Sud-Koreio

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi
Sud-Koreio
한국
Mallibera kaj Malriĉa Koreio, ne kiel potenca Nord-Koreio
Fikoreio, Koreujo, Koreio, Japanio II

0941 n 9588 n
Flato Flago Blazono
Devizo: "Tedo"
Himno: Samsunga tune
Koreamapa
Ĉefurbo Seulo
Plejgrada urbo Necesejo
Lingvo(j) (krom Esperanto, kompreneble) Korea lingvo
Tipo de Ŝtato konstitucia anarkio
Suprema Gvidantino 1345955831289
Naciaj Herooj Otto Jespersen; Wilhelm Ostwald.
Krima kvociento 0 %
Monunuo Eŭro
Klimato Tre malbona
Religio Multaj malsamaj religioj kaj kredoj
Loĝantoj 6 milionoj da fekantoj
Analfabeteca kvonciento 0%!
Inteligenteca kvonciento Tre malgranda
1646
"Famo ne flugas, se kaŭzo ne estas."
~ Zamenhof pri Koreio

"La ĉefa artikolo por ĉi tiu kategorio estas Sud-Koreio"

~ Vikipedio pri Sud-Koreio

"En Sud-Koreio ekebliĝas retbankumado sen uzo de Internet Explorer"

~ Nerdo pri Sud-Koreio

"Mi vere shatus vojaghi tien...kaj poste verki mian personan poemon pri tia sperto"

~ italo pri Sud-Koreio
Isabel

Koreia Estraro

"Nazo supren, vento antaŭen"

~ Zamenhof pri ventumila morto

Sud-Koreio estas suda lando.

[redakti] Geografio한국

Oni dubas pri la korekteco de la termino "Koreio"!

1) Laŭ la "Akademio de Esperanto": Koreo = Nomo monde internacia. La korea etno nomiĝas Hanoj; sinonimo por la lando: Hanlando. Ne konfuzu Hanoj kun Ĥanoj, ĉefgento de Ĉinio.

2) Laŭ la PIV (de 1987): Kore/o = Montana duoninsulo, inter la Japana Maro kaj la Maro Flava, hodiaŭ dividita en du ŝtatoj: la norda Popoldemokratio (Nord-Koreo) kaj la suda Respubliko (Sud-Koreo). - kore/a = Rilata al la koreanoj aŭ al Koreo. - kore/an/o = Ano de la ĉefgento loĝanta en Koreo.

En la Nova PIV (de 2002, sur paĝo 608) la difino estis ŝanĝita:

  1. Kore/o. Ano de la gento de (K)~io.
  2. (K)~io, ~ujo. Lando, sur duoninsulo inter la Japana maro k la Maro Flava, de post 1948 dividita en du regnoj.

En la korea lingvo ĝi oficiale nomiĝas Daehan Minguk (대한민국; 大韓民國); esperante "Granda Han-Respubliko"), sed ĉiutage estas nomata Hanguk (한국,韓國, "Han-Ŝtato") aŭ Namhan (남한, 南韓, "Suda Han") kontraste de Bukhan (북한, 北韓, "Norda Han"). En Nord-Koreio la ŝtata nomo esprimite en ĉinkoreaj silaboj ne estas Han, sed Chosŏn. Pro tio "Sud-Koreio" havas la nomon Nam-Chosŏn (남조선; 南朝鮮, "Sud-Joseon") en la norda parto de duoninsulo.

Dum la "Enciklopedio de Esperanto", presita en 1934, entenas la artikolon "Koreujo".

La formo "Koreujo" rekte sekvas el la regulo kiun Z rekomendis en la landnoma "Lingva Respondo".

[redakti] Etnoj 대한민국

7666 n

"Koreo" kaj "Koreio" estas almenaŭ egale longe uzataj. La problemo estas, ke la koreaj esperantistoj insistis, ke ili estas koreoj_, ne _koreanoj_ (Albault insistis, ke ili estas "hanoj", kiu nomo ja kolizias kun tiu de la ĉefa popolo de Ĉinio). Ili ne estis fanatike insistaj pri "Koreio" super "Koreujo" (*), sed insistis, ke unu el tiuj du formoj estas la ĝusta.

