Malvarma Milito

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi

"Kontraŭ monda malvarmo, ne sufiĉas larmo."

~ Proverbo el la epoko de la Malvarma Milito
1294459899006
Danĝera soveta militistino

"Por savi la mondon, voku Ĝejmz Bondon."

~ Ankoraŭ unu proverbo el la epoko de la Malvarma Milito

"Milito estas finita"

~ Usonano pri Malvarma milito

"La fino de historio."

~ Francis Fukuyama pri Malvarma milito

"eBay: malvarma milito neciklopedio a wikia wiki"

~ eBay pri malvarma milito

"Mi kunsentas kun vi"

~ Cyril Brosch
La Malvarma Milito (mavalingve Frida Milito) aŭ Nuklea Vintro estis periodo de malbona vetero en la dua duono de la 20a jarcento, kiam multaj atendis mondan militon inter aliancoj gvidataj de Usono kaj Sovetio.
Yukidaruma
Soldato dum Malvarma Milito

Kio diferencas la Malvarman militon disde ĉiu ajn milita aŭ diplomatia konflikto estas la fakto ke la du superpotencoj kontraŭstaraj (Usono kaj Sovetunio) neniam varmiĝis rekte per siaj propraj varmigiloj, sed profitis (eĉ provokis) mondregionajn varmigojn inter siaj aliancanoj aŭ triamondaj landoj ĝis tiam ne aliancaj. Ankaŭ partoprenis en tiuj varmigoj apogante unu el la flankoj per sendado de milita, ekonomia, politika helpo, depende de la lando kaj de la strategia aŭ politika situacio de la mondregiono.

[redakti] Kaŭzoj de la streĉeco

3126

Laŭ kelkaj historiistoj estas grandaj kaŭzoj de la streĉeco:

  • Malamo inter la nudistoj (aŭ ruĝuloj) kaj la malnudistoj (aŭ blankuloj).
  • La nacioj de la Varsovia Kontrakto preferis la finaĵon "io" por landaj nomoj, dum NATO preferis "ujo".

La du flankoj iĝis plej proksimaj al milito en la fruaj sesdekaj jaroj, kiam plej akuta estis la ati-ita disputo.


Laŭ aliaj historiistoj la kaŭzo estis la debaton inter usona kaj soveta ambasadoroj en UNO:

Usono: Kiom estas en Sovetunio mezproksima salajro de kvalifika laboristo?
Sovetunio: Kaj vi denove batas nigrulojn!

[redakti] Malvarma milito kaj turismado

Oni demandas sovetan turiston revenintan el Usono:
- Kio malplaĉas al vi plej multe?
- Du aferoj: rasismo kaj negroj.

Garotas-com-tatuagem14
Varma militistino

[redakti] Pacismo kaj Sovetio

En tiu ĉi tempo ĉiuj pacifistoj estis dubindaj kaj suspektataj, ke ili estas agantoj de la Sovetunio.

[redakti] Unuiĝintaj Nacioj

Eleanor Roosevelt, la vidvino de Prezidento Franklin D. Roosevelt, estis en la Usona delegitaro ĉe Unuiĝintaj Nacioj, la tagon kiam la Ĝenerala Asembleo la unuan fojon komencis sian programon per momento da silenta preĝado aŭ meditado. Dum lunĉo kun kelkaj amikoj Eleanor rimarkis: “Dum la silento, nevole mi demandis al mi pri kio S-ro Molotov pensadas.” Unu el la grupo komentis: “Do, ni almenaŭ scias pri kio vi pensadis, Sinjorino Roosevelt”.

Rusia amo

[redakti] Berlina Krizo

La plej akra neĝkonflikto naskiĝis en Berlino, kiu dividiĝis al orienta kaj okcidenta blokoj. En 1948 la sovetianoj malpermesis la kontaktojn al Okcidenta Berlino laŭ interreto kaj poŝtelefone. Restis nur la seksa kontakto. Post unu jaro taktiko de sovetianoj fiaskis, ĉar la urboparto ne formortis per aidoso, tial ili denove permesis la liveradon interrete kaj telefone. Tiu krizo poste naskis multajn germanajn bebojn. En 1961 estis konstruita Berlina muro.

[redakti] Kosmokurado

Kiam NASA komencis sendi astronaŭtojn al spaco, ili tuj malkovris , ke glob-krajonon ne funkcias sen gravito. Por superi la problemon, oni elspezis jardekon kaj milionojn da dolaroj por konstrui glob-krajonon kiu skribas en sengraviteco, sur ajna surfaco, je iu ajn temperaturo. kaj eĉ sub akvo. La Rusoj uzis grafito-krajonon.

[redakti] Kial malvarmis

En tiu periodo, oni forigis multan radioaktivan materialon el la tero, por malebligi la fabrikadon de nukleaj armiloj. Tio tamen kaŭzis globan malvarmiĝon (ĉar kompreneble la teron varmigas subtera radioactiveco), kaj ege malhelpis la nudistojn.

