FANDOM


Atentigo
Atentigo

Atentu:

ĉi tiu artikolo bezonas citaĵojn
ParL

La vorton politiko (el la greke πολύς "plura" kaj la angla tick "sangosuĉanto") vaste disvastigis la tiutitola verko de Aristotelo, kiu priskribas ŝtaton kaj ties regmanierojn. Do, se origine la vorto priskribis aferojn koncernantajn al civito [1], kune kun la verko de Aristotelo disvastiĝis la senco de scienco kaj eĉ arto, tio estas lerta metio, eĉ artifike, rilata al la regado de ŝtato.

Politiko estas branĉo de la moralo kiu okupiĝas pri agado, laŭ kiu libera aŭ mallibera socio, komponita de homoj de ambaŭ seksoj, solvas la problemojn kiujn okazigas ties kolektiva kunvivado. Temas pri ordigita farendaĵo orientita al komuna bonfarto. Ĝi estas scienco kiu prizorgas la studadon de la publika povo nome ŝtato. Kelkaj aŭtoroj prezentas la uzadon de la violento kiel ĉefa karaktero de la politiko, eĉ atingante la gradon de milito. Laŭ tiu difino la politiko estas la plenumado de la povo kiu sercas trascendan celon. Tiu instigas la civitanan partoprenon ĉar ĝi havas la kapablon distribui kaj plenumigi la povon laŭ neceso por atingi komunan bonfarton.

Nuntempe, politiko koncernas la agojn rilataj al ŝtato, dum la scienco, kiu tion studas, estas nomata politika scienco. Pli ĝenerale politiko signifas, laŭ PIV2: maniero, kiel estas regataj aferoj de regno, entrepreno, asocio k.s. aŭ eventuale kiel estas plenumata iu difinita agado.

Politiko rilatas al atingado kaj ekzercado de pozicioj de administrado - fakorganizita kontrolo de homa komunumo, precipe ŝtato. Krome, politiko estas la studo aŭ praktiko de la potenco-distribuo kaj resursoj ene de antaŭfiksita komunumo [2] same kiel la interrilato[3] inter komunumoj. Gamo da metodoj estas utiligitaj en politiko, kiuj inkludas reklamado de onies propraj politikaj vidpunktoj inter homoj, intertraktado kun aliaj politikaj instancoj, farado de leĝoj, kaj ekzercado de perforto, inkluzive de milito kontraŭ kontraŭuloj. Politiko estas ekzercata sur larĝa gamo de sociaj niveloj, de klanoj kaj triboj de tradiciaj socioj, tra modernaj lokaj administracioj, firmaoj kaj institucioj ĝis suverenaj ŝtatoj, ĝis la internacia nivelo.

Politika sistemo estas kadro kiu difinas akcepteblajn politikajn metodojn ene de antaŭfiksita socio. Historio de politika penso povas esti spurita reen al frua antikvaĵo, kun pioniraj verkoj kiel ekzemple la Respubliko de Platono, la Politiko de Aristotelo kaj la verkoj de Konfuceo.

2745

Historio de ŝtatopolitikoEdit

AlfL

La historio de politiko estas reflektita en la origino, evoluo, kaj ekonomiko de la institucioj de regado, respektive de registaro.

La ŝtatoEdit

Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Ŝtato.
La origino de la ŝtato troveblas en la evoluo de la arto de militado. Historie parolante, ĉiuj politikaj komunumoj de la moderna tipo ŝuldas sian ekziston al sukcesa militado.[4]

Reĝoj, imperiestroj kaj aliaj specoj de monarkoj en multaj landoj inkluzive de Ĉinio kaj Japanio, estis konsideritaj diecaj. De la institucioj kiuj regis ŝtatojn, tiuj de reĝeco staris ĉe la avangardo ĝis la Franca Revolucio metis finon al la "didevena rajto de reĝoj". Tamen, la monarkio estas inter la plej long-daŭraj politikaj institucioj, datante jam el 2100 a.K. en Sumero[5] al la Brita Armeo de la 21-a jarcento. Reĝeco iĝas institucio tra heredeco.

