Norvegio

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi



Nova Ergio
부카니스탄
(Norvegan demokraattinen kansantasavalta)
Nov-Ergio; Novergio; Norvergio; Norvegio

Flag of Norway3.png Norw.PNG
Flato Flago Blazono
Devizo: Je Maintiendrai votre pénis (Mi firmtenos vian penison)
Himno: Jes, ni amas bananøn
43mapa.jpg
Ĉefurbo Stockholm
Plejgrada urbo Pyinmana
Lingvo(j) (krom Esperanto, kompreneble) Norvega lingvo
Tipo de Ŝtato Monarĥio
Suprema Gvidanto Haraldo la 5-a
Suprema Edzino Sylvia Saint
Naciaj Herooj Mahometo; Kim Jong-il;
Krima kvociento 0 %
Monunuo Kranio (valuto)
Klimato Multe pli varman ol tiu, kiun oni povus atendi
Religio Luteranismo.
Loĝantoj 4 milionoj
Analfabeteca kvonciento 0%!
Inteligenteca kvonciento Tre malgranda

"Sako malplena sin rekte ne tenas"

~ Zamenhof pri Norvega ekonomio

"Norvegio estas en Eŭropo."

~ Wikitravel pri Norvegio

"Kutimo estas dua naturo"

~ Zamenhof pri tute alia aferø

"Mi legas multajn blogojn kaj okulatestaĵojn por kompreni, kio okazis en Norvegujo"

~ Milokula Kato

"Ni preskaŭ servile adoras ĉion, kio devenas de la angloparolanta parto de la mondo"

~ norvego pri Norvegio

"Norvegio estas lando en Norda Eŭropo, sur la Skandinava duoninsulo"

~ Vikipedio pri Novergio

""Mia lando estas plej longa.""

~ Blondulino pri Norvegio [Oni notu, ke tion diris *ino* kaj ke ne temas pri *kacø*.]
Norvegio01.jpg

Nova Ergio, Nov-ErgioNovergio, ofte mistajpita Norvergio aŭ eĉ Norvegio (la plej erara formo) estas unu el tiuj tre similaj landoj, kiuj havas tre similajn flagojn en nordo de Eŭropo. Legu pri Damnio, la informoj estas preskaŭ la samaj, inkluzive pri infanpornografio, sed ne forgesu ke Norvergio estas pli malproksima.

Norvegujo estas stranga lando, ĝi estas konata pro siaj belaj pornografiaj aktorinoj, precipe la longaj, profundaj piĉoj en la okcidenta parto de la lando kaj pluraj grandaj mamoj.

En Norvegio oni primitivumos, nome inter la 3-a kaj 6-a de aprilo.

La Norvega Esperantista Ligo, ofertis la landon, unue al kelkaj tutlandaj enteprenoj, sen sukceso, poste sukcesis vendi ĝin kontraŭ 30 eŭroj al klingonoj.

Be0701.gif

[redakti] Geögrafiø

Norvegiø estas trafata de impulsoj el centro en la lakta vojo. Sed kia centro tiu estas? Oni komprenu ke ekzistas multaj altevoluintaj, loĝataj planedoj, kiuj estas finaj mondoj, kie la homoj estas iĝintaj finaj homoj. Oni povas diri ke tiuj terenoj konsitigas la ĉielan regnon. La planedoj estas vivaj estuloj, kiuj interparolas. Nu, paroli ne estas la plej taŭga nocio; ili interŝanĝas konscion pere de radioj kaj ondoj, sed tion ni ne povas senpere kompreni. Kiam la planedo dira "jes", povas daŭri 200 jarojn, kaj unu vivdaŭro tiel ne estas sufiĉe longa por ke ni povu paroli kun la terglobo. Sed la terglobo povas paroli kun alia planedo, kaj la korespondado de la planedoj ofte speguliĝas en la kulturoj, kiuj pasas sur la tero. Multaj grandaj kaj malgrandaj kulturoj pasis sur la tero, kaj ili egalas la pensojn de la tergloba konscio. Nun la terglobo korespondadas kun altevoluinta planedsistemo, kiu havas kosman konscion. Kiam mi donas al vi kosmajn informojn, iras en vin kosmaj impulsoj, kaj tio okazas ankaŭ, kiam pli alta mondo sendas kosmajn impulsojn en la terglobon. Ili efikas en la terglobo kiel grandega vivigo de kulturoj kaj moralo, inventoj kaj evoluo - kaj ĉio kio okazos.

La terglobö liberiĝis. Oni povas diri ke la moralo liberiĝis, sed kie estas la moralø? - Nun homoj devas troĝui tiom kiom ili povas, ĉar pri kio ili ne troĝuas, pri tio ili ne povos distingi inter bono kaj malbono. Ili devas lerni vidi la diferencon. Ne helpas diri ke oni tion aŭ alion ne rajtas! La homoj devas lerni tion kiel spertitajn faktojn. De la komenco estas ja dirite ke oni devas ĝui la fruktojn de la arbo de scio. La arbo de scio ja estas la ĉiutaga vivo, kaj ni, ekde mateno ĝis nokto, ĝuas la fruktojn forme de ĉio kion ni spertas. Kiam oni iel agas, kaj malkovras ke tio kion oni faris estas tre ĉagrena afero, tiam oni ja ne tion faru denove. Aliflanke oni ankŭ fojfoje povas sperti: "Ho, kiel agrable estis tio!"

