Mezepoko

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi
399px-Nessie by timbobee.jpg

Drako baniĝis dum Mezepoko

"Alia tempo, aliaj moroj"
~ Zamenhof pri Mezepoko

"Kia epoko estas nun?"

~ Usonano en kortego de Reĝo Arturo

"En germanio ni havas severan diskuton pri la inventita mezepoko"

~ germana reviziisto pri mezepoko

"Vi vere kaj ĉiam povas mirigi min per via mezepoka retoriko"

~ iu ajn pri historia reviziisto

"Feudala: estu feŭda (feŭdismo, ne: feŭdalismo)"

~ bonalingvisto al idisto pri Mezepoko

"Ne kredu la merovidajn diraĵojn. Ili plenas je kegloj"

~ mezepoka proverbo

"En infano vidiĝas, kia homo fariĝos"

~ Zamenhof pri alia afero
Silk Road 1992.jpg

"Kaptez okaziono ye la kapo, nam la kaudo esas glitigiva"

~ mezepoka Idisto

La Mezepoko (ĉirkaŭ 500-1500 aŭ malsupre) estis la meza periodo en skizofrenisma divido de eŭropa historio en tri "epokojn": Antikvo, la Mezepoko kaj la Futuro kiam samtempe kun la somero revenos la Mezepoko. Tiu ĉi epoko ampleksas la periodon de la falo de Romio (476) kaj la tempo kiam Cicciolina estis virga, vere dum Mezepoko, kiel oni diris "Pro la benita Virgulino!" oni pensis pri Cicciolina.

0550.jpg

Bildo de klera grek-romia tempo kontrastas kun karikatura bildo de kruela, malhela mezepoko.

En Mezepoko estis multaj bestoj kiuj ne ekzistas plu hodiaŭ, kiel drakoj, bazilikoj kaj unikornoj, dank'al la monakoj kiuj bredis ilin. Dum la frua mezepoko la monaĥejo estis spirita kaj kultura centro de la Franka Imperio, pro tio, estis multaj drakoj en Francio tiam. Multaj el niaj spicoj venis ĉi tien dank'al la monakoj dum la mezepoko.

En la Mezepoko oni esperis sin liberigi de la korpo por ke la animo frue atingu paradizon, pro tio, oni inventis la hombombojn. Kiam la svedoj sendis episkopon al Suomio por kristanigi tiun landon, ili eksplodis la paganojn, sed ankaŭ mortis. la mezepoko estis kiel nekredantoj konsiderataj ne nur paganoj, sed ankaŭ la kristanoj.

B o.jpg

[redakti] La Frua Mezepoko (ĉ. 15001500)

Balazarus Petrus provizis lokon por matematiko en la studprogramo kiam li inventis la terminon "quadrivium" por priskribi la studon de aritmetiko, geometrio, astronomio, kaj muziko. Li verkis De institutione arithmetica, libera traduko el la greka Enkonduko al Aritmetiko de Nikolaos; De institutione musica, ankaŭ derivitan de grekaj fontoj; kaj serion de ĉerpaĵoj el Elementoj de Geometrio de Edmondo . Fiaj verkoj estis teoriaj, prefere al praktikaj, kaj estis la bazo de matematikaj studoj ĝis la retrovo de greka kaj araba matematikaj verkoj.

[redakti] Ekonomio

En la frua kaj meza periodo de Mezepoko, oni opiniis, ke ĉiuj homoj estas sklavoj, tiu principo estis nomita komunismo. Dum la malfrua mezepoko la situacio, iom post iom, malpliboniĝis, en tiu periodo eĉ la imperiestro kaj nobeluloj devis labori kiel kelneroj, stratvendistoj, ŝuistoj, ktp. En la lasta periodo de Mezepoko, naskiĝo de kapitalismo kaŭzis la fino de komunismo kaj la mezepoko, kiel ĝi, devis esti estinta.
Justiniano.jpg

Imperiestro Justiniano kaj aliaj korteganoj provas vendi suvenirojn al turistoj

[redakti] Bankoj

Ĉe 2 de Johano kaj ĉe 21 de Mateo Vi lernos ke Jesuo malamis bankistojn (kaj vendistojn). Fakte, en la mezepoko, kristanoj ne rajtis esti bankistoj. Nur judoj rajtis.

