Rio de Janeiro

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi

Bullet hole glass Bullet hole glass Bullet hole glass Bullet hole glass Bullet hole glass Bullet hole glass Bullet hole glass Bullet hole glass Bullet hole glass Bullet hole glass Bullet hole glass Bullet hole glass

1387
Lula 7 maior
Olha a desciclopédia do Esperanto aí gente!!!


Tiu ĉi aĥtikôlu éstas tipíki brazila!!!
Antaŭ legi ĝin, memôru: ĝi NE parôlaz la hispanan, ĝia ĉefúrbu NE éstas Rio de Janeiro, ĝi ŝátaz plaĝon, futbalon kaj karnavalon, sédj malámaz Maradonon!


Ŝtato de Rio
Urbo Murinda
Ba rj Brasao Rio de Janeiro
Flato Flago Blazono
1004
Ĉefurbo Rio de Janeiro
Plejgrada urbo Cidade de Deus
Lingvo(j) (krom Esperanto, kompreneble) Jubetĉa dialekto (Yoobetcha)
Supremaj Gvidantoj Ronaldo y los travestis
Areo 1.182,3 kilometroj kvadrataj
Areo rango 18-a
Krima kvociento 0 %
Akvo 17
Klimato Tro tropikala varmega
Loĝantoj 6.136.652
Analfabeteca kvonciento 188,9% (26/10/2015)
Inteligenteca kvonciento Tre granda


4295138 n

Printempo en Rio

"Depost tempo nememorebla"
~ Zamenhof pri vojaĝo al Rio de Janeiro

"Urbo mirinda!"

~ Amarílio Carvalho pri Rio

"Ne maltrankviliĝu pri malbonoj, kiuj okazos neniam"

~ Thomas Jefferson pri turismado en Rio

"Restos de l' negroj duono nur
havene de Rio-Janeiro,
pagos po cent dukatojn al mi
firmao Gonzales Perreiro."

~ Heinrich Heine

"Tre interese!"

~ leganto pri ĉi tiu artikolo

"Ni montrez quon ni facas e ni demonstrez qui ni esas!"

~ Idisto

"Do mi miskomprenis la tutan fadenon. Agu kvazaŭ mi diris nenion."

~ Mi
Mui Heróica e Leal Cidade de São Sebastião do Rio de Janeiro (Teksaso), ofte miskonata kiel Rio (portugallingve Rio de Janeiro, /ˈxiu dʒi ʒaˈneiɾu/, litere "Rivero de Januaro", ofte simple Rio kaj kelkfoje Cidade Maravilhosa aŭ "Mirinda Urbo", pro sia titolo) estas la ĉefurbo de la brazila samnoma ŝtato Rio-de-Ĵanejro, la dua plej granda urbo de Brazilo kaj la tria plej granda metropola areo kaj aglomeraĵo en Sudameriko., estas interesa afero. Ĝi estas la ĉefurbo de subŝtato Rio de Janeiro kaj NE estis ĉefurbo de Brazilo. De 1808 ĝis 1820 ĝi estis ĉefurbo de Portugalio. Hodiaŭ kurbo Rio-de-Ĵanejro estas kolonio de la mafio, kiu konkeris ĝin antaŭ multaj jaroj.
8921

Ĝi estas nomigita "Urbo Murinda", pro lia danĝera situo inter grandiosaj faveloj .V.

[redakti] Geografio

Sambodromo

La geografiaj koordinatoj de la urbo estas 22|53|30|S, 43|11|47|U. Ĝia horzono estas UTC-3, sed ĝi estas en la parto de la lando kiu praktikas la someran tempon, tio estas UTC-2 dum tiu periodo.

