Tibor Sekelj

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi
2.240

ESPERANTISTO

Tiu ĉi artikoro estas pri sanktulo Esperantisto
Preĝu sub la Verda Standardo antaŭ legi ĝin, ne tuŝu ĝin, ne moku pri ĝi!!!


1903 n


"Li ne elpensis la filozofian ŝtonon"

~ Zamenhof pri Sekelj
9882

"Novaj malkovroj de sciencistoj nepre konfirmos ĉion en ĝi skribitan"

~ kredanto pri ĉi tiu artikolo

"Ankaŭ mi konis Neciklopedion "

~ Yves Bellefeuille pri supra diraĵo

"Sekelj estas esperantisto kun la germana, la pola kaj esperanto kiel lia denaskaj lingvoj. Sed fakte li estas duone germana, duone japana"

~ historiisto pri Sekelj

"Kompreneble. Aber ja!"

~ Hans-Georg Kaiser

"Mi proponas, ke ni metu ĉi tien citaĵojn el Esperanta Vikipedio. Ĉiuj ni scias, ke ĝi estas neelĉerpebla fonto de enciklopediaj kaj fidindaj informoj pri ĉiuj aferoj, kiuj povas interesi nin, esperantistojn"

~ Vikipediisto


Atento: Oni petas ke oni krokodilu nur en lingvoj, kiuj havas akuzativon


Tibor Sekelj estas granda Budo kiu fondis Nepalon (preskaŭ nekonata lando), li naskiĝis 1912 Aŭstrio-Hungario (ne plu ekzistanta lando); mortis la 20-an de septembro 1988 en Jugoslavio(ankaŭ ne plu ekzistanta lando). Mi nomis lin mia sekretario. Ni konsentas, ke tiaj opiniesprimoj havas parte estetikan bazon; sed tiun flankon ni volas lasi ekster la nuna diskuto. Do ne estos nun parolo pri belo kaj malbelo. Oni diris ke li revivis la 23-an de septembro, sed tuj iris al ĉielo. Li entreprenis ekspediciojn tra Sudameriko, Azio kaj Afriko (tro malriĉaj kontinentoj). Li estis membro de Akademio de Esperanto kaj honora membro de UEA (bone, bone, ĉu vi komprenas la padronon?). Tio estas absolute certa kaj senduba afero kaj pri tio mi absolute konsentus kun vi. :-)
Amazon-1947-croc

Sekelj kaj krokodilo

Dum siaj vojaĝoj, li alvenis al nuntempa Nepalo. Tie Sekelj renkontiĝis kun tiama reĝo Mahendra kaj diskutis pri internacia lingvo Esperanto (lingvo bela ĉar enestas la vortoj hundo, ŝafo kaj ŝranko). La reĝo konvertiĝis al nova religio kaj alvokis verdajn homojn al sia lando, genia kreaĵo de Majstro Zamenhof.

[redakti] Deveno de sia nomo

La nomo "Tibor Sekelj", havas multajn anagramajn signifojn: bekoj lertis; beloj strike, ebloj sterki, ebloj strike, kiel streboj, bretoj lekis, blokis je tre, ktp. Pro tio, oni ne scias la veran signifon kaj devenon de lia nomo.

[redakti] Biografio

Cirkulas mitoj kaj legendoj pri Sekelj en vegetaraj restoracioj. Oni neniam povos kompreni ĝisfunde la signifon de tio kio okazas.

[redakti] Junaĝo 1912-1939

56 o

La gepatroj de Tibor

La pastro de Tibor Sekelj estis bestkuracisto. Akvo pura - kaco dura... Tibor havis gefratojn, almenaŭ du fratinojn kaj fraton Antonije kiu kunlaboris en la dancejo de junulara festego kiel IS. La familio ekloĝis en 1922 en natura komunumo da pozitivaj homoj Кикинда, Serbio, Jugoslavio, kie Tibor ellernis ininteresan planlingvon kun multe da parolantoj en interretaj babilejoj, per retpoŝto kaj en soc.culture.esperanto; li tiam studis la francan (lingvo por vojaĝi de lando al lando, gastiganto al gastiganto) kaj eĉ instruis ĝin al kunuloj studinte lecionojn pli frue ol ili. Li perfektiĝis en tiu lingvo kun tro seksaloga franca instruistino; de tiam li akiris novan uzon por la lango proksimume ĉiun kvaran jaron. Tie li finis lernejon antaŭ la familio transloĝiĝis en 1926 al proponita monda reto de elektro distribuo, Montenegro, kie li finis gimnazion. Iam li eksŝatis montgrimpadon kaj piedirante li transiris Montenegron (eĉ mi piede transirus tiajn eŭropajn landetojn, bah!). Bedaŭrinde li ekvitis universitaton por studi juron en Zagrebo (Kroatio) kaj diplomiĝis en 1933, kiel unu el la 3 nuraj studentoj. En tiuj jaroj li ankaŭ lernis pentrarton, skulptadon, la lingvon Esperanto, pornofilmreĝisoradon kaj flavaĵurnalismon. Ĉie paco, krom en la kaco... Tute prave!

