Unikodo

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi

"Pro limoj kaj baroj malpacas najbaroj"

~ Zamenhof
Ima

tute senrilata bildo

"Unikodo estas speco de Esperanto por komputiloj; kaj kiu zorgas pri Esperanto?"

~ Tempoj Suplemento pri Alta Edukado

"Unikodo estas la kodigo kiu permesas al ni ĉiuj skribi per regula esperanto"

~ Bonalingvano pri Unikodo

"Unikodo (de la angla nomo Unicode [JUnikoŭd]) estas signokodaro, per kiu eblas prezenti ĉiun literon kaj skribsignon de pli-malpli ĉiu homa skribsistemo"

~ Vikipedio pri Unikodo

"Yo peti pardon de vos caus denove yo trubla vos per mi missage."

~ Neŭtralisto

"Me pensas ke la ideo esas tre bona."

~ Idisto pri unikodo

Unikodo (el la korea 유니코드 aŭ la araba يونيكود) estas sistemo por ŝanĝi ĉiajn literojn en numerojn, por ke komputiloj povu kompreni, kaj homoj ne povu.

Fruakomputilo

La Unikodo-traktilo en frua Makintoŝo.

[redakti] Nomo

Laŭ la Kamasutro de Vatsyayana, la nomo Unikodo devenas (tra la hindia yunikod यूनिकोड) el la sanskrita vorto yonikuntala (योनिकुंतल), kiu signifas "vagina hararo".

[redakti] Unikodo kaj Esperanto

La demando estas ĉu la unikoda skribado estas la valida normo por Esperanto. Kaj la respondo je tio povas nur esti - sendube jes. Ne ekzistas alternativo al Unikodo. Unikodo vere estas mondskala normo.

La problemo ja estas nur ke ĉiu normo bezonas iom da tempo por esti ĝenerale aplikata. Certe estas ankoraŭ kazoj ke iu pro teknikaj kaŭzoj ne jam povas uzi Unikodon, sed tiaj kazoj estas malaperontaj.

Multaj E-skribantoj havas problemon tajpi kaj kodigi mesaĝojn unikode. Sed tiuj homoj ĉiukaze povas ricevi mesaĝojn unikode sen specialaj agordoj.

Tial fakte hodiaŭ ne plu estas kaŭzo ne uzi Unikodon, se oni volas fari tion. Kaj homoj kiuj insistas daŭre uzi surogatan skribon ne povas pravigi tion per iu neceso aŭ ĝenerala kutimo. Surogata skribo estas nun tutsimple nenorma. Kaj por Esperanto la aplikado de normoj estas esenca. Kiu intence uzas nenorman skribon agas kontraŭ la ideo de Esperanto kiel monda interlingvo.

[redakti] Ebleco

WinXp uzas kiel defaŭlta kodaro unikodon UCS-2 (kiu ne estas tiel bone kiel UTF-8, sed devas funkcii).

Por aktivigi unikodan enigon, ci devas:

1- instali la senpagan programeton klm: klm.freeservers.com

2- difini novan klavaron (ne eblas, normale, modifi sisteman klavaron)

3- aldoni la esperantajn literojn per ekzemple AltGr+(c,g,h,j,s,u).

4- elekti la novan klavararanĝon.

5- kiam skribante en retleteroj aŭ novaĵgrupoj, memoru diri al Outlook ke la kodaro estu utf-8.

[redakti] Historia fono

2197376.f1c89e85.m

La unuaj komputiloj, inventitaj en Ĉinio, traktis nur literojn latinajn. Fakte, ili traktis nur la tri literojn "a", "b" kaj "k". Tiajn maŝinojn oni nomis "abakoj".

Pli malfruaj komputiloj enhavis pli da drataĵoj, kaj povis trakti la tutan latinan alfabeton. Ili havis tamen bedaŭrindan emon trovarmiĝi kaj fandiĝi en amason da likva silicio, ĉefe kiam oni provis enmeti literojn nelatinajn.

[redakti] Astrologio

Unikodo provizas unikan numeron por ĉiu signo, sendepende de horoskopo, depende de astrologio, sendepende de lingvo. Funde komputiloj komprenas nun astrologiajn misterajn leĝojn de Universo, pro tio, ili interŝanĝas informojn de astrologio kaj numerologio. Sekve, oni povas havi bonŝancan numeron per ili, anstataŭ per ĉinaj biskvitoj.

