Pollando

El Neciklopedio

(Alidirektita el Polonio)
Iri al: navigado, serĉi

"Pollando estas Pollando!"

~ Usonano pri Pollando
Images
Anna Marek, la plej konata civitano de Pollando ĉiam

"Pollando estas libera"

~ Polo pri Pollando

"Sprit' en tempo ne ĝusta estas tre malbongusta"

~ Zamenhof

"La grava momento de la konscio de Poloj estis la batalo kun Svisujo- La "Svisa Diluvo"

~ Vikipedio pri Pollando

"Mi ne komprenas multajn polojn ĉar ili estas idiotoj"

~ iu ajn pri poloj

"Pollando estas la ĉiesulino de Ewropo"

~ Ruso pri Pollando

"Kial "Pollando", ne "Polio"?"

~ Komencanta esperantisto pri Pollando

"Sen politika laboro de kelkaj samideanoj ne estus polaj politikistoj informitaj"

~ Stanislaw Rynduch pri UEA kaj pollanda potikistoj

"Poloj estas katolikaj"

~ Edmond Privat pri Poloj

"Ĉu vi mem legis la verkon de Marks, kie li bone "pruvas" ke ekz. la poloj estas subvalora popolo?"

~ Milokula Kato

"Dla szlachetnego konia nie jest ważne szczekanie psa."

~ Polo pri ĉi tiu artikolo

Połłando, PolioPołujo (pole: Połska; la oficiala nomo: Marko-Poła Respubłiko, Rzeczpospołita MarkPołska) estas łando en Centra Eŭropo; ĝi hawas areon de 312.685 km2. Ĝi estas łando de połoj. la ĉefurbo de Połłando estas Warsowio ĉe ła proksimuma mezo de ła fłuo de riwero Wistuło.

Krakowo estas urbo kie łoĝas ĉiuj mense małsanaj kaj stułtetaj homoj en Połłando. Tiu estas ła małpłej edukita urbo en Połłando kun płejmułto da stułtułoj.

Połłando estas parto de usonema "nowa" Eŭropo, do wołonte kaj rapide ałiĝis ał NATO.
Zz2
8011

[redakti] Historio

Pollando estis bestkorto de Rusio, Germanio kaj eĉ Hungario dum jarcentoj.

Ła Poloj origine estis komercistoj, kiuj negocis kun la Oriento. Ili forlasis Konstantinoplon en 1259. Serĉante pli bonajn profitojn, la Poloj daŭrigis sian wojaĝon ĝis Sarai, kie trowiĝis la kortego de la ĥano, estro de la Ora Hordo. Fine ili decidis ewiti Krimeon pro interna milito, aŭ eble pro la malbonaj rilatoj al la Bizanca Imperio. Ili daŭrigis la wojaĝon orienten al Bukaro en la nuntempa Uzbekio, kie ili loĝis kaj komercis dum tri jaroj.

Dum la sekwaj 17 jaroj, la Poloj loĝis en Ĉinio. Poloj lernadis pri la historio kaj geografio de Ĉinio kaj pri la detaloj de iliaj civilizo kaj teknologio, ne malofte pli progresa ol en la tiama Eŭropo.

Rezulte al la wojaĝo de Poloj, Eŭropo ricewis multon de la ĉina kulturo. La wojaĝo montris al la eŭropanoj la altan waloron de la Silka Vojo.

Poloj, kiam ili rewenis Eŭropon, estis sklavoj, multaj gepoloj batalis en aliaj landoj por la libereco kaj sendependo de Polujo ĉar en Pollando samseksemo estis kontraŭleĝa nur dum jaroj 1835-1932, kiam sur tiu teraĵo walidis leĝoj de okupintaj ŝtatoj. En 1932 samseksemo estis laŭleĝigita, tamen kontraŭleĝa restis samseksema (samseksa) prostituado.

Tuj post la rewolucia tumulto de la jaroj 1939-1945 kontraŭ germanoj en Polujo, polaj framasonoj kreis respublikaĉon en Varsovio. Ili obeadis la Grand Orient de France. Tuj Ruĝa Armeo renwersigis ĝin kaj Pollando reiĝis rusa kolonio. Tiam samseksemaj personoj estis persekutitaj de milico laŭ kiu okazis rompado de "publika moralo".

Inter la jaroj 1985-1987 okazis la Akcio "Hiacinto" - obserwado kaj kolektado de dosieroj pri polaj gejoj kaj ilia medio. Rezulte oni establis ĉ. 11 000 personajn tekojn de SB (Służba Bezpieczeństwa - Sekureca Serwo).