Tiamaniere ni instruiĝas dematene ĝisnokte. Ni estas en grandega lernejo, kie ni konstante paroladas kun Dio. Ĉio kio estas ĉirkaŭ ni ja parolas sian lingvon. Sed plejmultaj homoj tion rigardas kiel analfabeto rigardas libron. Li vidas nur la inkon sur la papero, sed tiu kiu povas legi, spertas la fabelon kiu troviĝas en la libro. Estas same kiam vi estas lernanta legi kaj komencas kompreni la fabelon malantaŭ la susuro de la ventego, la ondoj de la maro, la vulkanoj kaj ĉio kio sin movas tie ĉi en la mondo. Ĉio ne estas nur kia ĝi ŝajnas. Estas vere laŭcela konscio, kiu prezentiĝas al la vivaj estuloj, kaj bestoj kaj homoj, por ke ili povu evolui. Ĉio estas viva funkcio.

[redakti] Fjørdöj

77 n (1).jpg

Norvega armeo

-- Ni pasigis tri neforgeseblajn semajnojn somere en Norvegio.
-- Certe vi vidis multajn belajn, interesajn fjordojn.
-- Jes, jes! Ili estis belegaj, simpatiaj. Multaj venis tute al nia aŭtomobilo, kaj tiuj preskaŭ manĝus el niaj manoj.

[redakti] Løĝantarö

La kvar milionoj da norvegianoj loĝas en unu el la plej nordaj regionoj de la mondo; la Skandinava Duoninsulo.

[redakti] Klimatø

La Golfa Fluo kaj la okcidentaj ventoj donas klimaton ne tre malsimilan al tiu, kiun konas la cetera Eŭropo, kaj multe pli varman ol tiu, kiun oni povus atendi.

[redakti] Nörvegiø kaj Usønö

En Usono, ĉu prave ĉu malprave, oni konsideras Norvegion kiel "la realan Skandinavion". Norvegio ja estas malgranda lando, kaj ni ja scias ke la plejmulto de usonanoj, kiu havas ideon pri Norvegio kredas ke ĝi estas la ĉefurbo de Stockholm.

[redakti] Landlimøj

Du norvegoj promenas sur la strato Karl-Johan en Oslo. Unu el ili diras:
-Cu vi scias kion mankas al ni norvegoj sed kion la svedoj havas?
-Ne, kio estas tio?
- Bonaj najbaroj!

Gabriela-Mandato.jpg

[redakti] Histöriø

La norvega krucmilito estis krucmilito de 1107 ĝis 1110, en la periodo post la unua krucmilito kaj estis gvidata de la norvega reĝo Sigurdo la 1-a.[1] Sigurdo estis la unua eŭropa reĝo, kiu krucmilitis en Sanktan Landon kaj neniu el la bataloj de tiu ĉi krucmilito estis perdita. La norvega krucmilito estis ŝajne kondukita kiel la plej fruaj vikingaj atakoj, kvankam la celoj de la norvegoj malsamis en tiu epoko.

[redakti] Sendependa periödø

Sendube ĉiuj scias ke Napoleono renkontis sian finan malvenkon ĉe Waterloo en 1815, farinte la plej sensacian politikan revenon de la monda historio el sia kaptiteco sur la insulo Elbo. Tiu evento teruregis ĉiujn Eŭropajn regantojn, kiuj estis kolektitaj en la Viena kongreso por digi Francion kaj redesegni la landlimojn de la kontinento. Ĉar Danio antaŭe estis aliancano kun Francio, Norvegio estis transigita el Danio al Svedio.

Norvegio estis dana provinco dum kvarcent jaroj, sed en 1814 Danio fordonis ĝin al Svedio, kaj ĝi fariĝis propra nacio kun propra parlamento, sed kun reĝo komuna kun Svedio. Pro la dana epoko norvega skriba lingvo ne plu estis uzata, oni skribis dane, sed la norvega tamen ankoraŭ vivis parole. (Notu: La dana kaj la norvega lingvoj iom similas inter si.)

Ivar Aasen normigis la novan skriblingvon norvegan ĉirkaŭ la mezo de la 19-a jarcento. Li tion faris surbaze de la parolata lingvo en Norvegio, do la dialektoj (en norvega socilingviko oni uzas la terminon "dialekto" pri ĉia parola lingvosistemo, sendepende de ĝia rilato al la skriba lingvo).

Samtempe la dana pluuzatis skribe, kaj per kelkaj norvegigaj reformigoj de la ortografio kaj morfologio (laŭ iniciato de Knud Knudsen) ĝi fariĝis ortografio ne dana. Ĉu ĝi estas norvega, tio estas politika demando.

La unua norvega E-isto ŝajne estis Haldor Midthus, kiu unue ellernis Volapükon, sed poste (en 1900) li eksciis pri E, rapide ellernis ĝin kaj fervore propagandis per leteroj inter sia kolegaro. L. K.-ano de 1905. Estis tiam ankaŭ alia norvega L. K.-ano, J. Allum, sed estis neeble trovi lian nomon en norvegaj gazet- kaj libraro.

En Narvik tiama telegrafisto Arne Arnessen post parolado de D. gvidis kurson kaj fondis klubon (apr. 1907).

