Latino

El Neciklopedio

"Latina est lingua; mortuissima ex omnibus linguis!"

~ Kikero pri latino

Latino estas antikva planlingvo. Ŝajnas, ke Izidoro de Sevilo (m. 636) unue proklamis Latinon „sankta lingvo“; el tio venas la moro rigardi artfaritajn lingvojn kiel sanktaj.

Ĝiaj gramatiko kaj unuaj tekstoj estis kreitaj de Kato la Pli Maljuna (latine Cato Censorius, 234 - 149 AKE), por malhelpi komunikadon inter malsamaj nacioj kaj kulturoj. La verkisto intencis, ke sia lingvo estu multe pli malfacila lerni ol naturaj lingvoj. Pro tio la akuzativon inventis li. Kato la Pli Maljuna kaj la aliaj fruaj latinistoj laboris ne por mono, sed nure pro ksenofobio.

Por ĉiutaga konversacio en Romio, oni uzis aŭ la grekan, aŭ klasikan kreolon, ne latinon. La lingvo de Kato estis tamen ja multe uzata en la prizonoj. Oni perfortis kaptitojn lerni latinan gramatikon kiel formo de torturo. Tion uzon de la lingvo daŭrigis tra la mezepoko la katolika eklezio.

Eĉ hodiaŭ, latino estas uzata, ekzemple en la sadomasoĥisma komunumo, kaj en la usona respublikana partio.

[redakti] Latino kaj Esperanto

La tradicio esperantigi latinajn nomojn pruvas, ke, kiel dirus Neves, Esperanto estas nepinjo de Latino.

Foje Esperanto vestis ruĝan ĉapeton kaj portis kukojn al al la fora dometo de sia avino, la Latino. La angla manĝis la avinon kaj ŝajnigas sin esti ŝi, intencante krome manĝi Ruĝkufulinon Esperanton. En la versio de Charles Perrault, la fabelo finiĝas kun la lupo manĝante la infanon idon, sed en la versio de la Fratoj Grimm ŝi estas savata.

[redakti] Latinaj diraĵoj

Carthago delenda est. -- Kato la Pli Maljuna

(Faru al aliaj, antaŭ ol ili farus al vi.)

Veni, vidi, vici. -- Julio Cezaro

(Mi estas la plej granda.)

Mens sana in corpore sano. -- Juvenalo

(Vidu -- Banado kun amiko)

Status quo ante. -- George Bush la Pli Maljuna

(Faru kiel mi diras, ne kiel mi faras.)

Erare humanum est. -- B. Obama, pri la laboro de George Bush la Pli Maljuna

(Vi stultulo!)

In orbita grave nil. -- Antikva romia kosmonaŭto

(En orbito pezas nenio.)

La Vikipedio havas pedantan artikolon pri Latino.