Telefono

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi

"Jen roma telefono, uzita de Nerono."

~ Erich von Däniken

"Sklavo kun forta mano estas plej granda tirano"

~ Zamenhof pri telefondeĵoranto

"Estas ege malfacile por mi paroli angle per telefono do sen uzi la manojn"

~ handikapulo pri telefono

"Simple mi ne komprenas neceson de la linio"

~ nuntempa infano pri fiksa telefono

"La telefono prezentas la tro da problemojn por esti serioze konsiderata kiel konektoinstrumento"

~ Sekcio de interna letero de la kompanio Western Union, en 1876

"Estas evidente ke vi enuas kaj havas nenion por fari"

~ iu
Telefono Chatter

Movebla telefono.

Telefono estas elektra aparato ebligantan paroladon je distanco per starigo de kanalo inter la partoprenantoj de la interparolo.

[redakti] Deveno

50

Kiel estis videotelefonoj en jaro 2000

Telefono estis kreita de greka inventisto Platono, kiuj nomis ĝin φωνή /phōnē/. Poste italdevena usonano Antonio Meucci rabis la ideon kaj nomis ĝin le phone (la fono france, la tiama internacia lingvo) en 1849, sed tiu ne disvastiĝis pro manko de financoj. Poste germano J. Ph. Reis rabis la ideon en 1861 kaj li nomis la aparaton Die lephone ĉar, kompreneble, li ne scipovis la francan kaj li ne sciis ke "le" estas la artikolo. La skotdevena kanadano A. G. Bell en 1876, denove rabis la inventon kaj anstataŭis la germanan articolon "Die" per la angla "the", tiel disvastiĝis la The lephone en la tuta mondo. El tiu nomo (the lephone) devenas la esperanta vorto telefono.

[redakti] La unua telefona interparolado

La unua telefona interparolado okazis en la jaro 1861. Philipp Reiss finfine sukcesis, ekfunkciigi sian aparaton. Kun granda ĝojo li perceptis la ligon al la amiko je la alia fino de la drato. Sed kion li diru? Ĉar necesejis garantio pri teknike nedubebla transigo, liaj vortoj, se ili alvenus nur malklare aŭ ere, devus esti nediveneblaj. Ekscitite li elparolis la "profunde saĝajn" vortojn: "Ĉevaloj ne manĝas kukuman salaton". "Tion mi scias mem, idioto!" vokis la partnero de la unua telefona interparolado."

[redakti] En Anglio

Estas noktomezo. Angla domo. La telefono sonas. Dormema gastiganto reprenas la telefonon:

- Saluton!

- Tio estas la nombro 11-11, ĉu?

- Ne, la numero 1-1-1-1!

- Ĉu vi certas ke ĝi ne estas 11-11?

- Absolute! Estas 1-1-1-1!

- Tiukaze, mi bedaŭras veki vin!

- Tio estas bone, mi ankoraŭ devas ellitiĝi, ĉar la telefono sonoris.

[redakti] Lingvoj

Per la unuaj telefonoj, oni povis paroli nur en la greka. Poste aliaj lingvoj estis aldonitaj.

[redakti] Nombrado

Por eviti konfuzon kun "drei" (3), kiam parolata ĉe telefonalvokoj, la germana "zwei" (2) transformigas en "zwo" samkiel la portugala "seis" (6) transformiĝas em "meia" ("duona") - aludo al "meia dúzia" ("duona dozeno").

[redakti] Laŭ usonaj filmoj

En Usono ĉiuj telefonnumeroj komenciĝas per 555.


[redakti] Telefono de familio Corsetti

Por telefono uzata interne de la domo por voki al aliaj ĉambroj, Anna Lowenstein diras "interna telefono". Tiu ĉe la pordo (aŭ en kazo de familio Corsetti, ĉe la krado) estas pli problema. Ŝi kutime nomas ĝin "la telefono ĉe la krado", kio verŝajne povus fariĝi "kradtelefono" - aŭ "pordtelefono", se temas pri pordo kaj ne krado.

