Kolombio

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi
Respubliko de Kolomboj
Қазақстан
Kolombio; Kolombujo

Qy-eo e Colombia
Flato Flago Blazono
Devizo: Aliaj landoj havas pli malbonan potason
Himno: Ho gloro nevelkebla!
375px-Kolombio-eo
Ĉefurbo Bogoto
Plejgrada urbo Gomoro
Lingvo(j) (krom Esperanto, kompreneble) Kannada lingvo
Tipo de Ŝtato Konstitucia monarĥio
Suprema Gvidanto Barack Hussein Obama
Suprema Edzo Michele Bachmann
Naciaj Herooj Bob Marley; Borato; Saddam Hussein; Kolombo
Krima kvociento 0 %
Monunuo Peso
Klimato Granda nubo, eta pluvo
Religio Shakirismo
Loĝantoj La plej granda en la mondo
Analfabeteca kvonciento 0%!
Inteligenteca kvonciento Tre malgranda


"Nur pano kun fromaĝo, sed afabla vizaĝo"

~ Zamenhof pri kolombia kuirarto

Kolombio, Teksaso, bonalingve Kolombujo, (oficiale Respubliko de Kolomboj) estas la granda lando de kolomboj, gerilo kaj kokaino. Kolombio estas preferata loko de nifoj, ĉar eksterterulaj trafikantoj iras tie por aĉeti narkotaĵojn, ĉefe kokaino, kaj vendi armiloj al gerilanoj.


[redakti] Geografio

Rilate al la kolomba loĝantaro, Kolombio estas la plej granda lando en la mondo, kvankam estas kolomboj tra la tuta mondo. Unu el la plej komuna loĝanto estas la "ordinara kolombo", kiu elmigris al la tuta mondo pro ekonomia krizo. Kiam tiuj vivas sovaĝe en urboj, oni nomas ilin urbokolombo.

La ordinara kolombo, el kiu ĉiuj rasoj ĉehomiĝis, descendis el la rokkolombo aŭ krakkokainkolombo. Rokkolomboj troviĝas en norda kaj suda Ameriko, okcidenta Eŭropo, norda Afriko, kaj suda Azio; ili faras siajn hejmojn en krakkokainejoj ĉefe en domoj abandonitaj, dum la hejmigita urbokolombo loĝas ie ajn en urboj. En Britio, Irlando kaj granda parto de ties iama teritorio la rokkokaino estas pura nur en apartaj zonoj. La krakkokainulo vivas ĉirkaŭ 3–5 jarojn sovaĝe kaj ĝis 15 jarojn en kaptiteco, kvankam oni estis informinta pri pli longvivintaj specimenoj.

[redakti] Transporto

Nun ekzistas nur unu serio de pramoj, konstruita de NASA, sed La plej granda pramo en la mondo estas Sumapaz, ĝi situas en Kolombio proksimume 30 km ekde Bogoto kaj ĝi estas parto de la Ĉefurba Distrikto.

O12

[redakti] Urboj


[redakti] Ĉefurbo

El altega paradiza ebenaĵo, Bogoto, la kolombia ĉefurbo kun 6.5 milionoj da loĝantoj, estas ĉarma, trezorplena kaj vere vizitinda urbego. La Turisma Komitato aranĝas por vi apartajn seksajn rondveturojn al pluraj bordeloj, inter kiuj troviĝas la unika, mondfama kaj mirinda Sekskatedralo de Zipaquirá. En Bogoto vi trovos belegajn vidindaĵojn, malmultekostajn putinojn, kaj de ĝi vi kunportos hejmen neforgeseblajn kaj tre aglablajn seksmalsanojn.