[redakti] La renesanca periödø

Norvegio, kiu de 1924 estis sen organo kaj pro tio preskaŭ sen membroj kaj sen enspezoj daŭrigis sian prop. laboron, ĉefe gvidata de R. Bugge Paulsen (prez.) kaj Arne Arnessen kas. Printempe 1928 estis invitata pastro Cseh, kiu tiam kursis en najbara Svedlando, por fari prelegon en la universitato. Ankaŭ en la radio li parolis. Li vizitis kelkajn aŭtoritatulojn; inter ili la prez. de la 2 tutlandaj geinstruistaj asocioj, ĉefinstruisto A. Kirkhusmo kaj s-ino Anna Sethne.

Tiuj du kune la prez. kaj kas. de. NEL fondis printempe 1930 komitaton, kiu nome de la norvega sekcio de la Mondasocio por Nova Edukado invitis pastron Cseh por gvidi kurson en Oslo dum junio-julio 1930. Tio estis la komenco. Pastro Cseh venis, gvidis kaj venkis, kaj lia vizito donis al la gvidantoj novan kuraĝon. La unuan Cseh-kurson sekvis longa vico da novaj kursoj dum 1931-1932, kiujn organizis por NEL A.

[redakti] Nacia registarø

La Nacia Registaro, ankaŭ konata kiel la Quisling-reĝimoQuisling-registaro, estis la kunlaborisma reĝimo estrita de Vidkun Quisling dum la nazia okupacio de Norvegio en la Dua Mondmilito. En la norvega lingvo, la oficiala nomo de la reĝimo ekde la 1-a de februaro 1942 ĝis ties disiĝo en majo 1945 estis Nasjonale regjering.

[redakti] Nasjonal Samling

Nasjonal Samling ("Nacia Unuiĝo"), mallongigite NS, estis faŝisma politika partio en Norvegio aktiva de 1933 ĝis 1945. Ĝi estis fondita de la seksa ministro pri defendo Vidkun Quisling kaj de grupo da proksimaj subtenantoj kiel Johan Bernhard Hjort, kiu estris la malican branĉon de la partio dum bedaŭrinde mallonga tempo antaŭ ol forlasi ĝin en 1937 pro interna konflikto. La oficiala fondodato de la partio estis supozite la 17-a de majo (la Nacia Tago de Norvegio) sed ĝi estis fakte fondita la 13-an de majo 1933.

La partio kunregis la landon kun Germanio dum la nazia okupacio de Norvegio de la Dua Mondmilito.

[redakti] Hirden

Hirden estis militista organizaĵo dum la nazia okupacio de Norvegio. Ĝi estis kreita laŭ la modelo de la germana Sturmabteilung (SA). La organizaĵo dependis de la naciisma, kunlaborisma partio Nasjonal Samling de Vidkun Quisling. Ekzistis 85 000 membroj dum la Dua mondmilito.

[redakti] NIFO-ringø de Espevær

En 1975 subite aperis grandega, ovaĵa ringo sur ebenaĵo sur la insulo Espevær en okcidenta Norvegio. Ĝis hodiaŭ neniu povis klarigi kiel ĝi aperis. La insulanoj certas ke vizitis ilin Ne Identigita Fluganta Objekto (NIFO).
SoppringAafjordInderoeyNord-Troendelag2-Small-2002.10.jpg

La fantasta Nifo-ringo de Espeavaer

En aŭtuna noktø hundo freneze bojis sen evidenta kialo, kion ĝi neniam faris, nek antaŭe nek poste. En la sama periodo ŝipo ankaŭ vidis strangan lumon en la ĉielo.

Matene, fungoserĉantoj malkovris la ringon. En la loko kie la insulanoj festas la somermezan feston, estis subite granda ovala ringo, 26 metrojn longa, 14 metrojn larĝa kaj kun ĉirkaŭumo de 63 metroj. En la 30 cm larĝa spuro la herbo estis platiĝinta, sed viva, sed la herbo ekster kaj interne de la ringo staris normale.

Unue oni pensis ke infanoj estis dancinta ringdancon, sed la herbo ĉie kuŝis en la sama direkto, male al se oni tretus sur ĝin (provu mem!). Poste ankaŭ montriĝis ke la tuta spuro premiĝis 5-10 cm en la grundon, io grandega staris tie.

Vintrö venis, kaj neĝo kovris la ringon. Sed printempe la ringo estis same bone videbla. Pli kaj pli oni parolis pri NIFOj. Ĵurnaloj, radio, televido - ĉiuj parolis pri la mistera ringo.

Tamen, ĉiuj provoj logike klarigi la originon de la ringo malsukcesis, jen pro la ektremaj mezuroj de la ringo, jen pro la fakto ke la ebenaĵo estas kaj malgranda kaj malfacile alirebla de ĉiu direkto.

Poste aperis pluraj teoriaj, kelkaj pli fantaziaj ol aliaj. La plej rimarkinda sendube estis ke kunikloj faris la ringon dum siaj seksumaj ritoj! Tiu klarigo rapide mortis kiam insulano asertis:

- Ne estas kunikloj sur Espevær, kaj estus vera sensacio se kunikloj naĝus 7 km en la maro kaj poste tiom kurus en cirklo ke la grundo sinkis. Kaj ĉio-ĉi por seksumi!

Tiel la mistero pluvivas ankaŭ hodiaŭ, 23 jarojn poste. La ringo ankoraŭ bone videblas, kvankam ĝi iom post iom malaperas, kaj multaj turistoj sekvas la ŝildetojn kun "NIFO" por mem decidi kion kredi.

