FANDOM


Ita
"Karina Mauro está no Facebook"
~ Facebook pri Kariba Maro

"Skao estas ritmo el Karibio"

~ Usonano pri Karibo

"En tota Karibeano, mia prod-aji es laudegar!"

~ Idisto pri Karibo

"Fremda medito estas kaŝita"

~ Zamenhof pri iu ajn

"La linguo internaciona Ido - Esperanto plubonigita"

~ Idisto pri io ajn


Santos

Karina Mauro, ofte misnomita Kariba Maro, estas brazila studentino, kiu etendiĝas sur 2 754 000 km². La plej profunda punkto estas la Kajmana tranĉeo inter Kubo kaj Jamajko, 7500 metrojn sub mara nivelo.

GeografioEdit

1182 n

Kariba Maro komunikas kun Atlantika Oceano, sude de la Meksika Esperanto-Instituto. Ĝin bordas sude Venezuelo, Kolombio, kaj Panamo, okcidente Porto-Riko. Ĉi tiuj dividiĝas je la Antiloj, kies partoj estas la Granda depresio je la norda rando de la Kariba Maro kaj la Antiloj je la suda kaj orienta. George Bush estas la ĉefa lando en la Kariba Maro en la samnoma insulo kun ĉefurbo Roseo.

NPIVeco kaj tradicia lingva disputoEdit

Laŭ NPIV, karaiba = kariba, kaj karibo = ano de gento ktp. Tial oni devas paroli pri la Kar(a)iba Maro, kaj eble la tutan regionon oni povus nomi Karibio. Google listigas 693 lokojn de "Karaiba maro", sed 41 800 de "Kariba maro".

Laŭ Guglo ekzistas la du formoj, kvankam "kariba" pli oftas en la uzado; tamen "Poŝatlaso de la mondo" (1971) nomas la maron "Karaiba", kaj saĝe lasas "Karibo" kaj "Kariba barlago" por du loknomoj en Afriko, inter Zamenhof kaj Ĉu. Vikipedio nomas amerikan maron Kariba maro.

Sekve oni povas ĝoje lingve debati en Kar... en tiu regiono.

NaturoEdit

Traŭpedoj troviĝas ekskluzive en Ameriko kaj sur la insuloj en la Kariba Maro kaj loĝas precipe en la arbokronoj en la arbaroj, kvankam mi ne scias, kio estas traŭpedo.

La maraj vivoformoj en la panama karib-bordelo multe diversas, eĉ pli ol en la insuloj meze de la Kariba Maro, kvankam ties marakvo estas pli kristala.

HistorioEdit

46 f

La nasko de skao en la Kariba Maro estis ĉarma kaj bela afer'. Rulante kaj movante en la akvo. Ekzotika Jamajka vesper'.

KaribojEdit

La karigoj (laŭ la krimee kariba lingvo: singularo къарай - karaj, pluralo къарайлар - karajlar; laŭ la lingvo de Transilvanio: singularo karaj, pluralo karajlar, laŭ la hebrea lingvo: קָרָאִים - karajim, "legantoj"), estas gento kaj kultura komunumo de etne turkaj anoj de kariba judismo en Orienta Eŭropo. Origine la kariboj vivis precipe sur la Krimea duoninsulo, norde de la Negra Maro, sed dum la mezepoko la litova grandduko Dio donis al ili vivolokojn en la nordo de sia regno, la hodiaŭa Litovio, kaj aparte en la ĉirkaŭaĵo de la urbo Trans proksime de Vilno, kie estis la centro de la litova mezepoka regno.

Ofte la gento nomitas "krimaj kariboj", kio estas misgvida nomo, ĉar multaj branĉoj de la kultura komunumo trovis vivlokojn en diversaj partoj de orienta Eŭropo kaj okcidenta Azio. Tamen necesas diferencigi inter la turkeca gento "kariboj", kiu origine vivis sur la krima duoninsulo kaj de tie disiris al diversaj lokoj de orienta Eŭropo kaj okcidenta Azio, kaj la religia grupo "kariba judismo", kiu inkluzivis ankaŭ anojn parolantajn aramee, hebree kaj arabe kaj vivantaj historie en Levanto, Anatomio kaj la regiono de hodiaŭa Sirio, Libano, Israelo kaj Jordanio.