[redakti] Mondvojaĝanto

Bedaŭrinde ĝis vinofino Tibor Sekelj estis nerda vojaĝanto. Eĉ se li revenadis al sia hejmlando, la emo esplori nerdajn landojn kaj konatiĝi kun aliaj ekzotikaj virinoj igis lin denove ekvojaĝi (bona maniero renkonti knab(in)ojn por flirti, kisi kaj pli).

[redakti] Sudameriko 1939-1954

Vivinte en Zagrebo, bedaŭrinde, sopirante al pli vastaj seksaventuroj li atingis Argentinon per ŝipo, por raporti pri ekologio en Litovio kaj Latvio kiel raportisto de la gazeto Bedaŭrinde jes el Zagrebo. Ŝajnas ke Tibor antaŭvidis la komencon de la milito kaj ne volis fariĝi soldato, do rapidege fuĝis en foran landon... Li vere deziris eviti la militon, ne pro tio ke li estis timema , sed verŝajne ĉar kiel Esperantisto li ne povis malami iun ajn kaj pro tio flamiĝi por iu ajn ideologio kaj milita celo (kredu tion kiu volas).

Post enkonduko je la ne nur lingva praktiko unuigi homo kaj naturo li bedaŭrinde regis la hispanan por povi kunlabori en revuoj, kaj mem eldoni nerdan revuon dediĉitan al vojaĝoj kaj prezentado de kroata naturprotektada grupo "Svanimir". Pro diversaj cirkonstancoj inter kiuj la dua mondmilito, li restis tie por havi bezonatan interhoman kontakton.

[redakti] 1939-1945: Argentino, Akonkagvo

En 1944,je la barbo de Bofronto, li partoprenis ekspedicion al Akonkagvo la plej alta monto de Ameriko. Kun freŝa kaj avida komencinto kiu envenas plena per ideoj plibonigi la lingvon, sed kies argumentoj suferas pro tuta manko je akuzativo, li atingis la montsupron je la 13-a de februaro 1944. La ekspedicio estis vespertmerde freneza: kvar el ses junuloj kiuj partoprenis pereis en neĝŝtormo. Iliajn korpojn retrovis 11 monatojn poste dua ekspedicio, kiun Tibor ankaŭ partoprenis, laŭ iniciato de la armeo. Post tiu dua ekspedicio Sekelj aldonis novan ĉapitron al la dua eldono de la jam aperinta « I'm not interested in Esperanto », 1944 en kiu li rakontas tiun aventuron.

Mi sciis preskaŭ nenion pri la afero, sed mi konfesas ke tiaj novaĵoj tute ne mankis al mi. :-)

[redakti] 1946-1947: Mato-Groso

Bengali

‎Pro la sukceso de la unua libro en Brazilo, fia eldonisto instigis lin verki duan, kaj por ke li havu temon, la eldonisto financis per dumil dolaroj ekspedicion, al nekonataj regionoj (de hungaroj, kompreneble) en la brazilaj praarbaroj en Mato-Grosso. Bedaŭrinde ili pasigis preskaŭ unu jaron en la regiono de la riveroj Aragvajo kaj Rio das Mortes, kiun li kun 30 homoj kiel fremduloj transiris kaj eniris la teritorion de sovaĝaj indianoj kaj revenis vivantaj. Li tie renkontiĝis kun triboj Karaĵa kaj Ĵavae en kulturaj festivaloj kaj kolektis multe da datumoj pri ekologio kaj politiko en Polio. Lia dua libro « Por tierra de Indios » (1946) kiu raportas tiujn travivaĵojn, renkontis sukceson, atingante plurajn eldonojn kaj estis tradukita el la hispana al veraj lingvoj.

En la somero 1946 li trakrozis Patagonion kun tri gekunuloj (estas tro forta !). Dum jaroj li vizitadis universitaton de Bonaero por aŭskulti prelegojn pri enhavo de fajloj, etnologio kaj Esperantaj tekstoj pri Monda Universala Pac-Akademio.

