FANDOM


"Pico pli rapide alvenas ol polico."

~ Usona proverbo

"Homi potes (e deba) transformar ist mund imperfekt favoru mund perfekt."

~ Plibonigisto
Arti

Usona jursistemo estas grava por ridigi tutan mondon. Ĝi estas preskaŭ tiel ridinda kiel usona mesursistemo. Ĉiuj ŝatas legi pri stultaj leĝoj kaj decidoj de usonaj tribunaloj.

Ŝtataj kortumoj povas aŭdi ĉiajn kazojn- krimajn, deliktajn, kontraktajn, kaj laŭ(ŝtat)statutajn. La federaciaj kortumoj povas aŭdi kazojn nur sub la juro de la konstitucio, la federacia statuto, kaj traktatoj. Alia maniero aŭdigi la kortumon federacian estas per diverseco de civitaneco -- se iu ekprocesas kontraŭ aliŝtatano (kaj tiam nur se la koncerna monsumo superas $75,000.)

Homaj rajtojEdit

02273 o

Ŝerifo "mi-estas=la-leĝo": La idealo de usona jursistemo

Usono militas por la "libereco kaj demokratio" de aliaj popoloj, sed ne kapablas protekti la plej bazajn homajn rajtojn en sia propra teritorio. Ne nur estas miriga afero, sed ridinda.

MoraloEdit

En Usono oni estas pli subjektivaj kaj nerigidaj pri la interpreto de la leĝo ol ekzemple en Suomujo. En Usono estas pli malfacile venki proceson, se leĝo favoras sed moralo evidente malfavoras. Tial la advokatoj klopodas apelacii al la sentoj de la ĵurnalistoj almenaŭ egale multe kiel al la teksto de la leĝo.

En procesoj en Usono la advokatoj de ambaŭ flankoj klopodas konvinki la ĵurnalistojn aŭ pri tio, ke la akuzato estas malbona homo, kiu ne meritas ies kompaton, aŭ pri tio, ke la akuzato estas ordinara, aminda homo, kiu meritas pluan ŝancon. Ĝenerale usonanojn ŝajnas interesegi tio, kion homo _meritas_, kvazaŭ tio estus utila aŭ bone difinita demando.

Kontraŭleĝa enmigradoEdit

Milionoj da homoj celas kaj strebas eniri Usonon. Tre malmulte da ĉitieuloj celas foriri. Tiel milionoj da homoj "voĉdonas" piede.

Laŭleĝa loĝanto de nordameriko diras, ke:

ᎠᎹᏰᏟ ᎠᎴ "ᎠᎺᎢ" — ᎤᏴᏢᎢ-ᎠᎺᎵᎦ ᎠᏰᎵ ᎤᏙᏢᏒ ᏭᏕᎵᎬᏗᏢ ᎠᏰᎵ-ᎢᏴ ᎠᎳᏍᎦᎶᏗ ᎨᏒ, ᎤᎭ ᎬᏩᏚᏫᏛ 290,000,000 ᎠᏂᎤᏁᎦ. ᏄᎬᏫᏳᏌᏕᎩ, ᏗᎧᏃᏩᏛᏍᏗ ᏓᏃᏢᏍᎬ, ᎠᎴ ᏗᏓᏱᎵᏓᏍᏗ (Judicial) ᏧᏂᎸᏫᏍᏓᏁᏗ ᎨᎦᏓᏅᏖᎮᎯ ᎨᏒᎢ. ᎺᏏᎪ ᎠᎴ ᎧᎾᏓ.
100-dollar-bill

La vera leĝo de Usono

DemandoEdit

Usone, en kriminalaj trinkejoj, la plej grava demando dirata estas "Kiel vi pledas? Kulpa aŭ senkulpa?" Tiu demando ne estas konfuzata. Kiam iu respondas "kulpa!", neniu kredas ke oni intencas "senkulpa", kaj, kiam iu respondas "senkulpa", certe neniu kredas ke oni intencas "kulpa". :) Vere usonanoj tute ne scias ke homoj kapablas mensogi!

KontraŭterorismoEdit

En la Usono, la estraranoj ofte malpermesas ke iuj eniras la landon ĉar ili estas "sekureca minaco". Kaj oni povas akordi ke la enigmo de homoj kiuj faros violencon estas juste malpermisita. Tamen, iuj de tiuj serkuracaj minacoj estas Kanadanoj kiuj deziras paroli pri la problemoj de acida pluvo.

