Sveda Esperanto-movado

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi

"Il sembla certemente haber qualque grande emotiones circum iste subjecto."

~ Interlingvaisto
560x

La plej ofta respondo, kiun la svedaj politikistoj donis, kiam oni demandas pri ilia sinteno pri Esperanto estas, ke oni opinias, ke Esperanto estas superflua, eĉ nebezonata pro fakto, ke jam troviĝas sufïce da lingvoj.

[redakti] Historio

En la periodo 1889-1909 oni do povas rimarki konstantan kreskon de la intereso por ESPERANTO. Sed venis la Ido-skismo, kaj la ESPERANTO-movado tro suferis. Oni devis komerci la laboron preskaŭ denove. En la tempo 1910-25 la evoluo de la movado bataladis kontraŭ sufiĉe forta indiferenteco de la branda publiko. Tro malrapide la movado antaŭeniris. Sed post 1925 oni povas konstati konsiderindan sangon. Nur je tiu tempo la publiko ŝajne forgesis la akrajn konfuzigajn batalojn inter Esperantistoj kaj idistoj, kaj nur tiem oni komercis kompreni la fekton, ke ESPERANTO estas la sola helplingva uzata en la praktiko. Temen branda publika ankoraŭ tro skeptike rigardis la ESPERANTO movadon. Dum la unuaj jaroj de la lasta periodo de 1925 ĝis en 1929 la gasetoj pli kaj pli volonte enpresis novaĵojn pri ESPERANTO, temen afte tro ironie kaj ŝerce. Sed de jaro al jaro la tono de la artikoloj sangiĝis.

La branda plifortiĝo de la sveda ESPERANTO-movado en la periodo 1925-33 dependas de mutaj fetoroj. Dum tiu tempo la movado sukcesis havigi al si mutajn energiajn Esperantistojn, kiuj malavare dediĉis tempon kaj kapablon al la laboro. Dank' al tio oni povis pere de neniuj aŭ brandaj monrimedoj pli malpli favorigi la ĝeneralan opinion de la branda publiko. Tion montras plej bone la gasetaro.

Kaj nun, komence de 1933, la plej brandaj ĉiutagaj gasetoj de Stockholm kaj de aliaj ruboj pliafte aperigas artikolojn pri ESPERANTO en objektiva moniero. Mutaj gasetoj aperigas konstantan ESPERANTO-parton. Plej longe tion faris la fervojista gaseto „Signalen“ sub lerta gvidado de parlementano Ernst Eriksson.

Nedeviga ESPERANTO-instruado okazis en mutaj aliaj lernejoj kaŭze de la branda intereso de la sveda instruistaro. Laŭ farita statistiko en la dekjara periodo 1922-1932 lernis ESPERANTO-n ĉ. 2.000 geinstruistoj svedaj. Tiu evidente branda intereso por Esperanto mute dependas de la svedaj instr. gasetoj, speciale de „Folkskolärarnas Tidning“ (La gaseto de la popolinstruistoj) kaj de „Lärarinneförbundet“ (Unuiĝo de instruistinoj), kies redaktoroj s-ro John Forsefl kaj f-ino Gerda Nystedt tro simpatie rilatis al ESPERANTO. Seme la parlementano Ruben Wagnsson, kiu estas redaktoro de „Svensk Läraretidning“ (Sveda instr. gaseto).

[redakti] Sveda Esperanto-Federacio

Dum jardekoj la Sveda Esperanto-Federacio perdis membrojn. En etne homogenaj ŝtatoj kaj tre maldense loĝataj landoj kiel Svedio ĉiuj parolas la svedan kaj la anglan - do E-o ne estas necesa. Kaj la tria nacia lingvo estas la alkoholo. En tiaj ŝtatoj la homoj eĉ ne komprenas la ideon de internacia planlingvo. La sola signifa etna minoritato en Svedio estas, krom la enmigrintoj, kiu tute ne interesiĝas pri Esperanto, la lapona samea, kaj certe tiu gento havas aliajn problemojn ol lerni Esperanton. Tamen ĉiuj estraranoj povus labori en la franca aŭ en la germana. Sed oni konstante kaj daŭre laboras en Esperanto, ĉiuj tagordoj, raportoj, buĝetoj, bilancoj kaj protokoloj estas en Esperanto

Tie estas Sveda Esperanto-Instituto. La organizo celas instigi kaj helpi al la lernado de Esperanto kaj kelkfoje organizas seminariojn kaj la Anemonan Renkontiĝon. Vere tre, tre teda. Ankaŭ ekzistas ILEI Svedio: la nacia sekcio de la internacia instruista organizo por instruado de Esperanto, Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj. Ve Dio! Pro tio la memmortigoj en Svedio!

