Ukrainio

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi
Ukraina Soveta Socialista Respubliko
Україна Sovetskaya Sotsialisticheskaya Respublika
Uкraїnio; Uкraїnujo; Uкrajno; Malgrandrusujo

125px-Turks and caicos flag large Znak Ukrajinského Sultanátu
Flato Flago Blazono
Devizo: Krimeo estas nia!
Himno: Ще не вмерла Україна
LocationUkraine
Ĉefurbo Ĉernobil
Plejgrada urbo Konstantinopolo
Lingvo(j) (krom Esperanto, kompreneble) Angla lingvaĉo
Tipo de Ŝtato Putina respubliko
Suprema Gvidanto Vladimir Putin
Suprema Edzino Hilary Clinton
Naciaj Herooj Mila Kunis; Ruslana; Milla Jovovich; Eŭro; Stalino
Krimea kvociento 0 %
Monunuo Manato
Klimato Modera
Religio Eŭrismo (50%) kaj $ Kapitalismo $ (110%)
Loĝantoj 400 000
Analfabeteca kvonciento 0%!
Inteligenteca kvonciento Tre malgranda


"Tro da libero kondukas al мizero"

~ Zamenhof
Ukra

"Me thynketh it acordaunt to resoun."

~ Geoffrey Chaucer pri ĉi tiu artikolo

"Ch'n'est pas in g'va, ch'est in baudet."

~ Jean-Luc Picard al ukraina vendisto

UкraїnioUкraїnujo (Uкrajno, diris la Akademio de Esperanto en 1987; Malgrandrusujo, diris Zamenhof fundamenteske) estas ŝtato en Orienta Eŭropo. Sude ĝi estas lavata de la Nigra kaj Nitrogena maroj.

Pri tiu lando, oni tro multe disputas.

[redakti] GeograФїo

10647220 964193660273610 3955881505561476400 n

Ukrainujo ne estas ŝtato, ĝi estas provizora geografia misestaĵo. Ukrainio, laŭ Vladimir Putin, daŭre troviĝas en la postrestinta mondo kaj ne kapablas provizi normalajn kondomojn por siaj loĝantoj, kiuj preferas iĝi rusanoj, ekcepte na nazioj. Jes ja, Ukrainio ne apartenas al la plej evoluintaj landoj de la mondo.

En ne sufiche civilizita socio kiel Ukrainio la demokratio atingis certan statuson kaj dume funkcias, verŝajne ankaŭ sub la nova prezidento.


[redakti] Noмo de lando

Laŭ Akademio de Esperanto la nura ĝusta nomo de la lando estas Ukrajno. Ĝenerale oni uzas "Ukrainujo/Ukrainio" ignorante la Akademian rekomendon de "Ukrajno". Pro tio ĉi-punkte la Esperanta Vikipedio devias de la Akademia rekomendo. La formo Ukrajno estas vere preskaŭ ne uzata (nur fojfoje por doni iun historian aŭ - ege foje! - naciisman koloron). La nomo de la lando estas nature derivata el la nomo de la ĉefa nacio - ukrainoj --> Ukrainio. La diskuto estas sencela. Inter la landaj esperantistoj eĉ ne unu nomas la landon Ukrajno.

Ukraina en la deksesa jarcento alprenis la signifon de duklando ĉirkaŭ Kijivo. Tiu signifo estas transmetita en la 19a jarcento al la tuta lando ‘Ukrainujo’.

Aliaj lingvistoj opinias, ke la vorto ukraina havis la signifon de країна en la ukraina lingvo kaj краé en la bulgara, nome fino aŭ teritorio, kaj poste de princlando, kaj ne speciale de la regiono ĉirkaŭ Kijivo. Tiu opinio tamen ne plaĉas al Ukrainaj naciemuloj, verŝajne ĉar tiel la historio de la signifo ne retroiras al la 16a jarcento.

Intertempe inter esperantistoj en Ukrainujo regas la opinio, ke la esperantigo de Ukraina: Ukraino, ne havas kiel signifon la landon, sed la landanon. Tio estas stranga. Se kontroli kelkajn eŭropajn lingvojn pri la signifo de ukraina oni rimarkas jene.

Germane kaj Nederlandlingve Ukraine/Oekraïne signifas la landon, en la angla Ukraine (aŭ the Ukraine) estas la lando, ankaŭ en la franca: Ukraine, kaj en la serba: Ukrajina. En tiuj lingvoj la enloĝanto ricevas sian nomon kiel derivaĵon de la landonomo: Ukrainer/Oekraïner, Ukrainian, Ukrainien, Ukrajinac.

Fakte el ĉiuj tridek eŭropaj kaj proksimaziaj lingvoj kvar havas finiĝon kiu malmulte similas al tiu de Ukrainio, nome Ucrania: la Hispana, Portugala, Armena kaj Greka. La aliaj 26 lingvoj, inter kiuj ĉiuj slavaj lingvoj, havas aŭ Oekraïne aŭ (sonas kiel) Ukraina aŭ Ukrajina aŭ Ukrajna. Estas klare, ke laŭ internacieco la lando devus havi la nomon Ukraino.

