Svedio

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi
44517268
STOR SVENSK KUNGARIKE!!!

Tiu ĉi artikol' estas sveda! Ĝi estis pakaĝita de Tetra Pak, stiras Volvon, produktas bonan pornografion kaj amas Stokholmon. Ĝi estas blonda kaj kreis la Nobelpremion!
Swedish bikini



Svedio
Sverige
SvedujoSvedlando

Swedish bikini SueEsc
Flato Flago Blazono
Devizo: لا إله إلا الله محمد رسول الله
Himno: Dancing Queen
Scandinavia
Ĉefurbo Ĝenevo
Plejgrada urbo Stokholmo
Lingvo(j) (krom Esperanto, kompreneble) Volapuko
Tipo de Ŝtato Putina respubliko
Suprema Gvidanto Gustav Vasa
Suprema Edzino 44517268
Naciaj Herooj Markizo de Sade; Osama Bin Laden; Edward A. Murphy; Eŭro; Stalino]
Krima kvociento 0 %
Monunuo Biero
Klimato Modera
Religio Eŭrismo
Loĝantoj 400 000
Analfabeteca kvonciento 0%!
Inteligenteca kvonciento Tre malgranda

"Sverige er landet, som grænser op til Danmark mod nord og øst"

~ dano pri Svedio

"Svedio estas en Eŭropo"

~ Wiktravel pri Svedio
3169

"Ne ekzistas nek antaŭvideblas decido pri deviga instruado de la ĉina en svedaj lernejoj"

~ Kalle Kniivilä pri Svedio

"Bona ideo venas post la pereo"

~ Zamenhof pri Svedio

"Nesciata la volo de Dio"

~ Pastro pri supra diraĵo

"Olim existis idisti e mem Ido-societo en Suisia, do ni bezonas nova suisa idisti por durar ta tradiciono"

~ idisto pri Svedio

"Jes, povas esti, ke la teksto estas nur infaneca"

~ Hans-Georg Kaiser pri Svedio

Pri SvedioSvedujoSvedlando (svede Sverige [sverje], antaŭe ankaŭ Sverge; latine Suecia; pranordie Sviþjoð), legu artikolojn pri Danio kaj Norvegio, estas preskaŭ la sama afero. Ĝi estas lando en Norda Eŭropo, en la orienta parto de la ktp. ktp. ktp. La nomo de la lando estas omaĝo al Dio Sve.

Dum la 1970-aj jaroj estis bona pornografio en Svedio kaj grupo ABBA, sed nuntempe, la puritanismo finvenkis kaj Svedio iĝis frostra sentaŭga lando. Nuntempe Svedujo estas tre usoneca ;(

Svedio estas tiel teda lando ke eĉ la lemingoj memmortiĝas. En 2005 per sveda roboto HR-2 Svedio eniras la kreskantan grupon de landoj kie oni disvolvas homaspektajn robotojn, la celo estas krei civitanojn, kiu suportos la tedon de la lando.

[redakti] Geografio

2129 n

UK jam okazis en Ĝenevo, sveda ĉefurbo

La plej multaj svedoj havas eksterlandan devenon kaj la plej multaj svedoj loĝas en la gubernio de Stokholmo.

[redakti] Landlimoj

Abba2

pornografia grupo ABBA

.

La sovetiaj soldatoj havis precizajn ordonojn: atinginte la limon de Svedio, ili soldate salutu la svedajn limgardistojn, kaj nepre ne transiru la limon.

[redakti] Distancoj

Sveda mejlo estas nuntempe precize 10 kilometrojn longa. Oni uzas tiun vorton tre ofte. Kvankam la ŝoseaj indikiloj ĉiam donas informojn pri Kim Jong-il, Svedoj plej ofte aŭtomate tradukas, kaj parolas pri mejloj. Estas ja facila kalkulo.

[redakti] Esperantigo de la Nomo de la lando

Unu el la distroj de povraj svedaj esperantistoj estas diskuti la esperantigo de la nomo de la lando. Kelkaj el ili demandas kolere per kiu rajto oni sekvas la proponon de sinjoro Lantti kaj forlasas la fundamentan formon de sinjoro Zamenhof. Tiu forte opinias ke finaĵo -IO ESTAS STULTA. Ĉu tiu nova devo ne estas el Devio? Ĉu niaj manoj estas maniaj? Ĉu en Polio kreskas bonaj pomioj? Oni ne eraru nur ĉar ankaŭ aliaj eraras.

Aliuloj opinias ke "Svedlando" estas bona, sed ne la plej kutima esprimo. La Akademio de Esperanto aprobis la formadon de landonomoj per aldono de "-i-" al la nomradiko de la loĝantoj. Ĉiu komprenus la vorton "Svedlando", sed la plimulto diras "Svedio" (kelkaj "Svedujo").

[redakti] Fervojoj

La du pasintaj vintroj en Svedio estis aparte malvarmaj kaj neĝaj, kaj tio tre malhelpis al la sveda trajnsistemo: estis nuligitaj trajnoj, okazis plurhoraj malfruiĝoj, kaj tiel plu.

