Usona lingvo

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi
Plej bona lando en la nacio

Trump igis Usonon la plej bona lando en la nacio.

"Kiu multe parolas, malamikon konsolas."

~ Zamenhof

"Orkoj kaj troloj parolas laŭ sia naturo, sen amo de vortoj kaj aferoj."

~ Tolkien

"Angla estas tiel morta, ke vi ne povas diri ion al virinoj. Mi pensas, ke en Esperanto vi povas diri romancaĵojn, kiel ili diras en Hispanaj aŭ Italaj lingvoj."

~ Usonano pri si mem

La usona lingvo (usone: /'mɝ.ə.kən/) estas planlingvo inventita de Mark Twain en la malfrua 19-a jarcento kaj intence fuŝita de Holivudo kaj Vaŝingtono, D.K. poste. Ĝi estas kvazaŭ angla lingvo sen ia bezono pensi pri tio, kiun oni diras. La plimulto da vortoj kaj subfrazoj estas kliŝoj kaj mortintaj metaforoj, kiuj jam perdis sian originan signifon. Ankaŭ ekzistas multaj vortoj sensignifaj, krom signifaj de "mojose" aŭ "malmojose", sekve funkciante nur por gregigi. Tial nenia konscienca fakulo provas verki gramatikon de la usona lingvo.

Usonanoj kutimas lerni nenian lingvon krom la usonan. Ili tamen nomas la usonan lingvon "la anglan" kaj atendas, ke alilandanoj komprenos ĝin. Tio estas bedaŭrinda supozo, ĉar scipovi la anglan ne egalas al scipovi la usonan, precipe kiel multaj usonanoj parolas ĝin.

Ĝia elparolo iel similas al la angla, kiun ankaŭ parolas multaj afrikusonanoj. Pluraj lingvosciencistoj argumentas, ke la usona tiom similas al aliaj afrikaj kreoloj, ke ĝi mem estas kreola lingvo. Aliaj lingvosciencistoj kredas ke ĝi estas dialekto de la angla.

[redakti] Historio

839 n

Tute senrilata bildo

Georg-Bernardo Ŝavo (George Bernard Shaw) asertis en _Pigmaliono_ (ankavx en ties ido-filmo Mia Bela Damo [My Fair Lady]), ke en Usonio oni ne plu parolas la anglan ekde 1774. Multaj usonianoj tamen kredas ĝin paroli. Laŭ la usona ĵurnalisto Henrik-Luiso Menkena (Henry Louis Mencken) temas pri La Usona Lingvo (_The American Language_, 1919-1948). La debato daŭras, kaj ambaŭ vidpunktoj (ĉu usonianoj parolas la anglan usonan) lavxvice poentas.

Ĉiu Usonano diros vin, ke li parolas “la Anglan” lingvon. Ĝi ne estas eĉ dialekto de la Angla lingvo; laŭ la Usonanoj, ilia lingvo estas la vera, prava, korekta, aŭtentika Angla. Laŭ angloj, usonanoj NE parolas la anglan - ili parolas la usonan. Oni daŭre skribas tion kaj neniu pretas agnoski tion. Usonano ne volas kaj ne pretas lerni la anglan ĉar ili fakte ne bezonas ĝin. Estas 50 miliono da angloj kaj pli ol 300 milionoj da usonanoj (kvankam kelkmilionoj da usonanoj parolas formon de la hispana).

Ekzistas 3-hora kanada filmo kio nomiĝas "Do You Speak American?" (Ĉu Vi Parolas Usone?). La filmon faris nacia televidkompanio PBS. En tiu filmo kanadano travojaĝas Usonon kaj "malkovras" grandajn diferencojn inter "la angla" de Usono kaj tio de aliaj landoj. ;

Usono estas tiom vasta lando. Certe ie estas vilaĝo, kie izoliĝemaj internaciaj paroj povus fondi kolonion por eduki siajn idojn en unulingva medio. :) Ĉiuokaze, la plio de la usonianoj tiom fuŝe parolas kaj skribas sian lingvon, ke ili malfacile povus kontraŭdiri enmigrinton, kiu ĝuste lernis la anglan.

[redakti] Interna ideo

Rasismo estas la interna ideo de la usona. La potenculoj vaste opinias la dialekton de blankuloj supera al la afrik-usona dialekto; parolado de la afrik-usona ja malhelpas studentojn atingi edukadon. Sed oni samtempe ŝteladas vortojn el la afrik-usona kaj proprigas ilin al la dialekto de la tiel nomataj "edukitoj".