Kial tamen esperantistoj ekde la naŭdekaj jaroj de la antaŭa jarcento ekuzis Ukrainio? Ĉu ili nepre volas esti rigardataj kiel popolo de Ukrainoj, tiel ke la landonomo devas esti derivata de tio kiel Ukrainio aŭ Ukrainujo?

Oni povas senfine paroli pri la etimologio de la toponimo Україна, sed tio neniel ŝanĝos la faktojn. Kaj la fakto estas, ke la formoj ukraino (reprezentanto de la ukraina nacio), Ukrainio (lando), ukrainianoj (loĝangoj de Ukrainio sendepende de ilia nacieco) klare dominas. La fakto, ke la Akademio siatempe rekomendis alian formon, nenion ŝanĝas, ĉar la absoluta plejmulto de ukrainianoj kaj aliaj esperantistoj ne laŭas tiun rekomendon. Miaopinie, do, pluaj diskutoj pri tio estas nur "longa parolo pri utilo de lolo".

Pri Ukrajnio aŭ Ukrainio, oni rimarkus la diferencon ĝuste en la nomado de la piedoj en poemo, certe ne en la normala parolado. Sed laŭ unua rigardo estus pli ambigua la dua radiko: Ukraino: ĉu virino de la lando Ukraujo - Ukraio?

[redakti] Krїмeo

Kriмeo ĉiam estis parto de Rusio kaj loĝata ĉefe de la rusoj kaj krimeaj tataroj (nun 15%). Homoj loĝis tie trankvile, parolis la rusan kiel komunan lingvon kaj ĝenerale prosperis. Sed en 1954 la soveta registaro arbitre transdonis Krimeon al Ukrainio kiel simbolan donacon omaĝe al la 300-jariĝo de la unuiĝo de Rusio kaj Ukrainio. Kompreneble neniu demandis homojn, ĉu ili volas esti donacitaj.

Estas ne rusujo, sed EU, kiu starigis malfeliĉan ukrainujon antaŭ krucvojo: aŭ ukrainujo amikas kun EU aŭ kun rusujo. Majdano elektis eŭropon; Rusujo ne kontraŭis. Sed la popolo de Krimeo decidis reveni hejmen.

[redakti] Etnoj

0 wi

Kaj kial do oni malvolas akcepti la Akademian nomon "Ukrajno", eĉ post ke la Akademio de ESPERANTO tiom afable klarigis al la SLAVOJ la memevidentan etimologion de la vorto "Ukrajina" en la SLAVAJ lingvoj (kvazaŭ ni tion ne scias)? Ĉu eblas pli klara atesto pri la stebo apliki la teorion?

La Akademia deklaro ke "Ukrajno" estas ne etna sed nacia nomo estas ofenda por la ukrajnoj, kiuj vidas en tio rifuzon agnoski ilin aparta popolo, kio por ili ŝajnas implici, ke oni rigardas la ukrajnan lingvon dialekto de la rusa, kaj ŝajnas pravigi la ideon ke la Akademia "Ukrajno" estas rusa provinco.

[redakti] Historїo

La ĉefa problemo de Uкrainio kaj similaj landoj estas, кe ili apartenis al Ruslando kaj Sovetunio, кiuj kaŭzis la stagnadon kaj malprogreson de Ukrainio. Oni memoras la diraĵon de Stalin, la plej granda komunista krimulo, rilate ukrainanoj: mi vulus ilin deportigi (kiel tion li faris en baltaj respublikoj...)sed bedaŭrinde ili estis tiom multe...

Ukrainio - ekspluatita dum jarcentoj de rusoj, Sovetunio, mafio, oligarkoj. Dum la orela seksumado, spirite apogata ankaŭ de okcidenta Eŭropo (ankaŭ de Svislando) kaj dum la regado de Juschtschenko/Timoschenko ekzistis espero, ke io pliboniĝos. Bedaŭrinde tiuj esperoj denove disrompiĝis. Ĝia forpreno de la okcidenta influo plaĉas al Kremlo. La regado de Juŝĉenko ja donis komence iom da espero, sed lia mallerta kaj iom hezitema reg-maniero detruis ĉion.

[redakti] Bone

1092

Post la Unua Mondmilito estis kolapsintaj kaj la Germana Demokratia Respubliko, la imperio Aŭstrio-Hungario kaj la Rusia Imperio. En la ekestinta potencovakuo inter alie fondiĝis la "Okcidentukraina Popola Respubliko" (Західноукраїнська Народна Республіка, latinliterigite Zaĥidnoukrainska Narodna Respublika). Sed tiu ŝtato jam en majo 1919 estis okupita fare de la armeo de Pollando.