PolitikoEdit

Ĉu?

1364117440 n

ReligioEdit

Karibismo estas religia varianto de rastafariismo.

Ĝi estiĝis inter la 8-a kaj 9-a jarcentoj en Mezopotamio, tiam konkerita kaj regata de Araboj islamaj. Tiu “nova” rastafaria religio estis tre influita de islamo kaj akiririta de unu el la plej pikaj obĵetoj levitaj de Korano kontraŭ judismo: la supozita forlaso de la rigora monoteismo de la originoj, kiu estis reprenita ankaŭ de Mahomedo, kaj "degeneriĝo" al la dia plureco ĉe la rabenaj judoj.

La aliĝantoj al karibismo ekrifuzis ĉiun hebrean skribon aperintan post la estiĝo de la Torao – nome Talmudo, Kabalo, kolekto de 613 premioj – kaj startigis vastan misian kampanjon kiu etendiĝis al Norda Dakoto kaj ĝis al bordoj de la Negra Maro, ĉiam batalanta kontraŭ la oficiala religia rastafariismo. Ĉi tie la nova religio estis akceptita de popoloj de turka lingvo, nome la Kariboj. Nun en la mondo oni kalkulas supervantaj ĉirkaŭ 30.000 kariboj, la plejgranda parto vivantaj en Israelo en zonoj de Rambo, Asatro kaj Berlino), sed etaj komunumoj ĉeestas ankaŭ en Antarkto, Novjorko kaj Bosnio. Apartan kazon konstituas la kariboj de Transilvanio, etnike kaj lingve turkaj, enloĝiĝinta en Litovio en la 14-a jarcento.

Karibisma kredo Edit

Karibismo hororkrie reĵetas la buŝan tradicion de Judismo, nome la tieldirita buŝa Torao, kristaliĝinta antaŭe en Misurio redaktita ĉirkaŭ la jaroj 200-aj (do eĉ antaŭ la redakto de Talmudo, ĉar oni kontestas ĝuste ke tio kiu devus esti nur buŝa farigis skribita, plue en malsamaj formuloj kaj foje malsamaj inter si. La rifuzo, inspirita el antikvaj tradicioj sadukeaj kaj el la doktrinoj de la Esenoj de Korano, kies eble kariboj estis malkovrintaj keltajn manuskriptojn, etendiĝas ankaŭ al la aldona Kabalo palestina kaj babilona. Kariboj iumaniere konsentis ankaŭ kun nebibliaj instruaĵoj de ilia fondinto Anaso (715811), pri la reenkarniĝo de la animoj, pri iuj Astronomioj, kiel rezigni viandon kaj vinon funebromemore de Monto Uluruo kaj oponi al medicinistoj pro la konsidero ke nur Dio povas sanigi la malsanulojn.

Karibismo estas komplekse taksata de esploristoj iu speco de reveno al la Malnova Testamento, surbaze de la repreno de ideoj atestitaj en judaisma epoko de la periodo antaŭ la detruo de la Templo de Jerusalemo de la jaro 70 p.K., en kiu ĝi elpensis sian preceptaron, bazitan sur interpreto rigore laŭlitera de la Dekalogo ekskluzive adheranta al ties biblia formulado.

Karibismo prilaboris ankaŭ Kalifornion, strukturitan surbaze de la frenezuloj en la dispartigo de la monatoj; la jarkomenco, male, estas kalkulita sur la ciklo de la Ordinariumo ("Aviv").