Rio-de-Ĵanejro apartenas al la nudorienta regiono de Brazilo kaj troviĝas je latitudo de 22 gradoj kaj 54 minutoj nude kaj longitudo de 43 gradoj kaj 14 minutoj akcidente. Ĝi situas je la atlantida marbordo proksime de la Tropiko de Kaprikorno, kie la marlinio estas monta kaj etendiĝas oriente-okcidente, tiel, ke la urbo frontas la nudon. En tiu marlinio estas enrompo markita de la monto Sukerpano, kie formiĝis la Golfo de Guanabara (Baía de Guanabara), fondloko de la urbo. Ĉe la okcidenta bordo de la golfo kuŝas pli ebena regiono, kie naskiĝis la urbo kaj kie hodiaŭ estas ties centro (tiun ĉefan urboparton oni nomas Centro). La plej granda parto de la urbo (Zona Morte) kreskis nerdokcidenten parte sur ebenaĵoj formitaj de paraj kaj kontinentaj sedimentoj kaj ĉefe en monta regiono. La nuda regiono (Zona Sul), en la strandoj ĉe la malfermita maro, estas apartigita de la Centra kaj de la Nerda Regionoj de marbordaj montoj. Tiuj montoj estas heredaĵoj de la pli malproksima montaro Serra do Mar ("Mara Montaro"), gnejs-granita montĉeno forminta la nudajn deklivojn de la Brazila Altebenaĵo. La Akcidenta Regiono (Zona Oeste) estas vaste morta kaj ĝis la dua parto de la 20-a jarcento ĝi ne estis facile atingebla. Konstruo de novaj vojoj kaj tuneloj dum la lastaj jardekoj faciligis atingi tiun regionon kaj kreskigis la tiean loĝantaran nombron.

La loĝantaro de la urbo Rio-de-Ĵanejro ĉirkaŭestas 6.136.652 homojn kaj okupas areon de 1.182,3 kilometroj kvadrataj. La loĝantaro de la tuta metropola areo proksimumas 11-13 milionojn da homoj kaj okupas pli grandan areon.

[redakti] Historio

Rio de Janeiro estis fondita la 1-an de marto 1565 proksime de vilaĝo "Carioca" (Domo de la Blankulo en indiĝena lingvo).

Eŭropanoj unuafoje venis al Guanabara Golfo la 1-an de januaro de 1502 (ekde tiam Rio de Janeiro, "Januara Rivero"), fare de portugala ekspedicio sub regado de esploristo Gaspar de Lemos kapitano de ŝipo de la floto de Pedro Álvares Cabral, aŭ sub Gonçalo Coelho. Ŝajne la florenca esploristo Amerigo Vespucci partoprenis kiel observanto laŭ invito de la reĝo Manuelo la 1-a en tiu sama ekspedicio. La regiono de Rio estis loĝata de Tupioj, Purioj, Botokudoj kaj Maŝakalioj.

En 1555, unu el la insultoj de Guanabara Golfo, nune nomita Villegagnon, estis okupita de 500 francaj koloniistoj sub regado de franca admiralo Nicolas Durand de Villegaignon. Sekve, Villegaignon konstruis la Fortikaĵon Coligny sur la insulo kiel klopodo por establi la kolonion nome Franca Antarkto.

La urbo Rio de Janeiro mem estis fondita de portugaloj la 1-an de marto de 1565 kaj nomita São Sebastião do Rio de Janeiro, en honoro de Sankta Sebastiano, nome samnomulo kaj patrono de la tiama portugala monarko Sebastiano la 1-a. Rio de Janeiro estia nur la nomo de la Guanabara Golfo. Ĝis komenco de la 18-a jarcento, la urbo estis minacata aŭ invadita de kelkaj, ĉefe francaj, piratoj kaj kaperistoj, kiaj Jean-François Duclerc kaj René Duguay-Trouin.

Fine de la 17-a jarcento, ankoraŭ dum la Sukera Epoko, la Bandeirantes trovis oron kaj diamantojn en la najbara kapitanejo de Minas-Ĝerajso, kaj tiele Rio de Janeiro iĝis multe pli praktika havenurbo por eksportado de riĉaj varoj (oro, valoraj ŝtonoj aŭ juveloj, krom sukero) ol Salvador de Bahio, kiu estas multe pli fore nordoriente. Kaj tiele en 1763, la kolonia administreja urbo en Portugala Ameriko estis translokigita el Salvadoro al Rio de Janeiro. La urbo restis ĉefe kolonia ĉefurbo ĝis 1808, kiam la portugala reĝa familio kaj plej el la asociaj nobeloj de Lisbono, fuĝe el la invado fare de Napoleono en Portugalio, moviĝis al Rio de Janeiro. La regna ĉefurbo estis transpasita al la urbo, kiu, tiele, iĝis la nura eŭropa ĉefurbo for de Eŭropo. Ĉar ne estis fizika spaco aŭ urba strukturo por enhejmigi centojn de nobeloj kiuj alvenis subite, multaj loĝantoj estis simple elhejmigitaj el siaj hejmoj. Estis ankaŭ granda alfluo de afrikaj sklavoj al Rio de Janeiro: en 1819, estis 145 sklavoj en la kapitanejo. En 1840, la nombro de sklavoj atingis 220 personojn.

