Lingvisto

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi

"Lingvisto is a blog about languages"

~ Wordpress pri Lingvisto
Ghraib-pile3

Lingvistoj punitaj en infero

"Bezono estas plej forta ordono"

~ Zamenhof
Foto-(64)

Esperantista lingvistino

"Zamenhof ne estis lingvisto"

~ reformemulo pri Zamenhof

"Hispana lingvisto en prelego diskutis la ekeston de tiu uzo kaj iom kritikis la karakteron de plago"

~ hispano pri iu lingvisto

"iu lingvisto iam diris: "legi la ĉeĥan estas kvazaŭ legi la germanan, sed kun slavaj vortoj""

~ germano pri iu lingvisto

"Wikipedio esas utensilo quan helpas a ni developar la linguo, krear nova vorti ed avancigar nia linguo."

~ Idisto

"Mi ne estas lingvisto"

~ Bertilo Wennergren pri si mem

"Mi ne estas lingvisto"

~ Detlef Karthausankaŭ pri pri si mem

"La metoda lingvisto en mi ŝatas atestitajn ekzemplojn"

~ gejo pri sia amanto dum seksumado

"Lingvisto estas homo, kies fako estas Lingvistiko"

~ Vikipedio tre inteligente pri lingvisto

Lingvisto (bonalingve Lingvosciencisto malbonelingve lingvikisto) estas homo, kies fako estas Lingvistiko. Li (ĉar estas tute vira afero) estas sciencisto, kiu studas pure lingvajn demandojn, fakulo pri lingvoscienco. Ofte fama lingvisto mallaŭdas Esperanton, pro tio, ili meritas la penojn de infero.

Esperantokafe

Lingvistejo

[redakti] Historio

9569

La lingvistiko de la 19-a jarcento vidis la lingvon socia kaj biologia, kaj ne havis firman opinion pri tio ĉu ĝi estas komunikilo aŭ esprimilo. La strukturismo de la 20-a jarcento vidis la lingvon socia komunikilo, kaj ŝanceliĝis pri tio ĉu ĝi estas inventita aŭ biologia - kaj en tiu situacio, Ivo Lapenna en "Retoriko" kompreneble voĉdonis por inventita ekesto de la lingvo. La progreso en lingvistiko bedaŭrinde ne pravigis lin: ekzemple Steven Pinker en "The language instinct" (La lingva instinkto - plurlingven tradukita) nun rakontas ke ĝi estas individua esprimilo, specifa trajto de la homa cerbo.

[redakti] Scienco

Scienca lingvistiko ekzistas nur depost 1957, kiam aperis "Syntactic structures" de Noam Chomsky. Ekzistis sporadaj klopodoj por lingvistika scienco antaŭ tiu tempo, kompreneble, sed en "okcidenta scienco" estis paŭzo de ĉ. cent jaroj, kiam la laboro de lingvistoj plejparte konsistis en kolektado kaj ordigado de datumoj, sen teorioj pri la esenco de la homa lingvokapablo. Tion oni lasis al la polaj okulistoj, kiuj siavice nur spekulativis kaj ne esploris la datumojn.

[redakti] Eblaj konsideroj

Estas ok eblaj vidpunktoj pri lingvoj:

Kia estas la lingvo? Aŭ natura (N) aŭ artefarita (A).
Kie estas la lingvo? Aŭ en la individuo (I) aŭ en la socio (S).
Por kio estas la lingvo? Aŭ por esprimado (E) aŭ por komunikado (K).

Tio estas la tri fundamentaj lingvistikaj demandoj, ĉiu kun po du eblaj respondoj, do entute 2 x 2 x 2 sciencaj paradigmoj: NIE, NIK, NSE, NSK, AIE, AIK, ASE kaj ASK. Unu el tiuj estas la plej bona, tial la idea asociiĝo al ludmaŝino. Se leginte la tiean diskuton vi ankoraŭ havos demandojn, mi volonte ilin traktos kun vi, ekzemple en la Akademia retlisto.

