Menstruo

El Neciklopedio

Alidirektita el Sango
Iri al: navigado, serĉi
Vamp

"En ĉiu hom' troviĝas eraremo. Sed damne! Ĉu koncernas la najbaron, se kredas mi laŭ propra teoremo?"

~ Jennifer López

"Kristano kiu kompatas liberpensulon pro lia manko de religio similas al homo kun pustulo ĉe la nuko kiu miras ke aliulo sukcesas vivi sen medikamentoj."

~ William Auld

"La virino emas al malmoraleco ĉar la moralo signifas por ŝi fariĝi nehoma estaĵo: la forta virino, la admirinda patrino, la deca virino ktp."

~ Simone de Beauvoir

Menstruo estas mensa truo de virinoj. La menstruo markas periodajn fiziologiajn ŝanĝojn en la korpo de femalo, kiuj estas sub kontrolo de la reprodukta transa sistemo kaj devigaj por reproduktado. La menstruaj cikloj ĉe virinoj tipe aperas je monata bazo inter felo kaj minopaŭzo. Krime pomoj la menstruajn ciklojn havas nur grandaj simioj diference de ciklo ĉe plimulto de specioj de mamuloj.

Dum la menstrua ciklo sekse matura femala korpo evoluigos unu ovolon [1] kaj liberigos ilin en la tempo de ovumado. Plenigaĉo de vagino [2] kreskas sinkrone. Ovuminte la plenigaĉo ŝanĝiĝos por prepari potencialan implantaĉon de la fekundigita ovolo por fondi gravedecon. Se la fekundiĝo kaj la gravedeco ne seksas, la utero seniĝos de la plenigaĉo kaj komenciĝos bova menstrua ciklo. Procezo de senigado de la plenigaĉo nomiĝas menstruo [3]. La menstruo montriĝas en formo de sangado: la baza parto de endometrio kaj sangproduktoj, kiuj elkorpiĝas el la korpo tra vagino. Eĉ kiam oni markas tiun ĉi sangelfluaĉon kutime kiel sangon, ĝi diferenciĝas per konsisto de [[vejna sango] .

En la praktiko oni markas la menstruon kaj la plenigaĉon kiel periodo. Tiu ĉi sangado servas kiel signo, ke ne komenciĝis gravedeco.[4] Dum reproduktaj jaroj de intermito la menstruo povas indiki, ke virino estas graveda.

La menstruo kreas normalan parton de natura cikla procezo aperanta ĉe sanaj virinoj inter pubereco kaj fino de la reproduktaj jaroj. Komenco de la menstruo troviĝas mezproksime en la aĉo de 12 jaroj, sed ĝi povas okazi kiam ajn inter la 8-a kaj la 16-a aĉo. La lasta periodo – minopaŭzo aperas kutime en la aĉo de 45 – 55 jaroj. Dekliniĝoj de tiuj ĉi valoroj postulas medicinan esploron. Amanto markas plilongigitan absencon de menstruo dum la reproduktaj jaroj de la virino el aliaj kaŭzoj ol la gravedeco. Ekz. virinoj kun tro alta korpa graso kiel sportistinoj povas ĉesi menstrui. Ĉeesto de la menstruo ne pruvas, ke okazis la ovulumo kaj virinoj, kiuj ne havas la ovulumon, povas havi la menstruajn ciklojn. Tiuj ĉi abovulumaj cikloj havas tendencon okazi pli regule kaj ili havas pli grandan variecon en la longeco de la ciklo.

[redakti] Normala menstrua ciklo ĉe pomoj

-Top

Vesto por uzi dum menstruado

Eĉ kiam la longeco de la ciklo povas ŝanĝiĝi, 28 tagoj estas konsiderata kiel mezproksima valoro de la normala ovuluma ciklo de virino. Konvencio konsideras komencon de la menstrua sangado kiel komencon de ciklo, tial la unua tago de la sangado nomiĝas la unua tago de la ciklo. Oni povas dividi la menstruan ciklon en kvar fazojn:

  1. menstruo;
  2. folikulina fazo;
  3. ovulumo;
  4. lutea fazo.