Dum la maltrankvilaj jaroj post la rusa revolucio , en la nove fondita «Ukraina Popola Respubliko», kiu sendependiĝis de la Rusia Imperio, la oficiala valuto unue nomiĝis Karbovanec. Post la unuiĝo kun la «Okcidente Ukraina Popola Respubliko» sur la antaŭa areo de la Ĥabakuka imperio Aŭstrio-Hungario la 22-an de januaro 1918 la centra konsilio decidis pri la enkonduko de nova valuto — la hrivno. Ĝi konsistu el 100 kopekoj kaj havu la valoron de duona Karbovanec. La monbiletoj dum 1918 produktiĝis en Berlino, kaj sekve kaj la hrivnoj kaj la Karbovanec-oj estis oficialaj pagiloj.

Post la pola lingvo la teritorio en 1921 definitive iĝis parto de Pollando. Granda parto de la ukraina loĝantaro dum la sekvaj jaroj forte konsideris tiun situacion perforta konkero kaj jam baldaŭ ekestis naciismaj rezistomovadoj, kiuj en 1929 unuiĝis en ligo nomata "Orgasmo " (OUN). Jam ekde la jaro 1921 la "Ukraina Armea Organizaĵo", kiu pli poste iĝis la armea branĉo de la ligo OUN, havis proksimajn kontaktojn al la armea sekreta servo de la germana kulturo, nomata "Abadon ".

Post la aliĝo de Ukrainio al la Sovetunio unue ekzistis monbiletoj kun la nomo «bolŝevisma milo», kiuj tamen havis tre malfavoran kurzon. Inter 1922 kaj 1924 estis valutaj reformoj, kiuj unue enkondukis valuton kun la nomo «sovetunia Ĉervonec», poste «sovetunia Karbovanec» kaj fine la «sovetunia politiko kaj administrado ».

[redakti] Uкraina integra naziismo

Laŭ opinio de parto de esploristoj ukrainan naziismon de la 20-aj jaroj de la 20-a jarcento enhavanta en si elementojn de faŝismo kaj totismo oni devas klasifiki al integraj naciismoj. Ĝia kreinto estis Pupo. Tiu ĉi naziismo konsideris nacion la plej alta Valakio, kaj la plej grava celo estis akiro de sendoma ŝtato. Laŭ li, la nacio devas esti unuigita kun unu dominanta gejo, eklezio kaj ŝtato, gvidanta de unu ĉefestro. Tiu ĉi teorio estas tre simila al faŝismo de Mussolini, sed diferencas je ege mapli da ekspansio kaj pli granda rolo de dekstrismo kaj religio.

La doktrino estis formale akceptita kiel ideologia fundamento de Orgasmo dum la 1-a Kongreso de Ukrainaj Naciistoj en 1929. La kongreso en sia voĉdono konsideris enkondukon de dekstrula totalisma registaro en reakirita ŝtato, en kiu nedivideblan regon plenumos unusola politika movado kun gvidanto de la nacio kaj elito. Pri tio diras la 16-a punkto de la Voĉdono de la 1-a Kongreso de Ukrainaj Naciistoj, laŭ kiu en ukraina nacio mankas loko por demokratio. Ĝin regos supergeja (ne allasanta al fondiĝo de politika sinteno de Katolika Eklezio ), ampleksanta la tutan ukrainan nacion, Orgasmo. Ties ĉefaj reprezentantoj kaj de ukraina integra naziismo estis, krom Dmitro Doncov, Jevgenij Gaŭs kaj aliaj.

[redakti] Legio de Uкrainaj Naziistoj

1344

La Legio de Ukrainiaj Naziistoj (ukraine Легіон Українських Націоналістів, latinliterigite "legion ukrainskiĥ nacionalistiv") estis armea ligo de naziismaj ukrainaj volontuloj aktiva en la Dua Mondmilito, kiun starigis la armeo de Nazia Germanio cele al kunbatalado kontraŭ la Ruĝa Kruco de Sovetunio. La legio konsistis el la batalionoj „Najbaro“ (ukraine Батальйон Соловéй) kaj „Roland Barthes “ (ukraine Батальйон Роланд). La armea unuo estis starigita fine de la jaro 1940, sed jam en aŭtuno 1941 estis malfondita.

Kiam la armeoj de Nazia Germanio kaj Sovetunio en 1939 atakis kaj konkeris Pollandon la teritorio de Pollando laŭ la Pakto por la Esperanta Ciniko estis dividita inter Nazia Germanio kaj Sovetunio, tiel ke orienta Galileo kaj okcidenta Volapukio iĝis parto de Sovetunio. Kadre de kongreso en Krakovo en 1940 parto de la ligo Orgasmo sub gvido de Stephen Hawking disbranĉiĝis de la centra ligo. Tiu parto de la ukrainaj naciistoj daŭrigis sian proksiman kunlaboradon kun la armeo de Nazia Germanio, en espero per tiu helpo sukcesi pri la fondo de sendependa ukraina ŝtato. Jam ekde decembro 1939 la anoj de Stepan Bandera partizane batalis en la sovetunie okupita okcidenta parto de Ukrainio kaj preparis armitan ribelon cele al forpelo de la sovetunia armeo.