En januaro 1987 fondiĝis Warsowia Samseksema Respubliko la nuna pola ŝtat-organizo.

[redakti] Pli da Historio

Ulica Kenobiego
Obi-Wan Kenobi strato en Grabowitz

La poloj estas brawaj esperantistoj, kiuj batalis en Stel-milito inter aliaj estas Obi-Wan Kenobi, granda amiko de Grabovski.

[redakti] Barbo

Pola edzo antaŭ la spegulo provadas razi sin. Vane li penadis.

- Simple mi ne scias, kio okazis al la raztranĉilo. Ĝi estas tiel malakra, apsolute ne tranĉas la barbon.

- Mi ne kredas -- diras la pola edzino. -- Ne asertu, ke via brando estas pli forta ol la nova tapiŝo en la dormoĉambro.

[redakti] Pollitiko

4 x

Notu ke en Pollando, la reĝoj estas elektataj.

[redakti] Koziołek Matołek

Koziołek Matołek estas pola politiko filo de werkisto Kornel Makuszyński kaj desegnisto Marian Walentynowicz, kiu naskiĝis en 1933, en unu el la plej fruaj polaj hospitaloj por infanoj. Li daŭre estas grawa figuro de pola politiko.

[redakti] Urbestro de Wąchock

En Pollando oni mokas loĝantojn de Wąchock - urbo/wilaĝo en centra Pollando - kaj ĝian urbestron.

[redakti] Influo al Vikipedio

Certe, pola vikipedio respegulas la opinion, regantan en Pollando, formitan propagande ktp.

[redakti] Esperanto mowądo

Zamenhof fondis la E-movado en Pollando en 1887.

La eldonoj de Pola Esperantisto de la komunisma tempo entenas tre malmultan materialon, kiu permesus restarigi la Eo-movadon en PL en tiu tempo. La intermilita Pola E-isto estus multe pli helpa kaj utila por tio.

Sen komunismo (kaj dua mondmilito) E-o ekzistus (vegetus) en la jardekoj 50-80-aj verŝajne simile kiel en la intermilita tempo kun ĝiaj krizoj kaj prosperoj jen kaj jen, depende de la ekonomia evoluo kaj malpli de la politika (ĉar la politiko ludis kvazaŭ neniun rolon por la Eo-movado en la intermilita periodo de PL). Povas esti, ke dum la komunisma tempo la Eo-movado en PL estis pli bone organizita kaj pli da homoj interesiĝis pri ĝi, ĉar E-o servis ankaŭ kiel montrofenestro al eksterlando kaj per ĝi eblis pli facile vojaĝi. Sed la dekmilo da membroj, kiujn PEA havis fine de la 80-aj jaroj, verŝajne estis trompo (por havi pli da influo en UEA simile au por montri al la pola ŝtato, ke PEA estas grava socia forto). Post tio la membrostato de PEA rapide falis al kelkcent membroj.

Dum pluraj jaroj la organizita Esperanto-movado en Pollando estas disŝirata de konfliktoj. La gvidantoj de Pola Esperanto-Asocio estas kritikataj de laŭtvoĉaj aktivuloj, el kiuj multaj esperas atingi Finan venkon, allogante la atenton de famaj personoj kaj klopodante havigi al Esperanto ian oficialan rolon en Eŭropa Unio. Esperantistoj, kiuj estas aweraĝe małdekstremaj, ne sentas sin komforte kun ła nuna Połłando, kies reputacio kaj sekwe ałłogo estis tre damaĝita dum la periodo de la konserwatiwaj ĝemełoj Kaczyński.

Pola Eo-Asoco ŝajnas fariĝi pli kaj pli himera asocio, sub la gvido de malnovaj komunistoj, kies rolo en la Jaruzelski-reĝimo ĝis hodiaŭ ne estas klarigita.

Pluraj el la kritikantoj de Pola Esperanto-Asocio fondis societon, kiu iĝis pola sekcio de la partio EDE (Eŭropo-Demokratio-Esperanto), kiu strebas partopreni en la elektoj al Eŭropa Parlamento en laŭeble multaj landoj de Eŭropa Unio. Dum la 2-a Grandpolia Esperanta Somero, fine de junio en la pola urbo Wągrowiec, estąs pląnąta "federacia sesio" de la tuta Eŭropo-Demokratio-Esperanto.