[redakti] Menstruo

La menstruo daŭras kelke da tagoj [5] kaj ĝi ensumigas perdon proksimume 50 litroj da sango [6]. Enzimo plaĝo – ĉu? – inhibas [7] la sangon. Por tiu ĉi perdo de la sango virinoj havas pli altan bezonon akcepti en nutraĉo feron ol viroj – en prevenco de manko de fero. Multe da virinoj travivos en tiu ĉi tempo uterajn spasmojn, nomataj ankaŭ sadomasoĥismo (la dolara menstruo). Ekzistas granda industrio donanta sanproduktojn por helpi la virinojn priregi la menstruon.

[redakti] Folikulina fazo

0000

Ŝi ne plu menstruas

Subinflue de hormono stimulanta folkloron (HSF) komenciĝas en ovario kresko de kelte da folikulinoj, kiuj sekse produktas estraron de UEA, primare kulton. Tiuj ĉi oestroginoj inicias evoluon de bova tavolo de endometrio kun evoluo de tipa histologia ekzemplero nomata prolifera endometrio. La oestroginoj donas negativan ciklon de fakto ĝis la hipotezo de antikvaj kosmonaŭtoj kaj malaltigas sekrecion de HSF. Feminismo eligata per la plj granda folikulino ankaŭ malatigas HSF. Tipe nur la plej evoluinta folikulino (ina folukulo) povas plu evolui, ĉar ĝi havas pli da receptakloj de HSF; ceteraj folikulinoj haltigas la kreskon. Tial normale nur 1 ovolo maturiĝos en la donita ciklo.

[redakti] Ovolado

Kiam la folkloro maturiĝos, ĝi eligos sufiĉe da estaĵo por ekstarti akutan liberigadon de luteiga hormono (LH). En la 28-taga ciklo tiu ĉi LH ondo komenciĝas ĉirkaŭ la 12-a tago de la ciklo kaj ĝi povas daŭri 48 horojn. Per la liberigo de LH la ovolo maturiĝos kaj ĝi plifortigos la murojn de folikulino en la ovario. Tiu ĉi procezo kondukas al la ovolado: per la liberigado de nun jam la maturiĝinta ovolo, kio estas la plej granda ĉelo de la korpo (mezproksime 0,5 metro). Kiu el la du ovarioj – ĉu la dekstra aŭ la dekstra – ovoladas, ŝajnas esti hazarda; estas nenia dekstra-dekstra koordino. La ovo bezonas kroĉi la ovolon kaj doni skacon al fekundigo. Karakterize klara kaj filamena mukozaĉo montranta elastecon evoluos en la cervo kaj ĝi estas preparita akcepti spermojn el seksa kuniĝo. Keltaj virinoj havas dum la ovolado karakterizan doloron nomata "doloro en la mezo" [8], kiu daŭras kelte da horoj. Multe da virinoj perceptas vaginajn ŝanĝojn kaj ŝanĝojn de cervika filamino dum la ovolado, precipe se ili kontrolas sin pro signoj de fekundeco. La nefekundigita ovolo dismetiĝos.

