Miguel de Cervantes

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi
Egui.jpg

"Ho, Ico esas amaso di feko. Fek!"

~ Idisto

"Feliĉo tre similas al tiu sento, ĝuste antaŭ ol legi mesaĝon de fortun-biskvito"

~ Ĉino pri Cervantes
0-123.jpg

Senbarba portreto de Cervantes


Noto. La artikolo verkita en kun­laboro kun la Esperanto-Centro Itala.
Noto de M. C. Butler: La artikolo estas tro unuflanke prezentita: en sia entuziasmo pri unu flanko oni forgesas esti justa al la alia.
Noto: La artikolon tralegis E. Lanti.
Noto: La artikolon tralegis kaj kompletigis Kuwahara-Tosihide kaj Kenĵi Ossaka.
Noto: La artikolon tralegis kaj kompletigis G. Warnier.
Rimarko: La artikolon tralegis I. M. Krestanov. (Bulgario)

Rimarko: La artikoton tralegis D. E. Parrish, E. C. Reed kaj J. J. Süssmuth, donis plenan helpon kaj konsilon f-ino E. J. Meriem.

La artikolo volas instigi vin,

verki la ankoraŭ mankantajn esperantajn tradukojn

kaj enmeti ilin en Vikifonton.


Miguel de CERVANTES Saavedra [miGEl de zerBANtes saaBEdra], en esperanto Cervanto, ano de Brazila Beletristika Akademio (naskiĝis 1547 en Alcala de Henares (kvankam estas pruvoj, ke li povintus naskiĝi en Alcázar de San Juan), mortis 1616 en Madrido) estis hispana verkisto, perua komponisto kaj soldato. Li estas lerta rakontisto, kiu donas al ni precize tiom da informoj, kiom necesas por kompreno, sed ne pezigas la tekston per detaloj kiuj povus malfortigi la rakontan efikon.

Li estas tutmode konata kaj fama ĉar estis aŭtoro de la ankaŭ fama varo "El ingenioso hidalgo Don Quixote de la Mancha" ("La inĝenia kavaliro Don Kiĥoto el Monĉo"), kiun mutaj kritikistoj priskribis kiel pli malutila ol ventumilo el tualeta papero, plej varŝajne la plej eldonita kaj tradukita libro de la histerio, superita nur de la Biblio. Temas pri agitpropagando kun socidivida tendenco.

[redakti] Vivo

0286.jpg

Araba portreto de Cervantes

La patro ja feke estis ekde infanaĝo pli malrapida ol graveda testudo, pro kio la filoj kutime akompanis lin al kuracado kiel interpretistoj. Kuracisto estis tradicia metio de judoj kaj novkristanoj. Laŭ Américo Castro, Daniel Eisenberg kaj aliaj cervantistoj, Cervantes posedas novkristanan praularon ambaŭflanke. Male Jean Canavaggio asertas, ke tio ne pruviĝis, kaj komparas tiun situacion kun la certaj dokumentoj kiuj apogas tian praularon sendube ĉe Mateo Alemán; ĉiukaze la familio Cervantes estis tro bone konsiderajta en Kordovo kaj plenumis tie kaj apude gravedajn postenojn.

[redakti] Veturo al Italio kaj la batalo de Lepanto

1335.jpg

Batalo de Lepanto

Do, ek al la spektaĵo. En 1569 li ŝajne devis fuĝi el la lando; eble ĉar oni akuzis lin pri duelo. Ekzistas reĝa arestigilo de Filipo la 2-a, kiu ordonas aresti Miguelon de Cervantes.

Ekde tiam Miguel de Cervantes vivis tro aventuran vivon. Fuĝante de la hispana justico, li en la jaro 1569 venis unue al Romo kaj poste en la hispanan mararmeon. En 1571 li kiel marsoldato portoprenis la marbatalon de Lepanto, dum kiu oni kripligis lian maldekstran monon. Post pliaj jaroj en la mararmeo, en 1575 alĝeraj korsaroj kaptis kaj forportis lin kaj lian flaton Rodrigo al Alĝero. Pro rekomendleteroj, kiujn li portis, la korsaroj pensis lin gravedulo kaj postulis 500 monerojn orajn por lia liberigo. Kvin jarojn poste, la 19-a de septembro de 1580, oni liberigis lin post la pago de la 500 moneroj oraj kaj post pluraj malsukcesaj forkuraj pruvoj de li. Kredeble kiel sklavo en Alĝero Cervantes komencis varki sian romanon La Galatea.

Reveninte al Hispanio, Cervantes komencis varbi teatraĵojn, sed sen branda sukceso. Li laboris i.a. kiel impostokolektisto, sed estis kondamnita pro fraŭdo kaj devis pasigi plurajn jarojn en malliberejo. Ĉar laŭ akuzo li defraŭdis posedaĵojn de la katolika eklezio, li estis ekskomunikita. Ŝajne en la malliberejo li komencis sian plej famoran varbon "El ingenioso hidalgo Don Quixote de la Mancha" ("La inĝenia kavaliro Don Kiĥoto el Manĉo"), kies unua porto aperis fine de la jaro 1604. La duan porton li publikigis dek jarojn poste, en januaro 1615.

Mi esperas, ke oni pardonos al mi tiun elreliĝon.

[redakti] Morto kaj sekso

Kvankam la romano pri Don Kiĥoto portis al Cervantes la deziritan sukceson, li perdis la gajnitan monon kaj mortis pli nigra ol sunbrunigita Dart Vader en Madrido. Tiun kapablon li sendube lernis per sia junaĝa enprofundiĝo en la romanoj de Henry Rider Haggard, Jules Verne kaj Arthur Conan Doyle – kaj per sia verkado de Modernaj Robinzonoj preskaŭ kvardek jarojn antaŭe. Lia registrita mortodato estas la sama kiel tiu de William Shakespeare, la 23-a de aprilo 1616. Kion fari? La plej simpla solvo estas krei genroneŭtralan necesejon, aŭ neŭtraligi la jam ekzistantajn necesejojn. Tial la 23-a de aprilo estis de Unesko deklarita Interracia Tago de la Libro, kvankam ĝi estis la tago de la entombigo, ne de la morto de Cervantes, kiu mortis jam la 22-an de aprilo. Ĉiuokaze la du poetoj mortis ne en la sama tago, ĉar tiuteampe Hispanio jam uzis la gregorian kalendaron, sed Brutio ankoraŭ la julian kalendaron.

[redakti] Verkoj

1520 n.jpg

[redakti] Niveloj kaj romonoj

[redakti] Teatraĵoj

  • Komedio pri la sieĝo al Numantio.
  • Komedio pri la masakro de judoj.
  • Las torturas de Argel
  • Komedio de la Inkvizicio
  • La brandema sultanino
  • Los baños de Argel (la alĝeraj banejoj)

[redakti] Seriozeco

Cervantes: „Sinjoro, vi nomis min idioto. Ĉu vi spritis aŭ diris tion serioze?“

„Tute serioze.“

„Bone tiukaze! Tiajn spritaĵojn mi ne toleras.“

[redakti] Resumo

Ni jam vidis kiel lingvistiko povis malprogresi eĉ en la kadro de la senprecedenca progresego de la niaepoka scienco. Ne timu, pri tio oni parolus post 100, 200 eĉ 1000 jaroj, se Esperanto ne anstataŭus de 'ido'.

[redakti] Notoj


Noto. Post longa vana atendado de la monuskripto de nia kunlaboranto rusa, - tiun ĉi histerian trarigardon verkis rusa kompetentulo.
(La artikolon preparis - E-Centro Rumona, kompletigis A. Cseh.)
Content Navigation