[redakti] Vortoprovizo

Photo
 Usona lingvo Angla lingvo
 ash-can dust-bin
 ash-cart dust-cart
 ashman dustman
 backyard garden
 baggage luggage
 baggage-car luggage-van
 ballast (railroad) metal
 barbershop barber’s-shop
 bath-robe dressing-gown
 bath-tub bath
 beet beet-root
 bid (noun) tender
 bill-board hoarding
 boarder paying-guest
 boardwalk (seaside) promenade
 boot high-boot
 brakeman brakesman
 bumper (car) buffer
 bureau chest of drawers
 calendar (court) cause-list
 campaign (political) canvass
 can (noun) tin
 candy sweets
 cane stick
 canned-goods tinned-goods
 car (railroad) carriage, van or waggon
 checkers (game) draughts
 chicken-yard fowl-run
 chief-clerk head-clerk
 chief-of-police chief-constable
 city-editor chief-reporter
 city-ordinance by-law
 clipping (newspaper) cutting
 closed-season close-season
 coal coals
 coal-oil paraffin
 collar-button stud
 commission-merchant factor, or commission-agent
 commutation-ticket season-ticket
 conductor (of a train) guard
 corn maize, or Indian corn
 corner (of a street) crossing
 corn-meal Indian meal
 counterfeiter coiner
 cow-catcher plough
 cracker biscuit
 crazy-bone funny-bone
 cross-tie sleeper
 crystal (watch) watch-glass
 department-store stores
 derby (hat) bowler
 dime-novel penny-dreadful
 district (political) division
 druggist chemist
 drug-store chemist’s shop
 drummer bagman
 dry-goods-store draper’s-shop
 editorial (noun) leader, or leading-article
 elevator lift
 elevator-boy lift-man
 enlisted-man private-soldier
 excursionist tripper
 ferns bracken
 filing-cabinet nest-of-drawers
 fire-department fire-brigade
 fish-dealer fishmonger
 floor-walker shop-walker
 fraternal-order friendly-society
 freight goods
 freight-agent goods-manager
 freight-car goods-waggon
 freight-elevator hoist
 frog (railway) crossing-plate
 garters (men’s) sock-suspenders
 gasoline petrol
 grade (railroad) gradient
 grain corn
 grain-broker corn-factor
 groceries stores
 hardware-dealer ironmonger
 headliner topliner
 hod-carrier hodman
 hog-pen piggery
 hood (automobile) bonnet
 hospital (private) nursing-home
 huckster coster (monger)
 hunting shooting
 Indian Red Indian
 Indian Summer St. Martin’s Summer
 instalment-business credit-trade
 instalment-plan hire-purchase plan
 internal-revenue inland-revenue
 janitor caretaker, or porter
 laborer navvy
 legal-holiday bank-holiday
 letter-box pillar-box
 letter-carrier postman
 locomotive engineer engine-driver
 long-distance-call trunk-call
 lumber deals
 lumber-yard timber-yard
 mad angry
 mantelpiece chimney-piece
 Methodist Wesleyan
 molasses treacle
 monkey-wrench spanner
 moving-picture-theatre cinema, or picture-palace
 necktie tie
 news-dealer news-agent
 newspaper-man pressman, or journalist
 notions small-wares
 oatmeal porridge
 officeholder public-servant
 orchestra (seats in a theatre) stalls
 outbuildings (farm) offices
 overcoat great-coat
 package parcel
 parlor drawing-room
 parlor-car saloon-carriage
 patrolman (police) constable
 pay-day wage-day
 peanut monkey-nut
 pen-point nib
 period (punctuation) full-stop
 pitcher jug
 plant (industrial) works
 poorhouse workhouse
 post-paid post-free
 potpie pie
 prepaid carriage-paid
 press (printing) machine
 program (of a meeting) agenda
 public-school board-school
 quotation-marks inverted-commas
 railroad railway
 railroad-man railway-servant
 rails line
 rare (of meat) underdone
 receipts (in business) takings
 Rhine-wine Hock
 road-bed (railroad) permanent-way
 road-repairer road-mender
 roast joint
 roll (of films) spool
 roll-call division
 rooster cock
 round-trip-ticket return-ticket
 saleswoman shop-assistant
 saloon public-house
 scarf-pin tie-pin
 scow lighter
 sewerage drains
 shirtwaist blouse
 shoe boot
 shoemaker bootmaker
 shoe-shine boot-polish
 shoestring bootlace
 shoe-tree boot-tree
 sick ill
 sidewalk footpath, or pavement
 silver (collectively) plate
 sled sledge
 sleigh sledge
 soft-drinks minerals
 smoking-room smoke-room
 spigot (or faucet) tap
 sponge (surgical) tap
 stem-winder keyless-watch
 stockholder shareholder
 stocks shares
 store-fixtures shop-fittings
 street-cleaner crossing-sweeper
 street-railway tramway
 subway tube, or underground
 suspenders (men’s) braces
 sweater jersey
 switch (noun, railway) points
 switch (verb, railway) shunt
 taxes (municipal) rates
 taxpayer (local) ratepayer
 tenderloin (of beef) under-cut, or fillet
 ten-pins nine-pins
 terminal (railroad) terminus
 thumb-tack drawing-office
 ticket-office booking-office
 tinner tinker
 tin-roof leads
 track (railroad) line
 trained-nurse hospital-nurse
 transom (of door) fanlight
 trolley-car tramcar
 truck (vehicle) lorry
 truck (of a railroad car) bogie
 typewriter (operator) typist
 typhoid-fever enteric
 undershirt vest
 vaudeville-theatre music-hall
 vest waistcoat
 warden (of a prison) governor
 warehouse stores
 wash-rag face-cloth
 wash-stand wash-hand-stand
 waste-basket waste-paper-basket
 whippletree splinter-bar
 witness-stand witness-box