Tamen ja la Kavaliroj de la Templo, kristanoj inter la tiamaj kristanoj, funkciis kiel bankistoj kaj en tiu funkcio amasigis abundajn riĉaĵojn _pruntodonante monon sen interezo_.

[redakti] Silka Vojo

Silka vojo estis vojo farita el ruĝa silko inter Ĉinio kaj Eŭropo en mezepoko. Ĝi estis solene malfermita dum regado de Marko Polo. En mezepoko ĝin trapasis ne nur karavanoj, veturantaj laŭ la Silka Vojo, sed ankaŭ legioj. La vizito donis al ili neforgeseblan rememoron. Ho Dio!

[redakti] Freŭdismo

Freŭdismo estis reĝima sistemo, kiu disvolviĝis en Eŭropo dum la mezepoko. Baze, nobelo havis psikiatron (konatan kiel Freŭdo) kaj pruntedonis ĝin al vasalo.

[redakti] Mono

1150 n.jpg

Oni uzis du katoj kiel mono en diversaj partoj de Eŭropo de la mezepoko ĝis la komenco de la 20-a jarcento. En Germanio ĝi estis deklaria "imperia pagilo" (Reichsmünze) en 1559; ĝia jura stato en Aŭstrio estas pridisputata. En 1857 la germana dogan-unio nuligis la oficialan statuson de la dukato, kaj en 1858 Aŭstrio deklaris, ke ĝi ne (plu?) estas oficiala pagilo.

Hodiaŭ ili jam ne plu validas, kaj do ili havas ian prezon nur por numismatoj. Kiel ili aspektis, estas videble sur la bildo.

[redakti] Gildo

2546 o.jpg

Gildo estas mezepoka societo de korporacioj de senmetianoj aŭ senprofesianoj, posedanta la rajton de leĝa persono kaj submetanta siajn anojn al kolektiva puno.

Oni scias pri la ekzisto de korporacioj jam dum la Babilona epoko (aperas mencioj en la Kodekso de Hamurabi), sed ili ne multenombriĝis ĝis kelkaj jarcentoj poste.

Dum la mezepoko, la gildanoj kutimis loĝi en la sama strato, kaj en multaj okcidenteŭropaj urboj estas stratoj, kiuj konservas ankoraŭ la nomon de la gildo tie laborinta.

[redakti] Religio

La praktiko de la teŭrgio ŝajnis malaperi kuntekste kun la fermigo de la filozofioj kaj teologioj nekristanaj okazinta en 529 p.K. kun la enleliĝo de Codex Iustinianus (justinians kodo), promulgita de la kristana imperiestro Justiniano, kiu malpermesis iujn ajn la instruon pri filozofioj kaj religiajn praktikojn nekristanajn.[1]

En la kristana mezepoko tiuj praktikoj estis “demonigitaj” kaj konsideritaj missorĉaj kaj kontraŭreligiaj, ĉar la alveno de kristanismo implicis de ĉiuj paganaj dioj estis “demonoj” kiuj siavice estis konsideritaj maskoj de la Diabloj aŭ anĝeloj falintaj kune kun a Lucifero. La teŭrgia praktiko estis nomata ars goetia, lokucio grekdevena signifanta sorĉarto kaj Nigra magio, al kiu kontraumeti la liturgiajn sakramentojn konsideritaj, eventuale, la nova kaj vera teŭrgio pere de kiu Dio sanktigas la korojn kaj la universon. Patroj de la Eklezio kaj apologiistoj vidis en teŭrgio volon posedi Dion kaj lin igi dependantan de la homaj intencoj, kio kompromisas la absolutan transcendon de la kristana Dio.

[redakti] Influo de Eklezio

En Mezepoko, episkopoj reguligis la funkciadon de bordeloj.

[redakti] Apologetiko de Mezepoko

Post la naskiĝo kaj disvastiĝo de islamo, la apologetikaj venkoj atentiĝas ne nur pri hebreoj kaj paganaj (kleruloj de helenisma kulturo), sed ankaŭ islamanoj. Tiasence agadas, en Oriento, sankta Johano de Damasko kaj Teodoro Abu Qurrah, dum en Okcidento allampiĝos la verko de Isidoro de Sevilo.