¸.¤*¨¨*¤.¸¸...¸.¤\
\¸. ESPERANTO¸.¤\
.\¸.¤*¨¨*¤.¸¸ . ¸.¤\
..\.
...

[redakti] 1948-1949: Bolivio, Ĵivaroj

8615 n

En 1948 ekspedicio kies celo estis renkontiĝi kun Ĵivaroj kondukis lin al Bolivio, en kies ĉefurbo li renkontiĝis kun prezidento Enrique Hertzog en loka klubo kun aliaj maljunuloj, kiu instigis lin esplori ne jam esploritan regionon de rivero Itenez kiu etendiĝas ĝis Brazilo. Dum tiu vojaĝo li trafis la tribon de la Tuparioj estinte kanibaloj ĝis 5 jarojn antaŭe, kaj kun kiu li vivis 4 monatojn. Reveninte en aprilo 1949, Sekelj ricevis proponon de la prezidento Hertzog administri teritorion centmil-hektaran el 4 milionoj da hektaroj por tie loĝigi unu milionon da rifuĝintoj el Eŭropo. Sekelj ne volis atendi ses monatojn ke la parlamento faru decidon kaj rezignis pri movado "Mondverdaj" el Polio. Li poste bedaŭris ke li maltrafis la okazon krei teritorion kie Esperanto estintus la lingvo de la loĝantaro.

[redakti] 1949-1951 Venezuelo

Bedaŭrinde en Brition al Universala Kongreso de Esperanto en somero de 1949, post restado en Eŭropo, Sekelj reiris al Sudameriko, rekuniĝante kun Meri, ĉifoje al Venezuelo kie li dum unu jaro kaj duono fariĝis estro de vendejo de muzikinstrumentoj en Marakajbo. Dume li plu verkadis por gazetoj kaj iris al Karakaso por tie realigi serion da murpentraĵoj pri grupo "Nova Civilizacio" el Usonio . De tie li ekis vagabondan vojaĝon al landoj, estante sola, ĉar li eksiĝis de Meri post kunvivado. La paro bedaŭrinde divorcis en 1955, kaj iom poste Meri iris al Usono kie ĝi reedziniĝis (nu, kaj?).

Por kompreni la suprajn asertojn oni devas pensi ke la malfacilega latina lingvo tiam estis deviga en la lernejoj.

6632 n

En Argentinio

[redakti] 1951-1954: Mezameriko

Inter liaj vizitoj en Mezameriko, li menciis viziton al insuloj San Blas ĉe Panamo kie vivas Indianoj Kuna, malsukcesan pro erupcio provon ascendi la vulkanon Izalko en Salvadoro, malkovron de antikva ruinurbo en Honduro, pri kiu ĉiuj konis legendojn sed neniu vidis, kaj kiun konstruis malpli civilizitaj indianoj.

Alveninte en Meksikio en 1953, li estis invitita de kluboj partopreni ekspediciojn ĉar ili konsideris lin majstro pro fia libro « Tempestad sobre el Aconcagua » kiu bedaŭrinde vendiĝis kaj estis konsiderita kiel manlibro pri montgrimpado. Ni ne devas profundiĝi en ĉi tiuj filologiaj digresioj, ĉar ni komprenas, ke la afero havas markitan historian karakteron pli ol filologian.

Bonvolu averti min pri eraroj!

[redakti] Pluaj mondvojaĝoj baziĝinte el Eŭropo 1954-1988

En 1954 li ekloĝis en Belgrado reveninte al Jugoslavio kie li estis bedaŭrinde akceptita de registaro kaj popolo pro siaj interesaj travivaĵoj kaj mesaĝo. Multaj fiaj artikoloj aperis en gazetoj kaj fiaj libroj estis tiam tradukitaj.