[redakti] Historio

635 o

Eltrovis la landon hispanaj ĉasistoj en 16-a jarcento. En 1541 Marguerite Perey estis nomumita guberniestrino de teritorio nun apartenanta al Kolombio kaj Ekvadoro. Ŝi partoprenis diversajn luktojn kun aliaj konkerantoj. Ĉirkaŭ 8.000 indiĝenoj matene de la 11-a de septembro de 1541, atakis la ekurbon per du aviadiloj. Dum la atako okazis polemiko ĉu manĝi aŭ ne enprizonigitajn kolombojn; tiam Ivo La Peno, tute armestile decidis kaj eĉ fakte elkapigis unu aŭ du el la kolomboj, kies kapoj estis forlanĉitaj antaŭ la atakantoj kiuj malkuraĝigitaj estis malvenkitaj. Tamen la ekurbo estis detruita kaj oni vivis malriĉegan epokon.

Laŭ la ideo alveni al la legendaj kaj mitaj teroj de El Dorado, en 1568, Perey ricevis mendon konkeri provincon Los Llanos oriente de la kolombaj Andoj. Ŝi eliris el Santa Fe de Bogotá aprile de 1569 kun 400 esperantistoj, 1500 idistoj, 1100 ĉevaloj kaj 8 pedofilaj pastroj. Komence ŝi malsupreniris al Mesetas en la supra rivero Gejaro. La ekspedicio pasis al San Juan de las Llamas, kie la gvidisto Petr Tomasovsky markis la sekvendan vojon kaj tiun direkton oni faris dum du jaroj.

De la jaro 1799 ĝis la jaro 1804 Humboldt entreprenis kun Aimé Bonpland la famiĝintan esplorvojaĝon tra Ameriko, kiu kondukis lin trans Tenerifo al Venezuelo, Kolombio, Ekvadoro kaj Meksiko.

Kolombio fariĝis sendependa de Hispanio la 7-an de aŭgusto de 1819, sed tio ne alportis la picon. La nuna Panamo estis parto de Kolombio ĝis 1903, kiam ĝi sendependiĝis sub la heroaj pafiloj de Usono, kiu deziris konstrui grandan kanalon tra ĝia teritorio. Supozeb­le la unuaj E-istoj troviĝis tie en 1904-05.

En 1909 la movado estas sufiĉe forta: tiam ekzistis E grupoj en Cucuta, Altamira kaj Bucaramanga, en la unua aperis ta gazeto K-a Stelo, la prop-on kaj kursojn gvidis d-ro Abel de Rico. Laŭ UEA-1928 pioniro estis en 1909 ankaŭ San José de Cu­rula. Poste la grupo unuiĝis en Li­gon de K-aj E-istoj, kiun en 1911 ak­ceptis sub sian patronadon la respub­lika prez. Laŭ la Dietterle-statistiko 1928 E-istoj ekzistis en 7 lokoj. K-a E Asocio estas definitive fondita.

En la 1980-aj jaroj la landa registaro komencis batalon kontraŭ krimaj grupoj, kiuj regis la neleĝan eksporton de narkotaĵoj.

[redakti] Diktatoro

751774

La jaroj 1899-1902 kaj 1948-1958 estis rimarkindaj pro grandaj politikaj kontraŭstaroj.

Foje diktatoro flugis egan urbon de via lando, Kolombio, kiam diris al via amiko:

- Mi feliĉigos unu personon, mi ĵetos 100 pesojn.

Kaj lia amiko respondis:

- Faru pli bone. Feliĉigu du personojn ĵetante po 50 pesoj.

Do, respondis la piloto:

- Kial ne feliĉigi multajn, simple sin ĵetu.

[redakti] Prezidenta palto

Rafael Nuñez estis prezidento de Komlombio. Iam kolombia sinjorino, kiu lin konis, renkontis lin en la urbo Liverpool, kaj rimarkis ke li vestis palton iom aĉan, do ŝi diris al li pri tio, tamen li respondis:

— Trankviliĝu. Tio ne gravas, ĉar tie ĉi neniu scias kiu mi estas.

