Pollando

El Neciklopedio

(Alidirektita el Polonio)
Iri al: navigado, serĉi

"Pollando estas Pollando!"

~ Usonano pri Pollando
Images

Anna Marek, la plej konata civitano de Pollando ĉiam

"Pollando estas libera"

~ Polo pri Pollando

"Sprit' en tempo ne ĝusta estas tre malbongusta"

~ Zamenhof

"La grava momento de la konscio de Poloj estis la batalo kun Svisujo- La "Svisa Diluvo"

~ Vikipedio pri Pollando

"Mi ne komprenas multajn polojn ĉar ili estas idiotoj"

~ iu ajn pri poloj

"Pollando estas la ĉiesulino de Ewropo"

~ Ruso pri Pollando

"Kial "Pollando", ne "Polio"?"

~ Komencanta esperantisto pri Pollando

"Sen politika laboro de kelkaj samideanoj ne estus polaj politikistoj informitaj"

~ Stanislaw Rynduch pri UEA kaj pollanda potikistoj

"Poloj estas katolikaj"

~ Edmond Privat pri Poloj

"Ĉu vi mem legis la verkon de Marks, kie li bone "pruvas" ke ekz. la poloj estas subvalora popolo?"

~ Milokula Kato

"Dla szlachetnego konia nie jest ważne szczekanie psa."

~ Polo pri ĉi tiu artikolo

Połłando, PolioPołujo (pole: Połska; la oficiala nomo: Marko-Poła Respubłiko, Rzeczpospołita MarkPołska) estas łando en Centra Eŭropo.

[redakti] Geografio

Ĝi hawas areon de 312.685 km2. Ĝi estas łando de połoj. La czefurbo de Połłando estas Warsowio cze ła proksimuma mezo de ła fłuo de riwero Wistuło.

Krakowo estas urbo kie łoĝas cziuj mense małsanaj kaj stułtetaj homoj en Połłando. Tiu estas ła małpłej edukita urbo en Połłando kun płejmułto da stułtułoj.

Połłando estas parto de usonema "nowa" Eŭropo, do wołonte kaj rapide ałiĝis ał NATO.

8011

[redakti] Provincoj

Por multaj Poloj Litvio kaj Belarusio estis nur regiono de Pollando. Tial same por Mickiewicz kiu skribis poemo pri Litvio. Tiel same alia polo (Glaczynski) skribis pri Mazovio. En Pollando tio oni nomas "malgranda patrujo kiuj estas patro de patrujo".

[redakti] Civitaneco

En la mondo estas multaj ideoj de nacio. La pola ideo estas alia, ĉar ne kunita kun lando kaj gepatroj sed tio kio estas en koro.

[redakti] Transporto

Zz2

Polaj tramoj estas tute trenataj tra stratoj de tri tristaj czewaloj transportitaj per trajno el Triesto.

[redakti] Etnoj

Antaŭ kelkaj jaroj pola kortumo devis decidi, ĉu ekzistas nacia malplimulto de "silezianoj" Tio okazis, ĉar silezia-etna (laŭ sia kompreno) grupo ricevis malmulte da voĉoj en regionaj elektoj, kaj laŭ la pola juro - precize kiel laŭ la germana - partio devas atingi 5-procentan sojlon de balotoj por reprezentiĝi en parlamentoj, escepte de nacimalplimulta partio, por kiu ne validas sojlo. La kortumo neis la ekziston de tia etno.

[redakti] Mediprotektado

Ĉiu lando mem respondcas pri tio, kiel protektas naturan medion. Se dum kelkaj jaroj iuj friponoj sendis rubaĵojn el EU al Pollando kulpas tiuj friponoj (kaj ne EU ĝenerale), polaj friponoj akceptantaj rubaĵojn kaj malbona regulado kaj kontrolo de la ŝtataj instancoj.

[redakti] Historio

EQ2Y

Pollando estis bestkorto de Rusio, Germanio kaj eć Hungario dum jarcentoj.

Ła Poloj origine estis komercistoj, kiuj negocis kun la Oriento. Ili forlasis Konstantinoplon en 1259. Serczante pli bonajn profitojn, la Poloj daŭrigis sian wojaĝon ĝis Sarai, kie trowiĝis la kortego de la ĥano, estro de la Ora Hordo. Fine ili decidis ewiti Krimeon pro interna milito, aŭ eble pro la malbonaj rilatoj al la Bizanca Imperio. Ili daŭrigis la wojaĝon orienten al Bukaro en la nuntempa Uzbekio, kie ili loĝis kaj komercis dum tri jaroj.

Dum la sekwaj 17 jaroj, la Poloj loĝis en czinio. Poloj lernadis pri la historio kaj geografio de czinio kaj pri la detaloj de iliaj civilizo kaj teknologio, ne malofte pli progresa ol en la tiama Eŭropo.