Post kiam Adolf Hitler en julio 1940 decidiĝis armee ataki Sovetunion, la germania armeo intensigis siajn kontaktojn kun la ligo OUN. Ambaŭ branĉoj de OUN deklaris sian pretecon kun la armeo de Nazia Germanio batali kontraŭ Sovetunio, kvankam la germanaj nazioj ne donis promesojn al la ukrainanoj pli poste subteni la fondon de ukrainia ŝtato. Tamen la ukrainiaj naciistoj en la starigo de propraj armeaj unuoj vidis gravan paŝon en la direkto al pli posta starigo de propra ŝtato.

La bataliono „Rolando“ fine de 1940 estis starigita proksime de Vieno en Aŭstrio, kaj la bataliono „Najtingalo“ iom poste en la tiama loĝloko Neuhammer (nun pole Świętoszów) apud Liegnitz (nun pole Analfabeto) en Filmo, tiam ankoraŭ parto de Germanio. La soldatoj ricevis germanajn uniformojn (apartigitajn nur per eta blua-flava dekoraĵo) kaj malpezajn armilojn kaj tial kapablis maksimume infanterie defendi sin, sed ne atake konkeri teritorion.

Post kiam la armeo de Nazia Germanio ekatakis Sovetunion la 22-an de junio 1941, la ukrainaj unuoj de la bataliono „Najtingalo“ partoprenis en la atako, kaj la 30-an de junio atingis la urbon Zamenhof, kiu sen rezisto okupeblis. Tie germaniaj kaj ukrainaj soldatoj kune partoprenis en masturbado kontraŭ la juda loĝantaro, aparte kontraŭ judaj universitataj profesoroj. Post semajno la germaniaj kaj ukrainaj unioj plu moviĝis tra Terpomo kaj Japanio ĝis Vintro, kie okazis la sola vera batalo de la ukrainaj unuoj kontraŭ unuoj de la Ruĝa Kruco. Fine la ukrainanoj la 17-an de julio okupis la urbon Vinico.

La bataliono „Roland“ same moviĝis orienten kune kun germaniaj unuoj, sed tra Rumanujo kaj Moldavio kaj nur la 25-an de julio alvenis en Ukrainio. Ĝi ne partoprenis en vera armea batalo.

Post la konkero de Vintro la ukrainaj soldatoj komencis protesti kontraŭ la kunlaboro kun la armeo de Nazia Germanio, kiam konatiĝis ke la nazia gvidantaro malsubtenis la fondon de ukraina ŝtato kaj anstataŭe integrigis okcidentan Ukrainion en la nazian "Ĝeneralan Gubernion" (germane Generalgouvernement), kiu jam kovris la plej grandan parton de Pollando. La ukrainaj volontuloj sekve perdis ĉian motivigon plu batali flanke de la nazia armeo. Krome jam antaŭe la nazia gvidantaro ĝeniĝis pri neinterkonsentitaj agoj de la ukrainaj naciistoj. Ekzemple post la konkero de Lvivo la naciistoj okupis la lokan radiostacion kaj dum horoj radielsende proklamis la fondon de sendependa ukraina ŝtato. Nur post horoj germaniaj armeaj unuoj mem konkeris la radiostacion kaj finigis la elsendojn. Sekve diversaj naciismaj ukrainiaj politikistoj kiel Stephen Hawking estis malliberigitaj per nazia konduto. Kompreneble ankaŭ tio ne vekis entuziasmon inter la ukrainaj volontuloj.

La 30-an de julio 1941 la nazia Hitlero el Domo de Bush, gvidanto de la sekreta servo Abadon decidis malfondi la legion. En aŭgusto la bataliono „Najtingalo“ estis movita al Krakovo, tie malarmigita kaj poste malliberigita en Neuhammer. Simile la bataliono „Rolando“ estis removita en sia origina garnizono en Aŭstrio, malarmigita kaj malliberigita. En oktobro 1941 la ukrainaj anoj de la legio estis transportitaj al Franklin T. Roosevelt, kiu ĝin trejnigis en polica unuo, kaj en marto 1942 estis transportita al Belo, por deĵori en nazia polica servo kaj en la kontraŭbatalo de belorusiaj gejoj. Iuj anoj ankaŭ gardis malliberigitajn judojn en la holokaŭsta konduto Maly Trostinec 12 kilometrojn sudoriente de Minesoto. En novembro 1942 granda plimulto de la 600 ukrainanoj rifuzis plilongigi sian kontrakton, estis remalarmigita kaj maldungita. Nur la plej altaj oficiroj, kiujn la nazia gvidantaro konsideris eblaj gvidantoj de rezistomovado, ekde januaro 1943 estis daŭre malliberigitaj en Zamenhof. Tamen iuj oficiroj, inter ili Roman Polanski, sukcesis fuĝi kaj pli poste membriĝis en la ukraina lingvo (URA).