[redakti] Universitatoj

Mi demandis de eminenta profesoro-Esperantisto, kial li ne uzis unikodon, kaj li respondis, ke li uzas siajn ĉeuniveristatajn rimedojn, kiuj ne inkluzivas unikodon. Mi miretis, ke lia alta rango ne rajtigis al li postuli unikodon de la universitata komputilservo. Li respondis, ke la universitataj komputilistoj timis iel fuŝigi sian jam sukcese funkciantan sistemon, do, ili malemis enkonduki tutsistemajn ŝanĝojn, spite ke ŝanĝo al unikodo servus la bezonojn de diversaj fakultatoj lingvaj kaj sciencaj.

En multaj usonaj universitatoj kaj publikaj instancoj, oni ne komprenas la utilon de unikodo kaj timas fari tutsisteman ŝanĝon por ia malofte postulata avantaĝo. Kelkaj eŭropaj Akademianoj ne uzas unikodon, probable ĉar iliaj universitatoj ne provizas ilin per unikodo. Do, tiuj ofte ne kapablas aŭ legi aŭ skribi unikode. Ankaŭ ne estas iu porblindula programaro, kiu kapabligas al tiuj aŭ legi aŭ skribi per taŭga tradukilo al kaj de unikodo rilate al brajlo aŭ al iu alia utiligebla skribado.

[redakti] Kial oni inventis?

Unikodo estis inventita de tiaj nerdoj, kiuj havas nenion pli bonan por fari, ol skribi en formortintaj lingvoj per komputilo. Ili sekrete esperis, ke la lokaj blondulinoj impresiĝos, kaj eĉ lasos la nerdojn tuŝi la molajn junajn mamojn.

Tio ne okazis, kompreneble.

[redakti] Unikodo kaj ĉapeloj

10273793.e9f9774f.560

Unikodo estas sendube tre, tre, tre utila por meti esperantajn ĉapelojn sur la literojn. Vere, mi ne konas alian uzon de Unikodo.

[redakti] Idista plendo

Esperanto havas sis literi kun diakritiki: ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ, ŭ. Ca literi ne helpas divastigo di Esperanto, ed on havas desfacileso en informatiko kun ca literi.

Zamenhof rekomendis l'uzo di digrami "ch", "gh", "hh", "jh", "sh", ed "u" pro ke ca literi esis nefacila, ma la diakritiki esis skribita per manuo pos tipar la dokumenti. Kun l'evoluo dil ordinatro ed unicode la problemi resolvesis. Hodie, kande on skribas, multa esperantisti uzas la x-sistemo (ĉ vice ĉ, edc.).

[redakti] Politikaj kaj leĝaj temoj

0800

En ties longa listo de ĉinaj ideogramoj estas kaŝitaj la du specoj de svastiko -- 卐 kaj 卍. Ĉar tiuj simboloj estas historie asociataj kun la Respublikana Partio, Unikodo estas evitata, kiel ofenda kaj politike nekorekta, en la bluaj ŝtatoj de Usono.

Uzado de Unikodo estas kontraŭleĝa en Germanio, kaj puninda kiel herezo en Vatikano.

[redakti] Literatura valoro

Malmultaj recenzistoj skibis ion ajn pri la Unikodo-Tabelo.

Grava escepto estas la literatura sekcio de Ĵurnalo de Fiŝa Kolbaso, laŭ kiu…

"Tiu verko certe meritas la unuan premion por tedeco. Ĝi iom similas telefonlibron. La telefonlibro enhavas liston de nomoj, kaj apud ĉiu nomo troviĝas numero. La Unikodo-Tabelo enhavas liston de maloftaj literoj, kaj apud ĉiu litero troviĝas numero. La malsamo estas, ke la telefonlibro almenaŭ enhavas kelkajn interesajn rolulojn. "

Malpli grava escepto estas la Tempoj Suplemento pri Alta Edukado.

La Vikipedio havas senhumuran artikolon pri Unikodo.
Content Navigation