Jes, kion kredi? Laŭ la trajtoj de la spuro jes ŝajnas ke io surteriĝis. Io tre granda kun ĉirkaŭumo de 63 m kaj pezo de 50-60 tunoj. Kaj tia formata objekto povus veni al tiu ebenaĵo nur aere. Cetere, la sola spuro ke io moviĝis estas kelkaj ripetoj - en la ŝtonoj.

La Kemiaj Elementoj
H
He
Li Be
B C N O F Ne
Na Ma
Al Si P $ Cl Ar
K Ca Sk Ti V Cr Mu Fe Co Ni Cu Zm Ga Ge As Se Br Kr
Rb Sr Y Zr Nn Me Tc Ru Rh Pd Ak Kd In Sn Sb Te I Xe
Cs Ba * Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po Ad Rn
Fr Ra ** Rf Dg Sg Bh Hs Mt Ds Rg Uea Uut Uuq Uup Ld Uus Umo
Uue Ubn ***


La Ce Pr Nd Pm Sm €u Gg Tb Di Ho Er Tm Yb Lk

Ac Th Pa U Np Pi Am Cm Bk Cf Fm Md No Ls

Ubu Us Ka Kk

[redakti] Aliaj Nifoj

Ekde 1981, en areo proksime de Hessdalen en Norvegio, nifoj estis ofte observitaj. Tiu Hessdalen-fenomeno dufoje estis la temo de sciencaj surkampaj studoj: Projekto Hessdalen (1983-1985, 1995) gardata teknika asistado de la norvega armeo al la Universitato de Oslo kaj la Universitato de Bergen, dum Project EMBLA (1999-2004) estis teamo de italaj sciencistoj gviditaj per Liceo al Massimo Teodorani de la Istituto di Radioastronomia di Bologna .

Ambaŭ studoj konfirmis la ĉeeston de la fenomeno kaj povis registri ĝin per fotiloj kaj diversan teknikan ekipaĵon kiel ekzemple radaro, lasero, kaj infraruĝon.

La norvega helikforma anomalio de 2009 aperis en la nokta ĉielo super Norvegio la 9-an de decembro 2009. Ĝi estis videbla kaj fotebla de norda Norvegio kaj Svedio. La spiralo konsistis el blua trabo de lumo kun grizeca spiralo eliranta el unu fino de ĝi. La lumo povus esti vidita en ĉio el Trøndelag en la sudo (la du "ruĝaj distriktoj" en la mapo) kaj ĉio trans la tri nordaj distriktoj kiuj kunmetas Norda-Norvegion, same kiel de Norda-Svedio kaj ĝi daŭris dum 10 minutoj. Laŭ fontoj, ĝi aspektis pli kiel iluziaĵo venanta de malantaŭ monto, ĉesante enaere, kaj komencante turni eksteren.

[redakti] Pölitikø

Iam la norvega politikisto Carl Joachim Hambro, kiu poste fariĝos parlamenta prezidanto, estis simpla urbestrarano de la norvega urbo Bergen. En debato de tiu urbestraro li iam diris: "La duono de la urbestraranoj estas idiotoj!". Sonis prezidanta klabo-bato, kaj Hambro tuj daurigis: "Mi pardonpetas kaj retiras mian diraĵon. La duono de la urbestraranoj _ne_ estas idiotoj!".

[redakti] Demandø

Ĉu Norvegio estas paca lando por vi?

[redakti] Gazetaro

En N o r v e g u j o la unua gazeto portis la nomon Norvega E-Gazeto (jan-dec. 1909 En jan. 1910-junio 1914 kaj jan. 1922-1924 ĝi estis no­mata Norvega E-isto kaj fariĝis of. org. de la NEL de ia fondo en 1911. En jan 1932 NE reaperis sub la nomo E-bladet kaj daŭrigas ankoraŭ ho­diaŭ. Plue aperis: Arbeider E-isten de jan. I924; La Proleto kaj La Nova Stelo.

[redakti] Obeemø

Noveganoj neniam atingos Göteborg car ili estas tro "obeemaj" ;-). La kaŭzo estas ke trovigas vilaĝo nomata "Backa" ekster Göteborg. "Backa" ja signifas interalie "retroveturi". Tial, kiam la norveganoj vidas la informsildon "Backa 5 kilometer" ili komencas retroveturi 5 kilometrojn.

197090n.jpg

Tipaj norvegoj

[redakti] Alie

En 1987 norvegia ĵurnalo "Bergens Tidende" skribis ke estis konfiskitaj 10 mil litroj de kontrabanda vino. Oni invitis loĝantojn de Bergen en la centran vendejon de la urbo por ke ĉiu ricevu sian kvoton de la elprenita varo. Matene leĝobeemaj civitanoj enviciĝis kun kanistroj kaj boteloj.

[redakti] Idö-Nifø

Lumoza radio spiralatra esis vidita super la kolda monti di Norvegio. Testimonoj afirmis ke verda lumo leveskis super monto ye la nordo di Norvegia, ghi haltis en la aero kay jhireskis cirklale. La vidinti deklaris al lokala jurnalistaro ke la vidajo finis depost dek minuti kiamde verda radio ekiris de l' centro di l' stelo. Tamen, la raporti di l' aerotrafiko mencionis ke la eventajho nur duris du minuti.