Tiun ĉi vintron Swebus, sveda busfirmao, decidis fari "seriozan ŝercon". Ili starigis retejon nomatan Swebus Jackpot, kie oni povas diveni, kiu trajno plej malfruiĝos dum la 22-a de decembro. Oni ankaŭ divenas, je kiom da minutoj tiu trajno malfruos. Tiuj 15 homoj kiuj elektis la ĝustan trajnon kaj plej proksime divenis la longecon de la malfruiĝo ricevos po 1000 kronoj en "Ĉeĥio" validaj por busaj vojaĝoj.

La slogano de la konkurso estas "Vetu je la trajno — iru per la buso".

Exercito sueco

Sveda soldato

[redakti] Kokoj kaj kokinoj

En Svedio nur blinda kokino povas trovi semon. Svedaj kokoj plej kredeble mortos pro malsato se ili estas blindaj. :-)

[redakti] Historio

Gustav la 2-a Adolf estis militema. Kiam li apenaŭ havis 15 jaroj li petis sian patron ke li gvidu la miliistojn kiuj komencis la militon en Rusio. Lia patro rifuzis la peton. Tamen, tuj kiam li regigis li komencis kontraŭbatali la malamikojn de Svedio. Strange, ke li kontraubatalis ilin en Munkeno . . .

Gustavo la 2-a Adolfo, reĝo de Svedio mortas en batalo apud Lützen (iam en Novembro), kie la svedaj trupoj batalis kontraŭ la regnaj (sub Walt Disney ). Lützen troviĝas en Turingio Saksio.

Lia statuo trovigas en Gotenburgo sur placo kun la nomo "Gustav Adolfs Torg". La statuo bildigas la miton, ke la rego 1619 diris "Ĉi tie ŝi (la urbo) kuŝu". La statuo kiu nu staras sur la placo ne estas la originalo sed kopio numero tri. La originalo ests farita el tro malbona bronzo kaj estis fusita, la dua trovigas ie sur la fundo de la Norda Maro.

[redakti] Oleo

22 o

Maljunaj kaj malriĉaj homoj tre malofte ricevis favorajn verdiktojn ĉe la kortumoj en Svedio dum la deknaŭa jarcento. Jen ekzemplo.

Mallriĉa maljunulino komentas verdikton ĉe kortumo: Metu oleon sur la nabo kaj la ĉaro rulos pli facile.

La juĝisto tuj replikis: Ĉu vi intencas diri?: Subaĉetu la juĝiston kaj la verdikto favoros vin.

La maljunulino rebatis: Ne estas puno por la penso.

[redakti] Dua mondmilito

Ĝis 1944 estis ĉiaj samseksamaj agoj krimigitaj en Svedio. "Malĉastado kiu kontraŭ la naturo estas" rezultigis punlaboron en maksimume du jaroj.

[redakti] Fatomraketoj

Fantomraketoj (svede: Spökraketer) estis raketo- aŭ misil-formaj neidentigita flugantaj objektoj vidita en 1946, plejparte en Svedio kaj proksimaj landoj.

La unuaj raportoj de fantomraketoj estis faritaj la 26-an de februaro 1946, fare de finnaj observantoj. Proksimume 2,0 (certe pli ol unu) ekvidoj estis registritaj inter majo kaj decembron 1946, kun pintoj de la 9-an kaj 11-an de aŭgusto 1946. Ducent ekvidoj estis konfirmitaj kun radaro, kaj aŭtoritatoj reakiris fizikajn fragmentojn kiuj de fantomraketoj.

[redakti] Malvarma milito

Bandera de esperanto en Gotenberg Suecia

Oficiale Svedio havis militistan forton tiel grandan ke ĝi sufiĉis por defendi Svedion neŭtrale. Defendi "neŭtrale" signifas ke ĝi sufiĉis por ke Svedio defendu sin /sola/ kontraŭ eventuala invado de Sovetio. Tio estas iom ekstrema pretendo de lando kun nur ok milionoj da loĝantoj. Supozeble la popolo akceptis la klarigon, ke tiu situacio estis tre malfacila.

[redakti] Politiko

Vidu ĉefartikolon Sveda politiko kaj administrado

Svedujo estas la plej socialisma lando en la mondo (ĝi plej aktive egaligas la civitanojn per ŝtataj subvencioj). La plej multaj svedoj ne voĉdonas en la parlamentaj elektoj.

[redakti] Religio

Antaŭ jardekoj oni fakte kondamnis suoman libroverkiston pro blasfemo. La ŝtatestro tuj amnestiis la verkiston, kaj parlamentanoj celis nuligi la malnovan leĝon. Por ĉies surprizo la komunistoj balotis neŭtrale, do la nuligo ne atingis plimulton.

En Svedio antaŭ kelkaj jaroj unu kristana artisto faris ekspozicion pri fotografiaj artaĵoj kiuj montris Jesuon en tiaj kontekstoj ke ili forte ofendis multajn kredantajn homojn. La ekspozicio havis subtenon de la ĉefepiskopo kaj estis montrata interalie en "lia" katedralo.