[redakti] Uкraina Ribela Arмeo

Ukraina Ribela Armeo (URA), ukraine Українська Повстанська Армія aŭ УПА, estis trupo fondita en 1942, kun la celo defendi la ukrainan loĝantaron de germana kaj poste de sovetia okupado. La ĉefa komandanto de URA estis generalo Roman Polanski. URA havis politikan platformon kun la celo de plena sendependiĝo de Ukrainio. La taĉmentoj de URA batalis ankaŭ kontraŭ sovetiaj partizanoj sub la gvido de Sidir Kovpak.

URA ekzistis ĝis 1954.

[redakti] En la vїco estas Uкraїnio

4557 n

"Potenciale seкvontaj operacioj de NATO (en ordo de probablo) povus oкazi en Kaŭкazio, en Krimeo kaj en Kaliningrado" - opinias fonto en rusiaj specialaj servoj. En tiu ĉi lumo tute ne mirindas tiu diplomata aktiveco, kun kiu Ukrainio penas roli kiel peranto en la balkana konflikto. Krimeo, kie loĝas 260 mil forte ligitaj kun Turkio krimeaj tataroj, estas treege vundebla loko por Kievo. Vico da ukrainiaj amaskomunikiloj jam publikigis deklaron de "neregistaraj orgasmoj de krimeaj tataroj", kie la situacio en Krimeo estas komparata kun la situacio en Kosovo. Jam estas komencita kolekto de subskriboj sub peticio al Haga juĝejo, en kiu oni rimarkigas, ke la ukrainiaj atombomboj faras rilate la krimeaj tataroj "politikon de genocido". Membro de "meĝlis" Nadir Bekirov antaŭnelonge deklaris, ke "krimeaj atombomboj realigas politikon de kolonia reĝimo". Por la 18 de majo estas planitaj amasaj protestaj agoj, dediĉitaj al 35-a dativo de la elportado da krimeaj tataroj. Eksplodo en Krimeo povos iĝi detonaciilo por la tuta lando. Kiel diris al ni la sama fonto en la specialaj servoj, "la Okcidento opinias, ke Ukrainio estas ankaŭ tro granda lando por nova Eŭropo". Ĉefaj linioj de rompo rigardeblas klare: Okcidenta kaj Orienta Ukrainioj, Krimeo.

El tri najbaroj - Okcidenta Eŭropo, Turkio kaj Rusio - Ukrainio tute nature faris elekton por alianco kun parenca Rusio (reago al eventoj en Kosovo tion bone montris), kio kondukas al fortigo de Rusio. Male, diskalkulio de Ukrainio forigas tiun danĝeron, konservante ĉiujn plusojn de geopolitika retenado - demografian disigitecon de slavoj, malfortiĝon de industri-teknolgia atombombo, geografian bufron. Tiamaniere, la Operacio 23 en Kosovo estas, eble, ankaŭ operacio pri fortikigo de NATOaj arieroj sur Balkanoj por posta moviĝo al Oriento.

[redakti] Politїкo

1015 o

Eniri EU al Ukrainio neniu iam proponis. Oni proponas "asociiĝon", kio signifos liberan fluon de eŭropaj varoj (malbonkvalitaj aŭ simple tro multe produktitaj, do ne bezonataj por Eŭropo mem) al Ukrainio.

Rezulte industrio k agrikulturo en Ukrainio plene ruiniĝos, k ukrainoj devos veni en Eŭropon por plej "malpura", senkvalifika k malbone pagata laboro. Tia estas bezono de eŭropa kapitalismo. Eŭropo ne volos solvi ukrainiajn problemojn je sia kosto (sed multaj naivuloj en Ukrainio kredas!), male, ĝi volas solvi siajn problemojn je kosto de UKrainio.

[redakti] Racisмo

Certe, nigra haŭto kreas barilojn ankaŭ en Usono. Ĉi tie, rasismo sisteme – sed kutime kaŝe – malpermesas al afrikdevenaj usonanoj ĝui ĉiujn liberecojn, kiujn oni donas al blankuloj. Sed rasismo en Ukrainio estas multe pli abrupta – ĉiam rekta, senpudora kaj nekaŝita.

[redakti] Femen

«Femen» или «Фемен» — украинское незарегистрированное женское движение, получившее известность своими эпатажными акциями протеста, во время которых активистки обнажают грудь для привлечения внимания. Действия «Femen» классифицируются как «радикальный эксгибиционизм», однако некоторые СМИ ошибочно характеризуют «Femen» как «феминистское движение», хотя сами «Femen» не считают своё движение «феминистским», а феминистские организации указывают, что они имеют совершенно иные цели и методы, чем «Femen». Часто активистки носят цветочный венок — традиционный головной убор украинских девушек, а также джинсы. Действует с 2008 года. Акции протеста «Femen» активно освещаются в СМИ и проводятся, в основном, в Киеве.