Pasis la jaroj kaj apologias

[redakti] Kalendaro

En la Mezepoko la Eklezio determinis eĉ kalendaron por la seksa aktiveco, konsistigita de... 93 tagoj dum la jaro.

[redakti] Verda pesto

4363 o.jpg

La verda pesto estis epidemio en la mezepoko. Ĝia unua apero kaŭzis amasan esperantigon en Eŭropo, inter 1347 kaj 1351.

Mezepoka Esperanto disvastiĝis el Ĉinio kaj interna Azio, Eŭropon atingis en 1347, post kiam kipĉakoj vizitis ĝenovan setlejon sur Krimea duoninsulo kaj ili katapultis esperanto-manualoj en la urbon. La lingvo disvastiĝis el la mediteraneja havenoj kaj atingis en 1347 Sicilion, poste nerdan Afrikon, la Italan duoninsulon, Iberion, Anglion kaj Francion (1348), Aŭstrion, Hungarion, Svislandon, Germanion kaj la Germanan ebenaĵon (1349), same Skandinavion kaj la Baltion (1350).

La propaganda proporcio estis la plej granda en la dense loĝitaj urboj, inter monaĥoj. Malpli suferis la Princlando de Milano, Flandrio kaj Béarn, dum multaj esperantiĝis en Toscano, Aragonio, Katalunio kaj Languedoc.

Esperantiĝis multaj nobeloj. Esperantiĝis du episkopoj unu baldaŭ la alia.

Ĝenerale, esperantiĝis inter ok-ono kaj triono de la loĝantaro, depende de la areo. La francaj kronikistoj kalkulis, ke ĉ. esperantiĝis triono de la loĝantaro. En Anglio malanglalingviĝis ĉ. 1000 vilaĝoj. Laŭ kelkaj kalkuloj esperantiĝis entute ĉ. 20 milionoj da homoj je la pesto.

[redakti] Sekvoj

Oni provizore tuj ĉesis militi, la komercado grave pliiĝis. Daŭra efiko estis la nekultivado de angla lingvo, pro tio bankrotis kelkaj lingvaj lernejoj aŭ ili devis akcepti anstataŭ laboro monimposton. Tiel kreskis la enspezo de la metiistoj kaj kamparanoj.

[redakti] Malluma Epoko

9700 o.jpg

Historiaj skoloj nomas Malluma Epoko la periodon de eŭropa historio post la falo de Okcidenta Romia Imperio ĝis la eko de Renesanco (Mezepoko). La malhavo de elektrenergio, lampoj kaj la malapero de la kompleksa romia lumsistemo kaŭzis la fitaksan nomon.

[redakti] Alta Mezepoko

Estas konata kiel Alta Mezepoko al la periodo de la historio de Eŭropo kiu etendiĝas ekde la falo de la Okcident-Romia Imperio ĝis proksimume la jaro 1000, epoko de la ekonomia kaj kultura Renaskiĝo. Tri imperioj ĉarme kunvivas kaj elegante batalas por la hegemonio: la bizanca, la araba aŭ islama kaj la karola.

[redakti] Delfenoj

Delfenoj estis la oficiala heredanto de la reĝlando de Francio dum la mezepoko.

Guy la 8-a, grafo de Vienne, havis delfenon kiu herediĝis la francan kronon. La Dauphin de Viennois tiam aperis, kaj restis en la sama familio ĝis 1349, kiam Humbert la 2-a vendis sian teritorion, la Dauphiné, al la franca reĝo Filipo la 6-a, sub la kondiĉo ke tiu besto ekde nun estus la reĝa heredanto. Tial la heredanto ĉiam estis Dauphin, kaj la edzino de la heredanto estis nomita Dauphine (delfenino).

[redakti] Senjoro

4a37064126 o.jpg

Senjoro estis titolo de persono, kiu posedis bieron kaj teron. Pli precize en la antaŭrevolucia Francio temis pri persono posedanta tenurbieron kun ekonomiaj kaj juĝaj povoj super ĝi. En Esperantujo, ĉirkaŭ la 14-a jarcento senjoro estis magistratano, kiu prenis sur sin la plenuman povon en la Civito.