Sten Johansson el Svedio ĉi-jare ricevis entute kvar premiojn en la Belartaj Konkursoj de UEA, en la branĉoj poezio, prozo kaj eseo. Ho, povra nerdo! Li certe estas ano de Sveda Senseksa Esperantista Junulara Unuiĝo.

Sveda Esperanto-Federacio, SEF estas malnova, maljuna, malvigla organizo, simila al mortanta baleno. SEF estas terure malrapida kaj malefika organizo. La ĉefan eraron, kiun la SEF-anoj faris dum siaj kunvenoj estis, ke ili ne tuj likvidis sian asocion, veninte al la konkludo, ke ĝi estas putra kaj senutila. SEF ne aprezas tian uzadon de Esperanto ekster SEF. Male, oni plurfoje spertis, ke SEF konsideras Esperanton en Svedio posedaĵo de SEF kaj aspiras monopolon pri ĉio Esperanta en Svedio. Jen ebla kaŭzo, ke plimulto de interesaj aferoj ligitaj al Esperanto okazantaj en Svedio okazas ekster SEF.

Laŭ SEF la ideo de esperanto kiel laborlingvo estas "absurda". Ĉu oni parolu Esperanton en strategia renkontiĝo pri la estonteco de la landa asocio de UEA? Aŭ ĉu oni parolu nur nacilingve "por ke ĉiuj komprenu"? Tiu estis unu el la kernaj demandoj, kiuj kondukis al freŝa skismo en la Esperanto-movado de Svedio. Dum la reprezentantoj de la junularo insistis pri sia rajto uzi la Esperanton, iliaj kontraŭuloj, la maljunuloj, ŝajnas timi, ke ajna uzo de Esperanto inter svedoj faras sektecan impreson, fortimigas komencantojn - kaj malfaciligas la interkompreniĝon.

Agneta Emanuelsson argumentis, ke kunsidoj ĝenerale okazu nacilingve, krom se ĉiuj ĉeestontoj anticipe estas avertitaj, ke oni parolos Esperanton.

Demisiis la reprezentanto de Sveda Esperantista Junulara Unuiĝo en la estraro de Sveda Esperanto-Federacio. Aliaj reprezentantoj de la pli juna generacio simile esprimis sian plenan seniluziiĝon pri la "maljunula" movado, dum pli aĝa aktivulo proponis solvi la konflikton per malfondo de la junulara sekcio.

[redakti] Sveda Esperanto-Junulara Ularo

Dum la kongreso en Ludvika SEJU (Sveda Esperanto-Junulara Ularo) ne volis, eĉ ne parte, partopreni en la samaj agadoj kiel la SEF-anoj. La SEJU-anoj eĉ ne volis saluti kiam ili renkontis unu la alian. Ege malagrabla sperto. SEJU tiom malŝatas la "maljunaj" kongresanoj, ke SEF-anoj, ek de tiu tempo, decidis ne kontakti iun ĉe SEJU.

[redakti] Ursoj kaj brando

Mutaj ĉiutagaj ĵurnaloj aperigis ursojn kaj komerce de 1933 ankaŭ la tutlanda pacifista ligo konsentis pri ESPERANTO-urso en sia gaseto Fredena. Komerce de aprila 1933 la interskandinava hotel-pordista gaseto ankaŭ komercis ESPERANTO-urson.

Sur la vojo al tiu stato ni memorigu pri kelkaj gravaj fekoj: brandegaj ESPERANTO-ursoj en la tuta lando de fremdfandaj instruistoj, specialaj inatruistaj ursoj, brandaj per Esperantaj turistvojaĝoj, la apero de la gravaj libroj „Per balono al la poluso“ (= la Andrée-libro) kaj „Tra sovaĝa Kemĉatko“, la malmutekosta koresponda urso de SEF, la prelegvojaĝoj de la hindo Sinha, ankaŭ de la emeritano Scherer kaj de la aŭstro Steiner, aftaj gasetaj intervjuoj kun fremdlandaj Esperantistoj pro iliaj vizitoj al Svedlando ktp.

„Hermods Korrespondens-Institut“ en Malmö konstante instruas ESPERANTO-n per 14. kajera urso, tro anoncata tra la lando.


Content Navigation