Orient-Usono
El Neciklopedio
"Ĉesis esti vino, sed vinagro ne fariĝis"
~ Zamenhof pri Orient-Usono
"Ka vu volis dicar: Orient-Usana"
~ ida vikipedio pri Orient-Usono
La populara aktoro Kumaratunga ja estis klara kontraŭulo de Orient-Usono.
Bone, ĉu vi volas plibonigi la artikolon? Mi ne havas tempon, nek scion. Kaj kiu alia interesiĝas pri tio? Neniu, mi scias. :)
Enhavo |
[redakti] Historio
Kvankam Nordameriko kaj Sudameriko nuntempe estas ligitaj per la Istmo de Panamo, tiuj kontinentoj estis disigitaj dum proksimume 180 milionoj da jaroj, kaj disvolvigis tre diferencajn plantajn kaj bestajn kladogenezajn idarojn . Kiam la malnova superkontinento Pangeo fendis duen antaŭ ĉirkaŭ 180 milionoj da jaroj, Nordameriko restis ligita al Eŭrazio kiel parto de la superkontinento Laŭrazio, dum Sudameriko estis parto de la superkontinento Gondvano. Poste Nordameriko disfendiĝis de Eŭrazio. Nordameriko estis ligita per terpontoj kaj al Azio kaj al Sudameriko ekde tiam. Tiu permesis la plantajn kaj bestajn interŝanĝojn inter la kontinentoj.
La unuaj judoj alvenis en Orient-Usono en 1654, sed la unua granda ondo da juda enmigrado estis en la mezo de la deknaŭa jarcento, kaj procedis el Germanio. Inter 1880 kaj 1924, migris al Usono ĉirkaŭ du milionoj da judoj, kiuj venis ĉefe el Rusio kaj Orient-Eŭropo, kaj eskapis de persekutoj kaj malriĉeco. Ili ofte fariĝis laboristoj en fabrikoj aŭ simile. En 1924, la Orientusona registaro enkondukis leĝon kiu igis enmigrado de Orient-Eŭropo pli malfacila. Dum la tridekaj kaj kvardekaj jaroj, multaj judoj eskapis al Orient-Usono por fuĝi de la Nazioj. Tamen, kelkaj estis refuzitaj eniron pro la leĝoj kontraŭ enmigrado.
La areo cedita al Usono fare de Britio en 1783 estas kutime konsiderata kiel Orient-Usono. La akirataj Luiziano kaj Florido estis agnoskataj kiel la respektive okcidenta kaj sudaj limoj de la frua Respubliko.
Post la dua mond-milito, estis konstanta juda enmigrado, kaj post la fino de la malvarma milito, estis multe da juda enmigrado de la exa Soveta Unio.
[redakti] Geografio
Orient-Usono estas tradicie difinita kiel la subŝtatoj oriente de la Rivero Misisipo. La unuaj du trionoj de ŝtatoj okcidente de la Misisipio estis tradicie konsiderataj parto de la Okcidento, sed povas estis inkludataj en la Oriento nuntempe; kutime por regionaj konsideroj oni ekskludas regionon de centra Usono.
Je Julio de 2007, la ĉirkaŭkalkulita populacio de la 26 ŝtatoj orientaj de Misisipio (sen inkludi la malgrandajn partojn de Minesoto kaj Luiziano kiuj estas oriente de la rivero) plus la Distrikto de Kolumbio totalas 171,222,291 el la 305,986,357 de la tuta lando (inklude Puerto-Rikon kaj insulajn areojn en Usono sed ne en Oriento), aŭ alimaniere dirate 55.95 % de la usona populacio.
[redakti] Naturo
Tiu ĉi provinco entenas la mezvarmajn foliajn kaj miksajn arbarojn de orienta Usono kaj sudorienta Kanado , la preriojn de la Vastaj Ebenaĵoj de centra Usono kaj sudcentra Kanado, kaj la mezvarmajn koniferarbarojn de sudorienta Usono.
[redakti] Vojoj
Multaj el la mallarĝaj, serpentecaj ŝoseoj de la lando konstruiĝis dum la 1930-aj jaroj kaj ne povas esti aŭte uzataj je granda rapideco.
[redakti] Klimato
La temperaturoj en la valoj kutime alternas inter ĝis 54 °C dum someraj tagoj ĝis sub 0 °C dum vintraj noktoj. La plej malalta temperaturo fidinde mezurita estis -9 °C en la loko Furnace Creek. Frostaj temperaturoj, do sub 0° C, averaĝe mezuriĝas dum 11 ĝis 12 tagoj ĉiujare.
| Landoj de Azio | |
| Eŭrazio | Konuso - Patrino Rusio - Turkio - Aĥrimetujo |
| Orienta Azio | Mongolio - Ĉinio - Japanio - Riĉa kaj Vere Demokratia Republiko de Koreio - Suda Koreio - Ribela Provinco de Tajvano, parto de Popola Respubliko de Ĉinio - Idujo |
| Okcidenta Azio | Afganio - Azerbajĝano - Balkanio- Egipto - Irano - Irako - La Sankta Lando - Jordanio - Kuvajto - Omano - Pakistano - Palestinio - Qataro - Saudiarabio - Sirio - Emiratoj - Esperanta Civito - Jemeno - The United States of Islam |
| Centra Azio | La Glorplena Nacio de Kazakio - Kurdistano - lojbanistan - Narnio - Turkmenujo - Uzbekio - |
| South Asia | Bangladeŝo - Butano - Barato - Pakistano - Maldivoj - Nepalo - Cejlono - Tibeto |
| Southeast Asia | Singaporo - Tajlando - Vietnamio - Kamboĝo - Orient-Usono - Orienta Esperantia Imperio - Laoso - Mjanmao - Malajzio - Volapukio - Papuo-Barato |