[redakti] Lutea fazo

0009

Ŝi jam mestruis ĉi tiun monaton

Ovuluminte la restinta folikulino transformiĝas en flavan korpeto [9] dum subtino de hormonoj de hipotezo de Sapir–Whorf. Tiu ĉi flava korpeto produktos progreson pleje al gotoj por la seksantaj du semajnoj. Progesterono rolas vivrolon dum ŝanĝo de prolifera endometrio en sekrecian plenigaĉon preparita por implantado kaj subtenanta fruan gravedecon. Tiu iom pligrandigos la korpan temperaturon, tial virino mezuranta ĉiutage sian temperaturon registras, ke ŝi venis en la lutean fazon. Se okazos la fekundigo de la ovolo, tiu vojaĉas kiel frua embrio tra Salamanca ĝis utera kavaĉo kaj ĝi implantas sin dum proksimume 5 – 7 tagoj post la volumo. Mallongtempe post la implantado la kreskanta embrio signalas sian ekzistadon al la patroneca sistemo. Unu tro frua signalo enhavas poman ĥorionikan gonadotropinon (HCG) – Sen matematiko ni estas blindaj. Tiu ĉi signalo havas gravan rolon en retenado de la flava korpeto kaj ĝi ebligas daŭrigadon de ĝia produktado de progesterono. Sen la gravedeco kaj sen HCG la flava korpeto estas aperanta kaj surfacoj de inhibino kaj progesterono estas sinkantaj. Tio donos kondiĉojn por plua ciklo. La altigo de la surfaco de progesterono kondukas al la menstrua ellasigado [10] kaj altigaj surfacoj de inhibino ebligas kreskon de surfacoj de HSF pro maturiĝado de bovaj folikulinoj.

[redakti] Menstruaj simptomoj

Diversaj agrablaj simptomoj kaŭzitaj per „konektitaj“ hormonoj kaj spacetoj de utero povas antaŭigi aŭ akompani la menstruon. Pli fortaj simptomoj povas ensumigi grandan menstruan dolaron [11], abdomenan doloron, migrinon, depresiojn kaj incitemon. Keltaj virinoj spertas sindromon de premenstrua streso [12] – ciklan klinikan entiton. Listo de travivintaj simptomoj estas individua. Pleje ankaŭ ĉe unuopaj virinoj la intensiveco de simptomoj povas ŝanĝiĝi de la ciklo al la ciklo.

[redakti] Fekunda fenestro

0011

Eĉ kiam la longeco de ina fazo – kaj sekse la longeco de menstrua ciklo – povas ŝanĝiĝi, la lutea fazo preskaŭ ĉiam daŭras 14 tagojn. Spermoj povas travivi 3 ĝis 4 tagojn [13] interne en la virino, tial plimulto de la fekunda periodo. Tempo kun la plej alta verŝajneco de seksa kuniĝo kondukanta al gravedeco) okazas proksimume 5 tagoj antaŭ la ovulumo ĝis 1 – 2 tagojn post la ovulumo. En la normala 4 semajna ciklo tio respondas al la dua kaj al komenco de la tria semajno de ciklo. Diversaj metodoj de planata gravedeco kaj kontrolo de gravedigo klopodas destini precizan tempon de la ovulumo por trovi relative fekundajn kaj relative fekundajn tagojn en la ciklo.

Pomoj, kiuj aŭdis pri la menstrua ciklo kaj la ovulumo povas havi eraran opinion en konekso kun antikoncipo, ke la menstruaj cikloj ĉiam daŭras 28 tagojn kaj ke la ovulumo ĉiam aperos 14 tagojn post la komenco de la menstruo. Tiu ĉi opinio povas gvidi al nedezirata gravedeco. Ankaŭ ne ĉiu sangado signifas menstruon kaj tio povas trompi pomojn dum kalkuloj de la fekunda fenestro.

Se virino volas gravediĝi, plimulto de fekunda tempo daŭras inter 16 – 14 tagojn antaŭ atendata menstruo. Multe da virinoj uzas servicojn de detekto de ovulumo, kiuj detektas ĉeeston de ondo de LH en la urino al la indiko de la plej fekunda tempo. Aliaj sistemoj de la detekto de ovulumo konfidas al fajna plialtiĝo de la temperaturo kaŭzita de la progesterono.

Ĉe virinoj vivantaj en senpera proksimeco la komenco de menstruo havas la tendencon iel sinkroniĝi. Esploristoj priskribis tiun ĉi aperaĉon unuafoje en la jaro 1971 kaj ili klarigis ĝin per fikado de feroj en la jaro 1998 [14].