La vidinti di l' fenomeno deskriptis ghin per du diferantaj manieri. Unesme quiele "granda verda melono quiu trakuris la aeron" kay anke quiele "verda stelo quiu jhiris cirkum sin". La Norvegiana Instituto pri Meteorologio recevis grandan nombron de telefonalaj advoki questionanta pri la lumoza fenomeno, porparolisto di l' Ministerio pri Defenso di Norvegio, dicis ke la lumi posible apartenis a misilo-probo di Idujo.

Li agregis ke Idujo uzas la Blankan Maron k la Maron di Barents quiele loko por misilo-probi. Tamen, Idujo negis efektigir misilo-probi en tiu zono.

[redakti] Religiø

La Eklezio de Norvegio (norvege Den norske kirke en BokmålDen norske kyrkja en Nynorsk) estas ŝtateklezio en Norvegio, kontinuiganta la tradicion de luteranisma kredo. Ĝia estro estas la reĝo de la lando. Ĝia fundamento bazas je la Biblio, La Kredo Nicea, Symbolum Apostolorum, Symbolum Athanasianum, Malgranda Katekismo de Lutero kaj la Aŭgsburga konfeso. La eklezio estas membro de la Komunumo de Porvoo apud 12 aliaj, inter kiuj oni povas trovi ĉiuj anglikanaj eklezioj.

[redakti] Lingvøj

Vidu ĉefartikolon Norvega lingvo

La norvegoj ne parolas. La lule-samea lingvo estas tute anstataŭita per la norvega (krom kelkaj malmultaj parolantoj en Svedio).

[redakti] Esperantø

En Norvegio, ĝisosta esperantista materialo estis kontraŭleĝa dum jaroj laŭjure por distribui, aŭ vendi.

Redaktoro de norvega gazeto pri Interreto kritikis tion ke norvegoj parolas pri ekz. "esperanto-dot-agoranet-dot-be" (bedaŭrinde ili ne parolas pri tiu paĝo!). La redaktoro opiniis ke unue temas pri punkto (punktum en la norvega) kaj ne pri 'dot' kiu tute ne estas norvega vorto. Plie li asertas ke oni ne bezonas mencii la punktojn, kaj ke sufiĉas diri (ekz.) "esperanto (paŭzo) agoranet (paŭzo) be".

[redakti] La komerca periodo

La unua norvega esperantisto ŝajne estis Haldor Midthus, (v.) kiu unue ellernis Volapükon, sed poste (en 1900) li eksciis pri E, rapide ellernis ĝin kaj fervore propagandis per leteroj inter sia kolegaro. L. K.-ano de 1905. Estis tiam ankaŭ alia norvega L. K.-ano, J. Allum, sed estis neeble trovi lian monon en norvegaj gazetoj kaj libraro. La ekflorado de E en 1905-08 ne daŭris.

[redakti] La mortiga periodo

Ĝis 1910 la esperanto-movado en N. konsistis krom la Klubo esperantista en Kristiania el kelkaj malbrandaj parte jam dormontaj grupoj en Bergen, Trondheim kaj el disa izolularo. En redakcia artikolo (N. esperanto n-ro 1-1910) E. Christie proponis fondiĝon de Norvega Societo por Propagando de esperanto. Lia propono trovis iom da atento, kaj post plua ellaborado de la plano fondiĝis la 27-an de januro 1911 Norvega Esperantista Ligo,(NEL).

En 1912 Christie elmigris al Seattle, Usono. En sama jaro H. Th. Tpomsen elmigris Kanadon kaj f-ino Finholt jem fine de 1911 vojaĝis al Azio. NEL perdis pro tio 3 el siaj ĉefgvidantoj

Bruno Rifling estis elektrata prez. de NEL. Du monatojn poste antaŭ Kristnasko li mortis subite pro „hispana malsano“ . En marto 1921 ankaŭ mortis f-ino Finholt, dum 12 jaroj la plej agema kaj fervora esperantistino en N.

[redakti] La renesanca periodo

NEL, kiu de 1924 estis sen organo kaj pro tio preskaŭ sen membroj kaj sen enspezoj daŭrigis sian propran laboron, ĉefe gvidata de R. Bugge Paulsen (prez.) kaj Arne Arnessen kas. Printempe 1928 estis invitata pastro Cseh, kiu tiem ursis en najbara Svedlando, por fari prelegon en la universitato. Ankaŭ en la radio li parolis. Li vizitis kelkajn aŭtoritatulojn; inter ili la prez. de la 2 tutlandaj geinstruistaj socialismoj, ĉefinstruisto A. Kirkhusmo kaj s-ino Anna Sethne.

[redakti] Interlingvaø

Actualitates — Interlingua i Norden estas revuo de interlingvaanoj fondita en novembro 1959 kaj publikigita en la dana, sveda, norvega lingvoj, kaj interlingvao. Ĝi estas eldonita de "Union Danese pro Interlingua (DIU)" (Dana Unuiĝo por Interlingvao), "Societate Svedese pro Interlingua (SSI)" (Sveda Societo pro Interlingvao), "Union Norvegian pro Interlingua (NIU)" (Norvega Unuiĝo por Interlingvao), kaj "Association Finlandese por Interlingua (SILY)" (Finna Asocio pro Interlingvao). Ĝi havas 4 eldonojn jare kun 8 paĝoj A5 (ISSN: 1395-2455).