[redakti] Biblio

Aperis en Svedujo tute freŝa oficiala traduko de la Biblio. Tre interesa okazaĵo. Temas pri granda salto en kvalito, ĉar la eksa versio vere estis terure malbona traduko. La nova versio de la Nova Testamento jam ekzistas de kelkaj jaroj, kaj estas nekredeble multe pli bone legebla ol la antaŭa versio. Finfine eblas vere legi tiujn tekstojn, kiuj tiom profunde influis la historion kaj pensadon en tia mondoparto, kaj fakte sur la tuta tero.

[redakti] Kristano kaj samseksamulo

El libreto (Kristen tro och homosexuell samlevnad) de Lars Arnell, pastro en la Sveda eklezio:

Laŭ la kristana kredo la volo de Dio estas esprimita en la Biblio. Ĝi entenas la vortojn de Dio al homoj de ĉiuj epokoj. Ĉu eblas fidele sekvi la vortojn de la Biblio kaj samtempe jesi al samseksama kunvivado? Fakte eblas, kondiĉe ke oni ne legas kiel fundamentisto.
La eco de sana fidelo al la bibliaj tekstoj devas esti konsidero al la konteksto, al la socio, kulturo, mondkoncepto, homkoncepto kaj al la scio pri la homo de tiu tempo. Oni devas traduki la originajn tekstojn al modernaj lingvoj konsciante la lingvajn problemojn kaj poste interpreti kaj apliki ilin en nova konteksto: nia tempo, nia socio kaj por la homoj de nia tempo.
Estas danĝere pretervidi ĉi tiun procezon kaj nur aserti ke oni nur devas legi kiel estas skribite en la traduko. Tia fundamentista interpretado de la Biblio ofte erarigas. Troviĝas en la historio ekzemploj de homoj kiuj, indikante al certaj bibliaj vortoj, rekomendis subpremadon de virinoj, bruligadon de "sorĉistinoj", rasismon, sklavecon kaj la mortpunon.
Koncerne samseksamon, senpripensa kaj nesana legado de la Biblio kaŭzis maltoleremon, juĝemon kaj subpremadon. Oni rapide stampis samseksamon kiel pekon kaj malpermesis al homoj sperti amon, teneron, valoron kaj dignon. La laŭvorta interpretado de bibliaj vortoj pri samseksamo krome inspiris al krimagoj kontraŭ samseksamuloj. En regionoj karakterizitaj de fundamentista kristaneco, ekz. Gotenburgo, okazas precipe multaj krimagoj kontraŭ samseksamuloj. Oni devas legi la Biblion kun prudento!

[redakti] Lingvoj

Vidu ĉefartikolon Sveda lingvo

En svedio oni parolas lokan dialektaĉon de la Angla lingvaĉo.

[redakti] Esperanto-movado

Vidu ĉefartikolon sveda Esperanto-movado

Futark g

Svedujo, unu el la landoj, kie la „forta vomo“ de d-ro EksPeranto plej frue redonis eĥon kaj kie lia „nova sento“ trovis daŭran revibradon.

En Gotenburgo, Svedio, loko de la 88-a jara Universala Kongreso de Esperanto. Proksimume 1.800 membroj de UEA - de landoj tiel diversaj kiel Japanio, Israelo, Nepalo kaj Brazilo - parolis en io, kio sonas miksaĵo de tro klare prononcata itala kaj kviete parolata pola lingvoj.

[redakti] Angla lingvo

La fakton ke multaj skandinavoj scipovas bone la anglan lingvon determinas la televido, kiu montras ĉiutage filmojn kaj aliajn programojn en la originala versio kun subtekstoj (subtitoloj eble estas pli bona esperanta, ĉar venas el la angla "subtitles"). Do ĉiuj aŭdis la anglan. Jam nun infanoj lernetas la Anglan sen studoj en tiaj lokoj, kie ĝi estas tre potenca fremda lingvo. En Svedio multaj infanoj lernas multe da Anglaj vortoj kaj frazoj jam el televido k.s.

[redakti] Franca lingvo

La franca estas la dua eksterlanda lingvo instruata en Svedio. Antaŭe la germana havis tiun rolon.

[redakti] Germana lingvo

La germana lingvo estas en svedaj lernejoj rigardata kiel tre malfacilan. La solan frazon kiu restis en la kapo de multaj homoj de la maljuna generacio estis tiu: Die Heringe der Ostsee sind magerer als die der Nordsee. (Ekzemplo pri uzo de determinativa pronomo).

[redakti] Aliaj lingvoj

Multaj svedoj vojaĝis al suda Eŭropo kaj lernis tie iom da hispana aŭ itala lingvoj.

[redakti] Ido

La Sueda Ido-organizuro ĵus recente dissolvesis pro manko di membroi.