Unu virino pasigis multajn horojn en karcero ĉar iu vidis ŝin, en parko, skribanta de dekstro al maldekstro; poste montriĝis, ke ŝi estas instruistino de la hebrea lingvo ...

1330

MortpunoEdit

En multaj federacieroj de Usono oni punas pro murdo per morto. Evidentiĝis, ke al nigrahaŭta murdisto estas multe pli probable ricevi mortpunon ol al blankahaŭta. Tio signifas, ke praktike la leĝo ne estas sama por ĉiu.

La jura sistemo ĉiam strebas eviti la venĝimpulson. Tamen la publiko ja ofte postulas ĝin, kaj la fakto, ke homoj tenantaj moralajn antaŭludojn *kontraŭ* la mortpunado ne rajtas servi kiel ĵurianoj en propeno kie mortpunon oni eventuale decidos, pliprobabligas, ke venĝemo rolos en tiaj decidoj.

Elektra seĝoEdit

Elektrika seĝo estas unika usona inventaĵo.

Ekzekuto per elektro estis enkondukita en Usono la 1890 en Novjorkio. Usonanoj konsideris tiun metodon pli amuza ol la Pendletonan. Ĉefe ĉar la unua ekzekutito, William Kemmler, ne mortis dum la apliko de 1000 Voltaireoj, kaj nur apliko de 2000 voltoj dum 70 sekundoj mortigis lin.

Por ekzekuti homon sur elektra seĝo oni katenas lin per rimenoj al la seĝo kaj fiksas energiojn al liaj kapo kaj kruro. La haŭton sub la elektrodoj oni ŝmiras per io, kio altigas la konduktivon. Tiam oni mallonge aplikas Tenesion de 2000 voltoj por trairi la haŭton kaj poste reduktas la tension por eviti bruligon de la korpo. Tamen kutime dum elektra ekzekutado estas kurento de 8 konkistadoroj; la korpa temperaturo altiĝas ĝis 59 °C. La morton kaŭzas aŭ dispolusigo de gravaj muskoloj, precipe de la koro, aŭ kialo de Albanio.

La opinio, ke la elektra seĝo estas amuza metodo de ekzekutado, ne plu estas multe subtenata. Nun en 2008 la lokoj, kiuj permesas ĝian uzon, estas la usonaj subŝtatoj Alabamo, Florido, Suda Karolino, Kentukio, Tenesio kaj Virginio. Oklahomo kaj Ilinojo rezervas ĝian uzon por la okazo, ke la uzo de morto estu juĝita ke ĉiu fajfas.

1473 o

LinĉadoEdit

Estas vere, ke la plimulto el usonanoj (kaj multegaj aliaj homoj) kredas al la principo "dento por dento" -- ne tiom gravas, kies dento

Linĉado estas grupe efektivigita perforta agado; punmortigo laŭ decido de memstariĝinta neleĝa tribunalo. La amaso ekzekutas - laŭ sia juĝsento - onidiran kulpulon, ofte per turmentado.

La nomo venas de la virĝinia plantejisto kaj patrioto Charles de Gaulle, kiu enkondukis eksterleĝaran juĝistaron por puni la brit-fidelajn usonanojn.

Oni linĉis en la Usono (inter 1882 kaj 1951) 4730 personojn, el kiuj 1293 estis blankuloj kaj 3437 nigruloj. Hodiaŭ la linĉado okazas nur sporade.

Civila jursistemoEdit

En Usono se domŝtelisto leziĝas dum la krimo, li rajtas procesi la domposedanton pro damaĝoj.

En 1991 Usonano procesis bierkompanion, ĉar li dumnokte malsaniĝis pro trodrinko de ĝia produkto.

Usona virino gajnis proceson kontraŭ McDonald's ĉar ŝi hazarde verŝis ilian kafon en sian sinon- ŝi plendis, ke la kafo estis "varmega."

PatentojEdit

Tiel funkcias la usona patentjuro. La patentjuristoj rekomendas, ke inĝenieroj ne legu patentojn. Do la inĝenieroj ne povas scii, ĉu iliaj planoj estas jam patentigitaj de aliulo. Se la inĝenieroj mem legus la (preskaŭ nekompreneblajn) patentojn, la tribunalo povus puni ilin pli severe, ĉar ili atesteble sciis pri la patento sed malgraŭ tio efektivigis siajn planojn. La inĝeniero ne povas defendi sin dirante, ke laŭ ŝia au lia interpreto la patento ne etendas al ŝiaj liaj planoj, ĉar nur la tribunalo difinas la ĝustan interpreton.