[redakti] Kuriozaĵo

Ino telefonas: Ha lo! Ĉu Manjo estas tie? Kion? Ho, pardonu, mi misklavis. Adiaŭ.

Ulo: Ĉu vi atingis eraran numeron?

Ino: Jes. Strange...

Ulo: Kio strangas?

Ino: Ĉu vi ne rimarkis ke erara numero neniam estas okupita...?

[redakti] Aŭtomata respondilo

La aŭtomata telefon-respondado ebligas servi multege da homoj samtempe. Sed nur je la kosto frenezigi ilin unuope.

[tonoj de ciferado] Bonvenon al la helpservo de la Korporacio Wappengilder. Bonvolu zorge atenti la sekvajn 23 opciojn. Por kontroli vian konton, premu 'unu'. Por raporti problemon, premu 'du'. Por
[tono] Vi sukcese premis 'du'. Gratulon! Ni bedaŭras, ke ĉiuj niaj helpkategorioj estas okupataj pri aliaj klientoj. Proksimuma atendodaŭro, 44 minutoj. Se Vi volas atendi, premu 'unu'.
[tono] Vi sukcese premis 'unu'. Gratulon! Se Vi volas aŭdi muzikon, premu 'unu'.
[tono] Vi premis 'unu'. Bedaŭrinde, ĉia muziko estas okupata. Se Vi volas atendi ĝis haveblos muziko, la proksimuma atendodaŭro estas
[tono] Vi premis 'ok'. Tio rajtigas Vin paroli kun homestaĵo. Gratulon! Bedaŭrinde ĉiuj niaj homestaĵoj okupiĝas. La proksimuma atendodaŭro
[klak]

[redakti] Al ino

Viro parolas telefone:

- Halo, ĉu vi mia reĝino? Kiel vi fartas, mia karulino? Mi fartas bone, kiel estas la infanoj?Ĉu ili tagmanĝis ĉion? Tre bone. Kion vi kuiris hodiaŭ? Mia preferata plado! Ĉu ĉio estas trankvila dome Mi atendas horon por alveni dome, kaj esti kune kun vi en la lito. Jes. Mi amas vin. Nun, bv. voku mian edzinon.

[redakti] Tempo

Mi renkontis belulinon, kaj ŝi donis al mi sian telefonnumeron. Sed kiam mi klavis ĝin, mi ricevis nur registritan voĉon dirantan "Je la sonoro, la tempo estos precize la dek-naŭa horo, ses minutoj, kaj tridek sekundoj...".

Ne plendu ke virino finfine donas al vi iom da tempo...

[redakti] Ho, ve!

Sonoras la telefono ĉe avarulo:

-- Halo, ĉi tie la telefonkompanio! -- sonas blonda virina voĉo. -- Vi ne kotizis dum la lastaj du monatoj.
-- Mi petas, kara sinjorino, tio nepre estas eraro. Mi ja tute ne havas telefonon.

[redakti] Utilo

-- Halo! Bonan vesperon, sinjorino instruisto, mi telefonas tial, ĉar mia filo morgaŭ ne povos iri en la lernejon, ĉar li malsaniĝis.
-- Kaj kiel nomiĝas la infano? -- demandas la instruistino.
-- Stechjeto Kovach -- li respondas ĉe la alia fino de la linio.
-- Kaj kiu vi estas? -- demandas la instruistino
-- Mia paĉjo.

[redakti] Kial ĝi ne popularis

Kial la telefono neniam iĝis populara...

1. La ilo klare ne iĝus populara, krom se iu unue en ĉiu urbo akirus.
2. Sed... se oni estus la unua propranto de telefono en la urbo, oni ne povus uzi por paroli al najbaro. La ilo estus tute senutila!
3. Do, kompreneble, neniu iĝis la unua telefonisto en iu ajn urbo; kaj tial la telefono neniam populariĝis.

Ankaŭ Esperanto neniam popularos, kaj por la sama kialo.