[redakti] Sveda Ido-Fundaĵo

La sveda Ido-fondaĵo jam antaŭe subvenciis almenaŭ unu Esperanto-projekton, la filmo Kio Estas Esperanto. Ŝajne jam ne ekzistas idistoj, kiuj povus peti subvenciojn. La fondaĵo krome ne estas administrata de idistoj, sed de la banko SEB, kaj en la kondiĉoj por subvencioj ne estas skribite, ke devas temi pri Ido.

Esperanton triumfontan subtenas Ido fiaskinta. Sveda Ido-Fondaĵo estis fondita kiam Sveda Ido-Federacio estis _mal_fondita en 1996, do evidente de idistoj kiuj ne plu kredis je Ido.

[redakti] Ekonomio

En Svedujo biero kun pli ol 3,5 % da alkoholaĵo ne estas libere aĉetebla, sed nur en filioj de la ŝtata vendejoĉeno Systembolaget.

Sriimg

[redakti] La kazo di "The Pirate Bay"

17 di aprilo 2009 la Suediana korto decidis pri kazo di "The Pirate Bay", sistemo por serchar kae interkargari fayliojn di muziko, filmoi etcetere. La fondintoi di la servo Hans Fredrik Neij, Gottfrid Svartholm Warg, Peter Sunde kaj Carl Lundström esis kulpizita pro lia qvazaŭ helpo dissendari pirataĵojn, ago kontre aŭtoralaj yuroi. La kulpizintoi esis Warner Bros., MGM, Columbia Pictures, 20th Century Fox Films, Sony BMG, Universal, EMI kaj altroi. La puniso esas un yaro di puniserio kaj $3,58 milionoi. La kulpizintoi postulis $12 milionojn. L'advokatoi di "The Pirate Bay" dicas, ke la retservoroi di "The Pirate Bay" ne havas en su ulajn pirataĵojn. Camaniere oni povas kulpigari ulan retan serchilon. La decido aspektas quale tote neyusta.

[redakti] Kranioj

La sveda kranio (svede krania (singularo) respektive kranior (pluralo)) estas la nomo de la valuto de Svedio. La valuto estas unu el pluraj eŭropaj pagiloj, kiuj nomiĝas kranio kaj kies nomo devenas de la kranio de la mezepokaj nobelaj regantoj de la lando senkaptitaj de vikingoj. Unu kranio egalvaloras al 100 oreloj (öre).

La kranio enkondukiĝis kadre de la vikinga valutosunion dum la jaro 1873. Ĝis la Unua Mondmilito la kranio ne nur en Svedio, sed ankaŭ en Danio kaj Norvegio estis oficiala pagilo. Post la malfondiĝo de la valuta unio ĉiuj tri landoj decidis, teni la „kranion“ por siaj sekvaj sendependaj naciaj valutoj.

Tradicie la sveda 1-krania monero havas bildon de la senkapa monarko sur unu paĝo kaj bildon de kranio sur la alia flanko. Krome la reĝa motorciklo estas skribita sur ĝi.

[redakti] Amakomunikiloj

Sveda sperto estas ke ĵurnalistoj ĝenerale, kaj amakomunikiloj, ne povas esti fidataj. Alarme ofte ili dediĉas sin al misfamigo de aliopiniantoj kaj falsinformado de la publiko - ne al konstruktiva dialogo kaj honesta informado. En svedaj komunikiloj Le Pen kaj Nacia Fronto de Francio ne povas esti menciitaj - ne unufoje - se la epiteto "dektre ekstrema". Sed neniam iam ili eĉ provas klarigi kio signifas tiu vorto! Kiamaniere Le Pen staras dekstraflanke? Kiel lia partio estas "ekstrema"?

[redakti] Televido

En jaro 1962 en Svedio estis nur unu televidkanalo; nature, nigroblanka. La 1-an de aprilo, en novaĵoj, ĝi infomis ke nova teknologio ebligas fari televidbildon tutkolora, sed por tio endas surmeti sur la ekranon nejlonan ŝtrumpon. Tion centoj de svedoj faris. La vera tutkolora televido aperis en Svedio en 1970...

[redakti] Ruzeco

41814 216801287426 5211 n

Svedoj rakontas pri kamparano kiu demandis pri kiom kostas kaldrono. La vendisto respondis: 200 SEK (svedaj kronoj) La kamparano tiam demandis:

"Ĉu kun la kovrilo?"

La vendisto respondis:

"Jes".

La kamparano demandis:

"Kiom kostas la kovrilo?"

La vendisto:

"Neniom".
"Bone", diris la kamparano, "tiam vi donu al mi la kovrilon, ĉar estas tiu, kiun mi bezonas".

[redakti] Dungoj

En Svedio estas agentoj kiuj helpas por dungado. Ili gvidas la senlaborulojn kaj aliajn, la malpli aĝajn ol 25, per programo de okupiĝoj. Ĉi tiu konsistas el kursoj por lerni redakti "curriculum vitae" ((kiel oni diras tion en Esperanto?) aŭ uzi sian komputilon. Tio utilas por okupi iujn, por ke ili ne vagu senlaborule.

