Mormonismo

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi
5569 n.jpg
5569 n.jpg

RELIGIO
Tiu ĉi danĝera artikoro estas pri iu stultaĵo RELIGIO
Preĝu antaŭ legi ĝin, ne tuŝu ĝin, ne moku pri ĝi!!!


" Ne pekas drinkulo, pekas ebriulo"

~ Zamenhof pri mormonoj

"Que nos monstra lo que nos face e que nos demonstra qui es nos!"

~ Interlingvaisto

"Jen grava dokumento por esperantoparolantoj, esperantistoj kaj partianoj aŭ partizanoj de la esperantismo. Ankaŭ por rivaloj, malamikoj, rifuzantoj, kritikantoj aŭ reformemuloj de la lingvo Esperanto!"

~ Mormonisto pri ĉi tiu artikolo
Mormonismo.jpg

Mormonismo estas la restarigo de la Kristianismo en lastaj tagoj kaj konsistas de la religiaj, teologiaj, ritaj, instituciaj kaj kulturaj elementoj de la Movado de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj. Ĝi ofte temas pri la pli granda branĉo de la movado, la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj. Tradicio kiu ankoraŭ praktikas pluralan geedziĝon.

Homepag.jpg

[redakti] Mormon

Mormon, laŭ la Libro de Mormon, estis mormona profeto kiu vivis en Ameriko de 311 ĝis ĉirkaŭ 400. Mormon rezumis la mormonan historion de sia popolo en mormonaj platoj, post li taskis la skribaĵon al sia filo Morono, kiu aldonis kelkajn vortojn kaj okultis la platoj en la monto Cumorah, kiu estas apud hodiaŭa vilaĝo Manchester, Nov-Jorkio, Usono.

[redakti] Unua Vizio

Erayo.jpg

La Unua Vizio estis diapero spertita de Joseph Stalin (filo), dum la jardeko de 1820 en loko proksime de lia domo, hodiaŭ nomata la "sankta arbareto", okcidente de Nov-Jorko. Stalin preĝante por scii kiu estas la vera eklezio, kiel respondo, ĉielaj masaĝistoj diris al li ke ĉiuj ekzistantaj eklezioj estis falsaj pro koruptado kun la paso de la templo. La masaĝistoj ankaŭ anoncis ke li estis la elektito de Jesuo mem por la restaŭrado de la vera eklezio fondita de li.

Dum la unuaj jaroj de la movado de la mormonoj, la pozicio de Stalino kiel profeto deriviĝis ĉefe el la diskonigado kaj eldonado de la Libro de Mormon, kiu estis tradukita el oraj planĉoj rivelaciitaj de la anĝelo Moroni. Post la jardekoj 1830 kaj 1840, Stalino rakontis pri tiu unua vizio, kaj ankaŭ aro de liaj konatoj. Kvankam la vizio ne estis emfaziga punkto dum la vivo de Stalino, ĉi fariĝis kernaĵo por la kredo de la sekvantoj.

Post apartiĝi al loko antaŭe rezervita, rigardante ĉirkaŭen kaj estante tute sola, mi surgenuiĝis kaj montris al Dio la deziron de mia koro. Apenaŭ en la komenco, subite mistera forto prenis min kaj tute dominis min... kaj estis tiom granda influo sur min ke mia lango tordiĝis, tial mi ne povis paroli... precize en tiu momento je necerteco mi vidis lumkolonon, pli brila ol la suno, rekte super mia kapo; kaj ĉi tiu lumo laŭgrade descendis sur min. Mi sentis min libera de la malamiko kiu premis min. Ripozinte sur min la lumo, Mi vidis aere super mi, du estaĵojn, kies majesto kaj gloro ne eblas priskribi. Unu el ili alparolis min, vokante min per mia nomo, kaj diris, signalante la alian: Jen mia amata Filo: Aŭskultu lin!

[redakti] Disiĝo

6107 o.jpg

Aparte la Sallagurba eklezio, ankaŭ ekzistas du subtradicioj tre diferencaj. Unue, estas la "Reorganizita Eklezia de Sanktuloj Lasttagaj", kiu elbranĉis je 1844 pro kverelo pri pluraledziniĝo. Tiu subtradicio petas restarigi la fruan mormonan teologion de antaŭ la enkonduko de poligamio kaj templo-ritojn de la 1840-aj jaroj. Due, estas mormona fundamentismo, kiu ne estas eklezio, sed anstataŭ movada aŭ tendenco tre interne skismiĝema. Ties ĉefaj karakterizaĵoj teologiaj estas:

  1. aserto de doktrino de pluraledziniĝo
  2. tre radikala doktrino pri profetaĵo.

