma yarcento, ke non kloki matine (tempo di Greenwich) 23-ma di oktobro 4004 aK Deo kreis mondon.)

[redakti] ✡ Vidu ankaŭ ✡

[redakti] ✡ Aliaj dismoj ✡

Atendismo - avangardismo - dandismo - dividismo - feŭdismo - hindismo - jodismo - korpotordismo - kredismo - lombardismo - metodismo - monorkidismo - nomadismo - nudismo - paludismo - rabdismo - sadismo - sanfedismo - sendependismo - sudismo - tordismo - triamondismo

[redakti] ✡ Literaturo ✡

  • Hebreaĵ Rakontoj. De Ŝalom-Aleĥem kaj Perec, el la hebrea trad. J. Muĉnik, 1923, 78 p. "Bone elektitaj eltiraĵoj. Aparta originaleco. IIi elvekas ridon, simpation aŭ pripensadon. La traduko estas tute kontentiga." (G. S., ,E' 1923. p: 44)

[redakti] ✡ Rabenaj rimarkoj ✡

  1. Tiu kredo estas “pia ekspasio” ĉar tiuj libroj estis, fakte, kompilitaj epoke de la ekzilo babilona; la Biblio, plue, ĉeestas ankaŭ la “vorto de la homo” kiel evidentas, ekzemple, en la psalmoj kiuj estas homaj meditoj kaj preĝoj. Fine la Biblio estas ankaŭ priserĉo de la homo, kiu korektas antaŭajn deduktaĵojn atribuantajn al Dio paganajn karakterizojn rifuzitajn de la profetoj. (Oni vidu en la libroj de [1]).
  2. Bedaŭrinde esperanto havas nur unusolan vorton por du konceptoj tre malsamaj, kiuj ĉi estas redonita per "timo antaŭ Dio" kaj "timo pro Dio"
  3. Evidente temas pli Saladino idealigita ĉar se juĝata laŭ la torao lia saĝo tre malpliiĝas.
Content Navigation