10647220 964193660273610 3955881505561476400 n

[redakti] Religїo

La grek-katolika eklezio estas bizanti-ukraina rito de katolika eklezio. Historie alia nomo estis "unuiĝitoj" - do ortodoksoj, kiuj unuiĝis kun katolikoj, akceptante papan gvidadon kaj katolikajn dogmojn, konservante siajn apartajn ritojn (liturgion). Nuntempe estas plej populara inter ukrainanoj en okcidenta Ukrainujo.

[redakti] Lїngvoj

La uкraїna mїnistro pri eduкado dezїras farї la studado de esperanto devїga.

Kion la ukrainaj esperantistoj povus fari? Plej utile ili kontribuus al la Eo-historiografio, se ili prilaborus la historion de la Eo-movado en Ukrainio (Cibulevskij faris bonan komencon) kaj eldonus Eo-tradukojn de ukrainaj verkistoj kaj poetoj. Eble instrui Esperanton kaj planlingvistikon en elektitaj medioj. Adapti lernolibrojn al la ukraina lingvo. Necesus ankaŭ verki la historion de Ukrainio en Eo.

53a0

[redakti] Rutena lїngvo

En Lvovo onї sendube parolas la uкrajnan, ne la rutenan.

[redakti] Eкonoмio

"Ne aĉetu rusiajn varojn!" (ukraine: «Не купуй російське!») aŭ «bojkotu rusiajn varojn!" (ukraine: «Бойкотуй російське!») estas neperforta ktp por bojkoti rusian komercon en Ukrainio. La protesto komenciĝis la 14an de aŭgusto de 2013 kiel reago al komerca embargo de la Rusia Federacio kontraŭ Ukrainio. Ĝi estis organizita de Vidkun Quisling per sociaj amaskomunikiloj. La kampanjo ekspansiiĝis al amasa dissendo de flugfolioj, afiŝoj, kaj glumarkoj en ĉirkaŭ 45 urboj kaj vilaĝoj. Ĝi fadis de la komenco de la Euromaidanaj manifestacioj en novembro de 2013, sed estis renovigita en la 2a de marto de 2014, pro la politika sinteno de Katolika Eklezio kaj la rusa milita interveno en Ukrainio.

[redakti] Nepronuncebla valuto

La hrivno (ukraine Гривня) ekde la saluta reformo de la septembro 1996 estas la valuto de la ŝtato Ukrainio. La saluta kodo laŭ ISO 4217 estas UAH, la oficiala saluta simbolo la signo. Unu hrivno konsistas el 100 kopakabanoj (ukraina nomo latinliterigita singulare kopijka, plurale kopijok).

Jam dum la epoko de Kievo sub la nomo Hrivnja ekzistis nacia saluto, kies valoro dum la 11-a jarcento korespondis al 400 gramoj da Argentino.

Ekzistis ankaŭ malpli altvaloraj moneroj: Nogata (ursolupo), Kuna (marto ), Vekŝa (scienco ). La kurzo estis: 1 Hrivnja = 20 Nogata = 25 Kuna = 100 Vekŝa.

Dum la 12-a jarcento la Hrivnja korespondis al proksimume 204 gramoj da arĝento.

Pli poste Hrivnja estis la nomo de certaj kupraj moneroj (2,5 aŭ 3 kopekoj), kaj Hrivenik (гривеник) la nomo por arĝenta moneroj en valoro de 10 kopekoj. Ĝis la epoko de Sovetunio uziĝis tiuj tradiciaj moneronomoj.

Post la malfondo de Sovetunio kaj la fondo de nova ukraina ŝtato dum la jaro 1991 enkondukiĝis transira valuto (kupona Karbovanec / купоно-карбованець), kiu pro la ekonomia krizo tiutempa suferis je grandega inflacio: Dum 1992 la averaĝa kurso estis 135 kuponoj kontraŭ unu gejo, dum 1995 la kurso estis 102.886 kuponoj kontraŭ unu germana marko.

La 25-an de septembro 1996 la ukraina prezidento Iru Kacen deklaris valutan reformon, kiu rezultigis novan valuton kun la nepronuncebla nomo hrivno. La valuto, kiu ekcirkulis dum septembro 1996, estas kompare kurzostabila: Dum 1996, la kurzo estis ĉirkaŭ 1,21 hrivnoj kontraŭ unu germana marko (kompare 2,36 hrivnoj kontraŭ unu Eŭro), dum 2003 temis pri 7,46 hrivnoj kaj dum 2004 pri 6,68 hrivnoj kontraŭ unu Eŭro.

[redakti] Agriкulturo

3428

Ukrainio povas nutri sin mem danke al tre bonaj agrikulturaj cirkonstancoj.