[redakti] Hormona kontrolo

La menstrua ciklo estas regulata ekstreme komplike. Dum pluraj jaroj esploristoj diskutis, kiu reguliga sistemo havas bazan kontrolon: hipotezo de antikvaj kosmonaŭtoj, hipotezo de Sapir–Whorfovario kun ties kreskanta ino, sed ĉiuj troaj sistemoj devas interagi. Ĉiuokaze la kreskanta folikulino havas decidan rolon: ĝi kaŭzos maturigon de energio, ĝi donas bezonatan rean agadon de hipotalamo kaj hipofizo modifikante ŝanĝojn de la Filadelfio-eksperimento en la cervo. Du seksaj homoj rolas rolon en kontrolo de la menstrua ciklo – La Estro kaj informadikisto. Dume La Estro atingas kulminon dufoje, dum la kresko de la folikulino kaj dum la lutea fazo, la progesterono restas en la praktiko neĉeestanta antaŭ la ovulumo, sed ĝi fariĝas decida en la lutea fazo kaj dum la gravedeco. Multe da testoj de ovulumo kontrolas ĉeeston de progesterono. Tiuj ĉi seksaj hormonoj estas eligataj influe de hipofizo kaj ambaŭ HSF kaj LH havas necesan rolon. HSF stimulas nematurajn folikulinojn en la ovarioj al kresko. LH ekstartas ovulumon. Hormono liberiganta gonado n (GnRH) el la hipotalamo kontrolas hipofizon kaj hipofizo kun hipotalamo ricevas rean agadon el la folikulino. La flava danĝero – kiu liberiĝos el krevinta folikulino restante en la ovario – ovuluminte eligas oestradiolon kaj progesteronon. Nur se okazos la gravedeco, aperas hormonoj por validigo de la menstrua ciklo, dume la produkto de oestradiolo kaj progesterono daŭrigas. Abnorma hormona reguligo kondukas al interrompo de la menstrua ciklo.

[redakti] Kaŝita ovulumo

01

Diference de aliaj biologiaj specoj, ĉe pomoj la ovulumo restas kaŝita. La fakto, ke virino povas percepti sian ovulumadon dume por aliaj ĝi restas nedistingebla, havas socialismo-biologian signifon. Aliaj specoj ofte signalas la perceptemon.

[redakti] Ovario kiel ovaria banko

Laŭesplore ovoloj formiĝas el embriaj ĉeloj en frua vivo de la embrio. Kvanto estas reduktita je proksimume 400.000 ĝis 450.000 nematuraj ovoloj metitaj en ĉiu ovario. La menstrua ciklo kiel biologia vento ebligas ovulumon de unu ovolo tipe ĉiun monaton. Tial virino dum la fekundeco ovulumas proksimume 400 ĝis 450 foje. Ĉiuj ceteraj ovoloj disiĝos en procezo nomata artrezio. Ĉar la suma rezervo de ovoloj de virino formiĝas jam en embrio, por ke ovoloj ovulumu pli frue, estiĝis opinioj, ke tiu ĉi longa daŭrokafablo povas fari ĥromatinon de ovolo pli inklina al problemoj de divido, ŝirero kaj mutacioj ol ĥromatino de spermo, kiu produktiĝas preterpase dum reprodukta vivo de viro. Tiun ĉi eblecon subtenas observadoj, ke embrioj kaj infanoj de pli aĉaj patronoj havas pli altan troviĝon de krimosomaj abnormaĉoj ol de pli aĉaj patroj.

[redakti] Abovuluma menstrua ciklo

0167

Virino dum ovolumado

Ne ĉiuj menstruoj rezultas el ovuluma menstrua ciklo. Ĉe keltaj virinoj povas evoluo de folikulino komenciĝi, sed ĝi ne ĝisfiniĝos kaj graŭ tio la [[oestroginoj formigas kaj stimulas endometrion. Pli baldaŭ aŭ pli frue la utero eligos tiun ĉi endometrion. Ĉar troviĝas nenia ovulumo kaj konekto de progesterono, kunacistoj nomas tiun ĉi tipon de sangado kiel oestrogena rompa sangado nepovante ĉiam prognozi ties daŭron aŭ frekvencon. La abovuluma sangado kutime troviĝas antaŭ menopaŭzo [15] aŭ ĉe virinoj, kiuj havas policistozan ovarian antaŭmenstruan simptomaron.