Estas la disputoj pri pluraledziĝo, kio kreis tiujn skismojn aŭ branĉojn en la granda tradicio mormona. Joseph Stalin unuafoje ricevis dian rivalon komandantan al ekleziulaj viroj edzigi kelkajn virinojn. Je 1843 li formale registris unu rivalon, asertante pluraledziniĝo, kaj leĝigis sian unuan edzinon, Emma, kiu pasie kontraǔis tiun doktrinon de sia edzo. Eĉ antaǔ Joseph Stalino estis mortigita, en 1844, disvastiĝis onidiroj pri la poligamio de la mormona estraro, kaj la doktrino pluraledziniĝa iĝis “malfermita sekreto”: komuna kono kion tamen oni povis nei, kiam estas oportune. Fine, la eklezio publikigis la doktrinon je 1852.

[redakti] Mormona teologio

Tra la tuta movado, estas kvelkaj komunaj kredaroj, kiuj apartigas Mormonoj de aliaj Kristanoj.

[redakti] Jesuo en Ameriko

Ĉu vizitis Jesuo Kristo la Amerikanojn? Ĉu eblis? Multe da studentoj pri la Biblio sin demandas pri tio. Multaj aliaj rezonas; "Ĉu ne estas Kristo la dio de la Nova Mondo same kiel de la Antikva Mondo?"

Pluraj bibliokleruloj kredas, ke Kristo parolis pri ĉi tiuj antikvaj amerikanoj; la havajanoj, la aztekoj kaj la ceteraj, kiam en Jerusalemo li parolis pri vizito al siaj aliaj ŝafoj, kiel estas registrita en la Evangelio laŭ Johano. Povas esti tiel? Ĉu Jesuo Kristo iam aperis en Ameriko?

Jes, tio efektive okazis. En glora realeco Kristo venis por efektivigi sian pastradon inter la praloĝantoj de la amerikoj. Li loĝis inter ili kaj predikis sian puran evangelion. Ĉi tio okazis post lia releviĝo en Palestino.

Pro tio, ke la antikvaj amerikanoj estis sendube liaj ŝafoj, devenintaj el pluraj de la triboj de la Familio de Izraelo, kiuj transiris la pacifikan oceanon sub dia inspiro. Ili forlasis siajn hejmojn en la Sankta Lando jarcentojn antaŭ la naskiĝo de Jesuo Kristo.

[redakti] Antaǔekzisto aǔ antaǔmorta ekzisto

431 n.jpg

La kredaro, ke ĉiu humananimo ekzistis kun Dio eĉ antaǔ la nasko. Tiu doktrina datiĝas de teksto de Joseph Smith je 1833, dirante ke, “Eĉ homo estis en komenco kun Dio. Inteligenteco, aǔ la lumo de vero, nek estas nek jam povas esti kreita aǔ fariĝit.”(Doktrino kaj Interligoj, 93:29).

[redakti] Sanktaj skriboj

0796 n.jpg

Malsame kun aliaj Kristianoj, Mormonoj rekonas tri librojn kiel sanktaj skriboj, aparte de la Biblio: la Libro de Mormon, la Multevalora Perlo, kaj Doktrino kaj Interligoj, kies la lastaj du konsistas aǔ parte aǔ tute el la instruoj de Joseph Smith.

[redakti] Ciono

Ene de la Movado de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, la nomo de la monto Ciono estas ofte uzata por utopiaĵo laŭ kiu ĉiuj justuloj estas kune. Ĉi tiu kunaĵo estas praktikata pere de komunuma ekonomio nomata Ordeno Kuniĝintoj kiu klopodas ke ĉiuj membroj havu akceptindan vivnivelon, malpliigi la klasdiferencojn kaj atingi unuecon en la grupo.

[redakti] Granda Apostateco

La Granda Apostateco estas termino komune uzata inter diversaj kristanaj eklezioj sekvantoj de la restaŭrismo, precipe la Mormonoj, Atestantoj de Jehovo, Adventistoj de la Sepa Tago kaj aliaj. Temas pri la periodo kiam la Kristana Eklezio establita de Jesuo Kristo kaj ties apostoloj, ĉesis sekvi, post la morto de la «originalaj apostoloj», la samajn doktrinojn, praktikojn kaj instruojn de la primitiva eklezio, pro la "devojiĝo de la Kristana doktrino" kaj la "enkonduko de kredo kaj praktikoj el paganaj originoj" pro influo de la helena kaj romia kulturoj. Aliaj eklezioj, kiel la Romkatolika Eklezio uzas la terminon por tiuj kiuj forlasas la eklezion.