Tamen notu ke vi rajtas mallongigi "metalingvistika unubraka ŝtelisto" al MUŜ, nur se vi promesas ne diri ke mi havas MUŜ-on en la kapo! Temas pri grilo, finfine, ne muŝo.

Oni vidas unu bonan flankon de la Civito: Ĝi devigas nin al teoria rigoro. Ĝi prezentas ASE kiel teorion pri Esperanto suplementan aŭ anstataŭan al ASK. Oni ne tro laŭdu siajn proprajn inventojn, tamen ŝajnas al mi ke MUŜ ne nur elegante evidentigas la parencecon inter ASE kaj la faŝisma NSE, sed ankaŭ faciligas trovi alternativon al la intelekte bankrota ASK.

8108

[redakti] Prestiĝo

La lingvistiko havas malpli da reala prestiĝo ol Esperanto, sed neniu atentas pri tio. Neniu baza ideo pri la homa lingvo trovas konsenton de lingvista plimulto. Male, 99% el tiuj kiuj interesiĝas pri neŭtrala internacia lingvo, elektas Esperanton. En la empiriaj sciencoj normale okazas konverĝo de la teorioj, sed ne estas malfacile vidi, se oni pretas por tio, ke en lingvistiko okazas tute male.

NE EKZISTAS EN LINGVISTIKO UNUECO EĈ PRI LA PLEJ ELEMENTAJ KONCEPTOJ.

[redakti] Lingvistiko kaj Historio

La grava diferenco inter historio kaj lingvistiko estas ke en historio oni de tempo al tempo ŝanĝas la regulojn. Se historio estus same natura scienco kiel lingvistiko, ni apenaŭ rajtus esperi mondon sen militoj, ekzemple. La ideo ke lingvo estas natura eco de la homo dum la milito estas nur porokaza miskutimo, estas ne nur pli agrabla sed ankaŭ pli vera.

[redakti] Lingvistiko kaj Esperanto

Krom la tradiciaj antaŭjuĝoj kaj krom la manko de praktikaj spertoj de la plimulto de lingvistoj kontraŭ planitaj lingvoj ĝenerale kaj Esperanto aparte, la misprezentado de Esperanto precipe fare de la Esperanto-propagando mem kontribuis al la misa (fuŝa aŭ falsa) percepto de Esperanto en la "ekstera mondo". Tio siaflanke kaŭzis la panikan (aŭ amokan) kaj sufiĉe seniluziigan reagon de la e-istoj, kiuj klopodis veki la impreson, ke Esperanto estas "tute normala lingvo", kio ĝi ja probable efektive estas, en la atendo, ke la lingvistoj kredos tion kaj komencos ĝin kiel realan lingvon. Malfeliĉe, la lingvistoj ne kredis ĝin, kio kaŭzis ke la e-istoj estis seniluziigitaj kaj koleraj kaj komencis direkti siajn agresojn kontraŭ la lingvistojn kaj la kritikantojn de Esperanto entute, kiujn ili nun treege malamas, tiel ke la vitro estas frakasita por longa tempo.

8965

[redakti] Ho, bone

Oni devas ignori la modernan lingvistikon, kun nomoj kiel Newmeyer, Uriagereka, Platzak, Haegeman, Rizzi, kaj multaj aliaj - sed plej fame Chomsky.

[redakti] Gazetoj

Kiel unuan lingvistikan gazeton ni povas jam rigardi La E-isto, kiu enhavis multajn lingvajn klarigojn de Z, de Wahl k. a. Simile estas Lingvo Int., Linguist., plue: E-a Evoluo de H. Sentis en Grenoble, Lingvo Cosmopolita de Saussure kaj Mond-Lingvo de J. Wersbart en Nürn­berg. La gazeto, kiu havis antaŭ la milito en lingva kaj organiza senco la plej grandan signifon, estis Oficiala Gazeto E-ista, eldonita de la E-ista Centra Oficejo. La E-ista Akademio kreis en junio 1929 laŭbezone aperan­tan Oficiala Bulteno-n, por iom ansta­taŭi la OGE.

