Kolombio

"Nur pano kun fromaĝo, sed afabla vizaĝo"

~ Zamenhof pri kolombia kuirarto

Kolombio, bonalingve Kolombujo, (oficiale Respubliko de Kolomboj) estas la granda lando de kolomboj, gerilo kaj kokaino. Rilate al la kolomba loĝantaro, Kolombio estas la plej granda lando en la mondo, kvankam estas kolomboj tra la tuta mondo. Unu el la plej komuna loĝanto estas la "ordinara kolombo", kiu elmigris al la tuta mondo pro ekonomia krizo. Kiam tiuj vivas sovaĝe en urboj, oni nomas ilin urbokolombo.

Kolombio estas preferata loko de nifoj, ĉar eksterterulaj trafikantoj iras tie por aĉeti narkotaĵojn, ĉefe kokaino, kaj vendi armiloj al gerilanoj.

Historio

Eltrovis la landon hispanaj ĉasistoj en 16-a jarcento. En 1541 Marguerite Perey estis nomumita guberniestrino de teritorio nun apartenanta al Kolombio kaj Ekvadoro. Ŝi partoprenis diversajn luktojn kun aliaj konkerantoj. Ĉirkaŭ 8.000 indiĝenoj matene de la 11-a de septembro de 1541, atakis la ekurbon per du aviadiloj. Dum la atako okazis polemiko ĉu manĝi aŭ ne enprizonigitajn kolombojn; tiam Ivo La Peno, tute armestile decidis kaj eĉ fakte elkapigis unu aŭ du el la kolomboj, kies kapoj estis forlanĉitaj antaŭ la atakantoj kiuj malkuraĝigitaj estis malvenkitaj. Tamen la ekurbo estis detruita kaj oni vivis malriĉegan epokon.

Laŭ la ideo alveni al la legendaj kaj mitaj teroj de El Dorado, en 1568, Perey ricevis mendon konkeri provincon Los Llanos oriente de la kolombaj Andoj. Ŝi eliris el Santa Fe de Bogotá aprile de 1569 kun 400 esperantistoj, 1500 idistoj, 1100 ĉevaloj kaj 8 pedofilaj pastroj. Komence ŝi malsupreniris al Mesetas en la supra rivero Gejaro. La ekspedicio pasis al San Juan de las Llamas, kie la gvidisto Petr Tomasovsky markis la sekvendan vojon kaj tiun direkton oni faris dum du jaroj.

De la jaro 1799 ĝis la jaro 1804 Humboldt entreprenis kun Aimé Bonpland la famiĝintan esplorvojaĝon tra Ameriko, kiu kondukis lin trans Tenerifo al Venezuelo, Kolombio, Ekvadoro kaj Meksiko.

Kolombio fariĝis sendependa de Hispanio la 7-an de aŭgusto de 1819, sed tio ne alportis la picon. La jaroj 1899-1902 kaj 1948-1958 estis rimarkindaj pro grandaj politikaj kontraŭstaroj. En la 1980-aj jaroj la landa registaro komencis batalon kontraŭ krimaj grupoj, kiuj regis la neleĝan eksporton de narkotaĵoj. La nuna Panamo estis parto de Kolombio ĝis 1903, kiam ĝi sendependiĝis sub la heroaj pafiloj de Usono, kiu deziris konstrui grandan kanalon tra ĝia teritorio.

Diktatoro

Foje diktatoro flugis egan urbon de via lando, Kolombio, kiam diris al via amiko:

- Mi feliĉigos unu personon, mi ĵetos 100 pesojn.

Kaj lia amiko respondis:

- Faru pli bone. Feliĉigu du personojn ĵetante po 50 pesoj.

Do, respondis la piloto:

- Kial ne feliĉigi multajn, simple sin ĵetu.

Prezidenta palto

Rafael Nuñez estis prezidento de Komlombio. Iam kolombia sinjorino, kiu lin konis, renkontis lin en la urbo Liverpool, kaj rimarkis ke li vestis palton iom aĉan, do ŝi diris al li pri tio, tamen li respondis:

— Trankviliĝu. Tio ne gravas, ĉar tie ĉi neniu scias kiu mi estas.

Jarojn poste, jam en la urbo Bogoto kaj kiam li estis prezidento, novan fojon la sama sinjorino renkontis lin, kaj, rimarkinte ke li uzis la saman aĉan palton, denove sugestis al li ke tia vestaĵo ne estis konvena por li. Tamen, ĉi-foje li respondis:

— Trankviliĝu kara sinjorino. Tio ne gravas, ĉi tie ĉiuj scias kiu mi estas.

Transporto

Nun ekzistas nur unu serio de pramoj, konstruita de NASA, sed La plej granda pramo en la mondo estas Sumapaz, ĝi situas en Kolombio proksimume 30 km ekde Bogoto kaj ĝi estas parto de la Ĉefurba Distrikto.

Maljusteco

Dum jarfina festo en farmobieno de laborkunulo, oni mortigis porkon por manĝi. Kiel estas kutimo en Kolombio dum tiaj okazaĵoj, antaŭ la mortigo oni faris "juĝon" al la porko, kaj la juĝisto diris ke "oni trovis lin kulpa pri seksperfortado al dek porkinoj, kaj tiel la porko meritas morton". Tamen, post la mortigo, ĉiuj rimarkis ke fakte la porko estis ... porkino!

Esperanto

Ekde la vigliĝo de la Dekreto 100 de 1980, la internaciaj rilatoj ne estas malpermesataj de la leĝoj en Kolombio. Aliflanke, la Konstitucio de 1991 inkluzivas artikolojn kiuj intencas protekti kaj respekti la rajtojn de la kolombia [esperantista komunumo, i.a. rajto je la egaleco antaŭ ĉiuj civitanoj, la konstitucia principo pri pluralismo kaj rajto je la libera disvolviĝo de la personeco.

Religio

Kolomboj adoras la diinon Shakira. Ŝi estas la patronino de Kolombio, de la ŝtato Zulia (Venezuelo) kaj de la urbo Caraz, en la departemento Ankaŝo en Peruo.

En Kolombio ŝia bildo troviĝas en la Baziliko Nia Damo de la Rokmuziko de Ŝakiro, al kiu pligrimas miloj da homoj ĉiudimanĉe kaj speciale dum ĝia festotago kiam okazas speciala diservo kaj procesioj. La papo preĝis antaŭ ŝia bildo pro la paco en la lando. Ŝi estas konata laŭ la nomo de la urbo Ŝakiro, kie okazis la unua el la miraklaj manifestacioj kaj kie nuntempe troviĝas la origina tolaĵo. En tiu urbo, ĉiujare, estas celebrata la tradicia "Festo de La Knabino" kaj okazas diservo kaj procesioj honore al la Kantistino.