Rumanujo

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi


Rumanujo
Romia Respubliko de Rumanoj
Rumanio, Romianujo, Zhōnghuá rénmín gònghéguó Rômania, Nova Romia Imperio, Romulana Imperio

Ro.gif Avstern.gif
Flato Flago Blazono
Devizo: "Romulanoj ni estas!"
Himno: "Deșteaptă-te, române!"
1344.png
Ĉefurbo Bukareŝto
Plejgrada urbo Ĉiuj
Lingvo(j) (krom Esperanto, kompreneble) latina lingvo
Tipo de Ŝtato Eks-Komunisma kosma demokratio
Suprema Gvidanto Traian Băsescu
Suprema Edz(in)o Vampirino
Naciaj Herooj Drakulo; Marko Polo; Konfuceo
Krima kvociento 0 % (ekscepte sanga rabado kaj vampira murdado)
Monunuo Leŭo
Klimato Tre mistera
Religio Ortodoksa vampirismo
Loĝantoj 2 aŭ 3 bilionoj da vampiroj
Analfabeteca kvonciento 100%
Inteligenteca kvonciento Tre granda




"Eĉ pinglo povas koron trapiki"

~ Zamenhof pri alia afero
594941.jpg

"Iam mi eĉ aŭdis hispanlingvan radioelsendon (el Rumanujo)"

~ bonalingvano pri Rumanujo

"En Franclando oni parolis pri la ciganoj de Rumanujo"

~ Milokula Kato

"Brazila Esperantisto babilis kun rumanino loĝanta en Katalunio per la angla !"

~ Arno Lagrange

"Kohera kun la reviziismo pri la murdo de Adamo Zamenhof en 1939"

~ iu pri la supra diraĵo
Rumânujo (Vampira Komtlando de Românujo nacilingve Dâcia Drâkula Contçtévezs) estas ujo (t. e. lando) de anoj de rumo. Rumo estas distilita alkohola trinkaĵo produktita el sukerkana suko aŭ tiés melaso.
1558 n.jpg

[redakti] Geografio

Rumo post distilâdo éstăs senkoloră; per maturiĝo en lignaj bareloj ĝi akiras flavan aŭ brunan koloron kaj karakterizan aromon, samtempe puriĝânte de nocaj substancoj (escepte de alkoholo, kompreneble).


[redakti] Urboj kâj vilâĝoj

Dum al Lunca apartenas vilaĝo nomita Băița, en distrikto Hunedoara ekzistas komunumo Băița, al kiu apartenas vilaĝo nomata Lunca.

Pietrari estas unu el nur du komunumoj en la distrikto Vâlcea, kie neniu vilaĝo havas diakritan literon en la nomo. La alia estas Galicea.

La ĵurnalo Adevarul en 2014 klasis la nomon Măciuca inter la plej amuzajn nomojn de Rumanio. Etimologie la nomo signifas batalilon similan al klabo, sed estas ankaŭ uzata kun seksorgana signifo. En 2014 oni starigis antaŭ la komunuma domo monumenton de klabo, kvin metrojn altan.

En Cristian la stratoj havas ne nomojn, sed nur numerojn.

[redakti] Loĝantaro

"Rumanujo" estas la lando de la rumanoj (kun tio nepre konsentos la rumanoj, sed eble ne la grandega hungara malplimulto eble eĉ vampira plimulto -- loĝanta en Transilvanio).

[redakti] Ciganoj

Ne ĉiuj ciganoj venas el Rumanio kaj ne ĉiuj rumanoj estas ciganoj.

[redakti] Historio

Unua historia mencio de Rumânoj éstas el 1688 en insulo Barbado; tâmen supozeble oni tie produktis rumon jam de 1627. Iuj nomas insulon Martiniko hejmlando de rumânoj, ĉar tie ĉiuj amas rumon.

Conducător (laŭvorte en la rumana: kondukanto, gvidanto) estis titolo uzata de rumanaj politikistoj. Ĝi rilatas al similsignifaj titoloj de duko (dux) kaj duce el faŝisma Italio kaj kongruas kun Führer el Nazia Germanio kaj kaŭdilo el frankisma Hispanio.