[redakti] IPA skribaĉo

Laŭ klasikaj lingvistikaj akordoj, oni uzas grafikajn entenilojn kiel [kvadrato], /kliniĝo/ kaj <angulo> por distingi [fonetikajn], /fonemajn/ kaj <ortografiajn> analizojn, kun fonetikaj simboloj similaj al tiuj el la normo "Kirshenbaum ASCII IPA", uzita interrete en la interretforumo de noticoj "sci.lang" (prononco de "Kirshembaum": "Kirŝembaŭm, esperantigite "Kirŝembaŭmo"). La kurtigo "IPA" aludas la nomon en angla de la Internacia Fonetika Alfabeto.

Nelingvistoj povas legi ĉion kio estas neklara kiel "iom da stranga bruo".

[redakti] Noamo Ĉomskjo

Bedaŭrinde ĝis nun neniu verko de Noam Chomsky, ĉu lingvika ĉu politika, haveblas en E-o. Tamen aperis en KONTAKTO antaŭ 3-4 jaroj mallonga artikolo krokiza pri la politika tezaro ĉomskia. Verkis ĝin finno Edmundo Grimley-Evans k iu iomete diskutis per retpoŝto la konveneco de diversaj mallongaj verkoj de Chomsky, rilate al tradukindeco/tradukebleco, sed sen tuŝebla/legebla sekvo... almenaŭ oni ne tradukis ion ajn ĝis nun. Oni neniam aŭdis aŭ legis ian ajn eldiro de Chomsky pri E-o; oni supozas, ke li scias preskaŭ nenion pri [[ĝi[[. Nepre surprize la konstato, ke li scias nenion pri la verkaro de Umberto Eco, sed komprenu, ke la ŝajne favora sinteno de tiu eminentulo al la ILo estas eble okulfrapa ero nur por adeptoj de E-o.

[redakti] Io ajn

Laik-lingvistikaj konvencioj plej ofte ne baziĝas sur io ajn reala. Se oni akceptas paradigmon laŭ kiu la lingvo esence estas invento, tiam tio estas en ordo; oni inventas la konvencion kune kun la lingvo, kaj la konvencioj validos eĉ se ili kontraŭdiras unu la alian kaj ĉion ceteran. La sola malavantaĝo estas ke ne eblas preni lingvon tre serioze. Male, se oni prenas la lingvon kiel naturan fenomenon, fariĝas tre malfacile akcepti la ekziston de malsamaj lingvoj, krom se ankaŭ iliaj parolantaroj estas distingitaj en iu biologie fundamenta maniero. Do, por atingi seriozecon kaj eviti rasismon eblas nur rigardi la lingvon kiel naturan ĉe la individuo, ne ĉe la nacio.

[redakti] Revuoj

  • Lingvo Interracia. Oficiala organo de Helena EA. Fondita en 1928. Formato 24x17. Aperas ĉefe en greka lingvo. Red. d-ro A. Steamatiadis.

[redakti] Ismoj kaj skoloj

Laringo

Skoloj ekde la 1910aj jaroj:

Famaj demandoj kaj debatoj:

Modernaj formalaj gramatikmodeloj:

[redakti] Vidu ankaŭ

Kion vi volas!

[redakti] Literaturo

  • Lingvo Stilo Formo. Studoj de Kalocsay. 1931, 144 p. Enhavo: ESPERANTA Vortfarado; La evoluo de nia poezia lingvo; Senmodaj respondoj; La ESPERANTA rimo; ESPERANTA elparolo; Pri la ESPERANTA ritmo; Klasika ritmo en ESPERANTO; La mezepoka ESPERANTO.
Content Navigation