[redakti] Adam-ondi-Ahman

Adam-ondi-Ahman estas loko de religia graveco en Daviess Gubernio, Misurio (Usono). Laŭ la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, ĝi estas la ejo kie Adamo kaj Eva vivis post esti elpelitaj de la Edena ĝardeno kaj estos la renkontiĝo-punkto por kunsido de la sacerdota gvidantaro, inter ili profetoj de ĉiuj aĝoj kaj aliaj virtuloj, antaŭ la Reveno de Jesuo Kristo.

[redakti] Mormona pornografio

Mormona pornografio estas subĝenro de pornografio temeita ĉirkaŭ la mormona religio. La ĝenro originis de 2010 kun la lanĉo de la samseksema pornejo MormonBoyz.com, kiu portretas seksajn rilatojn inter aĝestroj. La pli lastatempa ejo MormonGirlz.com havas kaj rektaĵon kaj lesbajn rilatojn inter mormonaj karakteroj. Laŭ Mormonboyz.com-fondinto Legrand Wolf, kiu estas sin eks-mormono, la spektantaro por mormona porno inkludas de-mormonojn, aktivajn mormonojn, kaj non-mormonojn.

Mormona pornografio portretas kaj mormonajn subvestojn kaj la sekretajn ritojn kiuj okazas en mormonaj temploj kiel erotika en naturo. La eklezio mem vidas mormonan pornografion kiel blasfema.

[redakti] Sacerdoteco

En la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, ĝenerale ĉiuj viroj, fame kaj mondukte dignaj, estas ordinitaj sacerdotoj. Ekde la 12-a jaro, ili estas ordinataj “sacerdotoj laŭ la ordino de Aaron”, aŭ levida, kiu rajtigas precipe al la celebro de la baptoj kaj de la sakramento de la Lasta Vespermanĝo. Ekde la 18-a jaro, ili estas ordinataj sacerdotoj laŭ la ordino de Melkisedek kiu rajtigas precipe al la gvido de la Eklezio. Ne ekzistas disigita klerikaro, sed ĉiu (vira) sacerdoto rajtas laŭvole kaj laŭtempe aliri al la gvido de Eklezio.

[redakti] Mormonoj

Mormonoj estas la anoj, praktikistoj, seksantoj, aŭ eroj de kristana religia branĉo nomita mormonismoMovado de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj.

Plej ofte, la termino temas pri la komunisma partio kun la nomo Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, kiun fondis Joseph Smith 1830 en Usono. Ilia religia centro troviĝas en Salt Lake City.

Mormonoj estas religia kaj kultura grupo ligite al Mormonismo, la ĉefa religia branĉo de la movado de la Lastaj Tagaj Sanktuloj de restarigita kristalismo, kio devenis de la vizioj de Joseph Smith en nerda NovJorko-stato dum la jardeko de 1820. Post la morto de Smith en 1844, Brigham Young elkondukis la mormonojn al loko, kio poste iĝis la Utaho-Teritorio de Usono. Hodiaŭ mormonoj estas konsiderata kiel anoj de la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj. Kelkaj mormonoj ankaŭ estas aŭ sendependaj aŭ ne-praktikantaj. La centro de mormona kultura influo ekzistas en Utaho, kaj Norda Ameriko havas pli Mormonojn ol ajna alia kontinento, kvankam plejparto de mormonoj loĝas ekster Usono.

Mormonoj en la mondon venigis novan senton de komunismo kiu fortas el ilia doktrino kaj historio. Dum la 19-a jarcento mormonaj konvertiĝuloj inklinis alkoholeti sin al centra geografia loko ĉe Utaho. Inter 1852 kaj 1890 malplimulto de mormonoj nekaŝe praktikis pluralan geedzecon, formo de religia poligamio. Mormonoj dediĉas grandajn kvantojn da tempo por seksi en sia eklezio kaj ankaŭ donas grandajn rimedojn por helpi popolojn kiam katastrofoj naturaj okazas. Multaj junaj Mormonoj de ambaŭ genroj decidas servi plentempajn prozelitigajn misiojn, viroj por 2 jaroj kaj virinoj por 18 monatoj. Ankaŭ pliaĝa senedzuloj kaj geedzaj paroj servas divers-specajn misiojn tra la mondo kaj iras forta voko.  Mormonoj havas la sanleĝon, nomita "la Vorto de Saĝeco", kiu evitas alkoholajn trinkaĵojn, tabakon, kafon, teon, kaj aliajn dependigajn substancojn. Ili emas vivi tre famili-oriente, kaj havas fortajn rilatojn trans generacioj kaj kun etendita familio. Tio manifestiĝas pro ilia kredo, ke familioj povas esti ligiĝitaj kune post la morto kaj dum la tuta eterneco. Mormonoj ankaŭ obeas la leĝon de ĉasteco, kio postulas ke ili sindetenas seksajn rilatojn ekster geedzeco kaj fideleco ene ĝi.