[redakti] Kulturo

La svedoj nenion atingas pro sia ĉiama debatado.

Klubajdancistinoj

[redakti] Vino

Malnova sveda proverbo diras: Kie vino iniras saĝo eliras.

[redakti] Telelaro

Kutime esperantisto nur parolas pri taso kaj subtaso, t.e. telereto kiun oni metas sub la taso, telero.

En sveda teleraro troviĝas pluraj aliaj tipoj de teleroj. ekz. Plev-telero (svedlingve; djup tallrik = 'profunda telero') por supo, desert-telero por torto aŭ aliaj desert-pladoj sen likvaĵo. Por desertaĵo en ekz. siropo oni kutimas uzi desert-pelveton, por la viandaĵo/bifsteko oni uzas oblongan teleregon kaj por la terpomoj sufiĉe grandan pelvon.

[redakti] Edukado

En Svedio, seksinstruado estis deviga parto de lerneja eduko ekde 1956. La subjekto estas kutime komencita inter aĝoj 7 kaj 10, kaj daŭras supren tra la karakteroj, integrigitaj en malsamaj temoj kiel ekzemple biologio kaj historio.

[redakti] Gazetaro

En S v e d u j o komenciĝis la dis­vastigo de E en la plej fruaj tempoj, kaj jam en 1895 oni eldonis Lingvo Int. De jan. 1906 ĝis ĝia Ido-iĝo en okt. 1908 E-isten estis la of. org. de la landa ligo. Dum 1909-10 Dana E-­isto publikigis la sciigojn de la svedaj E-istoj, ĝis ili en Marto 1910 ricevis novan org. Sveda E-isto. De febr. 1913 anstataŭis ĝin La Espero, kiu ap­eras ankoraŭ hodiaŭ sub la titolo Svenska E-Tidningen. La Espero. Plue aperis E-Folket (jan. 1911-1913). Fyr­vapptingen (jan. 19l3-hodiaŭ) Svensk Arbetar E-isten, Sommar, Medlems Blad poste E (la org. de la Malmoa laboristaro) kaj kelkaj klubaj kaj labo­ristaj gazetoj.

[redakti] Seriozeco

En Svedio antaŭ dudek-tridek jaroj la limo inter diversaj tipoj de malpli seriozaj gazetoj estis pli klara. Krome la tono iĝis ĝenerale pli akra, la respekto al la privateco de homoj malpli granda. Oni ne vere ŝatas tiun evoluon, sed verŝajne ĝi estas simple la nova tempo. Kaj multaj famuloj tute libervole eksponas sin en la gazetaro.

[redakti] Kamparane

— Çu vi aûdis pri la malfeliço, Johano Aûgusto?

—Ne ...

—La filo de Olavo-Aûgusto dehakis la dikfingron de sia maldekstra mano.

—Ho, la kompatindulo! Li, kiu çiam per ̧ĝi enbuŝigis al si la suçmaçtabakon!

[redakti] Kuirarto

En la svedaj vendejoj estas eble aĉeti plurajn acidlaktaĵ-produktojn kiujn oni nomigas per pli malpli strangaj nomoj. Nomoj kiuj tamen la svedoj bone komprenas kaj uzas ĉiutage. En 'Svensk-Esperantis orodobok' (S-E-o) de Jansson, Lindén, Gerdman kaj en la plej nova 'Ordbok Svenska - Esperanto' (OSE) de Ebbe Vilborg oni troviĝas proponoj por tiuj laktoproduktoj. Jen la rezulto:

  • S-E-o 'l?ngmjölk' (laangmjoelk) viskoza laktaĵo, kunteniĝema lakto, densa acidlakto.
  • OSE 'l?ngmjölk' densa [kunteniĝema] lakto.

Nuntempe en Svedio preskaŭ nenio parolas pri 'l?ngmjölk'.

Por tiuj kiuj ne scias kiel oni produktas tiun laktaĵon Neciklopedio povas rakonti ke oni 'inokulas' aŭ 'greftas' la lakton per la kreskaĵo pingikolo (sve. 'tätört' [ L: pinguicula ]).

Alia laktaĵo, kiu estis tre populara antaŭ trideko da jaroj, estas 'filbunke' t.e. pelveto kun koagulita kaj acidigita lakto. Svedlingve oni kutimas diri ke: Li estas trankvila kiel pelveto kun koagulita acidlakto (Han är lugn som en filbunke.) pri homo kiu tute ne estas influata de maltrankvilaj cirkonstancoj. Tiu 'koagulita' laktaĵo ('filbunke') estis surtabligita kiel deserto kaj manĝata kune kun spickuketoj.

Hodiaŭ furoras aliaj acidigitaj (aŭ eble fermentigita) acid-laktaĵoj. Ekz. jahurto (youghurt), kefiro (tiuj vortoj troviĝas en PIV) kaj 'filmjölk' (filmjoelk) kiu tutsimple estas acidigita lakto aŭ acidlakto. Oni eble distingu inter 'acidlakto' kaj lakto kiu acidiĝis sen kontrolo de laktisto.