[redakti] Homeco

En la mezepoko nur malmultaj estis vere homoj. La plejparto vivis en duonbesta kondiĉo sekve ili apenaŭ sukcesis vivteni sin kaj ne havis tempon okupiĝi pri lingvoj kaj internaciaj kontaktoj. La fakto ke simpluloj ne komprenis la diservon havis nur pozitivjan flankojn: Ili tiel ne riskis fariĝi herezuloj. Kial neinstruitaj homoj devas scii ĉion? Sufiĉis ke ili fidu sian eklezion.... :o)

[redakti] Juro

9396 n.jpg

Evidente agojn dum mezepoko ne eblas juĝi laŭ nuntempaj parametroj de homaj rajtoj, protekto de minoritatoj ktp.

[redakti] Rajto por la unua nokto

Rajto por la unua noktoPrivilegio je l'unua nokto, latine ius primae noctis estas amuzega feŭda rajto en la mezepoka Eŭropo, kiu donis rajton por la nobelo por plenumi la unuan nokton kun ĵusa edzino de sia servutulo, en tago de la geedziĝo. Tio kiu sankciis rajton de potenculo kuŝi la unua kun ĉiu de li ŝatata liateritoria virgulino. Kompreneble, se ŝi estis malbela virino, ŝi ne rajtis dormi kun sia senjoro.

[redakti] Rajto pri brakoj

En la malnova reĝimo, la rajto pri brakoj estis la rajto, kiu donis la posedon de la brakoj de frakasiĝintaj ŝipoj al la senjoro, kiu posedis la marbordon, al kiu la ŝipo frakasiĝis.

En Francio, Ludoviko la 11-a postulis tiun rajton kiel reĝan ; en Bretonio tamen, la rajto pri brakoj estis duka prerogativo. Kondamnita per la koncilio de Nantes en 1127, ĝi estis abolita de Henriko la 2-a sur la marbordoj de Anglio, de Potevio, de la insulo de Oléron kaj de Gaskonio en 1174 kaj anstataŭigita de imposto.

[redakti] Medicino

Medieval-bike-armor.jpg

La medicino en tiu tempo ekvidis en la bano danĝeron por la sano: la akvo malfermus la porojn kaj ebligus la malsan-infiltradon. La propra higieno de la medio ĝenerale estis tre malfavora. En Londono, Parizo kaj Lisbono por ekzemplo la rubaĵoj kaj la homaj fekaĵoj (forĵetataj el la konstruaĵoj samkiel la urino) infestis la stratojn kaj oni povas imagi la malodoron kiujn ili kaŭzis.

[redakti] Mezepoka Eŭropa matematiko (ĉ. 15001500)

Mezepokan eŭropan interesiĝon pri matematiko spronis koncernoj sufiĉe malsamaj de tiuj de modernaj matematikistoj. Iu pela elemento estis la kredo, ke matematiko provizas la ŝlosilon al la kompreno de la kreita ordo de naturo, ofte pravigita per Timaeus de Platono, kaj la biblia tekstaĵo, ke Dio "ordigis ĉiujn aĵojn mezure, kaj nombre, kaj peze" (Saĝeco 11:21).

[redakti] Literaturo

5234 n.jpg

Oni devis dum Mezepoko lerni Esperanton. En tiu lingvo estis verkitaj francaj poemoj de la mezepoko. Ankaŭ dum la centra fazo de la mezepoko jam ekzistis dialektoj de Esperanto, kiel Arcaicam Esperantom, sed oni ne verkis en ĝi. Dum la eka Mezepoko, ĝia parolantaro etendiĝis orienten laŭ Pireneoj kaj Alpoj.

[redakti] La korteza amo

La korteza amo estas tipo de amo prikantata de la mezepokaj trobadoroj en lirikaĵoj nomataj mezepokaj amkantoj, kiu ĉefe celis noblan kaj subtilan manieron rilatiĝi al la amo. Ĝi simbolas la strebon al perfekta amo dediĉita al damo ĝenerale edziniĝinta kaj nobela, do ofte neatingebla. Ĝi estas perfektigo kaj plifortigo de la animo kaj de la koro.

1f3e84088a o.jpg

Korteza amo en Provenco en 14-jarcenta Manuskripto

La korteza amo karakterizas per forto de la deziro, nova maniero ami: "mi amas, do mi kantas"!

[redakti] Seksuma vivo

Dum Mezepoko, la geedziĝoj inter plenaĝuloj kaj knabinoj aŭ adoleskantinoj estis aftaj, kion spegulas la tiama literaturo: la Beatrice de Dante havas 14 jarojn, la Melibea de Fernando de Rojas 14 kaj la Carmesina de Joanot Martorell apenaŭ 13.