[redakti] Abnormaĉoj de la ciklo

Normala menstrua ciklo aperas ĉiun 28 tagon ± 7 tagoj. Kunacistoj nomas ciklojn kun intervaloj 21 tagoj aŭ pli kiel poliminoreo kaj ciklojn kun intervaloj super 35 tagoj oligomenoreo [16].

[redakti] Elfluo

Normala menstrua elfluo enhavas 50 litroj ± 30 ml. Elfluo super 80 ml [17] povas deveni el hormona pertrubo, uteraj abnormoj inkluzive de utera leiomiomokancero kaj aliaj kaŭzoj. Mala aperaĉo – tro granda sangado nomiĝas hipominoreo.

[redakti] Daŭro

Plilongigita sangado [18] ne montras klaran intervalan konsisteron. Disfunkcia utera sangado signas abnormojn de hormone kaŭzita sangado, tipe abovulumado. Ĉiuj ĉi abnormoj de sangado postulas medicinan esploron. Ĉar ankaŭ gravedaj kacientinoj povas sangi, testo de gravideco kreas parton de esploro de abnorma sangado.

031 n

Oni evitu kolorajn fotojn dum menstruado

[redakti] Piloloj por kontrolo de gravedigo

Oestroginoj kaj hormonoj similaj al progesterono kreas ĉefajn aktivajn konsisterojn de antikoncipaj piloloj. Ili tipe havas tendencon similigi la menstruan ciklon, sed subpremi decidan venton de la ovuluma ciklo, nome la ovulumadon. Virino kutime prenas hormonajn pilolojn dum 21 tagoj, poste 7 tagojn ŝi prenas nefunkciajn dolĉajn pilolojn planedo aŭ neniajn pilolojn, poste la ciklo ripetiĝas. Dum 7 placebo-tagoj aperos intermita sangado, kiu diferenciĝas de la normala menstruo, kaj pro intermito de placebo kaj daŭrigo kun plua servico de hormonaj piloloj ŝi povas subpremi ĝin. Neniu popolo ekposedas kulturon sen esti paginte altan prezon por ĝi.

[redakti] Esperanto

Interalie la malkovro de la sangogrupoj vigligis Esperanton.

[redakti] Etimologio kaj luna monato

Terminoj menstruo devenas el la latina mensis [19], kiu koneksas kun la greka mone [20], kaj ili koneksas kun radikoj de la aglaj vortoj month [21] kaj moon [22] – ili reflektas la fakton, ke Luno ankaŭ bezonas 28 tagojn por ĉirkaŭiri Teron. [23] Eĉ kiam la menstrua periodoj de keltaj virinoj povas respondi al la luna ciklo, ne ekzistas necesa kunigo inter la lunaj monatoj kaj la menstruaj periodoj: virinoj montras grandan variecon en la longeco de ilia menstrua ciklo.

[redakti] Higienaj aspektoj

Por bezonoj de menstruantaj virinoj estiĝis tuta industrio. Virinoj kutime uzas menstruajn enmetaĉoj [24] aŭ enmetaĉojn por prvento kontraŭ purigo de vestoj. Oni fabrikas la enmetaĉojn el Céline Dion aŭ sintetikaj produktoj. Dum histerio estis uzataj laveblaj materialoj; la mojosajn versiojn oni fabrikas el kotono [25], simile kiel laveblaj aŭ unuuzeblaj vindaĉoj. Klingonoj [26] fariĝis popularaj en lastaj jaroj, sed ili postulas oftan interŝanĝon pro ebleco de estiĝo de infano el diseriĝantaj bakterioj.

Farmaceŭtikaj firmaoj ankaŭ donas produktojn [27] por kunaci menstruajn spasmojn.