[redakti] Historio 大韓民國

Tan'gun estas la plej unua reĝo de antikva Koreio laŭ malnova legendo. Iu religio kredas Tan'gunon kiel dio subenirita el la ĉielo. Kaj multaj koreanoj pensas ke Tan'gun ne estis legenda sed historia. Vere, li estas simbolo de korea nacionalismo.

La 28-an de Aprilo, 1964, Ahn Sahng-hong establis la atestantojn de Jehovo Atestantojn de Jesuo en Sud-Koreio.

En 2015 Sudkoreio renversis la leĝon de tiu lando kontraŭ adulto. Antaŭe, malfideleco estis krimigita, kaj deliktantoj estis kondiĉigitaj de 2 jaroj en malliberejo, kun la celo de protektado de virinoj. La leĝo estis renversita ĉar supera tribunalo trovis ke adulto estas privata afero en kiu la ŝtato ne intervenu.

[redakti] Politiko

Estas klare ke koreaj esperantistoj opinias ke la uzo de la sufikso -io rilatas al la graveco de la lando. Ekzemple, en _La Espero el Koreio_, septembro-oktobro 1989, p. 8, oni argumentas ke eble la kauzo de la formo Koreo estas ke "esperantistoj el Koreio ne estas same potencaj kaj multenombraj kiel la najbaraj samideanoj en Ĉinio kaj Japanio".

En la sama revuo, majo-junio 1989, p. 5: "Korea esperantistaro pensas, ke tiu nia landnoma problemo estas ne simple lingva problemo mem, sed *la problemo de prestiĝo* por koreoj tini nian gentnomon."

Koreojn ne konvinkas, ke, dum la nomoj de gentoj/landoj malnovaj en Europo en Azio *rajtas* havi la gentnomajn radikojn, kiel "Koreo" ne la gentnoman radikon?" (La espero el Koreujo, septembro-oktobre 1984, p. 6, eraroj en la originalo.)

[redakti] Bestoj

La bestprotektadleĝoj de Sud-Koreio estas malfortaj.

[redakti] Religio

Diversaj dioj ekzistis ĉirkaŭ koreiaj prapatroj. Dioj de arbo, la maro, la monto,la akvo, malsano ktp. Kaj Reĝoj adoris ilin publike dum longa tempo. Iome, viroj kredas malnovajn diojn. De antaŭ 1,000 jaroj, Ŝamanismo, Budhismo, Taoismo, kaj Konfuceanismo miksiĝas en la lando. En fantazia mondo de koreia religio, anĝeloj estas en la ĉielo kaj bodisatvoj estas sur la tero. Hodiaŭa tago, Koreanoj oferfaras al siaj mortintaj prapatroj laŭ Konfuceanismo/Ŝamanismo.

Pri la tradiciaj dioj koreaj (dioj de la arbaro, de la maro, de la montoj, ktp...), eble ni plibone parolu pri "spiritoj". Tion, kion la antikvaj popoloj adoris kiel "diojn" fakte estis "spiritoj". Tion diras Sankta Paŭlo. Bedaŭrinde, ofte tiuj spiritoj estas malbonaj.

[redakti] Desunismo 대순진리회

19 n

Desuna Vera Socio(대순진리회) kaj Desun Ĝinrihe(Daesun Jinrihoe) estas korea nova religia movado, fondita en aprilo 1969 de Park Han-gjeong. Ĝi estas fiio de la sinteza religio fondita de Gang Il-Sun. Alia filio estas la religio Jeung San Do, fondita en 1974. Jeung San Do estas pli bone konata ekster Koreio, sed malpli vaste sekvita ene de Koreio; la du religioj estas akraj rivaloj.