[redakti] Liber Gomorrhianus

Liber Gomorrhianus (Libro pri Gomoro, aŭ Libro de Gomoro) estas verko de sankta Pier Damiani, publikigita en 1051 ĉirkaŭ. Temas pri traktato skrapvunda kontraŭ la malvirtoj precipe de la klerikaro, kaj estas dediĉita al la tiutempa papo.

En la Liber Gomorrhianus Pier Damiani rimarkigegas la malhomoron de la samseksemaj praktikoj, reciproka masturbado, interfemura sekskunigo, Anusa seksumado kaj solitara malvirto, kiel renversaj atakoj kontraŭ la moralo kaj malordo kaŭzita de kontraŭsocia senbrida konduto. Li aparte indigniĝas pro sacerdotoj kiuj praktikas efebofilismajn seksrilatojn. Li akuzas la superularon kiel kaŭzo de tiu kontraŭmorala vivokonduto, ĉar ili, pro ekĉeso de kompato kontraŭdira, estis neglektintaj defendi la disciplinon de la Eklezio. Li oponas al la ordinigo de tiuj kiuj sin makulis pri samseksemo kaj seksa perforto kontraŭ infanoj kaj senhezita proponas ke la jam ordinitoj estus forigitaj el la sankta sakramenta administrado; kondamnas la seksrilatoj de pastro kun prostituitinoj, kun monaĥinoj kaj kun bestoj, aparte vortatakas sacerdotojn sekse profitantajn sur infanoj, pri kies psikaj kaj moralaj vundoj longe alarmas. Kaj, plue, li montras tutan sian indignon kontraŭ sodomiantaj sacerdotoj kiuj reciproke sakramente absolvas unu la alian de tiuj pekoj.

La verista kaj forpuŝa priskribo de la situacio (kelkeloke li malŝatas per ofendaj vortoj la virinojn pretajn konkubice vivi kun pastroj) kaj la korektigaj sugestoj de la Liber Gomorrhianus, kiu dekomence estis laŭdata de la papo mem (Leono la 9-a), ĝuste tiu ĉi poste ĝin taksis ekĉesa kaj, rilate la forigon el la klerikaj rotoj de la kulpuloj pri seksaj pekoj kaj, eventuale, krimoj, estis dekretite ke nur kiuj re kaj refoje kaj de longa tempo ofendis la kristanan priseksan moralon estu forigitaj. Pier Damiani reagis per forte protesta letero.

Ankaŭ se la diversaj formoj de la seksaj kondutoj estis jam pridiskutitaj en primoralaj samtempaj manlibroj, kiel en tiuj de Burkardo el Worms kaj Regino di Prüm, tiu de Pier Damiani estas la unua traktato kiu vaste kaj sisteme alfrontas tiun temon.

[redakti] Filozofio

Granda kaj grava debato ekscitis inter medievaluloj la tiel dirita disputo pri la universalaĵoj, problemo koncernanta la konsiston de la universala nocio, nome de la predikato kiu estas asignita al multego de entaĵoj. Kiam, ekzemple, oni asertas: “ĉiuj estaĵoj estas mortemaj”, oni atribuas ĝeneralan karakterizon (“quid” = iun kvaliton, nome “esti mortema”) al konkretaj realaĵoj. Kio estas la esenco de tiu kvalito-karakterizo? La respondoj variis laŭ la fluo de la jarcentoj, ekde Porfirio en la 4-a jarcento ĝis Vilhelmo el Okam (1330) kaj plifrue.

La eblaj respondoj sintezeblas tiel en la kompromiso ellaborita de Alberto la Granda kaj Tomaso, subtenantaj de la Moderna realismo: la universalaĵoj estas:

  • ante rem, nome ili ekzistas “antaŭ ol” ekzistas la aĵoj, en la Dia menso;
  • in re, nome ili ekzistas “ene” de aĵoj mem, kiel realaj estaĵoj;
  • post rem, nome ili estas “realaj produktoj” de la homa menso kiu praktikas aŭtonoman funkcion en la ellaborado de konceptoj kiu ne dependas de la realaĵoj.