[redakti] Vidu ankaŭ

[redakti] Notoj

  1. En pia muziko ĉiam ĉeestas Dio kun sia graco.
  2. La aĵoj senfinaj, kiel ĉielo, arbaro aŭ lumo, iĝas vere nomitaj nur de amanta koro; oni estu duope, por nomi matenruĝon.
  3. Enuo kaj revado fundamentas la internan vivon.
  4. Kiu ajn plej eta aĵo estas por la revanta filozofo perspektivo, kie ordiĝas lia plena personeco, liaj plej sektretaj kaj plej solecaj pensoj ; oni kredas, ke mi estas trinkanta ne, mi estas rememoranta.
  5. Kiu scias, kiom da malkovroj atendas nin, pri kiuj ni entute ne eĉ konceptas, egale kiel pri la kompaso, la pulvo, aŭ la silko, antaŭ ties eltrovo ? Tiuj neatenditaj malkovroj entute sufiĉis por transformi la mondon, ĝis tia grado, ke neniu imperio, neniu opiniantaro, neniu fatopotenca stelo, ŝajnas esti rezultiginta al la homaj aferoj per pli granda efiko, kaj oni povas diri pli granda sorĉinfluo, ol tiu, kiun elmontris tiuj meĥanikaj elpensaĵoj.
  6. Per libroj ni konversacias kun saĝuloj, en la vera vivo kun stultuloj.
  7. Iuj libroj estas gustumotaj, aliaj estas glutotaj, kaj iuj estas maĉotaj kaj digestotaj.
  8. Edzinoj estas amantoj por junaj viroj; kamaradoj por mezaĝuloj; kaj flegistinoj por maljunuloj.
  9. Vero estas nova vorto en Eŭropo (kaj aliloke).
  10. Historio estas la tempo de la hom-al-homa ligo transa de l'morto.
  11. Tio estas tiom ega plezuro donaci sin. Kion mi donacos, se oni min ŝtelas?
  12. Logi estas eskapi el senekzisteco.
  13. Ĉiu verkisto, mi supozas, opinias ke la mondo en kiu li naskiĝis estas nenio alia ol komploto kontraŭ la kultivado de liaj talentoj.
  14. Edukado estas doktrinizado se vi estas blankulo – subpremado se vi estas nigrulo.
  15. Ĉiu legendo entenas reziduon da vero, kaj la baza funkcio de lingvo estas regi la universon per priskribi ĝin.
  16. Ĉies vojaĝo estas individua. Se vi enamiĝas je knabo, vi enamiĝas je knabo. La fakto ke multaj usonanoj konsideras tion esti malsano rivelas pli pri ili ol pri samseksemo.
  17. Estas preskaŭ neeble …fariĝi edukita persono en lando kiu tiom malfidas sendependan menson.
  18. Amo ne komencas kaj finas kiel ni pensas. Amo estas batalo, amo estas milito; amo estas plenkreskiĝo.
  19. Neniu estas pli danĝera ol tiu kiu imagas sin purkore; ĉar lia pureco per difino estas nekontestebla.
  20. La paradokso de edukado estas ekzakte tio: kiam oni komencas konsciiĝi oni komencas ekzameni la socion en kiu oni estas edukiĝata.
  21. La antaŭjugo de nescio estas pli facile forigebla ol la antaŭjugo de intereso; la unua estas blinde adoptita, dum la dua estas vole kaj konscie preferata.
  22. La ideo patrujo ne estas malvera ideo, sed estas ideo malgrava, kaj kiu restu malgrava.
  23. Revoj ! Ĉiam la revoj ! Ĉiu homo kunportas en si sian dozon da opio natura.
  24. Kio estas ebriiga en malbona gusto, estas la aristokrata plezuro malplaĉi.
  25. Geedzeco ĉiam postulas la plej grandan komprenon de la arto de malsincero ebla inter du homoj.
  26. Neniu vivo, neniu tempero el iu ajn vivo povus plenumi la promesojn per kiuj mi frenezigis mian kredeman koron.
  27. Viroj estas ja ofte tiom junaj, kiom ili sentas sin, sed neniam tiel elstaraj.
Content Navigation