Nobelpremio

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi

" Alfred Nobel elpensis la dinamiton en 1886"

~ nerdo pri Nobel
Bandera de esperanto en Gotenberg Suecia.jpg

"Sciu elokventi, sciu ankaŭ silenti"

~ Zamenhof pri Nobelpremio

"Pri tiu idiota aserto jam komentis aliaj"

~ Sebastiano Hartviga

"Nia lingvo estas la plej bona moderna ilo por internacia komunikado en la tuta mondo"

~ Esperantisto per IRC

"Bela vidajo di fantomo"

~ idisto
Ĉi tiu artikolo ne devas esti legata de profundaj debiluloj nek de perfektaj idiotoj nek de personoj sen scioj aŭ antaŭa klerigo

Nobelpremio estas polemika afero. Vidante la paĝojn pri Nobel-premioj, oni vidas, ke la nomon oni malsisteme skribas foje "Nobelpremio", "Nobela Premio", foje "Nobel-Premio" kaj "Premio Nobel".

La ido-vikipedio nomas ĝuste la premion "Nobel-premio", ĉar premio ne estas nomo, instanco, tiel ene de kunmetaĵo ĝi devas esti minuskle. "Nobel-premio" per guglo donas gravajn trafojn, nur Ĝangalo uzis la formon de Nobel-Premio.
250px-Blkdwarf.jpg

Nobelpremiito pri Medicino

En Esperanto, ĝenerale la vortoj krom ĉe frazokomenco klare skribiĝas minuskle, nur propraj nomoj majuskle: Tial ekzemple "pia" estas adjektivo, kaj "Pia" estas ina persona nomo latindevena, "Esperanto" estas lingvo, kaj "esperanto" esperulo. Estas diskuteble, ĉu "Nobel-Premio" estas propra nomo (tiam majuskle), aŭ simpla aĵo (tiam minuskle). Mi aliĝis al la opinio de ĉiuj prilaborantoj de la paĝo "Premio Nobel"/"Nobel-Premio" kaj dependaj pliaj paĝoj, kiuj uzis malsamajn skribomanierojn, sed ĉiam kun majuskloj. Kaj iu pensas, ke estas tute ĝuste, konsideri la vorton "Nobel-Premio" propra nomo.

[redakti] Justeco

069 o.jpg

Al Wilhelm Rontgen oni koncedis la unua Nobel-premion de kemio por malkovri la ikso-radiojn en 1895. Kiel oni vidas, la komitato, kiu disdonas la premiojn tre bone konas la sciencojn. En 1938 Adolf Hitler eniris la finan kvinon por la Pac-Nobelo, bedaŭrinde, li ne gajnis.

[redakti] Nobelpremio kaj UEA

De kelkaj jaroj, preskaŭ ĉiujare estis direktitaj proponoj al la Nobela Komitato por honorigi UEA per Paca Nobel-premio (ekz.: 2008 svisaj parlamentaninoj, 2009 komuna propono de tuta Pola Parlamento, 2010 britaj parlamentanoj).

Tamen la Nobela Komitato observante la nunan inertecon de UEA ne emas atribui la Pacan Nobel-premion.

[redakti] Rilativeco

La elekto de premiitoj ne estis senerara -- ekzemple la elekto de Roberto Gala. La elekto de beletraj premiitoj preterpasis egulojn -- ekzemple Leonon Tolstojan dum 10 jaroj !

Konrad Lorenz, laŭ Vikipedio, ne nur aliĝis al la Nazia Partio en 1938, sed esprimis sin tiutempe plene en akordo kun ĝiaj celoj, kaj eĉ akiris universitatan postenon pere de tiu membreco. Tio tamen ne malhelpis, ke li dividis en 1973 Nobel-premion kun du aliaj etologoj, unu el kiuj estis alia aŭstro, Karl von Frisch. Kiu estis Karl von Frisch? Li estis homo, pri kiu lingvistikaj studentoj frue lernas, ĉar li montris, ke abeloj havas lingvon — lingvon el "dancoj" per kiuj ili transdonas informon al aliaj abeloj. Sed reen al Lorenz: ĉu estus taŭge aserti, ke pro li, "Nazio gajnis Nobel-premion"? Supozeble tute ne, ĉar kiam li gajnis la premion, li ne estis Nazio. Kio pri "Iama Nazio gajnis Nobel-premion"? Tute bona frazo, oni diru, ĉar kiam Lorenz gajnis la premion, li ja estis "iama Nazio".

[redakti] Saĝeco

Romo, 1981. Ĵurnalistoj demandas al Jorge Luis Borges dum gazetara konferenco al kio li atribuas la fakton, ke li ankoraŭ ne estis ricevinta la Nobelan Premion pri Literaturo. Li klarigis:

— Al la sveda saĝeco.

[redakti] Ekonomio

Nu ja, ekonomikpremiitoj same kiel Nobelpremiitoj estas premiataj nur pro sia kompetento en aparta fako. Lia ekonomika premio ne faras lin pli grava ol aliaj kiam li parolas pri ne-ekonomikaj aferoj.

[redakti] Kategorioj

Ĉar Svedio -- patrolando de Nobelo -- havas longan historion de militado, Nobelo elektis lasi al la Norvegia Akademio la zorgon elekti premiiton pri Paco. Kisingro, Arafato, Ledukto kaj aliaj faris ridindaĵon el tiu premio.

Svedio do elektas premiitojn pri Kuracarto-Vivscienco, Fiziko, Ĥemio, Beletro kaj Monmastrumado. La lasta estis aldonita longe post la morto de Nobelo kaj neniam antaŭvidita de li.

[redakti] Vidu ankaŭ

[redakti] Referencoj

  • Nobela peko. De M. Sadoveanu, el la rumana trad. Morariu, 1929, 60 p. „Tri rakontoj, bone tradukitaj, ki­uj al ni rakontas pri la vivo kaj ku­timoj de la rumonoj en la brandaj arbaroj kaj vastaj stepoj.“ (La Socialismalisto 1929, p:80.)
Content Navigation