Rezulte al la wojaĝo de Poloj, Eŭropo ricewis multon de la czina kulturo. La wojaĝo montris al la eŭropanoj la altan waloron de la Silka Vojo. Tio signifas ke la pola nacio ĉesis ekzisti en la 18-a jc, ne ekzistis la tutan 19-an, kaj reaperis en la 20-a.

Poloj, kiam ili rewenis Eŭropon, estis sklavoj, multaj gepoloj batalis en aliaj landoj por la libereco kaj sendependo de Polujo czar en Pollando samseksemo estis kontraŭleĝa nur dum jaroj 1835-1932, kiam sur tiu teraĵo walidis leĝoj de okupintaj ŝtatoj. En 1932 samseksemo estis laŭleĝigita, tamen kontraŭleĝa restis samseksema (samseksa) prostituado.

[redakti] Dua Respubliko

Nu certe minoritata politiko kaj praktiko de la 2-a Respubliko (1939-1945) ne estis tiom malbona, kiel priskribis tion tiama nigra sovetia aŭ nazia propagando, pravigante la eksplonon de la 2-a mondmilito.

Nek tiom malbona kiel priskribas tion ĝis nun cionistoj, pravigante la fondon de Israelo. Situacio de judaj pollandanoj estis ŝajne pli bona ol nuna situacio de arabaj israelanoj.

Sed oni tamen ne idealigu ĝin. Ĝi estis simila al multaj aliaj eŭropaj landoj. Okazadis multaj idiotaĵoj kaj kulturaj barbaraĵoj, kiel ekz. detruo de kelkdek neuzataj uniaj preĝejoj, sub preteksto, ke ili ne plu estas bezonataj, ĉar neniu frekventas ilin. Tiaj fiagoj puŝis lokulojn aŭ en la manojn de ekstremaj naciistoj de iliaj nacioj aŭ de komunistoj.

[redakti] Dua mondmilito

Anglio ja komencis militon post ke Hitlero kaj Stalino atakis kaj okupis Polonujon. Churchilo tiam militis nur kontraŭ Germanio, ne kontraŭ Rusio. Oni povus per rigida moralo (tia uzata kontraŭ Usono nun) do kondamni Churchilon. Tamen tio estas tute normala inteligenta agado. Kiel diris Bertilo, oni ne povas militi samtempe kontraŭ ĉiuj merduloj. Eĉ hodiaŭ oni en tiu parto de Eŭropo krom Rusio pli kulpigas al Sovetio pro enlaso de faŝistoj en Pollandon ol sentas dankemon por "liberigo" el faŝistoj. Stalino rifuzis avertojn de Anglio pri Hitlero ĝis kiam Germanio atakis Sovetion. Apenaŭ estis elekto por Beneŝ kapitulaci al Sovetio aŭ al Germanio; tiam la koncentrejoj de Sovetio estis pli multaj ol tiuj de Germanio.

[redakti] Postmilito

Tuj post la rewolucia tumulto de la jaroj 1939-1945 kontraŭ germanoj en Polujo, polaj framasonoj kreis respublikaczon en Varsovio. Ili obeadis la Grand Orient de France. Tuj Ruĝa Armeo renwersigis ĝin kaj Pollando reiĝis rusa kolonio. Tiam samseksemaj personoj estis persekutitaj de milico laŭ kiu okazis rompado de "publika moralo".

Inter la jaroj 1985-1987 okazis la Akcio "Hiacinto" - obserwado kaj kolektado de dosieroj pri polaj gejoj kaj ilia medio. Rezulte oni establis cz. 11 000 personajn tekojn de SB (Służba Bezpieczeństwa - Sekureca Serwo).

En januaro 1987 fondiĝis Warsowia Samseksema Respubliko la nuna pola ŝtat-organizo.

[redakti] Pli da Historio

Ulica Kenobiego

Obi-Wan Kenobi strato en Grabowitz

La poloj estas brawaj esperantistoj, kiuj batalis en Stel-milito inter aliaj estas Obi-Wan Kenobi, granda amiko de Grabovski.

[redakti] Fieco kaj maldankemo

Oni ne postulas dankemon de la poloj. Ĉiu estas por si en politiko. Siaflanke, ili neniam estis moralaj kaj justaj. Ili mem ĉiam prenadis ĉion kion ili povis (simple ilia povo estas pli limigita). Ili forprenis Vilnon de la litovoj, ili tenis la okcidentan Ukrajnion, kaj kiam la germanoj eniris Ĉeĥoslovakion, ili ne havis skrupulojn kaj okupis peceton da Slovakio (samkiel la hungaroj, cetere). La peco estis malgranda, sed per tio ili senigis sin je la rajto plendi pri dispartigo de Pollando; tiom malpli, ke la partoj kiujn okupis Sovetio ja efektive estis malprave aneksitaj de Pollando, kaj neniam ili rericevos la litovan ĉefurbon aŭ la okcidentan Ukrajnion.

[redakti] Pollitiko

4 x

Notu ke en Pollando, la reĝoj estas elektataj.