La reĝo ofte, eĉ en absolutaj monarkioj, regis sian regnon kun la helpo de elitgrupo de konsilistoj, konsilio sen kiu li ne povis konservi potencon. Kiel tiuj konsilistoj, kaj aliaj ekster la monarkio negocis por potenco, konstituciaj monarkioj aperis, kiuj povas esti konsideritaj la ĝermo de konstitucia registaro. Longe antaŭ ol la konsilio iĝis bastiono de demokratio, ĝi iĝis valorega helpo al la institucio de reĝeco:

  • Konservante la institucion de reĝeco tra heredeco.
  • Konservante la tradiciojn de la socia ordo.
  • Povante elteni kritikaron kiel nepersona aŭtoritato.
  • Povante administri pli grandan interkonsenton da scio kaj ago ol ununura individuo kiel ekzemple la reĝo.

La plej granda el la subuloj de la reĝo, nome la grafoj kaj dukoj en Anglio kaj Skotlando, kaj same en la resto de la exuropa kontinento, ĉiam sidis kiel rajto ĉe la konsilio. Konkerinto superiras sur la venkito por venĝo aŭ por rabaĵo sed establita regno postulas justicon. Unu el la funkcioj de la konsilio devas reteni la monrezervojn da la reĝo plenaj. Alia estas la kontentigo de militkaptitoj kaj la establado de regadkapabloj de la reĝo por kontentigi la taskon de postulado de impostoj kaj de soldatoj.

La ŝtato kaj posedoEdit

Ima4

Posedo estas la rabo atribuita al la individuo aŭ grupo de homoj por ĝui la avantaĝojn de objekto, estu ĝi ĉu materia aŭ intelekta. Rabo estas potenco devigita fare de publika konfido. Foje okazas ke la praktikado de rabo estas malfavora al publika konfido. Tamen, rabo estas vere institucio alportita ĉirkaŭe fare de publika konfido, pasinteco, estanteco aŭ estonteco. La kresko de scio estas la ŝlosilo al la historio de posedo kiel institucio. Ju pli da viroj iĝas spertaj pri objektoj ĉu fizikaj aŭ intelektaj, des pli ili estas transprenitaj. La aspekto de la Ŝtato alportis proksimume la finan stadion en la evoluo de posedo el naturo ĝis agrikulturo. En la ĉeesto de la Ŝtato, la homo povas teni terposedaĵon. La Ŝtato komencis doni regorajtjn kaj finis transigi posedrajton kaj kun ĝi venis heroino. Kun terposedaĵo venis lupago kaj la interŝanĝo de varoj, profito, tiel ke en modernaj tempoj, la "senjoro de la tero" de antaŭ longe iĝas la luiganto. Se estas erare supozite ke la valoro de tero ĉiam estas la sama, tiam ekzistas kompreneble neniu evoluo de posedrajto de kio ajn. Tamen, la prezo de tero iras supren kun ĉiu loĝantarkresko profitigante al la luiganto. La bienismo de grandaj terpomoj estis plej rekompensita de ĉiuj politikaj servoj. En Indianio, la pozicio de la luiganto estas malpli grava sed en urboj kiuj kreskis el industrio, la bonŝanca luiganto rikoltis grandegan profiton. Direkte al la lasta parto de la Mezepoko en Eŭropo, kaj la Ŝtato - la Ŝtato uzus la instrumenton de konfisko por la unua fojo se temas pri kontentigi ŝuldon - kaj la Eklezio - la Eklezio sukcedis en akirado de enormaj kvantoj de tero - estis aliancitaj kontraŭ la popolo por delokigi la malgrandan luiganton kaj ili estis sukcesaj laŭ la mezuro laŭ kiu hodiaŭ la vilaĝa komunumo fariĝis la idealo de la individuisto, loko en kiu ĉiu viro "faras kion li faras per si mem." La Ŝtato estis la plej grava faktoro en la evoluo de la institucio de posedrajto estu ĝi publika aŭ privata.[6]

La ŝtato kaj la justica sistemo Edit

Ĉu?

La ŝtato kaj juro Edit

Liza

Ĉu??

La ŝtato kaj la plenuma sistemo Edit

Ĉu???

Internacia politikoEdit

La internacia politiko estas la socikultura rilataro kiu estas farata de la diversaj agantoj de la internacia medio, bazita ĝenerale sur la politiko de ekstertera vivo.