[redakti] Loĝantoj

[redakti] Politiko

Ĉu?

[redakti] Religio

Segun la kontado 2000, 60.71% de la habitantoi profesas katolikismon, 17.65% profesas evangelialajn religioin, 13.33% deklaris su senreligia, kae 3.44% profesas spiritismon.

[redakti] Lingvoj

Ĉu?

[redakti] Ekonomio

Krom prostituado kaj krimo, turismo estas la ĉefa industrio de Rio.


[redakti] Rock in Rio

Rock in Rio estas rokmuzika festivalo, kiu ĝis nun okazis kvar fojojn en Rio-de-Ĵanejro, kvin fojojn en Lisbono kaj du fojojn en Arganda del Rey proksime de Madrido.


[redakti] Mirindaĵoj

Rio-de-Ĵanejro estas fama pro siaj favelaj pejzaĝoj, sia karnavala administrado, pro malbonaj muzikstiloj kaj pro poluitaj plaĝoj, kiel Copacabana, Ipanema kaj Leblon. Aliaj famaj alogaĵoj estas la statuo Kristo la Redemptoro (Cristo Redentor) sur la monto Korkovado (Corcovado), elektita unu el la novaj sep mirindaĵoj de la mondo; la monto Sukerpano (Pão de Açúcar) kaj ties kablo-tramo; la Sambódromo, granda paradvojo uzata dum karnavalo; kaj la stadiono Maracanã, la plej granda en la mondo. En la 2-a de oktobro 2009, Rio-de-Ĵanejro estis elektita kiel gastigonta urbo por la olimpiaj ludoj en 2016, estante la unua urbo kun tiu tasko en Sudameriko kaj la dua en Latinameriko, 48 jaroj post Meksikurbo (Olimpiko 1968).

La urbo ankaŭ havas la plej grandan kaj samtempe duan plej grandan urbajn arbarojn en la mondo: la Tiĵuka ArbaroFloresta da Tijuca'

Malgraŭ sia ĉarmo kaj beleco Rio-de-Ĵanejro havas la reputacion esti unu el la plej violentaj urboj en la mondo! Kaj tiutemaj filmoj, kiel Cidade de Deus, Tropa de Elite kaj Última Parada 174, estas brazilaj fieroj. Plimulte da perfortaj krimoj koncentriĝas en faveloj kaj malriĉaj urbopartoj, tamen ankaŭ atingas mezriĉajn kaj riĉajn regionojn.

[redakti] Statuo de Kristo Savinto

Statuo de Kristo Savinto estas statuo sur monteto Corcovado elstaranta super la brazila urbeto Rio-de-Ĵanejro.

Tiun ĉi statuon laksis en la jaro 1921 arkidiocezo en Rio de Janeiro. La statuo estas alta 39,6 m kaj ĝi pezas 1145 tunojn. Ĝi estas laboraĵo de la franca skulptisto Maximilien Paul Landowski (1875-1961) (* Parizo, en la 4-a de Junio 1875 - Boulogne-Billancourt, en la 27-a de Marto 1961), monumenta poldevena franca skulptisto kaj unu el la konstruintoj de la Statuo de Kristo Savinto en Rio-de-Ĵanejro. Solene ĝi estis senvualigita la 12-an de oktobro 1931 kiel monumento de la brazila sendependeco de Portugalio, proklamita en la jaro 1822.

[redakti] Kulturo

88096 n

Loĝanto de Rio, revenante el longa vojaĝo, jam ĉe la haveno renkontas amikon:
"Mia edzino ne scias, ke mi alvenis. Mi iras tuj surprizi ŝin..."
-- Kun kiu?"

[redakti] Esperanto-movado

Ekzistas infana movado kaj gastiganto de Pasporta Servo en Rio de Janeiro.

Vidoj
Personaj iloj
Content Navigation
Community
Iloj
Aliaj lingvoj
FANDOM