[redakti] Specimeno

Vio fadr hu bi in himl; holirn be dauo nam; dauo reich kom; dauo vil be dun an erd, als it bi in himl; giv vi dis dag vio dagli bred; en fergiv vi vio shulds, als vi fergiv vio shulders; en lied vi nit inzu fersieku but frie vi fon ievl. Fuck you.

[redakti] Utilaj frazoj

  • Hey big boy, is that a gun in your pocket or are you just happy to see me?: Bonvolu lasi min trapasi la doganejon, Sinjoro.
  • I'm just here to take pictures of American government buildings and send them back to the motherland: Mia vojaĝo al Vaŝingtono temas nur pri turismo.
  • Can tourists register for food stamps?: Kie trovi malmultekostan manĝon ĉi tie?
  • Where can I find the best fags to suck on around here?: Kie mi povas aĉeti cigaredojn?
  • I've got killer farts after taking all those fags: Mi fartas bonege, ĉar mi akiris cigaredojn.
  • Meeting you has turned me gay, my new boyfriend!: Estas gaje renkonti vin, mia nova viramiko!
  • Oh my, I've been in San Francisco five minutes and I've already turned gayer than George Takei: Sanfrancisko estas mirinde gajiga!
  • I've been deprived so long, I could swallow every cock in this country: Mi malsatas kaj volas manĝi multe da kokaĵo.
  • Sorry, Daddy, I've been bad: Pardonu al mi, Patro, ke mi pekis.


Amerikaj Nordaj Unuiĝuntaj Ŝtatoj
(Anuso)

1331529058870

(Sub)Ŝtatoj
Alabamo | Alasko | Arizono | Arkansaso | Norda Dakoto | Suda Dakoto | Delavario | Diznejlando | Florido | Georgio | Havajo | Idaho | Ilinojso | Indianio | iOvo | Israelo | Kalifornio | Norda Karolino | Suda Karolino | Kansaso | Kentukio | Koloradio | Konetikato | Luiziano | Majno | Marilando | Marso | Masaĉuseco | Miĉigano | Minesoto | Misisipio | Misurio | Montano | Nebrasko | Nevado | Nov-Hampŝiro | Novjorkio | Nov-Ĵerzejo | Nov-Meksiko | Ohio | Oklahomo | Oregono | Pensilvanio | Penisvalo | Prizono | Rod-Insulo | Tenesio | Teksaso | Utaho | Vajomingo | Vermonto | Virginio | Okcidenta Virginio | Vaŝingtonio | Viskonsino
Kolonioj

Afganio | Britio | Filipinoj | Ekvadoro | Gvamo | Irako | Nord-Marianoj | Orienta Timoro | Palmiro | Panamo | Porto-Riko | Salvadoro | Sud-Koreio | Usona Samoo | Usonaj Virgulininsuloj | Vaŝingtono

Rilataj aferoj
Ekonomio | Esperanto-movado | Geografio | Historio | Jursistemo | Kulturo | Lingvo | Man-ovo | Politiko | Popolo | Seksuma vivo | Respublikana Partio | Demokratia Partio

Content Navigation
Aliaj lingvoj