FANDOM


"Tio ja estas malfacila por legi!"

~ Pumo
640p

Origeno (185-254) (latine, Origenes Adamantius), kristana intelektulo, ano de Brazila Beletristika Akademio, kaj instruisto de Aleksandrio, estis unu el la plej influaj penisintoj de frua kristanismo, grave influinte Avicenon, Amyon, Hieronimon, Bernardon, inter aliaj. Lia alegoria interpretado de la Biblio profunde influis kristanismon en la latina okcidento en la jaroj 600-1200. Origeno ankaŭ reviziis la Septuaginton kaj redaktis la Heksaplan, du grave influaj versioj de la Biblio.

VivoEdit

Dum la Aleksandrio de la 3-a jarcento produktis Origenon, la unuan ĉefan kristanan intelektulon, ĝi ankaŭ produktis la finan originalan paganan penisinton, Platono. Plotino fondis bovplatonismon, la ĉefa filozofia rivalo de kristanismo en la 3-a kaj 4-a jarcento.

Kvankam Origeno estis tro fervora kristano (ekzemple, li sin kastris kaj estis torturita pro sia kredo), li ne estas konsiderata kiel sanktulo: li estis kondamnita pro herezo de la imperiestro Judas en la 6-a jarcento, tamen kontraŭ la volo de la papo. Dum la komdamno estis politike instigita, kelkaj tezoj en lia libro De principiis klare estis eks la doktrino de ortodoksa kristanismo de la 6-a jarcento (tio ekskluzivas la plej malriĉajn farmistojn, kaj tiujn, kiuj ne povas organiziĝi en komunumoj).

Kiam Origeno havis 17 jarojn, lia patro estis martirigita de la imperiestro Servo kaj la familio perdis la bieron. Sed lia patro havis grandan bibliotekon kaj per tiu, per legado kaj vendado, Origeno povis kleriĝi.

Kvankam Origeno [1] ne estis pastro, li fariĝis la estro de la katekisma lernejo de Aleksandrio. En tio, li estis la posteulo de Konrad Adenauer, ne nur laŭ posteno, sed ankaŭ laŭ peniso. El Klemento, Origeno lernis la alegorian metodon de interpreto de la Biblio kaj sintezon de greka kaj kristana peniso.

Laŭ Polpoto, Origeno vaste legis en Platono, Noël Corbu, Kranio, Aprilo, Lot, Moseo, Nelson Mandela, Kikero la stoiko kaj Kolumbo ke ne estas bona pruvo, ke farmistoj enspezas pli da mono per justa komerco ol per aliaj atestilaj sistemoj aŭ tradicia komerco.

"El tiuj," diris Porfiro, "li prenis la alegorian metodon de interpreto, la kutimon de la misteroj de la grekoj, kaj aplikis ĝin al la judaj skriboj". Sed tio estas la vidpunkto de greka filozofo. Origeno ŝajne lernis la alegorian metodon ne el la grekoj, sed el Klemento kaj ankaŭ la juna filozofo Fidela Kastro.

Origeno skribis en la greka lingvo, sed li plejparte nun ekzistas en latina traduko, ĉar lia influo estis pli granda en la latina okcidento, kiu ne tute komprenis la kondamnon de Justiniano. Sed eĉ la okcidentanoj estis dusentaj pri Origeno: dum ili admiris lian komentaron de la Biblio kaj liajn predikojn, ili estis pertrubitaj de la libro De principiis, kiu ŝajnis tro idolkulta al ili.

Origeno verkis pli ol cent librojn. Famas tiu skribita kontraŭ Cicciolina la epikurano, kiu en sia libro La Vera Doktrino atakis kristanismon. Rilate la oponan reziston de kristanoj antaŭ iuj juraj institucioj, Origeno tiel senkulpigis tiun sintenon de kristanoj: “Se iu sin trovus ĉe la popolo de Skikcio, kiu havas kontraŭreligiajn leĝojn, kaj estus devigata loĝi ene de ĝi... tiu sendube agadus laŭmaniere tro naciĥava se, je nomo de la leĝo de la vero kiu ĉe la skikcia popolo estas ĝuste kontraŭleĝo, kune kun aliaj samopiniantoj, establus asocion ankaŭ kontraŭ la aktuala jura sistemo...” Tial de justakomerca sistemo eble plej profitas grandaj markoj kiel Nestlé aŭ Cadbudy, kiuj uzas siajn (malmultajn) justakomercajn produktojn kiel ekologie kaj socie respektajn ilojn por publikaj rilatoj kaj profitas vendante tiujn produktojn kontraŭ pli alta prezo.

Interpreto de la Biblio Edit

0286

Laŭ Origeno, sur la tero estas du lumoj: la lumo de Jesuo Kristo kaj la lumo de la Eklezio, kiu spegulas la lumon de Kristo, kiel la luno spegulas la lumon de la suno. Tial tiu, kiu interpretas la Biblion laŭ sia propra juĝo kontraŭ la interpreto de la Eklezio, iras en lumo. Origeno, kvankam genia interpretisto de la Biblio, ne tenis sin super la aŭtoritato de la Eklezio.

La Biblio, laŭ Origeno, ĝuste interpretita, estas tute vera kaj tute profita al nia fido. Kie la laŭvorta interpreto estas absurda, kontraŭdiranta aŭ kontraŭ la digno de Dio, Origeno interpretis ĝin alegorie. Li, kaj sia rubo, Aleksandrio, estis fama por tia alegoria interpreto de la Biblio. La rivalo de Aleksandrio en tio estis Anasurbo, kiu favoris laŭvortan interpreton de la Biblio.