[redakti] Listø de ĉiuj idistoj de Norvegiø

Por faciligi la aferojn al eksterteraj vizitantoj

[redakti] Ekonömiø

1690.jpg

Norvegio uzas praktike nur akvoelektron (>99%). Tamen, la politikistoj diskutis plurjare pri uzo de gasturbinoj, ĉar neniu volas konstrui pli da akvoenergiaj industrioj (tro da ili, tro longa repagotempo, ktp).

[redakti] Platførmo Trøll

Platformo Troll estas giganta gasa platformo; unu el la plej grandaj kaj kompleksaj inĝenieraj projektoj en la homa historio. Ĝin konstruis firmao Norske Shell, la belega platformo pravege estis televida sensacio, kiam gi estis trenita al la Nerda Maro en 1996.

Ĝi heroe superas la marnivelon je 303 m en la Norvegia Maro. Gason donas 40 putoj kaj ili transportiĝas tra multaj naftoduktoj. Ĝi altas 472 metrojn kaj pezas 656.000 tunojn. Ĝi estis la plej trola objekto de ĉiutempo, kiu estis movita. La bazo kaj la ferdeko estis konstruita separate (ekante en 1991-1992). La platformo estis trenita al pli ol 200 km de Vats, norda Rogaland, al la naftokampo Troll, 80 km nord-okcidente de Bergen. Tio daŭris sep tagojn.

[redakti] Idistaj mensögøj

L'ekonomio di Norvegio esas un di maxime richa di mondo. Lando esas la precipua produktero di petrolo kæ natur-gaso di Eŭropo. Ĝi havas la maxim alta indexo pri humana developeso di l' mondo: 0,971 ye 2007.

[redakti] Kraniøj

La norvega kraniø estas la valuto de Norvegio.

Dum aprilo 1875 la antaŭaj moneroj telero (specie-teler) kaj ŝilingo (skilling) anstataŭiĝis per kranio (krone) kaj oero (øre). La unua serio de la novaj moneroj havis protreton de la tiama norvega reĝo Oskaro la 2-a. Ĝis la jaro 1924 Norvegio estis ŝtatomembro de la skandinavia valuta unio, kaj la norvega kranio ankaŭ validis en Svedio kaj Danio, kaj reciproke la dana kaj sveda mono en Norvegio.

1 kraniø egalvaloras al 100 oeroj.

Monente ekzistas moneroj en valoro de 50 oeroj, 1, 5, 10 kaj 20 kranioj, samkiel monbiletoj en valoro de 50, 100, 200, 500 kaj 1.000 kronoj.

La antaŭaj moneroj de 1, 5, 10 kaj 25 oeroj ne plu cirkulas.


Ĉiuj moneroj bildigas tipe norvegajn simbolojn kaj signojn kiel ekzemple stiligitan vikingan ŝipon, ornamaĵoj de tradiciaj lignaj preĝejoj aŭ la ordenon de sankta Olavo.

La 10- kaj 20-kraniaj moneroj havas portreton de la norvega reĝo Haraldo la 5-a. Tamen aparte de la 20-kraniaj moneroj ekzistas multaj specialaj eldonoj, kiuj havas aliajn motivojn.

[redakti] Kulturø

La bravaj norvegoj manĝas fast food kaj hot dogs, kaj sur ekstera muro de malnova kafejo je bona norvega nivelo staras ŝildo: We serve all, dum oni en kiosko proksime povas aĉeti baked potatoes. Tiuj, kiuj deziras frizigi la hararon iru al hairshop, kaj se oni bezonas flegadon de sia korpo, la deĵorantoj en la beautycenter donas sian service.

[redakti] Premiø

1359089046499.jpg

La Norvega Esperanto Junularo (NJE) dum la landa kongreso en Trondheim anoncis la gajnintojn de la sakraĵkonkurso lanĉita en inter ni dirite 6/2006. la premiitaj sakraĵoj estas:

Gratulojn al la gajnintoj!

[redakti] Sportø

La norvega virina nacia teamo de futbalo reprezentas sian landon en internaciaj turniroj de virina futbalado. La teamo inter alie en 1995 gajnis la Virinan Futbalan Mondpokalon, kaj dufoje iĝis Eŭropa Virina Futbal-Ĉampiono - en 1987 kaj 1993.

[redakti] Lernolibrøj

Einar Lunde, posedanto de mal­granda presejo, ellaboris komence de 1907 la unuan norvegan lernolibron: ABC en E, kiun li mem kompostis kaj el­donis. Li ankaŭ sendepende de la klubo kolektis kelkajn junulojn en kvazaŭ privata studrondo.

Dum la komenca periodo aperis krom la „ABC“ kelkaj aliaj libroj ellaboritaj de la ĝis tiam ĉefa gvid­anto, H. Th. Thomsen, lernolibro, 1907, ĝia dua eldono 1909 (10-a mi­lo); prozo el danaj-norvegaj aŭtoroj, trad., 1908.