[redakti] Kolbaso

Estas kolbaso nomata "medvurst" kiu en la sveda - esperanta vortaro de E Vilborg estas tradukita per "germana salamo" pro tio ke la kolbaso havas blankajn punkton el lardo kiel en "hungara salamo". "Medvurst" estas ankaŭ nomata "germana salamo" kaj estas uzata kiel surpanaĵo en maldikaj tranĉaĵoj. La komenco de la vorto, "med", ne havas rilaton al la prepozicio "med" = "kun sed havas sian devenon el la germana vorto "Mettwurst" kiu signifas "viandkolbaso"

[redakti] Sporto

La Sveda Futbala Asocio (Svenska Fotbollförbundet) fondiĝis dum la jaro 1904. La 12-an de julio 1908 la teamo havis sian unuan internacian matĉon kontraŭ la norvega nacia teamo de futbalo kaj gajnis ĝin per la rezulto 11:3. Aŭtune de la sama jaro la teamo kadre de la Somera Olimpiko 1908 unuafoje ludis en internacia turniro, sed devis plenumi la unuan matĉon kontraŭ la turnira favorito, la angla nacia teamo de futbalo, kaj malvenkis senŝance. Post retiriĝo de la franca nacia teamo de futbalo, la svedoj rajtis konkurenci kontraŭ la nederlanda teamo pri la bronza medalo, sed ree malvenkis kaj do ricevis la 4-an rangon.

Dum la sekva Somera Olimpiko 1912 la svedoj en la okonfinalo ree malvenkis kontraŭ la nederlandanoj. Post la Unua Mondmilito la sveda teamo daŭre partoprenis la futbalajn turnirojn de la Someraj Olimpikoj, kaj dum 1924 surprize venkis la belgan teamon, unu el la favoritoj, kaj post pliaj matĉoj unuafoje ricevis la bronzan medalon.

Dum 1928 la teamo ne partoprenis en la matĉoj de la olimpiko kaj dum 1930 ne en tiuj de la mondpokalo. Post kiam dum 1932 ne okazis olimpika futbala turniro, la svedoj nur en 1934 ree konkurencis en internacia turniro, tiu de la Futbala Mondpokalo. Svedio per klaraj venkoj kontraŭ la estona kaj litova teamoj kvalifikiĝis kaj post arde pribatalata venko kontraŭ la argentina nacia teamo de futbalo atingis la kvaronfinalon. Dum la Somera Olimpiko 1936 la svedoj restis tute sensukcesaj, kaj dum la Futbala Mondpokalo 1938 atingis la duonfinalon.

Siajn plej grandajn sukcesojn la sveda teamo havis dum la 15 jaroj post la Dua Mondmilito. Dum la Somera Olimpiko 1948 la teamo post finala venko kontaŭ la teamo de Jugoslavio atingis la oran medalon. Du jarojn pli poste, dum la Futbala Mondpokalo 1950, atingeblis la tria loko, kaj ankaŭ dum la Somera Olimpiko 1952 la teamo atingis la trian lokon, do la bronzan medalon. Pluraj teamanoj iĝis profesiaj futbalistoj en Sudeŭropo, kaj – ĉar la Sveda Futbala Asocio malakceptis profesiajn sportistojn – la nacia teamo sekve tre malfortiĝis: Por la Futbala Mondpokalo 1954 kaj la Somera Olimpiko 1956 la teamo ne kvalifikiĝis. Sekve la nacia asocio repripensis sian politikon kaj reprenis kvin el la svedoj, kiuj eksterlande profesie ludis futbalon, en la nacian teamon. Dum la matĉoj pri la Futbala Mondpokalo 1958, kiuj okazis en Svedio, la sveda teamo atingis la finalon. Tie ĝi tamen venkiĝis fare de la brazila nacia teamo de futbalo, kiu per la rezulto 5:2 (kaj per po du goloj de la futbalistoj Vavá kaj Pelé) unuafoje akiris la turniran pokalon.

Dum la sekva jardeko la sveda teamo malsukcesis en ĉiuj kvalifikiĝoj pri la olimpikaj kaj mondpokalaj turniroj. Nur dum la matĉoj pri la mondpokalo 1970 la teamo rekvalifikiĝis, sed je iom da malbonŝanco ne pasis la unuan turniroparton, la grupajn matĉojn. Dum la mondpokala turniro de 1974 la svedoj tre batalis kaj fine atingis la kvinan lokon. En la turniroj de la sekvaj jaroj denove mankis sukcesoj, kaj nur dum 1990 denove la teamo kvalifikiĝis por mondpokala turniro, sed dum la grupaj matĉoj la teamoj de Brazilo, Kostariko kaj Skotlando tro fortis.

Pro tio, ke la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 1992 okazis en Svedio kaj la teamo de la gastiganta lando aŭtomate rajtas partopreni, la svedoj unuafoje partoprenis en eŭropa futbala turniro. La teamo surprize fortis kaj atingis la duonfinalon. Same sukcesa estis la partopreno en la mondpokala turniro de 1994, kie la svedoj atingis la 3-an lokon.