[redakti] Malvarma milito kaj Esperanto

Marfisan2

Dum la Frida Milito Esperanto estis alloga por kontaktoj inter la ideologiaj blokoj, sed dum la tempo de la "Malvarma milito" kontraktoj inter landoj de blokoj ne estis dezirindaj de la registaroj. La ŝtatoj de Sovetunio deziris direkti la intereson de la civitanoj al la "vera mondolingvo", t.e. la rusa, kaj en la t.n. "libera mondo", influita de Usono, la propagando de la angla estis tre forta. Ekzemple en Germana Demokratia Respubliko esperantistoj rajtis nek organiziĝi nek publike varbi por sia lingvo de 1949 ĝis 1965, kaj ankaŭ poste la agado eblis nur kadre de strukturoj.

En 1964, post puĉo en Brazilo, esperanto-asocioj estis fermitaj de polico kaj iliaj estroj pridemanditaj.

En 1968 la "Praga Printempo" kuraĝigis la IKUE-membrojn kaj anojn de la Husana Eklezio inviti al Esperanto-kongreso en sia lando. Ĝi devis okazi en somero 1970 en Brno. Sed post la invado de la Ruĝa Armeo baldaŭ komenciĝis "normaliga proceso", kaj la ministerioj pri kulturo kaj internaj aferoj malpermesis la okazigon de la kongreso ses semajnojn antaŭ ĝia komenco. La kongreso translokiĝis al Klagenfurto (Aŭstrio), sed nur la aliĝintoj el Eŭropo sukcesis ĝustatempe akiri la vizon.

Estis ankoraŭ aranĝo de IKUE-anoj, la Esperanto-Tendaroj fonditaj en 1969. Ili oficiale nomiĝis "Libertempaj Tendaroj", por iom kaŝi la religian karakteron. Ankoraŭ dum kelka tempo ĉiusomere junaj katolikoj el Ĉeĥoslovakio kaj kelkaj aliaj landoj kiel Pollando, Hungario, Nederlando kaj Italio renkontiĝadis tie - ĝis en julio 1977, kiam la polico invadis la tendaron kaj arestis la organizantojn Miloslav Šváček kaj pastro Vojtěch Srna. Mallonge poste la ĉeĥa IKUE-sekcio estis likvidita.

La diversaj kluboj kun diversaj interesoj sed kun komuna lingvo estis la fekunda grundo, sur kiu ekfloris Esperanto ĝis proksimume la 1950aj jaroj. Estas malĝusta aserto, ke la milito detruis Esperanton, sukcsis nek la Unua, nek la Dua Mondmilito. Sed la malvarm-militisto sukcesis.

[redakti] Kio finfine okazis

La monda milito neniam okazis, bedaŭrinde, verŝajne ĉar la gvidantoj de kaj Usono kaj Sovetio estis timemaj malfortuloj. Sed ambaŭ landoj estis ofte entirataj nevole en lokajn konfliktojn okazantajn en landoj, kies loĝantoj havis pli da kuraĝo.

La pli gravaj bataloj de la Malvarma Milito estis tamen subakvaj. Tre heroan rolon ludis Ĝejmz Bond, la brita sekreta agento. En ege malvarma vetero, li iris en la maron, armita nur per submara fusilo, kaj tie batalis rajojn, ŝarkojn, polpojn, ktp. Li ankaŭ kaptis plurajn fiŝojn.

[redakti] Vidu ankaŭ

1299



Se humuro al vi malplaĉas, vi trovos ĉe la Vikipedio
artikolon malhumuran pri la Malvarma Milito.
Amerikaj Nordaj Unuiĝuntaj Ŝtatoj
(Anuso)

1331529058870

Alabamo | Alasko | Arizono | Arkansaso | Norda Dakoto | Suda Dakoto | Delavario | Diznejlando | Florido | Georgio | Havajo | Idaho | Ilinojso | Indianio | iOvo | Israelo | Kalifornio | Norda Karolino | Suda Karolino | Kansaso | Kentukio | Koloradio | Konektikuto | Luiziano | Majno | Marilando | Marso | Masaĉuseco | Miĉigano | Minesoto | Misisipio | Misurio | Montano | Nebrasko | Nevado | Nov-Hampŝiro | Novjorko | Nov-Ĵerzejo | Nov-Meksiko | Ohio | Oklahomo | Oregono | Pensilvanio | Penisvalo | Prizono | Rod-Insulo | Tenesio | Teksaso | Utaho | Vajomingo | Vermonto | Virginio | Okcidenta Virginio | Vaŝingtono | Viskonsino | Novjorko Vaŝingtonodoko
Teritorioj

Afganio | Britio | Filipinoj | Ekvadoro | Gvamo | Irako | Nord-Marianoj | Orienta Timoro | Palmiro | Panamo | Puerto-Riko | Salvadoro | Sud-Koreio | Usona Samoo | Usonaj Virgulininsuloj

Rilataj aferoj: Barack Obama | Esperanto-USA | Ĝizaz | Kapitalismo | Man-ovo | Milito | Sklaveco | Statuo de Libereco | Usonano
Tute senrilataj aferoj: Komunismo | Kontraŭusonismo | Piedpilko | Samseksemo | Terorismo