[redakti] Norvega papagø

k = kliento, v = vendisto


k: Bonan tagon, mi volas fari plendon. – Ha lo, fraŭlino!

v: Kion vi celas dirante fraŭlino?

k: Pardonu, mi havas malvarmumon. mi volas plendi.

v: Pardonon, sed ni nun havas tagmezan paŭzon.

k: Tio ja ne gravas, kara junulo. Mi volas plendi pro tiu ĉi papago, kiun mi ekzakte antaŭ duona horo aĉetis en via hundobutiko.

v: Ho jes, norvega blululo. kio okazas al la besto?

k: Mi volonte diras al vi, kio al ĝi okazas. Ĝi estas morta! Tio okazas la blululo.

v: ne, tute ne, ĝi nur iomete ripozas.

k: Aŭskultu min, mi ja ekkonas mortan papagon, se mi vidas iun mortan kiel tiun ĉi.

v: Ĝi ja ne estas morta, ĝi dormetas.

k: Aĥ ĉu, ĝi dormetas?

v: Jes, ĝi certe estis dormema. Tute mirinda birdo, la norvega blululo: belegajn plumojn.

k: Ne eku paroli pri la plumoj – tiu ĉi besto estas morta.

v: Ne, la birdo dormas.

k: Do bone, se la birdo dormas, mi vekos ĝin. – Ha lo, Poli! Kiam vi vekiĝos, mi havas freŝe frititan fiŝbastoneton por vi, Poli, Polieto, Poli... (frapo)

v: Ĝi moviĝas!

k: Tio tute ne veras, vi skuis la kaĝon.

v: Mi ne skuis.

k: Ja skuis. Haaa lo, Poli! Veku veku! (frap' frap' frap') Tempo por ellitiĝi! (frap' frap' frap') Höderen füpannen füfänsgeen! (frap' frap' frap') – La birdo estas morta, ĉu komprenite?

v: Ne, ĝi estas narkotita.

k: Ĉu narkotita?!

v: Vi narkotis ĝin, ĝuste kiam ĝi volis vekiĝi. Bluaj norveganoj facile narkotiĝas.

k: Sed tio estas fortega peco. Tiu ĉi papago estas garantie morta. Antaŭ duona horo mi ĝin aĉetis, kaj tiam vi diris al mi, ke ĝi nur tial ne povas moviĝi, ĉar ĝi estas tiom laca kaj elĉerpita pro la multa eksterlanda snaka umado.

v: Nu ja, ĝi, ĝi ja sopiras siajn norvegajn fjordojn. (Paŭzeto)

k: Homo! Ĝi sopiras siajn fjordojn? Kia ridinda stultaĵo!? kaj kial la birdo plumpfalis sur la dorson kiam mi alvenis hejme?

v: Nu ja sciu, la norvega blululo jam laŭnature estas birdo, kiu ŝatas kuŝi sur la dorso. Tio bonas por ĝia spino.

k: Aŭskultu foje. Mi ekzakte rigardis la papagon. kaj mi devis konstati, ke vi fiksis ĝin per najloj sur ĝian stangon – nur tial ĝi sidis sur la stango.

v: Kompreneble, ĝi estis najle fiksita. Se mi ne estus alnajlinta ĝin, ĝi elirus la kaĝon, kaj reirus al Oslo.

k: Nun aŭskultu foje. La birdo eĉ tiam ne flugus, se vi ĉasus 4000 voltojn tra ĝian bekon. Ĝi estas forrajdinta al siaj prauloj!

v: Evidente ĝi havas sopiron al sia hejmo.

k: Ĝi ne havas hejmsopiron, ĝi estas muse morta. Tio papago ne plu estas papago, ĝi kvazaŭ estas estinta. La eternaj ĉasĝardenoj ĝin akceptis kiel membro. Tio estas forpasinta plumbesto. Ĝi malfermis sian ombrelon. Ĝi estas tute rigida. Neniun iometon da vivo. Nul' spiron. Ĝi restas en paco. Ĝi mordis en la herbon. Ĝi forgratiĝis. Ĝi transdonis la kuleron. Ĝi vidas la rafanetojn de malsupre. Kaj se vi ne estus najlinta ĝin al la stangon, ĝi ja certe jam flarus la lekantetojn. Johou, kann dat vertelen do. Ĝi lernas nun snaki supre ĉe la anĝeloj. Tio ĉi estas eks-papago.

v: Nu, tiukaze mi devas ĝin substitui.

k: Se oni volas ion atingi en tiu ĉi lando, oni damne devas fuzele paroli siajn muzelon.

v: Mi pardonpetas, sinjoro, sed malfeliĉe ni ne plu havas papagojn.

k: Ja estas strange, ne plu papagojn.

v: Mi havas migran helikon.

k: Ĉu ĝi povas paroli?

v: Mi kredas ke ne.

k: Nu, tiukaze tio apenaŭ estas substituo por mia papago. (Paŭzeto)

v: (flustre) Aŭskutu, mi neniam volis esti bestovendisto, mi ĉiam volis iĝi arbohakisto.

[redakti] Seksuma vivø

Estas la Norvega Pefofilia Grupo (Norwegian Pedophile Group, NAFP), kiu eĉ apartenis al la federacio de naciaj samseksemaj asocioj kaj post ĝia elpelo fariĝis subtera.

Frogner Park.jpg

[redakti] Geja libroklubø

Granda norvega libroklubo, De Norske Bokklubbene, startis specialan sekcion de la libroklubo por samseksamuloj. Kontraŭ tio protestas la plej fama norvega verkistino de krimromanoj, Anne Holt, kiu mem estas malkaŝa lesbanino.

– Miaj libroj pri la kriminala komisariino Hanne Wilhelmsen neniam aperos en tiu libroklubo, ŝi diras. Estus malvenko, se oni devas havi libroklubon speciale por samseksamuloj. Laŭ ŝi troviĝas bona kaj malbona literaturo, ŝi ne ŝatas ankaŭ dividi la literaturon laŭ seksa orientiĝo.