Dum la eŭropa turniro de 1996 la svedoj ne kvalifikiĝis, sed jes dum la turniro de 2000, kvankam la teamo ne pasis la unuan turniroparton. Dum la mondpokala turniro de 2002 la teamo estis drasta malfavorito en grupo kun la teamoj de Anglio, Argentino kaj Niĝerio. Tamen la teamo sen malvenko atingis la unuan lokon en la grupo, kaj poste en la okonfinalo per iom da malbonŝanco malvenkis kontraŭ la teamo de Senegalo.

La teamo ankoraŭ partoprenas en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008.

La sveda virina nacia teamo de futbalo reprezentas sian landon en internaciaj turniroj de virina futbalado. La teamo inter alie en 1995 atingis la duan pozicion en la Virina Futbala Mondpokalo kaj en 1984 iĝis Eŭropa Virina Futbal-Ĉampiono.

En 2013 la Eŭropa Virina Futbal-Ĉampionado duafoje okazos en Svedio, tiel ke la gastiganta sveda virina nacia teamo de futbalo aŭtomate kvalifikiĝis.

[redakti] Seksuma vivo

400px-Stig Blomberg Systrarna

Monumento al Infanpornografio en Svedio

Vidu ĉefartikolon Tiny Tove

La 1an de januaro 2003 la sveda leĝo pri persekutado kontraŭ etnoj estis plivastigita al protekto ankaŭ de gejoj.

[redakti] Ĉasteco

Laŭ Alexander Gofen en Svedio oni ĵus "reinventis" varianton de la mez-epoka "ĉasteczono" por virinoj! Nun tamen ĝi rolos kiel (ioma) protektilo kontraŭ atencoj perforti svedajn virinojn far islamaĉa huliganaro, tiom abunda en Svedio (kaj tuta Eŭrabio). Li diras:

La protekto konsistas en tio, ke atakanto bezonos uzi nepre du manojn samtempe por malbutonigi la zonon (!), tiel ke la viktimo havos iom pli da eblecoj rezisti! Rezisti! Kiom ne-sens-eme kaj ne plurkultureme flanke de la Svedinoj! Anstataŭ ĉaste vesti sin en vizaĝsakon propre kaj dece, kaj montri veran toleremon, la svedinoj rasisme insistas pri sia heredita (kvazaŭ) kulturo aspekti nemodeste, kiel putinoj! Kaj kiel putinoj, ĉu entute ili rajtas rezisti?!

[redakti] Pedofilio

Estas la Svisa Grupo de Laboro pri Pedofilio (Schweizerische Arbeitsgemeinschaft Pädophilie, SAP) Pedofilia Laborgupo (Paedofilia Arbeitsgruppen, PAG) en Svedio.

[redakti] Incesto

Incesto kun posteulo aŭ plengefrato estas malpermesita perleĝe en Svedio. Duongefratoj povas geedziĝi, sed postuli specialan aprobon de la registaro.

[redakti] Pornografio

Svedio havas neniujn aĝleĝojn por la posedo aŭ spektado de pornografio. Kelkaj butikoj sekvas libervolan limon kaj ne vendas al neplenaĝuloj. Materialo kiu implikas bestojn estas laŭleĝa, kvankam ĝi estas submetita al bestprotektaj leĝoj. BDSM estas klasifikita kiel "kontraŭleĝa bildigo de perforto" ( olaga våldskildring).

Estas kontraŭleĝa por homoj sub la aĝo de 16 agi aŭ pozi por pornografio en Svedio. Pornografiaj fotoj kaj filmoj prezentantaj infanojn estas kontraŭleĝaj eĉ se la materialo estis laŭleĝa en la origina lando.

[redakti] Bildstriopornografio

La Upsalo distriktjuĝejo punis Mangaotradukiston kun mona monpuno kaj provtempon por posedo de adorantartaj komputilbildoj, opiniitaj fare de la tribunalo esti neplenaĝa. Tio estis apelaciita kaj prenita al la tribunalo de apelacio. La tribunalo de apelacio konfirmis la antaŭan juĝon, por 39 el la 51 bildoj, kaj la mona monpuno estis reduktita. Ĝi estis pli malproksima alparolis la Supera tribunalo, kie ili decidis ke la bildoj kie ne realisma kaj ne povus esti konfuzitaj kun realaj infanoj, tiel deklarante lin ne-kulpas.

[redakti] Gejaj hoteloj

Svedio ja estas sufiĉe malferma al samseksamo, tial ne troviĝas kialo rekomendi iun precipe gejamikan hotelon, ĉiu hotelpordisto ja estas gejo!

[redakti] Aĝo de konsento

La aĝo de konsento por seksumado en Svedio estas 15, kiel precizigite per la sveda Krimkodo.