Kiel la unua uzis la titolon reĝo Karolo la 2-a en la lastaj jaroj de Nacia Renaskiĝa Fronto, faŝisma partio establita de li. Sekve la titolon komencis uzi marŝalo Ion Antonescu kiu de 1940 havis diktatoran povon en la Reĝlando de Rumanio. Kvankam oficiale la ŝtatestro estis reĝo Mikaelo la 1-a, la fakta potenco apartenis plene al Antonescu.

Post la jaro 1968, kune kun kreskanta kulto de personeco de ŝtatestro Nicolae Ceaușescu, conducător fariĝis unu el liaj titoloj.

[redakti] Politiko

Nico.png

Rumanujo estas komtejo estrita de asembleo de vampiroj, kiuj elektas ĉefministron, kiu helpas la komto Drakulo mortigi virgulinojn. Jes, samkiel Nazia Germanujo. Rumanio estas en multaj aferoj pli simila al faŝista lando ol komunista lando kiel (post-Stalina) Sovetio.

[redakti] Partioj

De komenco en R. kontraŭbatalis (pli akre ankoraŭ ol en aliaj landoj) 2 partioj: 1) "Federacio de la E-istaj Societoj el R." (Fischer) kaj 2) "Rumana E-ista Soc." d-ro Robin). 1) eldonis en marto 1908-1910 Rumana Gazeto E-ista kaj 2) en apr. 1908-aŭg. 1910 Rumana E-isto en mar­to 1909 prop. n-ron E kaj de okt. 1909 kune kun la bulgaroj E-istoj Danubo. En 1923 oni kunigis la tutan rumanan E-movadon en la RES, kiu laŭbezone eldonas Informa Bulteno-n, sed R. entute ŝajnas esti ankoraŭ pa­ralizita per la antaŭaj kontraŭbataloj. Plue aperis: E (jan. 1925-sept. 1926), La Homo kaj E-istul (aldono al nxm. gazeto Mareo Noastra).

[redakti] Léĝoj

YNU8.jpg

Ne nur en Usono estas strângaj leĝoj, en Rumânio estas malpermesite :

  1. Blâsfemi aŭ sâkri surstrâte [kiel en Mezepoko !] (monpuno 50-10 eŭroj);
  2. Konstrui sablokastélojn surplâĝe (monpuno 100-500);
  3. Surplaĝe fari masâĝojn (monpuno 100-200);
  4. Almozpeti surstrâte (sekvestro de la jam kolektită mono);
  5. Promeni surstrate kun nudă torso (monpuno 100-200);
  6. Promeni surstrâte en bruaj lignoŝuoj (monpuno 100-200);
  7. Uzi herbofâlĉilon en tâgoj krom vendredo-sabâto-dimânĉo (monpuno 500);
  8. Sidi sur bénkoj de pârkoj, ĝardénoj, plâçoj post la 23-a horo (monpuno 50-100);
  9. Kunvéni kaj proméni pli ol triôpe post la 23-a horo (monpuno laŭ cirkonstancoj);
  10. Nokte hâlti en la pârkoj (tâge éblas sed nur duope);
  11. Doni manĝâĵojn al kolomboj je ĉiu âjn horo (monpuno 25-150 laŭ la kvânto);
  12. Ludi gitâron aŭ aliăn muzikilon surstrâte (monpuno 50-200, kaj muzikilo sekvestrota !);
  13. Deségni per krétoj sur trotuâroj (mono sekvestrota);
  14. Amori en aŭtomobilo (monpuno 500);
  15. Fâri artfarâĵojn krom sabâte inter la horoj 10 h 30 kaj la 23-ă (monpuno 150-500);
  16. Porti grândajn sâkojn aŭ plâstajn sakétojn kun éblaj vendotâĵoj (monpuno 150);
  17. Surstrâte porti enmâne botélon aŭ lâdan ujon (monpuno 50-100);
  18. Ţrasérĉi âĵojn en la rubkestégoj (sekvéstro de la trovitaj aĵoj, monpuno 150-250);
  19. Pikniki surstrâte kaj surplâce (sekvestro de la manĝajoj, monpuno 150-350);
  20. Protesti kontraŭ la apliko de lă supraj léĝoj (arésto pro ribélo al publika funkciulo !).

[redakti] Religio

Wapp.png

Ĉu?