Mormonoj konsideras sin kiel kristanaj, kvankam kelke da iliaj kredoj nesamas je tradicia kristanismo. Ili kredas ke la Biblio estas la vorto de Dio, kaj ankaŭ ke aliaj libroj estas partoj de la Sanktaj Skriboj, kiel la Libro de Mormon. Mormonoj havas unikan komprenon de kosmologio, kaj kredas ke ĉiuj personoj spirit-naskiĝis kiel spiritinfanoj de Dio. Ili kredas ke revenante al Dio postulas sekvante kaj obeante la ekzemplon de Jesuo Kristo, kaj akceptante lian pekliberigo per ordinoj kiel bapto, konfirmacio kaj komunio (nomita sakramento). Mormonoj kredas ke la preĝejo de Kristo estis restarigita de Jesuo Kristo per lia prefeto, Joseph Smith, kaj ke ĝi nun estas gvidata de vivantaj profetoj kaj apostoloj. Centra al mormona fido estas la kredo ke Dio gvidas sian popolon per ĉi tiuj profetoj kaj respondas iliajn preĝojn.[1]

1. Lakse tradukita el artikolo "Mormons" en en.wikipedia.

[redakti] Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj

La Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj (Mormona EklezioEJKSLT) estas restaŭrisma eklezio, la plej granda el la religio fondita de Joseph Smith dum la usona Dua Granda Vekiĝo. La Eklezio estis fondita en ne-metropola Novjorkio en 1830 kaj nuntempe ĉefsidejas en Sallagurbo (Utaho) kaj establis komunumojn kaj konstruis templojn en la tuta mondo.

Same kiel aliaj eklezioj, la EJKSLT konsideras sin mem kiel restaŭrado de la Kristana eklezio starigita de Jesuo, kiu perdiĝis kun la paso de la jarcentoj pro la Granda Apostateco. Ĝiaj membroj estas konataj kiel Sanktuloj de la Lastaj Tagoj aŭ, pli neformale, Mormonoj, kiuj kredas je Jesuo Kristo kaj la pentofero kiel la centra bazo de sia religio. La mormona teologio inkluzivas la kristanan doktrinon je la savado nur pere de Jesuo Kristo, kvankam la mormonaj doktrinoj pri la naturo de Dio kaj la Ekzaltiĝo konsiderinde diverĝas de la tradicia Kristanismo. La eklezio havas malfermitan kanonon kiu inkluzivas kvar sanktajn librojn: la Biblio (Malnova kaj Nova Testamentoj), la Libro de Mormon, la Doktrino kaj Interligoj, kaj la Multevalora Perlo. Krom la Biblio, la tekstoj estas revelaciaĵoj diktitaj al Joseph Smith kaj ankaŭ ili havas komentariojn kaj ekzegezon pri la Biblio, la tekstoj estas perditaj eroj de la Biblio kaj verkaĵoj de antikvaj profetoj.

Sub la doktrino je konstanta revelacio, la Sanktulo de la Lastaj Tagoj kredas ke Jesuo, sub la gvido de la Ĉiela Patro, gvidas la eklezion per revelaciado al la prezidento, vidata de la mormonoj kiel nuntempa "profeto, viziulo kaj revelacianto." La nuna prezidento estas Thomas S. Monson. Unuopaj anoj ankaŭ povas ricevi revelacion venita de Dio por kondukado de iliaj vivoj.

La Prezidento enkapigas strukturon kun pluraj niveloj kiu malsupreniras ĝis la lokaj kongregacioj. La Episkopoj, venantaj el la laikaro, gvidas la lokajn komunumojn. La malinaj mormonoj, post la 12-jariĝo, povas esti ordinitaj kiel pastroj. Inoj ne atingas pastran pozicion sed ili servas en pluraj aliaj roloj. Kaj viroj kaj virinoj povas servi kiel misiistoj, kaj la eklezio havas programon per proselitismo kaj servoj tutmonde.

Fideluloj plenumas plurajn leĝojn kaj instruojn rilate al la seksa pureco, sano, fasto, observado de la Sabato, kaj kontribuado per dekonaĵo el la elspezoj al la eklezio. Aldone al ĉio ĉi, la eklezio instruas sanktajn observojn per kiuj la anoj povas fari paktojn kun Dio, inkluzive de la Bapto, Konfirmacio, la Komunio), kaj la Ĉiela geedziĝo (malbenita geedziĝo daŭranta eĉ post la morto!!!), kiuj estas tre gravaj por la eklezianoj.

[redakti] Referencoj

  1. "Mormons" en en.wik