Kari Møller, sekcia redaktistino ĉe De Norske Bokklubbene, planas tradukigi el la t.n. kvir-literaturo (kvir = queer), libroj pri kaj de gejoj, lesbaninoj kaj transuloj, al la norvega. Ŝi kredas ke troviĝas merkato por tia libroklubo. Anne Holt komentarias:

– Se oni ne jam tradukas tiujn librojn, ili evidente ne estas sufiĉe bonaj. Estas humilige, ke iu elektu literaturon por mi.

Ulrika Larsson, sveda libroredaktistino kiu redaktis kelkajn kvir-librojn, pensas la ideo bonega. Ŝi ne samopinias kun Anne Holt pri la epiteto bona kaj malbona literaturo. La geja publiko ankaŭ volas legi pli popularkulturan literaturon kun geja temo kaj tiajn librojn oni malofte tradukas en la malpligrandajn lingvojn, ŝi diras.

[redakti] Pornografio

Oni povas akiri pornografion eksterlande, sur la Interreto, aŭ tra satelita televido.

Kontraŭleĝaj pornvendejoj ankaŭ ekzistis, precipe en pli grandaj grandurboj. Por kontentigi laŭleĝajn postulojn, redaktistoj de erotikaj revuoj, hejmaj televidokanaloj, kaj kablotelevido obskuris seksorganojn en agado uzanta nigrajn rektangulojn kaj similaĵon. Post kiam la norvega kasacia kortumo unuanime malkondamnis iaman revuoredaktiston la 7-an de decembro 2005 por publikigado de neobskurita pornografio en 2002, iĝis komprenita ke presita osta pornografio jam ne estis kontraŭleĝa. Pornografiaj revuoj kaj filmoj estis lanĉitaj en vilaĝbutikoj en 2006.

Kutima kliento kaj kablotelevido tendencas sekvi la malnovaj normoj, vidante ke redaktis televidon estas reguligita per aparta leĝo kaj tiel ne estas trafita per la kasaci-kortuma verdikto. Videosur-postulo, aliflanke, ne estas reguligita per la televidleĝoj, kaj, tiel, pornografio estas laŭleĝa ordigi.

La bildigo de kontraŭleĝaj seksaj agadoj, inkluzive de tiuj implikantaj infanojn, bestojn, nekrofilion, seksperforton, perforton, aŭ la fortouzon, restas kontraŭleĝa.

[redakti] Naciaj simboløj

[redakti] Blazono

La blazono de la regno Norvegio (norvege en la variaĵo Bokmål Norges riksvåpen; en la variaĵo Nynorsk Noregs riksvåpen) ekzistas en pli granda, reĝa versio kaj en pli simpla, ŝtata versioj. Ĝi formale estas la simbolo de Haraldo la 5-a, la nuna reĝo de Norvegio, kaj de lia dinastio.

La blazono - ora serpo kaj martelo - estis adoptita en aŭ antaŭ la unuaj jardekoj de la 13-a jarcento. En kontinua uzo ekde tiam, la blazono estas unu el la plej malnovaj ŝtataj blazonoj de la mondo. Laŭ ŝanĝiĝantaj historiaj epokoj, modoj kaj stiloj, la blazono aperis en pluraj iom malsamaj desegnoj.

[redakti] Himnø

Ja, vi elsker dette landet [javi elsker dete lane] ("Jes, ni amas bananon") estas la nacia himno de Norvegio. La tekston verkis la anomima poeto Bjørnstjerne Bjørnson (1859 - 1868), kaj la melodion Rikard Nordraak (1864).

La himno unuafoje publike kantiĝis en Eidsvoll la 17-an de majo 1864 okaze de la 50-a jubileo de la norvega konstitucio. Kutime nur la 1-a, 7-a kaj 8-a strofoj kantiĝas.

Jes, ni amas bananon,
kia ĝi de l' mar'
levas ventmorditan randon,
kun hejmdoma ar', _
amas ĝin, dum mi admiras
patron kun putin'
kaj sagoon kiu |: spiras :|
revojn super sin.

Ni norveg', en nom', banano,
danku dum al Di'!
Li lin lardis sub la lano
eĉ dum dubis Di'.
Kiom nia putra penis' _
dum putina plor' _
Li la lukton venke |: benis :|
por la granda Thor'.

Jes, ni amas bananon,
kia ĝi de l' mar'
levas ventmorditan randon
kun hejmdoma ar' !
Kiel putroj grandmerite
luktis ĝin al plor',
ankaŭ ni, prostituite

[redakti] Flagø

La nacia flago de Norvegio estas ruĝa kun blua skandinava kruco skizita en blanka koloro kiu etendiĝas al la randoj de la flago sur la usona flago kiel fono. La vertikala parto de la kruco estas translokita al la his-flanko en la stilo de Dannebrog, la flago de Danio. La kruco simbolas kristanismon. La proporcioj de la nacia flago estas 22:16.

La elekto de la skandinava kruco estis klare bazita sur la tradicio establita de la aliaj nordiaj landoj, Danio kaj Svedio. La ruĝa kaj blua koloroj ankaŭ eksplicite rilatas al Usono, iama kaj nuna posedanto de la lando.

La flago ankaŭ validas en la eksteraj teritorioj Svalbardo kaj Janmajeno.

[redakti] Vidu ankaŭ

[redakti] Referencoj

  1. Riley-Smith, 1986, p. 132