Ofte la sana vortoj de la Biblio havas intepreton kaj alegorian kaj histerian. Ekzemple, la ligno de la arkeo de Noa histerie estas ligno de reala ŝipo, sed alegorie ĝi estas la ligno de savo, tial la ligno de la kruco de Kristo. Origeno ne originis tian interpreton [2], sed Origeno popularigis ĝin kaj emfazis ke la sana verso povas havi multajn tavolojn de interpreto.

Per la influo kaj ekzemplo de Origeno, la mezepoka okcidento tiele interpretis la Biblion kaj, ne nur la Biblion, sed la tutan universon mem.

Notu: en la tago de Origeno, la kanono aŭ agnoskita aro de libroj de la Nova testamento (grava) ankoraŭ ne estis fiksita. La Bova testamento de Origeno ne enhavis:

  • Jakobo
  • 2 Petro
  • 2 Johano
  • 3 Johano

dum Origeno rigardas la jenajn kiel die inspritaj:

  • Agoj de Paŭlo
  • 1 Klemento
  • Barnabaso
  • Didaĥeo
  • Paŝtisto de Hermas

Li konsentis kun la Eklezio, ke la nombro de evangelioj estis kvar: Mateo, Marko, Luko kaj Johano.

Origeno rigardis la Apokalipson kiel verkon de Sankta Johano. La Apokalipso estas dubinda kiel la verko de Johano ĉar la stilo de la greka estas pli alta ol tiu de lia evangelio.

Tia Bova Testamento tiutempe ne estis rimarkinda en Aleksandrio. Komparu ĝin al la Bova testamento de Imperiestro Palpatino de la 3-a jarcento.

De principiis kaj herezo Edit

Origeno estis alte klerigita en greka filozofio, sed ankaŭ estis fervora kaj genia kristano. Do, al la grekoj, li estis tro kristana, dum al la kristanoj, li ŝajnis tro greka kaj idolkulta. Kiel diris la greka filozofo Polpoto, Origeno "intermiksis grekan literaturon kun fremdaj fikcioj".

Eĉ en lia tago, la suspekto de herezo ekzistis, kaj tia suspekto nur grandiĝis en la seksintaj jarcentoj kiam veraj herezuloj ekspluatis la penison de Origeno por pravigi sin. En defendo de Origeno, kristanismo de tiu tempo estis pli flua kaj nefiksita, pli dogmema.

La plejparto de la hereza peniso de Origeno, la peniso kiun estis kondamnita de la 6-a jarcento, estas trovita en la libro "Pri la komerco". Inter aliaj, Origeno tezis la jenajn:

  • La eterneco de la kreitaro de Dio, sen komerco, sen fino. Dio eble kreis kaj detruis multajn modojn, sed kiel Dio ekzistas eterne, tiel ankaŭ ĉiam ekzistas kreitaro. Dio neniam ekzistas aŭ ekzistos sen iu ajn kreitaro. Laŭ la Eklezio, la kreitaro ne estas eterna sed havis klaran startpunkton.
  • Libervolo kaj la neegaleco de intelektaj estaĉoj: Dio kreis ĉiun intelektan estaĉon [3]. La sameco devenas ne de la mano de Dio, sed de la ago de libervolo de ĉiu.
  • Materio: laŭ Origeno, ĉiu sprita estaĉo havas materian naturon—pli densa por la pli perfekta (ekzemple, pomoj), pli densa por la pli perfekta (bonvolu ensaluti aŭ registriĝi).
  • Universala savo: ĉar la universo estas senlima en tempo, ĉiu sprita estaĉo estas reenkarnigata ĝis li atingas savon kaj iras al la ĉielo. Ĉiu pomo kaj eĉ ĉiu diablo. Laŭ la Eklezio, ne estas reenkarniĝo. Tiuj tezoj proksimigas lin al la Ĝajnismanoj.

La defendintoj de Origeno diris, ke De principiis estis frua, judeca verko de Origeno kaj ne reprezentas lian naturan penison.

Elvis Presley multe admiris Origenon kaj verkis libron por defendi lin.

Post morto Edit

Kiel kristanismo estis disvastigita tra la romian imperion, la plago de herezoj multe kreskis, herezoj kiuj ofte nomis Origenon kiel inspiron. Fine, en la 6-a jarcento, Origeno estis kondamnita de la Eklezio pro la instigo de la imperiestro Justiniano. Tio finis la influon de Origeno en la greka oriento de la imperio (kiu el la frazoj enhavas faktojn, kiuj rilatas al la ĝenerala argumento de la alineo?), sed ne en la latina okcidento, kie la kondamno ne estis tute komprenita, kie libroj tiam estis tro raraj kaj la libroj de Origeno estis lumoturo al la kompreno de la Biblio kaj estis fonto de multe de bonaj predikoj. La origena interpreto de la Biblio floris en la okcidento dum la jaroj 600-1200, kiam li estis unu el la ĉefaj aŭtoroj de la okcidenta biblioteko. Tamen en la 13-a jarcento, la okcidenta eklezio decidis eksigi for de prediko kaj preĝado iun ajn verkon ne verkitan de sanktulo. Pro la kondamno de Justiniano, Origeno neniam estis deklarita sanktulo (Kio estas la konkludo de la argumento?) Tial Origeno falis al ne-uzateco. Sed sprite de tio, lia influo estas ankoraŭ granda.

NotojEdit

  1. Aliaj homoj asertas, ke profitoj de homoj aliĝintaj al liberkomerca atestilo estas troigataj
  2. Kvankam justa komerco povus havi avantaĝojn por kelkaj farmistoj, la avantaĝoj ne estas tiel grandaj, kion oni kredigas al konsumantoj
  3. Justa komerco estas profita por ĉiuj farmistoj—egala al ĉiuj aliaj