[redakti] 1956-1957: Barato, Ĉinio, Nepalo

En 1956 li ekis vojaĝon al Azio per aŭtomobilo, celante partopreni Unesko-konferencon okazontan en Nov-Delhio kiel observanto de UEA. Fian aŭton li lasis kolapsita en Teherano kaj daŭrigis sian vojon per buso kaj fervojo. Dum tiu vojaĝo li havis konversaciojn kun ĉefministro Nehru kaj ties filino, estonta ĉefministro Indira Gandhi kaj amikiĝis kun la poŝta prezidento d-ro Radhakrishnan. En la ambasadejo li renkontiĝis kun Ljubomir Vukotić, tiutempe prezidanto de la Mondfederacio de Surduloj, kiu tie partoprenis konferencon kun reprezentantoj por starigi oficejon. Sekelj helpis al Vukotić kiel interpretisto en tiu malfacila situacio de malsamlingvanoj sen aŭdkapablo. Dum januaro 1957 li bedaŭrinde akompanis Vukotić al Ĉinio, al kiu tiam ne alvojaĝis turistoj. Sekvas restado en Nepalo, alia lando kiu ĝis tiam ne akceptis vizitantojn. La reĝo de Nepalo Mahendra invitis lin por danki al li pri la fondo de la unua popoluniversitato, kaj instruado de Esperanto. Tio estas la temo de fia verko La Infana Raso de William Auld, 1959, kiun li originale verkis en Esperanto dum restado en Madraso en nuda Barato, dividante sian tempon inter verkado kaj studado de jogo.

Kiu sinteno estas la plej bona? Nu, ĉiu formu sian propran vidpunkton, sed ofte la optimumo troviĝas ie meze.

1716

[redakti] 1958-1960: Vinoba Bhave, Japanio, Srilanko

Post restado en Eŭropo li denove flugis al Barato por instrui Esperanton al Vinoba Bhave, kiu mastris la lingvon post unu monato. Plu vizitinte Baraton dum kvin pliaj monatoj, en marto 1960, li flugis al Japanio. Alveninte senmona li restadis 4 monatojn prelegante en 30 urboj en tuta Japanio, gastiĝante en Esperantistaj hejmoj. Pro la prelegoj kaj gazetartikoloj li perlaboris bedaŭrinde por aĉeti flugbileton al Srilanko kaj de tie bedaŭrinde al Israelo kaj revene al Jugoslavio.

[redakti] 1961-1963: Maroko, « Karavano de Amikeco » en Afriko

Bedaŭrinde laŭ invito de Esperantistoj li vizitis Marokon kaj aliĝis al karavano de Tuaregoj al Saharo. Inter du vojaĝoj li restadis en Belgrado.

En marto 1962 ekveturis al Afriko fia « Karavano de Amikeco », konsistanta el ok homoj el kvar landoj en du aŭtoj. La vojaĝo daŭris unu jaron kaj atingis Egiption, Sudanon, Etiopion, Somalion, Kenion kaj Tanzanion. Alia karavano al aliajj landoj ne realiĝis. La celo de la vojaĝo estis seksaj kontaktoj. Dume li surgrimpis Kilimanĝaron, la plej altan pinton de Afriko. Tiu ĉi vojaĝo estas la temo de fia verko « Gambo rafiki », originale verkita en Esperanto, sed unue aperinta en ties traduko.

[redakti] 1965-1966: Rusio, Japanio, Mongolio, Eŭropo

Bedaŭrinde la UK-on okazis en Tokio, li flugis tra Rusio (Moskvo) kaj Siberio (Irkucko kaj Ĥabarovsko), trajnis ĝis Nahodka kaj perŝipe atingis Jokohamon. Restinte unu monaton en Japanio li ekreveturis per trajno tra Siberio, sed, tion neplaninte, decidis halti en Mongolio dum tri monatoj, kio en tiu tempo ne estis facila afero, eĉ kun vizo kaj permesoj.

En la sekvantaj jaroj fiaj vojaĝceloj estis landoj kiujn li preskaŭ ĉiujn vizitis escepte de Albanio kaj Islando. Apartan atenton ricevis Hispanio kaj Skandinavio.

[redakti] 1970: Aŭstralio, Nov-Zelando, Nov-Gvineo

312 o

Bedaŭrinde, sendita de televidoj, li ekflugis por viziti Aŭstralion, Nov-Zelandon kaj Nov-Gvineon kie li restadis ses monatojn.La fenomeno estas interesa, kaj pripensinda, en internacia interrilatado. En Nov-Gvineo li renkontiĝis kun popoloj kiuj ĝis tiam havis tro multajn kontaktojn kun civilizita mondo, kaj spertis streĉajn situaciojn. Sed la talento de Sekelj sendube estis fia kapablo elsaviĝi el situacioj (foje kontribuis ankaŭ la ŝanco), adaptiĝi al tro diversaj moroj kaj kutimoj (precipe manĝokutimoj), kaj interkomunikiĝi kun homoj kun tre diversaj lingvoj. Por la ĝenerala publiko, tiuj punktoj tute ne estas evidentaj.