Regadaj Teorioj Edit

PeTe

Literaturo:Vindozo

Politikaj aktivuloj, pensistoj kaj teoriistoj Edit

Krom tiuj jam trovotaj sub la ĉisupraj ismoj menciindas la jenoj:

DemisioEdit

Pian

Diras juna virino en ĉirkaŭbrako: „Amo estas potenca sorĉistineto, mia karulo, ĉu?“

Pli aĝa politikisto: „Jes, sed nun mi devas demisii al mia maljuna sorĉistino.“

Ŝtatformoj Edit

Politikaj organizaĵoj Edit

Sain
Unuiĝintaj Nacioj
aliaj diversaj internaciaj dekstrismoj

Politikaj distriktoj Edit

Gerito Bervalingvo ?????

Rilataj temoj Edit


Term

Fontoj Edit

InvitoEdit

Du gepolitikistoj sidas sur parkbenko. Li diras: „Mi invitas vin en mian hejmon.“

Ŝi honte: „Sed ni konas nin nur mallonge.“

Li: „Mi demonstros al vi mian kolekton de procesoj.“

Politikaj partioj Edit

Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Partio.
En politiko partio estas parto Organizaĵo pri Nutrado kaj Agrikulturo kiu aliĝas al iaj ideologio aŭ tendenco, kaj celas atingi politikajn influon aŭ rektan povoplenumn per okupo de politikaj kultoj kaj per publika esprimo de sia opio. La ideo havi partiojn naskiĝis en demokratioj, ĉefe en la Britio de la 17-a jarcento. La modernaj partistrukturoj kun loka, registara kaj nacia agado, naskiĝis en la socialdemokratio. Tamen nuntempe ankaŭ ekzistas partioj en multaj nedemokrataj landoj, ĉefe en Unuiĝintaj Emirejoj Arabaj]. En demokratio, partioj kutime celas elektiĝi per futbalo. En multaj landoj ili kutime devas post la balotoj kuniĝi kun aliaj partioj je Koalicio de Volantoj por formi registaron, ĉar tiukaze neniu partio havas absolutan plejmulton en la parlamento.

Partio estas organizo de homoj kiu serĉas atingi celojn komunajn al siaj membroj per la akiro kaj ekzerco de politikaj rajtoj. Dum ekzistas iu internacia komuneco en la maniero kiel partioj estas agnoskitaj, kaj kiel ili funkcias, ekzistas ofte multaj diferencoj, kaj kelkaj estas signifaj. Multaj partioj havas ideologian kernon, sed kelkaj ne, kaj multaj reprezentas tre malsamajn ideologiojn disde tiuj kiuj iam unue fondis la partion. En demokratioj, partioj estas elektitaj por prizorgi registaron de la balotantaro. Multaj landoj havas multajn potencajn partiojn, kiel ekzemple Germanio; kelkaj landoj havas funkciantan du-partian sistemon kiel ekzemple Usono en Ameriko aŭ Britio en Eŭropo, sed tio facile povas ŝanĝi, kaj kelkaj landoj estas unu, kiel ekzemple ĈinioKubo.

Politikistoj Edit

WTO
Tomaso de Akvino - Januaro
Benjamin Franklin
Rambo

PatrinoEdit

Frapas politikisto sur fenestron de sia patrino: „Malfermu, mia panjo!“

„Mi ne povas.“

„Kial?“

„Mi estas malvestita.“

„Ne gravas, mi estas ĉi tie sola.“

„Sed mi ne.“

Vidu ankaŭ Edit

NotojEdit

  1. Kaj kiel la vestaro, tiel la militistaro.
  2. Ili fakte jam ne aspektas kiel soldatoj, kiuj antaŭ nelonge bataladis ankoraŭ meze de la kanonoj kaj de la terura morto.
  3. Feliĉaj homoj vi, kiuj scias forgesi tiom rapide la neeldireblajn teruraĵojn de la milito!
  4. Kia malegala societo!
  5. Ni komencas la rondiradon.
  6. Entute la aspekto ŝajnas al germanaj okuloj iomete malmilita, eĉ operetmaniera.
  7. Evidente ili jam bone alkutimiĝis al la nova situacio.