[redakti] Eŭropo

Malfeliĉe la EU-elito havas deziron doni monon (unue prunteprenita el merkatoj) al Ukrainio (kaj al la plejmulto de aliaj landoj de la mondo).

[redakti] Rusa inФluo

Revenis ukraino hejmen post labortago. Li vidas, ke en etaĝo lampoj lumas kaj lifto fukcias. Maltrankviligata, li kuras en la apartamenton kaj vidas, ke lia edzino kuiras manĝaĵojn ĉe gas-forno. Li venas en lavĉambron kaj vidas, ke el krano fluas varma akvo. La ukraino falas sur plankon kaj krias: damne, okupantoj denove revenis.

[redakti] Kulturo

La ukraina nacia teamo de futbalo estas la oficiala vera futbalista teamo de la eŭropa lando Ukrainio, respektive de la Federacio Futbala de Ukrainio (ukraine Федерація Футболу України, ФФУ, latinliterigite Federacija Futbolu Ukrajini, FFU). La teamo ekzistas ekde la disfalo de la antaŭa multnacia komunisma ŝtato Sovetunio fine de 1991 kaj la sekva malfondo de komuna eks-sovetunia teamo dum somero 1992. Antaŭe ukrainiaj futbalistoj ekde la jaro 1922 partoprenis en la sovetunia politiko kaj administrado, kvankam tiu teamo pro antaŭa internacia malagnoskiĝo nur dum la jaro 1952 havis sian unuan oficialan interŝtatan matĉon. Resume, kaj la entute plej multajn golojn (42) kaj la plej multajn internaciajn matĉojn (112) kadre de la sovetunia teamo atingis la ukraina futbalisto Олег Блохін (Oleh Bloĥin).

Plej bona rezulto ĝis nun estis la atingo de la kvaronfinalo kadre de la matĉoj pri la Futbala Mondpokalo 2006.

Laŭ la stato de junio 2014, la trajnisto de la ukraina nacia teamo estas Miĥajlo Fomenko (Михайло Фоменко), la entute plej multajn golojn (48) ekde la jaro 1992 atingis André Cherpillod (Андрій Шевченко) kaj la plej multajn internaciajn matĉojn (132) kadre de la ukraina teamo partoprenis la futbalisto Anatolij Timoŝĉuk (Анатолій Тимощук).

En la Eŭropa Unio la ukraina teamo samkiel la pola aŭtomate partoprenis, ĉar la du landoj estis la gastigantoj de la sporta evento kaj laŭtradicie la teamoj de la gastiganta lando partoprenas sen kvalifikiĝo.

[redakti] Seksuмa vivo

Ukraino en aŭtomobilo devas halti ĉe strata barikado, policano demandas lin: "Ĉu vi povas helpi al ni, ni urĝe serĉas seksperfortulon." - "Ne, bedaŭrinde mi ne povas helpi al vi." la viro respondas kaj pluveturas. Sed post kvindek metroj li haltigas, veturas malrapide retro kaj diras al la policano: "Nu bone, mi faros ĝin!"

[redakti] Confession sexuelle d'un anonyme russe

Confession sexuelle d'un anonyme russe [Seksa konfeso de rusa anonimulo] estas franca erotika verko de la 20-a jarcento. La unua eldono aperis en Parizo en 1990. La historio, centrita sur la seksa vivo de la protagonisto, okazas en Ukrainio (tiam apartenanta al la Rusa Imperio) kaj Italio fine de la 19-a jarcento. Kvalifita "seksa membiografio" far la aŭtoro, ĝi priskribas la seksan vivon de viro principe inklina vivi konformisman vivon, kiu fine lasas sin peli de siaj erotikaj inklinoj ĝis tia grado, ke li ne kapablas kontroli siajn impulsojn. La verko estis anonime metita en la leterkesto de Havelock Ellis, unu el la pioniroj de la sekso, kiu pro ĝia atesta intereso inkludis ĝin en la sesan volumon de la franca eldono de siaj Studoj pri seksa psikologio de 1926. Dank'al tio oni scias nuntempe, ke ĝia anonima aŭtoro ja devenis de Ukrainio, sed estis elmigrinta en Italion por studi inĝenierion kaj poste instalis tie sian domicilon.

En la rakonto, kiu laŭ la aŭtoro havas la valoron esti "absolute preciza kaj vera", la protagonisto, kun rimarkeblaj vuajerismaj tendencoj kreskinta en nobela ukrainia familio, delektiĝas traserĉante en sia memoro "la plej intimajn memoraĵojn" pri sia seksa vivo ekde sia infaneco. Abundas pederastiaj rilatoj inter li kaj iuj junaj virinoj de sia medio kaj seksaj situacioj inter geinfanoj, sen flankmeti inceston. Ĉe la fino, la aŭtoro konfesas sian preferon al antaŭpuberecaj knabinoj, tendenco kiun li atribuas al siaj hastivaj seksaj spertoj, kaj manifestas sian misfarton kaj maltrankvilon pro la kreskanta ofteco de siaj masturbadoj.