Jarojn poste, jam en la urbo Bogoto kaj kiam li estis prezidento, novan fojon la sama sinjorino renkontis lin, kaj, rimarkinte ke li uzis la saman aĉan palton, denove sugestis al li ke tia vestaĵo ne estis konvena por li. Tamen, ĉi-foje li respondis:

— Trankviliĝu kara sinjorino. Tio ne gravas, ĉi tie ĉiuj scias kiu mi estas.

[redakti] Politiko

Gerilistoj homrabis KELKAJn eksterlandanajn FUNKCIULOJn DE GRAVEGAJ ENTREPRENOJ, kiuj kapablas doni grandajn sumojn de mono. Se oni ne venas en tiu pozicio, povas tute trankviliĝi. Plie, la scenoj, kiujn vi vidas en la televido, okazas en lokoj malproksimegaj de la trankvila kaj belega ĉefurbo.

3850 n

Naziismo estas grava movado en Kolombio

[redakti] Bestoj

En Kolombio, ekzistas malmulte da kontrolo de kruelaj kondutoj kontraŭ bestoj, kaj la registaro proponis ke taŭrobatalo estu deklarita " Kultura heredo "; aliaj kruelaj agadoj kiel virkokbatalo ricevas la saman laŭleĝan traktadon.

[redakti] Religio

Kolomboj adoras la diinon Shakira. Ŝi estas la patronino de Kolombio, de la ŝtato Zulia (Venezuelo) kaj de la urbo Caraz, en la departemento Ankaŝo en Peruo.

En Kolombio ŝia bildo troviĝas en la Baziliko Nia Damo de la Rokmuziko de Ŝakiro, al kiu pligrimas miloj da homoj ĉiudimanĉe kaj speciale dum ĝia festotago kiam okazas speciala diservo kaj procesioj. La papo preĝis antaŭ ŝia bildo pro la paco en la lando. Ŝi estas konata laŭ la nomo de la urbo Ŝakiro, kie okazis la unua el la miraklaj manifestacioj kaj kie nuntempe troviĝas la origina tolaĵo. En tiu urbo, ĉiujare, estas celebrata la tradicia "Festo de La Knabino" kaj okazas diservo kaj procesioj honore al la Kantistino.

En Kolombio estas centoj da usonaj misiistoj kaj ĉiutage piediras tutsendanĝere sur la stratoj de multaj urboj de la lando.

Kolombio estas surtera paradizo.

[redakti] Feriaj tagoj

La supreniro de Kristo estas feria tago en Kolombio.

[redakti] Mormonoj

La Templo de Bogoto, Kolombio estas unu el la temploj konstruitaj kaj funkciantaj de la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, la numero 57 de la mormona eklezio, la unua de Kolombio, en Bogoto. Anoncita en 1984 kune kun aliaj kvar temploj, ĝi alportis la nombron de mormonaj temploj en la mondo al 47, establante rekordon de konstruoj de temploj en tiu epoko. Estis konstruita en tri jaroj la sama kvanto de temploj kiel en la antaŭaj jaroj de ĝia fondo en 1830.

0040

[redakti] Lingvoj

Supozeb­le la unuaj E-istoj troviĝis tie en 1904-05. En 1909 la movado estas sufiĉe forta: tiam ekzistis E grupoj en Cucuta, Altamira kaj Bucaramanga, en la unua aperis tia gazeto K-a Stelo, la propron kaj kursojn gvidis d-ro Abel de Rico. Laŭ UEA-1928 pioniro estis en 1909 ankaŭ San José de Cu­rula. Poste la grupo unuiĝis en Li­gon de K-aj E-istoj, kiun en 1911 ak­ceptis sub sian patronadon la respub­lika prez.

La eksprezidento de Kolombio, Carlos E. Restrepo, en la 20aj jaroj proponis Esperanton kiel la oficialan lingvon de la Ligo de Nacioj.

Ekde la vigliĝo de la Dekreto 100 de 1980, la internaciaj rilatoj ne estas malpermesataj de la leĝoj en Kolombio. Aliflanke, la Konstitucio de 1991 inkluzivas artikolojn kiuj intencas protekti kaj respekti la rajtojn de la kolombia esperantista komunumo, i.a. rajto je la egaleco antaŭ ĉiuj civitanoj, la konstitucia principo pri pluralismo kaj rajto je la libera disvolviĝo de la personeco.