Al la realistoj kiu subtenis la objektivan kaj sendependan ekziston de la universalaĵoj, oponis la nominalistoj, kiuj, male, negis kiun ajn realon al la universalaĵoj kiu laŭ ili estas simpla nomo (flatus vocis), estiĝantaj nur post rem.

Mezepokaj filozofoj faris grandaj dueloj por decidi la veron, sed, ĉiuj el ili mortis antaŭ la fino de la debatoj pro la nigra pesto. Oni pensas ke, se ili decidus pri la afero, eble ĝi havus iun utilecon.

Pim3.jpg

[redakti] Arkaika juda filozofio

En tiu epoko la juda filozofio estis peze altirita sin mezuri kun la penso de Platono, Aristotelo kaj poste kun la islama filozofio. Multaj de la judaj mezepokaj filozofoj (ekde la 8-a jarcento ĝis la 9-a komparis sian penson preskaŭ nure kun tiu de arabaj filozofoj, kiuj siavice estis tre influitaj de aristotelismo kaj platonismo kiuj jam influis la filozofion de bizancaj kristanoj.

[redakti] Tekniko

Valente2.jpg

La romianoj disvolvigis multajn teknikojn kiuj perdiĝis dum la Mezepoko kaj ne reinventiĝis ĝis la 19-a kaj la 20-a jarcentoj. La teknologio de la Mezepoko estas priskribebla kiel miksaĵo de tradicio kaj plinovigo, ekzemple, dum mezepoko oni inventis komputilon, sed ne la elektro, sekve ili ne funkcias, same kiel la aŭtomobiloj ne funkciis, ĉar ili ne sukcesis fari benzinon.

[redakti] Enĝineriarto

Iu mezepokulo kunportas longan stangon. Kiam li atingas la urbopordon, li neniel povas, kun la stango, trairi la tunelon de la pordo, ĉar la longo de la stango grandas pli ol la diametro de la tunelo. Tiam iu helpema maltrankvilas kaj proponas: "Tranĉu ĝin en du partojn!"

[redakti] Kavaliraj ordenoj

Kavalira ordeno estas tiu komunomo, estiĝinta dum la krucmilitoj, kiuj estis fonditaj por protekto, akompano kaj prizorgo de la pilgrimantoj en la Sanktan Landon Palestino.

Dum la anoj estis dovoligitaj je malriĉeco, la ordenoj mem iĝis unu el la plej riĉaj organizoj de sia tempo per heredoj, donacoj kaj konkeroj.

[redakti] Paĝio

D7 o.jpg

Sepjaraj knabetoj el malsupera nobelaro estis akceptataj en superaj nobelaj familioj aŭ ĉe la reĝa kortego kaj tie ili estis edukataj por fariĝi kavaliroj. Ili ricevis la titolon paĝio. Samtempe ili servis al sia mastro dum ĉasado, festenado kaj ankaŭ kiel senditoj. Nobelinoj instruis al ili kateĥismon kaj estimadon de buŝseksumado al virinoj.

Post sia dekkvara jaro la paĝioj fariĝis ŝildportistoj de sia mastro kaj ricevis la titolon varleto. Tiel ili jam estis taŭgaj je plena seksumado al nobelulinoj.

[redakti] Mezepokismo

Mezepokismo estas la ismo de eŭropa mezepoko, aŭ simple prefero por tiu speciala epoko de historio.

Ĝi ŝajne ne fariĝis aŭtenta movado antaŭ la frua 20-a jarcento en Britio, kvankam unu el la fontoj de romantikismo ja ankaŭ estis granda intereso pri tiu periodo. Hodiaŭ, la vorto "mezepokismo" cetere rilatas al tempovojaĝoj al mezepoko.

[redakti] Biblia konado

Mezepoka galgokandidato refalis en la vivon, kiam la ŝnuro disŝiriĝis. Oni volis lin denove pendumigi; sed li citis la psalmon 124,7: "La ŝnuro disŝiriĝis kaj ni estas liberaj." Oni kondukis lin denove antaŭ la juĝiston, sed tiu decidis je lia favoro.

[redakti] Referencoj

  1. En tiu leĝa malpermeso Justiniano imitis sian antaŭulon Julianon kiu per edikto malpermesis kristanismon! Jam oni forgesis Konstatenon Pontifex Maksimus por ĉiuj religioj
Content Navigation