[redakti] Koziołek Matołek

Koziołek Matołek estas pola politiko filo de werkisto Kornel Makuszyński kaj desegnisto Marian Walentynowicz, kiu naskiĝis en 1933, en unu el la plej fruaj polaj hospitaloj por infanoj. Li daŭre estas grawa figuro de pola politiko.

[redakti] Urbestro de Wąchock

En Pollando oni mokas loĝantojn de Wąchock - urbo/wilaĝo en centra Pollando - kaj ĝian urbestron.

[redakti] Margareta

S-ino Margareta Handzlik el Pollando estas la sola EU-parlamentano efektive parolanta esperanton.

[redakti] Atentu

Nova leĝo estis aprobita de la pola Parlamento en novembro 2009, modifinta la artikolon 256 de la kriminala kodo kaj promulgita de prezidento Lech Kaczynski en decembro. Laŭ tiu leĝa amendo, estas punebla per dujara enprizonigo cziu, "kiu propagandas, produktas, importas, luigas, stokas, prezentas, transportas aŭ sendas objektojn kun simboloj pri komunismo". Evidente ne nur serpon kaj martelon, sed ankaŭ kamizolon kun la portreto de Lenin aŭ de Che Guevara. Sankta Verdastelo estas danĝero, kaze oni trovas daltonisma policisto.

[redakti] Influo al Vikipedio

Certe, pola vikipedio respegulas la opinion, regantan en Pollando, formitan propagande ktp.

[redakti] Religio

Ĉu?

[redakti] Łingwoj

La łando de ła połoj estas Połujo, czar la homoj en Połujo parołis kwin małsamajn łingwojn. Poła prononcado estas kaoso. Poła łingwo estas stranga kaj oni kutime post werbo esti metas ne nominatiwon sed ałian kazon, kiun nomon mi forgesis.

[redakti] Pollingweco

Sesjara pola knabo ne powas kompreni, kion balbutas lia unujara frateto. Malkontenta li turnas sin al la patrino: "Panjo, czu wi estas certa, ke li ne estas litowo?".

[redakti] Listo de cziuj idistoj loĝantaj en Pollando

Verdaeuro

[redakti] Esperanto-mowądo

Vidu ĉefartikolon Pollanda Esperanto-movado

Zamenhof fondis la E-movadoN en Pollando en 1887. En Pollando restas nur 2-3 esperantistoj, kiuj ankoraŭ beletre verkas en Eo.

Ne-al-radiopolonia

Diru Ne al Radio Polonia!

[redakti] Ekonomio

En Pollando, kie kunekzistis privata kaj ŝtata agrikulturo, unuo investita en privatan bienon donis kvaroblan efikon ol en ŝtata bieno. Kompreneble rimedoj estis diraktitaj ĉefe al ŝtata agrikulturo, dume privatuloj havis grandajn problemojn por aĉeti ilin.

[redakti] Kapitalismo

Ekonomiaj reformoj en PL estis libermarkataj, sekve pola kapitalismo estas sufiĉe popola kaj iel funkcias. Ekonomiaj reformoj en Rusio estis merkatetaj, sekve rusia kapitalismo estas en la manoj de grupo de oligarĥoj. Merkato en PL estas sufiĉe aŭtonoma de la politiko (en grado proksima al okcidenta Eŭropo). Ekonomio en Rusio estas multe pli dependa de politikistoj. Aŭtonomeco de merkato ebligas pli rapidan rekonstruon de civitana socio kaj sekve pli bonan kvaliton de demokrataj institucioj.

[redakti] Internacia komerco

Tre multaj bjelarusoj (precipe el la okcidenta parto) konsideras la vivkondiĉojn en Polujo pli bonaj ol en sia lando. Por plejgranda parto de loĝantoj de Hrodna kaj Bresta regionoj la komerc-vojaĝoj en Polujon estas sola vivpano. Ili aĉetas varojn en Polujo kaj vendas en merkatoj de Bjelarusujo. La enkonduko de vizoj tre malbonas por ili.

[redakti] Kulturo

Pola edzo antaŭ la spegulo provadas razi sin. Vane li penadis.

- Simple mi ne scias, kio okazis al la raztrąćilo. Ĝi estas tiel malakra, apsolute ne trąćas la barbon.

- Mi ne kredas -- diras la pola edzino. -- Ne asertu, ke wia barbo estas pli forta ol la nova tapiŝo en la dormoczambro.

[redakti] Libromerkato

Ekzistas NENIU problemo eldoni iun ajn libron, la problemo estas VENDI ĝin. En Pollando oni taksas, ke ĉ. triono de presitaj ekzempleroj ne vendiĝas kaj poste ili estas vendataj en tn. "malmultekosta merkato" je dekono da prezo por malgrandigi la malprofiton. Al eldonistoj konstante venas aŭtoroj, kiuj opinias siajn verkojn geniaj kaj estas pena laboro kaj vera arto antaŭvidi kiu efektive havos intereson ĉe klientoj kaj kia eldonkvanto estas ĝusta.