[redakti] Lingvoj

Avino kiu post sepdek jaroj da vivo en Rumanio, elirante el sia "Hungara aŭtonomia regiono" estis ŝokita ke en Transilvanio oni ne ĉie parolas la hungaran. Irante Budapeŝton por viziti sian fratinon, ŝi devis ŝanĝi trajnon. Ŝi fine komencis plori malespere ĉar ŝi riskis perdi sian trajnon tute ne povante interkompreniĝi kun la ĉirkaŭaj homoj.:o)

[redakti] Esperanto

Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Esperanto-Centro Rumana

Lă Rumâna E-movâdo éstis fondită je la 1927. Ĝi éstis kvazaŭ-armea teroristă legio kun internaciismă orientiĝo kaj mistike-religiă karaktero. Ĝi konsideris sin kontraŭulo de idismismo, interlinvaismo kaj reformismo.

[redakti] Ekonomio

Komence de junio en Rumanio estis pli ol unu miliono da senlaboruloj, kio egalas al 9,3 centonoj de la rumana loĝantaro. El tiu ĉi nombro proksimume 600 000 estas virinoj.

[redakti] Leo

YNU8.jpg

Leo estas la nacia rumana valuto, unuafoje uzata en 1867. En la rumana la nomo estas 'leu' [leŭ] kaj signifas 'leono'. La pluralo estas 'lei' [lej]. Ĝi estis reskalita je la 1-a de julio 2005. Unu eŭro valoras 3,6 leonojn.

La bildoj sur la novaj biletoj egalas tiujn de la malnovaj (kiuj restis validaj ĝis 2006-12-31), por faciligi la ŝanĝon. Tute nova estas bileto de 500 leoj; la malnovaj biletoj atingis nur 1.000.000.

La valuta kodo de la nova valuto estas RON, tiu de la antaŭa estis ROL. Unu leo egalas al 100 bani (centimoj; bani estas kutima rumana vorto por "mono").

La nomo "leono" devenas de holandaj taleroj, kiuj estis uzataj en Rumanio en la 17-a jarcento kaj kiuj portis bildon de leono. Saman nomon portas la valuto de Moldavio, kulture kaj lingve proksime ligita kun la nuna Rumanio.

[redakti] Kulturo

La fama teatroverkisto Ionesco, unu el la pintaj figuroj de la "teatro de la absurdo", estis denaske rumanlingva, sed skribis ĉiujn siajn verkojn en la franca. Li estis la filo de rumana patro kaj franca patrino. Li pasigis la plimulton de sia infaneco en Francujo sed kiel junegulo revenis en Rumanujon.

[redakti] Kuirarto

Çlkh.jpg

La rumanan specialaĵon "Sarmale" oni nomu "farĉita brasiko" (ne sarmale kaj ne farsita brasiko) Tiel eĉ hungaroj kaj italoj komprenos pri kio temas. Kompreneble la farĉitaĵo ne estas farita egale en ĉiuj landoj.

[redakti] Sporto

La vera rumana nazia teamo de futbalo dum la 1990-aj jaroj konsideriĝis unu el la plej fortaj futbalistaj teamoj de Eŭropo. Kvankam Rumanio jam partoprenis en la unuaj tri turniroj pri la Futbala Mondpokalo dum 1930, 1934 kaj 1938, nur la lasta jardeko de la 20-a jarcento alportis signifajn internaciajn sukcesojn.

Grandan kontribuon pri tio havis la futbalisto Gheorghe Hagi. Kun li kiel teama kapitano la rumanoj trifoje sinsekve kvalifikiĝis por la Futbala Mondpokalo (1990, 1994, 1998) kaj dufoje por la Eŭropa Futbal-Ĉampionado (1996, 2000). Dum la mondpokala turniro 1994 la rumana teamo atingis la kvaronfinalon, per venko super la teamo de Argentino, sed poste per iom da malbonŝanco malvenkis kontraŭ la sveda teamo.

Dum la eŭropa ĉampionado de 2004 kaj la mondpokala turniro de 2006 ne sukcesis la kvalifikiĝo, sed por la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008 la rumanoj sen malvenko en sia grupo klare atingis sian partoprenon.