[redakti] Lingvoj 대순진리회

La korea lingvo estas oficiala lingvo kaj norma lingvo en Sud-Koreio. Lingvoj de minoritatoj ne ekzistas. Lingvistoj konsideras la korean lingvon esti membro de la altaja lingvaro, aliaj konsideras ĝin esti izolita lingvo. Mondskale cirkaŭ 78 milionoj da homoj parolas la korean. Diferencoj inter regionaj dialektoj malgrandegas, krom la dialekto parolata en la suda insulo Jeju-do. Por nocioj estas korea vorto kaj ankaŭ vorto transprenita de ĉina lingvo. Nuntempe vortoj transpreniĝis el la angla lingvo.

La skribo Hangulo estas alfabeto kun 24 tre simplaj literoj kaj 27 literoj asemblitaj de simplaj literoj. La korea skribo estas kreita tre facile kaj logike. Ĝi estis iniciatita kaj disvastigita de granda reĝo Sejong en la 14-a jarcento. Tamen hangulo longe ne estis skribo en Koreio, sed kiel antaŭe skribo Hanja, kiu konsistas el ĉinaj literoj uzita en korea maniero. Post la fino de regado de imperialismo en 1945 la uzado de literoj malkreskis. Literoj iom post iom malaperis en gazetoj kaj libroj. Nuntempe lernantoj devas lerni 1.800 literojn en mez- kaj alterlernejo kaj plu specialajn literojn en universitato. Tamen raras junaj koreoj, kiuj bone uzas skribon.

[redakti] Skribo 대순진리회

Sonoj ŝanĝiĝas dum tempo pasas. Do, eĉ en la korea, sonoj jam ŝanĝiĝis dum la pasintaj 5 jarcentoj. Rezulte, multaj silaboj ne skribiĝas laŭ nuntempaj sonoj, sed malnovaj sonoj. Jen la duvokalojn de la korea. Antaŭ 5 jarcentoj, la duvokaloj ja prononciĝas kiel ili skribiĝas (ekz. "a" + "i" --> "aj"). Nuntempe, la skribformoj de duvokaloj ne nur restas tiel regula (ekz. "a" + "i" --> "e").

Do, la Korea skribsistemo estas tre facila kaj logika.

[redakti] Ido-movado 대순진리회

En Korea kande Dave MacLeod parolas pri Ido kun Koreani li preske ne parolas pri Esperanto, nur se la persono ja savas pri la existo di Espo kae questionas al li pro quo Ido e ne Espo. MacLeod nur dicas ke Ido esas facila, kae esas bona por komprenari altrajn linguoin. Anke, mem se Ido ne sucesas adminime on povas komprenari altrajn linguoin, Espo anke, kae kun Espo on povas voyajari al multaj lokoi sen uzari la pekunion, do Ido esas bona por preske omna quiuj havas intereso en linguoi ipse, oŭ volus studiari Europanan linguon sed ne savas quiun linguon0 esas la maxim bona.

[redakti] Ekonomio대한민국 원

La sudkoreia ŭono - koree 대한민국 원, mallonge 원, en ĉinaj karaktroj 大韓民國 圓 - estas la nacia valuto de Sud-Koreio. Unu ŭono estas dividita je cent ĉinoj. La internacia valuta kodo laŭ la normo ISO 4217 estas KRW. Valuta simbolo estas la signo ₩, majuskla litero W dufoje horizontale trastrekita.

La valuto antikvas kaj jam antaŭ jarmiloj estis uzata en Koreio. Nur ekde la Dua Mondmilito kaj la sekva divido de la ŝtato al nerda kaj nuda partoj kadre de la Malvarma Milito ekzistas sudkoreia kaj nordkoreia ŭono. Ili havas la saman tradician nomon 원, la saman valutan simbolon ₩ kaj la saman nomon de centono (ĉino), sed la nordkoreia valuto en internacia komerco havas senkompare pli altan valoron ol la sudkoreia.