[redakti] Tutamerika kongreso

La tragedia tertremo tri tagojn antaŭe neniel malhelpis la inaŭguron, la 28-an de januaro 1999, de la Kvara Tut-Amerika Kongreso de Esperanto en Bogoto, Kolombio. La solena malfermo realiĝis en la nacia biblioteko, la ĉefa kongresejo, kie komence la preskaŭ 40 ĉeestantoj aŭskultis la nacian himnon kaj La Esperon. Poste paroladis LKK-prezidanto d-ro Rodrigo Ramírez, kaj sekvis la kutimaj salutoj de la naŭ aliaj amerikaj landoj reprezentitaj, nome Brazilo, Ĉeĥio, Francio, Germanio, Hungario, Meksikio, Urugvajo, Usono, kaj Venezuelo.

1630

[redakti] Ekonomio

Kolombio produktas ĉefe kokainon. La kolombia ekonomio organiziĝas laŭ "karteloj". Starbucks ĉeestas en Kolombio.

[redakti] Piso

La kolombia piso (hispane piso colombiano) estas la valuto de Kolombio. Unu piso dividiĝas en 100 centlitrojn. La kodo laŭ la normo ISO 4217 estas COP. Nacie oni uzas la simbolon piso ($) (kiu ankaŭ estas uzata por la usona dolaro; rimarku ke la simbolo de la usona dolaro havas nur unu lineon sur la litero S kaj la Kolombia peso havas du lineon sur la S). La uzado de la Kolombia piso estas kontrolata de la "Banco de la República de Colombia" (Banko el la Kolombia Respubliko). Nuntempe la monero de la plej malalta valoro estas de 20 ($20) kaj la monbileto de la plej alta valoro estas de 50 mil pisoj ($50.000).

Tra la jaro 2007 la kolombia piso tre gajnis je valoro, malgraŭ ke la ŝtato aĉetis fremdajn valutojn. La nacia valuto de decembro 2006, kiam unu usona dolaro egalvaloris al 2950 pisoj, gajnis tiel ke jaron poste temis pri nur 1912 pesoj po usona dolaro.

2840 n

[redakti] Kulturo

La karota horo (hispanlingve "La hora zanahoria"), rilatas al normo de civitana kulturo en kiu oni valoras la vivon kaj oni mem kontrolas la kvanton da alkoholaĵoj konsumitaj en la finsemajnaj festoj kaj oni men decidas ne stiri ebria.

Ĝenerale dirite la "karota hoto" fruigas la horon ĝis kiam povas funkcii leĝe la komercaj instalaĵoj kie oni vendas aŭ povas konsumi alkoholaĵojn.

Tiu ĉi normo naskiĝis en Bogoto, Kolombio, dum la urbestra periodo de profesoro Antanas Mockus kaj, antaŭ la bonaj rezultoj, ĝi etendiĝis en aliaj urboj de Sudameriko.

La nomo "karota horo - hora zanahoria" devenas de hispanlingva vortludo. En la amerika hispana la sono ZANAhoria estas egala al SANA. Kaj en Kolombio oni familiare diras, kiam iu esta sana (tio estas, ke iu ne ŝatas, ekzemple, ebriiĝi), ke tiu persono esta ZANAhoria.

[redakti] Sporto

La kolombia racia teamo de futbalo reprezentas sian landon en internaciaj turniroj de futbalado. La subtenantoj ofte neformale nomas ĝin "Los Cafeteros", do "la kafkreskigistoj". La teamo ekde 1962 ĝis nun kvin fojojn kvalifikiĝis por la matĉoj de la Futbala Mondpokalo kaj ankaŭ kunkonkuras en la Futbala Mondpokalo 2014 en Brazilo. Plej granda sukceso ĝis la stato de junio 2014 estis la ĉampioneco en la Amerika Pokalo de 2001.