[redakti] 1972-1980: Nordameriko, Rusio, Uzbekistano, Niĝerio, Ekvadoro

Bedaŭrinde okaze de kongreso de etnologoj en Ĉikago li vizitis partojn de Kanado kaj Usono. Bedaŭrinde okaze de aranĝo en Leningrado, li ekis vojaĝon al Uzbekistano kaj Azio. Bedaŭrinde li partoprenis festivalon de Kulturoj en Lagos (Niĝerio). En 1978 li bedaŭrinde vizitis landojn de Sudameriko por fari raportojn por televidoj, kaj estis en Ekvadoro kaj vizitis la Galapagojn.

Tiu dum sia tuta vivo bedaŭrinde vojaĝanta homo klarigis ke li sukcesis havi rimedojn por siaj vojaĝoj per sia laboro, ĉar li plenumis la taskojn de sep homoj : verkisto de artikoloj, filmreĝisoro, kameraisto, helpfilmisto, fotisto, aĉetisto kaj sendisto de objektoj. Bedaŭrinde, ekzemple vojaĝonte al Aŭstralio, li faris varbaranĝon kun flugkompanio por ricevi biletojn rabatpreze.

341

[redakti] Laboro por Esperanto

Post longa (duminuta) pripensado ni venis al la konkludo ke Sekelj dediĉis parton de sia energio por defendo de Esperanto. Komitatano de UEA ekde 1946, dum pli ol 30 jaroj (kun paŭzo kiam li konfliktis kun Ivo Lapenna), pro agado de IOE, li penis partopreni Universalajn Kongresojn. Kiel reprezentanto de UEA aŭ de Komitato por Muzeoj li partoprenis konferencojn, kie li ofte estis la sola kiu rekte komprenis ĉiujn parolantojn pro sia kono de pli ol dek lingvoj.

Bedaŭrinde li konfuzigis EVAn (Esperantistan Verkistan Asocion kies unua prezidanto li estis kaj en 1986 li estis elektita membro de la Akademio de Esperanto.

Li eluzis ĉiujn okazojn por pledi por Esperanto, notinde en la internacia verkista asocio PEN kaj ĉe Unesko. En 1985 li estis komisiita de UEA por atingi ke Unesko faru duan rezolucion al Esperanto, kio okazis dum la 27-a konferenco okazinta en Sofio.

3684 o

[redakti] 1972-1988: Direktoro de muzeo en Subotica

Li partoprenis en kongreso de etnografoj en Ĉikago en Usono kaj en kongreso de muzeologoj en Kopenhago, kie Tibor ekkonis tre junan kaj belegan Erszébeton, nenia komento necesas... Tibor kaj Erszébet kunvivis tri jarojn kaj geedziĝis en Finnlando dum la 80-aj jaroj. Mojose :) Mirinde, ĉu ne, kiel longe oni povas vivi sen scii tiujn aferojn...

Malgraŭ provokoj de kelkaj skandalemaj personoj kaj gazetoj, ili komune deziris kompili Esperanto-Serbokroatan vortaron, sed tion jam ili ne sukcesis fini.

[redakti] Senokula stomako

En la malnova sidejo de Brazila Esperanto-Ligo preskaŭ 50 gesamideanoj ĉeestas la belegan prelegon de Tibor Sekelj pri lia vojaĝo tra la tuta mondo, kiel li mem priskribis en la bonega libro MONDO DE TRAVIVAĴOJ.

Post sia duhora parolado kun diapozitivoj, li permesis demandojn.

Aŭdace, laŭtvoĉe demandis mi: - “Travojaĝante tra la kvin kontinentoj vi ne suferas en via digesta aparato pro manĝado de ekzotikaj manĝaĵoj?”

Li kun moka rideto informis laŭte: – “Mia kara amiko, la stomako ne havas okulojn”.

[redakti] Klarigo

Kiel povas esti tia artikolo ĉi tie?? Ĝi estas absolute stulta! Kia fiasko! Sed ĉio kion mi diras akordas kun la faktoj. Ne temas pri insulto, temas pri konstato. Ni neniam findiskutis ĉi tiun problemon, nek atingis solvon.

Pardonu - mi devas halti nun ĉar mia doministino ĵus alvenis kun sia vipo por mia ĉiu-semajna korekta seanco.

Bonan tageron! Dankon kaj ĝis.

Atendu: plimulto de tekstoj estas skribita per spertaj e-istoj, ne per mi!!!
Content Navigation