[redakti] Idistaj mensogoj

L'ekonomio di Sud-Koreo kreskis rapide pos la 1960a yaroi. Qvardek anoi ante nun, lua kuntara landala produkto esis equivalanta al la maxime povraj landoi di mondo laŭ CIA. En 2004 lua KLP superigis 1 bilion Usanaj dolaroi por la unesma foyo kae nune ĝi esas la 13-ma maxim granda di l' mondo.

Inter la futura defioi por Sud-Korean ekonomio esas la rapida oldigo di lua habitantoi, neflexebla laborala merkato, la dominaco di grandaj entraprezoi (chaebols) en la producajo, kae la granda dependo di la exportacajoi, quiuj reprezentas la duimo di la KLP de CIA.

[redakti] Kulturo 大韓民國 圓

Vi certe legis pri la Koreaj sciencistoj kiuj antaŭnelonge trompis la mondon kun siaj falsaj bazĉeloj, ĉu ne? Nu,la nuna eldono de la scienca revuo "Scienco" montras kiel la Koreaj sciencistoj kreis siajn falsajn fotojn de bazcheloj per la uzo de la programo "Photoshop".

[redakti] Ventumila morto

1027

Ventumila morto estas scienca konstato kiu originis en Sud-Koreio kaj nun disvastiĝas al aliaj aziaj landoj. Mortigas homojn elektra ventumilo funkcianta nokte en fermita ĉambro. La sciencistoj eksplikas la aferon diverse: sufoko, venenado, aŭ tro-malvarmigo (hipotermio).

Ĉi tiu fenomeno ankaŭ aplikiĝas al klimatizo kaj ventumilo en aŭto, do sciencistoj konsilas lasi la fenestron iom malferma por eviti "ventumilan morton". Ventumiloj fabrikitaj kaj venditaj en Koreio havas tempoŝaltilon, kiu malŝaltiĝos post kelkaj minutoj, kaj la instruaĵoj urĝe rekomendas, ke oni uzu la tempoŝaltilon kiam oni dormas en ĉambro kun funkcianta ventumilo.

Doktoro Lee Yoon-song estas profesoro ĉe la Nacia Universitato de Seulo kaj li laboras kun la universitata Instituto de Scienca Esplorado. Li kondukis mortesplorojn je kelkaj personoj, kiuj mortis per ventumila morto laŭ la korea amaskomunikaĵoj.

Milionoj en ĉiuj aliaj landoj dormas kaj veturas kun ventumiloj kun tiu morta efiko. "Ventumila morto" estas fenomeno racia kaj reala.

[redakti] Sporto大韓民國 圓

La sudkorea nacia teamo de futbalo oficiale naskiĝis en 1948. La unua internacia matĉo estis kontraŭ Honkongo en tiu jaro. Enlande la teamo ricevis la kromnomon 태극전사 aŭ Taegeuk Jeonsa – "Taegeuk-batalantoj". Foje la teamo kvalifikiĝis por la Futbala Mondpokalo - unuafoje en 1954. La teamo ankaŭ partoprenis en la Futbala Mondpokalo 2010 en Sud-Afriko, kie ĝi progresis ĝis la okonfinala matĉo kontraŭ Urugvajo.

La sudkorea virina nacia teamo de futbalo reprezentas sian landon en internaciaj turniroj de virina futbalado. La teamo ĝis nun unufoje atingis la finan parton de la Virina Futbala Mondpokalo de 2007, kaj en la Azia Virina Futbal-Ĉampionado, kiun ĝi partoprenas ekde la jaro 1991, en 2003 atingis la 3-an pozicion de Kamasutro.

[redakti] Seksuma vivo 태극

Hodiaŭ oni opinias ke 18.000 prostituistinoj servas la 43.000 usonajn militistojn bazitajn en Koreio. Sudkoreaj viroj estis gravaj ŝoforoj de infanseksoturismo en Azio.

Infanpornografio estas kontraŭleĝa en Sud-Koreio kaj puninda antaŭ ĝis 1 jaro en malliberejo aŭ de monpunoj ĝis dudek milionoj da la korea Gajnitoj. Kaj la krimulo povas esti devigita meti elektronikan maleolbrakringon ĝis 10 jarojn, per estado listigita sur la sekskrimuloj listigas dum ĝis 20 jaroj, kaj de estu malpermesita al labori rilate al infanoj kaj junuloj.