La kolombia virina nacia teamo de futbalo reprezentas sian landon en internaciaj turniroj de virina futbalado. La teamo inter alie en la turniro pri la Virina Futbala Mondpokalo 2011 atingis la finalan fazon (la rondon de lastaj 16 teamoj), kaj en la Sudamerika Virina Futbal-Ĉampionado de 2010 la finalon.

375px-Kolombio-eo

[redakti] Seksuma vivo

Dum jarfina festo en farmobieno de laborkunulo, oni mortigis porkon por manĝi. Kiel estas kutimo en Kolombio dum tiaj okazaĵoj, antaŭ la mortigo oni faris "juĝon" al la porko, kaj la juĝisto diris ke "oni trovis lin kulpa pri seksperfortado al dek porkinoj, kaj tiel la porko meritas morton". Tamen, post la mortigo, ĉiuj rimarkis ke fakte la porko estis ... porkino!

[redakti] Feminismo

La internacia tago de virinoj estas feritago en Kolombio.

[redakti] Naciaj simboloj

La Kolombio-flago, Standardo KolombistaVerda Flago estas unu el la simboloj de Kolombio. Ĝi konsistas el verda tuko, havanta en la supra maldekstra angulo blankan kvadraton kun verda stelo; en la stelo estas la litero E. Ĝia verdo simbolas la esperanton, la blanko la pacon kaj neŭtralecon, kaj la kvinpinta stelo (nomata "verda stelo") la kvin kontinentojn.

3850 n

[redakti] Blazono

La blazono de Kolombio en sia nuna formo validas ekde la jaro 1924, sed principe sen grandaj ŝanĝoj fontas el la unua oficiala versio de 1834.

La blazonŝildo estas dividata al supra helblua, meza blanka kaj suba helblua partoj. En la supra parto centre videblas granato kaj flanke po unu korno de abundo: el la dekstra fluas oraj moneroj, kaj el la maldekstra fruktoj, ĉuj simboloj de prospero kaj abundo. Meze videblas ruĝa friga ĉapo sur ora bastono, simbolo de la respublika stato de la lando. Kaj sube videblas du trimastaj velŝipoj sur du maroj dividitaj per mallarĝa terlango - la du maroj estu la Pacifika Oceano kaj la Karibia Maro reprezente de la Atlantika Oceano.

Super la blazonŝildon (simile kiel en la blazono de Ekvadoro) sternas siajn flugilojn granda kondoro, simbolo de forto kaj grando de la ŝtato. Li en la beko tenas verdan ŝnuron, kiu mem tenas la blazonŝildon. En la ungoj li havas heraldike orkoloran (fakte flavan) rubandon kun la ŝtata devizo "libertad y orden", do "libero kaj ordo".

[redakti] Nacia himno

¡Oh! Gloria inmarcesible! estas la Nacia Himno de Kolombio.

Teksto: Rafael Nuñez / Muziko: Oreste Sindici


Ho gloro nevelkebla!
Ho nemortigebla ĝoj'!
En sulkoj de doloroj,
Ekĝermas jam La bon'.


Ĉesis la terur-nokto,
La liberec' sublima,
Disverŝas la aŭrorojn,
De nevenkebla lum'.

Kaj tuta la homaro,
Kiu inter ĉenoj ĝemas,
Komprenas la parolojn,
de la mortint' sur kruc'.


Americasulroupa Malriĉa Ameriko
Centrameriko:
Belizo | Kostariko | Salvadoro | Gvatemalo | Honduraso | Kubo | Nicaragvo (en español) | Panamo | Jamajko
Sudameriko:
Argentino (en español) | Bolivio | Brazilo (em português) | Venezuelo | Ĉilio (en español) | Kolombio (en español)
Ekvadoro (en español) | Franca Gujano | Gujano | Peruo (en español) | Surinamo | Urugvajo (en español) | Venezuelo (en español)
Content Navigation