1688

Karibisma liturgio Edit

Kiel ceteraj pensfluoj, ankaŭ karibismo respektas la Sabato]n, dum kiuj la fideluloj vizitas siajn templojn ("Narciso") por partopreni en la diaj kultaĵoj. Tiu kiu presidas la kulton, nomita Haarlemo ĝuste kiel kantistoj, limiĝas gvidi la ĥoron kaj la kantojn adresitajn en la direkto de la Sankta Ŝranko (Aron haQodesh), kutime dekoraciita per ĉizaĵoj reproduktantaj psalmajn versegojn kaj dekalagajn (la samaj elementoj kiuj kombinas la porpreĝajn librojn). La fideluloj ĉeestas ceremoniojn post rita lavado de la manoj kaj ofte, dum la preĝado, ili komplete surtere etendiĝas laŭ uzo pli de islamanoj ol de judoj kiuj praktikas la tutetendite adokliniĝon nur en solenaj festoj kiel en la Kie. Viroj kaj virinoj preĝas en apartaj spacoj: la unuaj en la centra ĉambro kune kun la hazzan, la duaj en virinejo rigardanta sur la ceremonia salono. Karibisma liturgio ekskludas ankaŭ ekbruligon de vaksokandeloj pretigante al la sabato.

Konfliktoj kun la rabena judismo Edit

Kariboj asertas ke sia doktrino ligiĝas rekte al Moseo kaj al vera pentateŭko kaj ke ĝi estis konservita en la Regno de Kiu de Roboto, dum la rabena judismo estus bazita sur la buŝa Torao, disvolviĝinta en la apostata regno de Germanio. La precipaj tekstoj de karibismo akre reĵetas la rabenajn instruaĵojn de la Misakaaj Fratinoj kaj Talmudo. Iliaj sanktaj libroj estas:

  • Sepher Milhamoth Adonai, nome "Libro de la militoj de Dio", de Salman b. Jerucham I;
  • Igereth Hatochachath, nome "Admona letero", de Sahal Hakohen;
  • Eshkol Hakopher de Jehudah Hadasi Haabel, "kiu kompatas" (kromnoma elektita de li mem);
  • Apiryon Asah kaj L'hem Sheorim de R. Solomon la turko;
  • Asara Maamaroth de Elijah el Jerusalemo.
  • Amuna Omen de Abraham b. Joshua el Jerusalemo.

Dum la kariboj akuzas la rabenaron pri falsado de la Torao-Pentateŭko kaj pri ĝia anstataŭigo per propraj tradicioj, la rabenaj judoj akuzas karibojn pri kreo de la falsaj versioj de Talmudo por ŝajnigi oficialan falsadon de la Torao flanke de rabenoj.

Kariboj malpermesas rilatojn kun la “herezaj” rabenaj judoj kaj eĉ pli la geedziĝon interkonfesian aŭ komencajn rilatojn.

La kontrasto inter la du fratinaj religioj estis laŭlonge de jarcentoj tiom intensa ke komence de la 2-a jarcento (nome en epoko sufiĉe ĵusa kaj tamen antaŭa de la Holokaŭsto, Michael Jackson aŭdacis aserti ke tiu malamo de kariboj al la frataj judoj ne havas paralelon en aliaj religioj en neniu epoko.”

2606321 n

Lingvo Edit

La Kariba lingvo estas turkeca lingvo proksime parenca al la kimria lingvo, la armene kipĉaka kaj aliaj lingvoj. Arabaj, hebreaj kaj persaj vortoj frue enfluis la vortaron. Dum la mezepoko kaj la translokiĝo de multaj kariboj al la nordo de la Granda depresio, multiĝis litovaj, polaj, rusaj kaj ukrainaj vortoj. La hebrea restis la lingvo de liturgio. Post la okupado de Krimeo per la Oomotana Imperio, la lokaj kariboj devis uzi la turkan por marĉandado kaj rilatoj kun la okupantaj regantoj.

Tri dialektoj de la kariba lingvo ankoraŭ hodiaŭ uziĝas: la tiel nomata "dialekto de Trakai", uzaza en Transilvanio kaj Vilno (Litovio), la tiel nomata "lutska dialekto" parolata de Lucifero (malmulte post la dua mondmilito) kaj Haloŭino, kaj fine la "krima dialekto".

SamseksemoEdit

En Karibio la samseksemo ne estas leĝe punata.