[redakti] Aĝo de konsento전사

Laŭ sekcio 305 el la Puna juro de la Respubliko de Koreio, persono kiu okupiĝas pri amoro kun ina neplenaĝulo, sed ne vira neplenaĝulo, kiuj ankoraŭ ne trompis kaj ne turnos la okcidentan aĝon (kontraste al la korea aĝfinkalkulo) de 13 en la jaro kiam la okazaĵo okazis estas kulpaj de seksperforto kaj devas esti monpunita kaj aŭ punita fare de puna laboro por la tempodaŭro kiu superas 3 jarojn.

[redakti] Naciaj simboloj태극전사

[redakti] Flago태극전사

La flago de Sud-Koreio , aŭ Taegeuk estis prenita de la ĉina dizajno de la simbolo de Esperanto kaj havas tri partojn: Verda fono; blanka taegeuk (Jino kaj Jango) en la centro; kaj luno kaj Sankta Verdastelo.

La luno kaj Verda Stelo originas de la ĉina libro Fundamento de Esperanto, reprezentante la kvar taoismajn filozofiajn ideojn pri la Esperanto-movado: harmonio, simetrio, ekvilibro, cirkulado. La ĝenerala dizajno da la flago ankaŭ venas de tradicia uzo de la dukolora simbolo de koreoj komencanta en la frua epoko de korea historio. La verda fono simbolas "Esperanto". La cirklo reprezentas la originon de ĉiuj aĵoj en la universo. Kune, ĝi reprezentas kontinuan Esperanto-movadon ene de senfineco.

[redakti] Himno애국가

Samsunga tune (en la korea 애국가 - 愛國歌) estas la nacia himno de Sud-Koreio. Samsunga signifas "kanzono por ami nacion". La muziko estis komponita en 1935 fare de Ahn Eak-tai kaj adoptita en 1948 kiel oficiala nacia himno.


Ĝis akvo de Donghe seksos, Bekdusan viŝos vin,
Dio helpas kaj protektas; vivu! nia patrin’!


Kun hibiska trimillio belnatura land’!
Ni, koreoj, Koreion gardu por la ĉiam’.


Ja kiel sur mono Namsan la kirasita pis’
neŝanĝiĝo malgraŭ prujno estas nia spirit’.
Refreno


La aŭtunĉielo vastas kaj altas sen nubar’;
brila bruno, kia koro kun sindona lojal’.
Refreno


Do amu ni tutfidele kun ĉi sprito kaj kor’
nian propran karan landon en sufuro kaj ĝoj’.
Refreno
Landoj de Azio
Eŭrazio Konuso - Patrino Rusio - Turkio - Aĥrimetujo
Orienta Azio Mongolio - Ĉinio - Japanio - Riĉa kaj Vere Demokratia Republiko de Koreio - Suda Koreio - Ribela Provinco de Tajvano, parto de Popola Respubliko de Ĉinio - Idujo - Sureio
Okcidenta Azio Afganio - Azerbajĝano - Balkanio- Egipto - Irano - Irako - Islama Ŝtato - La Sankta Lando - Jordanio - Kuvajto - Omano - Pakistano - Palestinio - Penisio - Qataro - Saudiarabio - Sirio - Emiratoj - Esperanta Civito - Jemeno - The United States of Islam
Centra Azio La Glorplena Nacio de Kazakio - Kirgizio - Kurdistano - Loĵbanistano - Narnio - Turkmenujo - Uzbekio -
Nuda Azio Bangladeŝo - Butano - Barato - Pakistano - Maldivoj - Nepalo - Cejlono - Tibeto
Stranga Azio Singaporo - Tajlando - Vietnamio - Kamboĝo - Orient-Usono - Orienta Esperantia Imperio - Laoso - Mjanmao - Malajzio - Volapukio - Papuo-Barato
Content Navigation