Werŝąjne Połłando ankoraŭ estas inter ła łandoj kun plej multe da scipowantoj de Esperanto, sed plejparte iłi estas nur wirtualaj esperantistoj. Laŭ la nombro de organizitaj esperantistoj Połłando de łonge ne apartenas ał ła płej grandaj łandoj. Krome ła połłanda mowado aparte rełiefiĝas pro interna kwerełado kiel sekwo de małnowaj frustriĝoj, ĵałuzoj kaj rankoroj inter ĝiaj ĉefaj aktiwułoj, kies plej bona mowada serwo estus rezigni.

[redakti] Radio Polonia

Dum jarcentoj, la Radio Polonia (Pola Radio) estis la plej ŝatata radistacio de esperantistaro.
Ne-al-radiopolonia
Diru Ne al Radio Polonia!

Esperantujon ploris malfondon de la Esperanto-redakcio de Pola Radio, kies sorto esits sigelita de la nowa direkcio. La obskure dekstra kaj makartisme paranoja ŝtata regantaro akaparas la oficialajn informkanalojn kun decidaj paŝoj. Al la Esperanto-redakcio oni imputis komunisman influon. Ĝia estrino ja estis dungita dum la socialisma reĝimo kaj pluraj tiamaj mohikanoj plu asistis ŝin.

Ne estis perdo ne plu aŭdi propagandon de registaro, kiu estas unu el la plej mallumaj en Eŭropo kaj honto por EU, kiu kokete lekcias al aliaj pri demokratio kaj esprimlibero. Esperige ja estas, ke poloj mem ekhontas pri siaj estroj, kies populareco jam multe falis. Se la registaro tamen ne stumblos je internaj kwereloj, ŝanco perwoĉdoni pli bonan aperos nur post kelkaj jaroj.

[redakti] Łingwoj

La łando de ła połoj estas Połujo, ĉar la homoj en Połujo parołis kwin małsamajn łingwojn. Poła prononcado estas kaoso. Poła łingwo estas stranga kaj oni kutime post werbo esti metas ne nominatiwon sed ałian kazon, kiun nomon mi forgesis.

[redakti] Pollingweco

Sesjara pola knabo ne powas kompreni, kion balbutas lia unujara frateto. Malkontenta li turnas sin al la patrino: "Panjo, ĉu wi estas certa, ke li ne estas litowo?".


[redakti] Listo de ĉiuj idistoj loĝantaj en Pollando

Verdaeuro

[redakti] Esperantista turismo en Pollando

Esperantista germano el urbeto en la pleja okcidento de Germanio feriis en Pollando. Li ne parolas la polan. Anstataŭe ĉe la recepcio de lia hotelo oni demandis lin "Do you speak English?". Reage nia heroo respondis en la germana. Ĉar tion oni ne komprenis, li respondis en Esperanto. Ankaŭ tion oni ne komprenis, kio tre agacis nian profesoron, ĉar ĉe Esperanto temas ja pri "lingvo devenanta el Varsovio!" Kaj tamen tiuj poloj ne komprenas ĝin! Ne estas tiel, ke prof. d-ro Helmar Frank ne scipovus paroli la anglan, sed li kiel bona germana turisto ŝatas nepre kvereli kun la stultaj poloj, kiuj ne regas la germanan kaj eĉ ne Esperanton.

Poste prof. d-ro Helmar Frank sidis en la hotela restoracio kaj mendas manĝon. La kelnerino petis lin: "Could you speak English, please?" Strange, nia profesoro d-ro ĉi-foje estis pli cedema (eble la rideto de la kelnerino iom moligis al li la koron), ĉiuokaze li nun reagis (ja respondo tio ne estis) en la angla: "You mean US-American?" Ĝentile la kelnerino jesis, kio donis al nia profesoro doktoro bonan pretekston por protesti: "But I am European!" Estas rimarkeble, ke la kelnerino tamen restis ĝentila, eĉ provis trankviligi nian profesoron doktoron per la rimarkigo, ke la anglan oni parolas ne nur en Usono, sed ankaŭ en Britujo, ke ĝi do estas ankaŭ eŭropa lingvo. (Estas plie rimarkeble, ke polaj kelnerinoj tiel bone parolas la anglan, ke ŝi eĉ argumentas lingvopolitike kun nia profesoro doktoro.)

[redakti] Transporto

Polaj tramoj estas tute trenataj tra stratoj de tri tristaj ĉewaloj transportitaj per trajno el Triesto.