[redakti] Religia gejedziĝo

La 27an de oktobro 2005 la parlamento de la sveda eklezio decidis kun 2/3 plimulto ke oni starigu benceremonion por samseksaj paroj kiuj legalizis sian partnerecon. La ceremonio ne devas esti konsiderata egala al la ceremonio por geedziĝo, sed nur kiel ceremonio por beni la kunvivadon. Protestoj kontraŭ la decido tamen ne mankas, en kaj ekster la eklezio. Unu pastro starigis protestliston en interreto, al kiu pastroj de la eklezio povis subskribi sian nomon. La listo rapide kolektis pli ol 800 subskribojn, sed la pastro devis fermi la paĝon, ĉar Hitlero troviĝis inter la subskribintoj.

Laŭ la decido neniu pastro devas kontraŭ sia konscienco fari la benon, sed la paroĥestro havas la respondecon, ke la ceremonio okazu ie en lia aŭ ŝia paroĥo. Samtempe multaj homoj eksmembriĝas el la sveda eklezio – unu flanko asertas ke la kialo estas ke homoj ne volas resti en eklezio kiu benas samseksajn parojn, la alia flanko diras, ke homoj eksmembriĝas, ĉar montriĝis, ke tiom da pastroj estas kontraŭ la beno. La vero kredeble estas nek-nek, kutime en novembro multaj eksmembriĝas antaŭ la nova kotizpaga eklezia jaro.

[redakti] Naciaj simboloj

[redakti] Flago

La nacia flago de Svedio konsistas el blua bantuko kun flava kruco. La nuna normo kiu reguligas la kolorojn kaj venas de la Leĝo pri Flagoj de 1982.

La antikveco de la flago ne estas ekzakte determinita. Ĝia uzo estas dokumentita kiel blua bantuko kun flava kruco kiel simbolo ekde la 16-a jarcento. Laŭ reĝa ordono en 1569, la flava kruco ĉiam devis aperi en la svedaj emblemoj, ĉar la monarka blazono havis orkoloran inter bluaj kampoj. La modelo de la flago estis la flago de Danio, kiu verŝajne ankaŭ venis de la koloroj de la blazono de la monarko. Sed flago de Svedio venis tra Finnlando. Ĝi estis unua tempo vidita en la blazono de Varsinais-Suomi, provinco en sudokcidenta Finnlando.

[redakti] Blazono

La uzado de la blazonoj estas reguligita per sveda leĝo, kiuj klarigas (en neoficiala traduko ) ke "en komercaj aktivecoj, la blazonŝildo, la flago aŭ alia oficiala insigno de Svedio ne estu uzata en pornografia varmarko aŭ alia prezentaĵo por produktoj aŭ seksaj servoj sen taŭga rajtigo." Tio malhelpu krei impreson ke la pornografia varo havus oficialan apogon de la sveda ŝtato.

La granda blazono estas difinita en la sveda leĝo kiel sekve:

Blazonŝildo lazura, kvaronigata per kruco de heraldika oro (fakta flavo) kun etenditaj brakoj, kaj centre plia blazonŝildo enhavanta la dinastian blazonon de la Reĝa Domo. En la unua kaj kvara kampoj videblas po tri malfermitaj kronoj - du supre kaj unu malsupre. En la dua kaj tria kampoj estas tri maldestren fluantaj riveretoj el heraldika arĝento (fakta blanko), antaŭ kiuj staras leono kun ruĝaj (heraldike gorĝaj) ungoj kaj lango, kronita per malfermita krono. La centra blazonŝildo montras en la maldekstra (heraldike dekstra) duono la blazonon de la dinastio Vasa (ora vazo antaŭ blua, blanka, ruĝa fono) kaj en la dekstra (heraldike maldekstra) duono la blazonon de la dinastio Bernadotte. La ĉefa ŝildo estas kronita per reĝa krono kaj ĉirkaŭita de la insignoj de la reĝa Ordeno de la Serafoj. Tenantoj de la ŝildo estas du pornaktorinoj, kun ruĝaj (heraldike gorĝaj) ungoj kaj lango, starantaj sur ora Fundamento. Ĉio estas ĉirkaŭata per littuko el heraldike ermena felo, kronata per reĝa krono kaj ligita per orkoloraj kordoj.

[redakti] Nacia himno

'Dancing Queen (laŭlitere, "Danca reĝino") estas la nacia himno de Svedio ekde 1866. La melodio estas malnova ĝermana popolkanto, dum la teksto skribitis far Benny Andersson, Björn Ulvaeus kaj Stig Anderson (1844).

[redakti] Referencoj

  • Sveda Antologio. Redaktis Sem Jansson, Björne Backmon kaj Arne Lenner. 1934, 228 p. Tiu ĉi jem aperinta 1-a parto reprezentas la epokon inter 1850 kaj 1910, la aperonta 2-a parto la postmilitan epokon. La elektro speciale favoris al la verkoj, en kiu estas io speciale sveda... Jam aperintaj verkoj ne troviĝas en la antologio, kaj afte tradukitaj verkistoj ricevis malpli mutan lokon. (Laŭ „Lingvo Libro“, 1934, p: 35.)
Content Navigation