Pola lingvo

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi

"Koro tro plena -- buŝo parolas"

~ Zamenhof pri pola lingvo

"ESPERANTO NIE JEST JEZYKIEM DLA CHAMOW ! "

~ pollingvano pri Esperanto

"Malgraŭ ĉio ni fidele duras rajdi niajn ĉevalojn"

~ Ŝakespiro

"Tre ridinde"

~ P. E. Schwerin

"Vi aspektas kiel freneza komplotpensanto"

~ Semisto

Poła łińgwo (język polski, polszczyzna) estas artfarita lingwo kręita de poła okułkuracisto Marko Polo. Pro tio, ĝi hawas mułtajń supersigńojn!

Ĝi ęstas kręita por hełpi sławajn parołantojn interparołi. Laŭ Polo, ła poła ęstas kompręnébła de płi oł 400 miłionoj da homoj tra ła mondo, tamęm, nęniu jam powis kompręńi ĝiń. La gramatiko de ła pola ęstas preskaŭ simila ał Esperanto, ecepte ĉar ĝi hawas 6 kazojn. La wortaro deweńas eł ła płej końataj sławaj wortoj.
5654

[redakti] Fonologio

Kontraŭe al la angla, la pola estas fonetika lingvo, iomete simila al Esperanto kiam ĉilasta estas skribita surogate. Kompreneble ĝi estas multe pli kompleksa kaj sekve, pli malsimpla.

[redakti] La alfabeto

Floppy tessouro (2)

Ŝi NE parołas ła połań!

La poła uzas, płi małpłi, ła łatińan skribsistemon kaj diakritajń signojn (ĉar gzi estas kreita de poła okułisto, kiel ni diris) : krèska (dekstra korno), krópka (superpunkto) kaj ogonek (ogoneko). Połoj fortę małamas kłasikań łatinań l do ĉiam ĝiń trastrękas, ębłe iłi pęńsas kę ĝi subitę foriĝos dę ĉiu łińgwo. Samtięł iłi pęńsas kę kłasika v ęstas ńenobęła do iłi duobłigis ĝiń kaj ękhawis w. Trię, połoj ńę kapabłas utiłigi siań łingwoń plęńe, pręcipe diakritajń signojń, do iłi ńęregułe surogatas iłiń pęr łitero z, ękzémpłe la sama fońęmo estas "ś", "sz", "sx", "sy", "ŝ" kaj "š".

Pro tio połaj wortoj ęstas kutime 3-obłę płi łońgaj oł bęzonatas.

Ekzemple: Bydgoszcz, Rzeszow, Szczecin.

Eĉ se la supraj nomoj estas fonetike literumitaj, oni ne povas atendi ke nepola leganto kapablos prononci ilin.

[redakti] La kazoj

Poła łińgwo hawas ła jęnajn kazojń: nominatiwo,akuzatiwo, gęnijtiwo, lęsbatiwo, dubiiwo, ńęniusciiwo.

[redakti] Skribmaniero

Sę wi hazardę ńę scias kięł ĝustę skribi iań połań wortoń, sęd ałmenaŭ iom końas ĝiań prońoncon, sękwu jęńajn paŝojń:

  • skribu wortoń simiłę kięł wi aŭdas ĝiń
  • ał hazardaj łokoj ałdonu łiteroń z
  • hazardajń łitęrojń substręku, trastręku aŭ supęrstreku

Ekzęmpłe: "Saluton" prononciĝas [ĉeŝĉ] (jam tię ĉi prezeńtiĝas fięmo dę połoj ęń supęrsignoj). Sękwu ńi do la antaŭajn paŝojn:

  • cesc
  • czesc
  • cześć

Wi widas kę tio ęstas apsołutę sęńerara ałgoritmo šparańta tęmpoń por łęrńi ła łingwoń kaj mułtę płi mojosa por uzado oł łerńado de ĉiu aparta worto parkere.

[redakti] Faciłeco

8639

Połań łińgwon ońi kutime łerńas per łerńado de łangrompiłoj en ĝi. Poste łerńanto ekscias ke fakte ńe temas pri łańgrompiłoj sed pri kutimaj łińgwaĵoj. Poła łingwo mułte płi faciłe łerńebłas por homoj kun cerba małsańo kiu ebłigas ełfiłtri duońon de łiteroj de wortoj, restaĵo tute sufiĉas kaj ne ĝeńas łerńanton.

[redakti] En Uniwersitato

Profesoro dońis łegotań studoń połłingwań. Je la protesto de studeńtoj ke ońi ła połań ńe scipowas, łi respondis: "Ankoraŭ ńe. Sed wi dewos raporti pri la studo ńur post du semajnoj."

[redakti] Ekzemploj

Jeń łisto de ĉiuj frazoj ebłaj eń pola lingvo:

  • Mam na Imię Grzegorz Brzęczyszczykiewicz. - Mi ńomiĝas Grzegorz Brzęczyszczykiewicz.
  • Prosze pana stań za pana aby pan nevideĺ pana. - Ĉu?
  • piąte koło u wozu (kvina rado de ĉaro) - io/iu ĝenańta
  • ręka rękę myje (mano manon lavas) - sińapogo de homoj dum kontraŭleĝaj aferoj
  • owijać w bawełnę (ĉirkaŭvolvi per kotono) - paroli malprecize, eviti la temon
  • urwanie głowy (kapo-forŝiro) - granda laboro, multaj okupoj
  • ruski miesiąc (rutena/rusa monato) - tre lońga tempo (en julia kalendaro monatoj finiĝas 12 tagojn pli malfrue, tial oni opińiis ke rusa monato estas pli longa)
  • flaki z olejem (intestoj kun oleo) - io tre teda
  • bułka z masłem (bulko kun butero) - io facila
  • wylać dziecko z kąpielą (elwerŝi bebon kun banakwo) - luktante kontraŭ malbono, perdi ankaŭ bonan aspekton de iu afero
  • co ma piernik do wiatraka? (kiu rilato inter mielkuko kaj wentomuelilo?) - la meńciitaj aferoj tute ńe rilatas unu al la alia
  • siedzieć jak na tureckim kazaniu (sidi kwazaŭ dum turka prediko) - trankwile aŭskulti nenion komprenante
  • znaleźć się między młotem a kowadłem (troviĝi inter martelo kaj amboso) - trowiĝi en grandegaj problemoj
  • kłamstwo ma krótkie nogi (mensogo hawas mallongajn krurojn) - mensogo ĉiam ewidentiĝas
  • wiercić komuś dziurę w brzuchu (bori al iu truon en wentro) - molesti, dewigi iun fari ion
  • porywać się z motyką na słońce (ferwori kun sarkilo al suno) - hawi troigajn planojn
  • ryba psuje się od głowy (fiŝo putriĝas komence en kapo) - koruptado komenciĝas desupre
  • tonący brzytwy się chwyta (dronanto kaptas razilon) - homo kun problemego serĉas iun ajn solwon
  • człowiek strzela, Pan Bóg kule nosi (homo pafas, dio portas kugletaĵojn) - homo agas, dio decidas pri rezułto