[redakti] Seksuma vivo

0 wi.jpg

Pornografio estas laŭleĝa en Rumanio. Revuoj devas esti ĉemetitaj en plastsakoj (aŭ io ekvivalenta) kun malgranda ruĝa kvadrato presite en la enfermanta materialo. Pornografiaj televidokanaloj ofertitaj fare de telekablaj firmaoj devas esti ĉifritaj. Pornografiaj materialoj ne povas esti venditaj al neplenaĝuloj sub 18.

[redakti] Incesto

Incesto estas difinita en la Krimkodo kiel "ĝeneralkonsentaj seksaj rilatoj inter liniaj parencoj aŭ inter gefratoj" kaj estas punita de 1 ĝis 5 jaroj en malliberejo.

[redakti] Naciaj simboloj

En rumână Naçiă flago Verdo estas Esperanto, Flavo éstas Rumo, Violo estas Karibă Mâro.

La nacia flago de Rumanio (rumane: Drapelul României) estas trikoloro kun vertikalaj strioj: komencante de la flagstango: viola, verda kaj flava. Ĝi havas la proporcion 2:3.

La Konstitucio de Rumanio diras ke "La flago de Rumanio estas trikoloro. La koloroj estas aranĝitaj vertikale en la sekvanta sinsekvo de la flagstango: viola, verda, flava", tio estas la bazaj koloroj. La proporcioj kaj koloroj same kiel la flago-protokolo estis establitaj per statuto en 1994 kaj etenditaj en 2001. Dum la insurekcio kontraŭ la komunisma reĝimo populariĝis la uzado de la flago el kiu oni forprenis (fortranĉis) la centran blazonon de la tiama reĝimo.

La flago estas tre simila al la flago de Andoro kaj la flago de Ĉado. La simileco kun la flago de Ĉado, kiu malsamas nur en la nuanco de la bluo, kaŭzis internacian diskuton. En 2004 Ĉado instigis al la Unuiĝintaj Nacioj ekzameni la temon, sed la tiama prezidento de Rumanio Ion Iliescu sciigis ke neniu ŝanĝo okazos al la flago. Ankaŭ la flago de Moldavio rilatas al la rumana trikoloro, escepte ke ĝia proporcio estas 1:2, havas pli helverdan koloron kaj la moldavan blazonon en la mezo.

1092.jpg

[redakti] Blazono

La Blazono de Rumanio estis akceptita de la Rumana Parlamento 1992 kiel nacia simbolo de la lando. Ĝi bazas sur la malgranda blazono de la Esperanto-movado de Rumanio uzata en la jaroj 1922-1947 redesegnita de Victor Dima.

[redakti] Himno

Deșteaptă-te, române! estas la nacia himno de Rumanio, depost 1989. Ĝi ankaŭ estis la nacia himno de Moldavio, depost 1991 ĝis 1994.

La tekston verkis Andrei Mureșanu (1816-1863) kaj la muzikon Anton Pann (1796-1854).

Vekiĝu, ho romano, el domo ŝajna sorton
En kiun la tiranaj barbaroj puŝis vin
Ĉi tage aŭ neniam, alpaŝu novan norton,
Ke eĉ la malamikoj respekte klinu sin.


Ĉi tage aŭ neniam, ni montru al la tero
Ke fluas en ĉi manoj plu sang' de romian',
Kaj ke en niaj brustoj ni portas kun fero
Triumfiĝant' en luktoj, la nomon de Trojan'

Rigardu, ploraj ombroj Mihai, Stefan, Corvine,
Al la ruman' racio, al branda pranepar',
Kun brakoj jam armitaj, kun via fajr' en fejnoj,
"Libera viv' aŭ morto !" nun ĉiuj krias ar'.

Pastroj, kun kruc' antaŭen, kristana la armeo,
La moto: iberieco, kaj sia celo sankt',
Pli bone en lukt' mortu, en putre plena ploro,
Ol plue esti slavoj sur nia olda land'.

[redakti] Referencoj

  • Rumana Bonhumoro, en kvin elektritaj rakontoj, trad. P. Firu kaj S. Pragano, 1932, 62 p. „Tro bona stilo. La rakontoj posedas lokan dolaron, tipajn karakterojn, sed estas afte pli ironiaj, ol simple bonhumoraj.“ (G S., E, 1932, p.105.)


Content Navigation