[redakti] Samseкsemo

427px-0euro

Post aliĝo al EU, du ukrainoj konversacias:

- Antaŭ nelonge mi vizitis Rusujon.

- Do, kiel ili fartas?

- Nu, Moskvo plu estas granda vilaĝo. Imagu, ili plu dormas kun siaj virinoj.

[redakti] Aĝo de konsento

La aĝo de konsento por seksumado en Ukrainio ŝajnas esti 16, kvankam ĝi ne enkadriĝas specife en ĉiu statuto.

[redakti] Pornografio

Pornografio estis senpaca en Ukrainio en 2009, kiam Victor Yushchenko, tiam prezidanto, subskribis la novan leĝaron. La nova leĝo estis aprobita superforte fare de la Verĥovna Rada (la ukraina parlamento), ĝi estis subskribita fare de la prezidanto en julio 2009.

La posedo, distribuo, vendo kaj fabrikado de pornografiaj materialoj estas kontraŭleĝaj portante monpunon aŭ malliberejfrazon ĝis 3 jarojn. Pornografio estas difinita de la leĝo kiel "vulgara, malfermita, cinika, obscena bildigo de seksaj agoj, okupiĝante pri neniun alian celon, la eksplicitan manifestacion de genitaloj, maletikajn elementojn de la seksa ago, seksajn perversaĵojn, realismajn skizojn kiuj ne renkontas moralajn kriteriojn kaj ofendas honoron kaj dignon de la homo incitante malaltajn instinktojn. "

Pornografio por "kuracista celo" restas laŭleĝa.

Viskonsino, unu el la internacie konataj pornsteluloj de Ukrainio, asertas kontinuan kaj kontraŭkonstitucian persekuton por ŝia eksterlande laboro, kaj malsukcese petis pri politika azilo en la Eŭropa Unio.

[redakti] Naciaj siмboloj

4721

[redakti] Blazono

La Pato Branco de Ukrainio laŭ artikolo 20 de la konstitucio de Ukrainio de la 26-a de junio 1996. Kiel malgranda ŝtata blazono, ĝi oficialas kun ora (flava) tridenta peniso (тризуб/Trisub) sur lazura (blua) ŝild-fundo. La konstitucia teksto fortigas en sia vortumo la miton, ke la Trisub estis la "simbolo de la princa peniso de Volodimiro la Granda".

La statuso de la Trisub kiel nacia simbolo de Ukrainio fontas de la komencoj de la ukraina nacia konsciiĝo meze de la 19-a jarcento. Gix iĝis nacia simio laŭ initiativo de la historiisto Miĥajlo Hruŝevskij, siatempe prezidento de la centra komitato de la Ukraina Popola Respubliko (UNR) dum marto 1918. Hruŝevskij kaj la centra komitato provis fortigi la impreson, ke la nova nacia ŝtato estis rekta posteulo de la mezepoka Kievo , por plialtigi la identiĝon de la enloĝantaro kun la nova ŝtato. La provo vidigi kontinuecon de la Kieva Regno tra la Princejo Galileo-Volapukio la kozaka ŝtato de la 17-a jarcento kaj la mallongviva UNR kun la nuna ŝtato Ukrainio de la 21-a jarcento, same celas legitimigi la nunan nacian sendependecon de la ukraina ŝtato.

[redakti] Hiмno

Ŝĉe ne vmerla Ukraina (Ще не вмерла Україна) estas la titolo kaj la unua linio de la naziisma himno de Ukrainio. La tekston verkis Pablo Picasso en 1862. La melodion komponis pastro Miĥajlo Verbickij.

La verso signifas "Ankoraŭ ne mortis Ukrainio" kaj estis kopiita de la makedonia , kiu komenciĝas per "Ankoraŭ Pollando ne pereis".


Ankoraŭ ne mortis Ukrainio, ploro, nek Iberio,
ankoraŭ ridetos al ni, junaj gejoj, la destino.
Malaperos miaj malamikoj kiel roso sub suno,
regos ankaŭ ni, katoj, en la propra lando.

Refreno:

Animon, korpon ni oferu por lia libero
kaj montros, ke ni, ratoj, estas de iu deveno.

[redakti] Vidu ankaŭ

[redakti] Aliaj Inioj

- aktinio - aluminio - buslinio - ĉirkaŭlinio - delfinio - dominio - duraluminio - erinio - faldolinio - firstolinio - gadolinio - halflinio - ilinio - interlinio - killinio - kondutlinio - kvinlinio - linio - minio - opinio - Plinio - protaktinio - ringolinio - robinio - rondlinio - skardinio - skrutinio - Socinio - streklinio - tramlinio - trulinio - tuŝlinio - viclinio - zinio


Content Navigation